Uşaqlıqdan başlayan tale yolu
Bəzən bir mahnı eşidirsən və birdən-birə illər əvvələ qayıdırsan. Köhnə Bakı küçələri, radio səsi gələn həyətlər, yay axşamları, insanların sadə və səmimi həyatı göz önündə canlanır. Rauf Hacıyevin musiqisi də məhz belədir. Onun melodiyalarında qəribə bir doğmalıq var — sanki bu mahnılar çoxdan bizimlə yaşayır. Elə buna görə də Rauf Hacıyev təkcə bəstəkar kimi yox, bir dövrün hisslərini musiqiyə çevirən sənətkar kimi yadda qalıb.
1922-ci ilin 15 mayında Bakıda dünyaya gələn Rauf Hacıyevin uşaqlıq taleyi asan olmamışdı. Hələ üç yaşına qədər gözləri görməyən balaca Rauf sanki həyatı əvvəlcə qaranlıqdan tanıdı. Lakin tale onun qarşısına başqa bir işıq çıxardı. Azərbaycanın maarifçilik tarixində mühüm yer tutan Həsən bəy Zərdabinin qızı Qəribsoltan xanım Məlikova onu himayəsinə götürdü. Bu qayğıkeş qadının sevgisi və diqqəti balaca Raufun taleyini dəyişdi. Bəlkə də elə həmin gündən musiqi onun ruhunda bir işıq kimi yanmağa başladı.
Üzeyir bəyin gördüyü istedad
Raufun istedadı çox erkən yaşlarından hiss olunurdu. Fortepiano üçün yazdığı ilk pyeslər — “Tarantella”, “Dağıstan”, “Ləzgihəngi” — böyük bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovin diqqətini çəkmişdi. Üzeyir bəy onun fitri istedadını dərhal hiss etmişdi. Dahi sənətkarın rəhbərliyi altında keçən illər Rauf Hacıyevin yaradıcılıq yolunda dönüş nöqtəsinə çevrildi. Çox keçmədən “Samur”, “Mingəçevir”, “Gənclik marşı” kimi mahnılar meydana çıxdı və gənc bəstəkarın adı dillərdə dolaşmağa başladı.
Xalqın yaddaşına çevrilən mahnılar
Onun mahnıları adi melodiyalar deyildi. “Sevgilim”, “Mənim Azərbaycanım”, “Bahar gəlir”, “Sevimli şəhər”, “Leyla”, “Bakı haqqında mahnı” kimi əsərlər insanların gündəlik həyatına qarışmışdı. Bu mahnılarda həm məhəbbət vardı, həm vətən sevgisi, həm də həyat eşqi. Rauf Hacıyev melodiyanı elə qururdu ki, mahnı ilk dinləmədən insanın yaddaşına köçürdü.
Kino ekranlarına köçən melodiyalar
Azərbaycan kinosu da onun musiqisi ilə nəfəs aldı. “Əhməd haradadır”, “Bir qalanın sirri”, “Qara daşlar”, “Mən rəqs edəcəyəm” kimi filmlərdə səslənən musiqilər ekran obrazlarını daha canlı, daha unudulmaz etdi. Onun kino musiqilərində xüsusi bir şəffaflıq vardı — melodiyalar obrazların hisslərini sözsüz danışdırırdı.
Operetta janrında yeni nəfəs
Ancaq Rauf Hacıyevin yaradıcılığında ən parlaq səhifələrdən biri operetta janrı oldu. O, Azərbaycan operettasına yeni nəfəs gətirdi. Musiqisində xalq rəqslərinin ritmi ilə estrada ahəngi bir-birinə qarışır, səhnədə həyatın özü canlanırdı. “Romeo mənim qonşumdur”, “Mənim məhəbbətim – Kuba”, “Dördüncü fəqərə”, “Qafqaz əsiri”, “Ana, mən evlənirəm” kimi operettalar təkcə Bakıda deyil, Moskva səhnələrində də böyük uğur qazandı.
“Romeo mənim qonşumdur” operettası xüsusilə böyük hadisəyə çevrilmişdi. Əsərin müasir ruhu, milli koloritlə zəngin musiqisi sovet məkanında Azərbaycan musiqisinin yeni simasını göstərirdi. Tamaşa 23 teatr səhnəsində nümayiş olunmuşdu. Bu artıq sadəcə uğur deyildi — bu, Azərbaycan musiqisinin sərhədləri aşması idi.
Dünyaya açılan bəstəkar
Rauf Hacıyev yaradıcılığında dünyaya da açıq idi. Əlcəzairdə çalışdığı illərdə o, yalnız müəllimlik etmədi, həmin xalqın musiqi ruhunu öyrəndi. Küçələrdə eşitdiyi melodiyaları nota köçürdü, xalq havalarının ritmini duydu və onları öz əsərlərinə gətirdi. “Üç inqilab”, “Alov”, “Hürriyyət” baletləri bunun nəticəsi idi. O, başqa xalqın ağrısını da, sevincini də musiqi ilə ifadə etməyi bacarırdı.
Mədəniyyətə xidmət edən ömür
Rauf Hacıyev yalnız bəstəkar deyildi. O, mədəniyyət təşkilatçısı kimi də Azərbaycan incəsənətinə böyük xidmət göstərdi. Azərbaycan SSR-in mədəniyyət naziri işlədiyi illərdə xor kapellası, Mahnı Teatrı, Dövlət Rəqs Ansamblı və dünyada ilk Xalçaçılıq Muzeyinin yaradılması onun adı ilə bağlıdır. Bu işlər onun musiqiyə yalnız sənət kimi deyil, milli yaddaş kimi baxdığını göstərirdi.
Musiqidə yaşayan insan
Onun həyatına baxanda bir həqiqət aydın görünür: Rauf Hacıyev musiqini heç vaxt yalnız peşə hesab etmədi. Musiqi onun üçün insanlara sevinc vermək, yaddaş yaratmaq, həyatı gözəlləşdirmək idi. Elə buna görə də illər keçsə də, onun melodiyaları köhnəlmir. Çünki səmimi musiqinin yaşı olmur.
1995-ci ilin sentyabrında Rauf Hacıyevin ürəyi dayandı. Amma bəstəkarlar bəzən insanlardan fərqli yaşayırlar — onlar notlarda qalırlar. Bu gün də haradasa onun bir melodiyası səslənəndə Bakı küçələri bir az nostalji, bir az romantik görünür. Və insan anlayır ki, bəzi musiqilər zamanın içindən keçib əbədiyyətə çevrilir.
