Səhər tezdən Bakının küçələrində, xüsusilə də İçərişəhərin dar döngələrindən keçəndə daş döşəməyə dəyən topuqların tıqqıltısı, uzaqdan gələn dənizin pıçıltısı, küləyin səsi, ağaclarda yarpaqların xışıltısı, nəğmə oxuyan quşlar — bunların hamısı, əslində, heç kimin bəstələmədiyi, amma hər gün yenidən ifa olunan nəhəng bir simfoniyanın parçalarıdır. Bakı sakinləri bunu adətən fərq etmədən yaşayır, halbuki şəhərin özü gündəlik bir konsert səhnəsinə çevrilib.
Baki-baku.az bu yazıda paytaxtın küçə səslərindən yaranan musiqisindən bəhs edir.
Paytaxtın gizlin ritmləri haradan gəlir?
Yeraltı keçidlərdə musiqi ifa edənlər, metro vaqonlarının relslə toqquşan taktı öz aralarında qəribə bir harmoniya yaradır. Musiqişünaslar bunu “şəhər akustikası” adlandırırlar. Hər bina, hər küçə öz tembrini yaradır, daş divarlar səsi sərtləşdirir, dar keçidlər onu sıxlaşdırır, geniş bulvarlar isə yayır və yumşaldır.
Bakının özünəməxsusluğu isə ondadır ki, bu akustik mühit tarixi və müasir təbəqələrin üst-üstə düşməsindən yaranır. Dənizkənarı Milli Parkda uşaqların gülüşü ilə uzaqdan gələn gəmi fiti eyni gündə, bəzən hətta eyni saniyədə bir-birinə qarışır.
Küçə musiqiçiləri: şəhərin canlı orkestri
Son illər Bakının mərkəzi küçələrində, xüsusən “Nizami” küçəsi və “Fəvvarələr Meydanı” ətrafında küçə musiqiçilərinin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Gitara ilə müasir mahnı ifa edən gənclər, qarmonla folklor melodiyaları çalan yaşlı ustalar, hətta bəzən klassik musiqi ifa edən kiçik ansambllar şəhərin gündəlik ab-havasına öz notunu əlavə edir.
Bir çox turist üçün bu anlar Bakı ilə tanışlığın ən səmimi hissəsinə çevrilir. Rəsmi konsert zalından fərqli olaraq, küçə musiqisi gözlənilməzdir, növbəti döngədə sizi hansı melodiyanın qarşılayacağını heç vaxt bilmirsiniz.
Səs dizaynerlərinin gözü ilə
Maraqlıdır ki, bəzi yerli səs sənətçiləri və akustik dizaynerlər artıq bu fenomeni ciddi şəkildə araşdırırlar. Onlar şəhərin müxtəlif nöqtələrində səs qeydləri aparır, sonra bu qeydləri emal edirlər. Bu cür işlər bəzən sərgilərdə, bəzən isə kiçik dinləmə tədbirlərində təqdim olunur və insanlara şəhəri “gözləri qapalı” yenidən kəşf etmək imkanı verir.
Bu yanaşma təkcə bədii maraq doğurmur, eyni zamanda, şəhərsalma mütəxəssisləri də səs mühitinin insan psixologiyasına təsirini araşdırır. Sakit, harmonik səs fonu olan məhəllələrdə sakinlərin stress səviyyəsinin daha aşağı olduğu, əksinə xaotik səs-küyün narahatlıq hissini artırdığı dəfələrlə qeyd olunub.
Gündəlik anlarda gizlənən gözəllik
Maraqlısı odur ki, bu simfoniyanı yaratmaq üçün heç kimin xüsusi cəhd göstərməsinə ehtiyac yoxdur. Bazarlıq edən qadının səbətindəki qablar arasında çıxan cingilti, uşaq bağçasından süzülən mahnı sədaları və sair Bakının canlı, nəfəs alan bir orqanizm olduğunu xatırladır.
