Route 66 xəritədə sadəcə bir xətt deyil, bütöv bir ölkənin mədəni kodudur — ümidləri, qorxuları və milyonlarla insanın arzularını özündə birləşdirən mifə çevrilmiş bir yoldur. O, səhralarla meqapolislərin, keçmişlə bu günün arasından keçərək sənaye Şimalını Sakit okeanın günəşli sahilləri ilə birləşdirir.
Baki-baku.az bildirir ki, azadlıq və hərəkət simvoluna çevrilmiş bu magistralın tarixi bu gün yenidən tədqiqatçıların və səyyahların diqqətini cəlb edir.
11 noyabr 1926-cı ildə açılan Route 66 ABŞ tarixində ilk nömrələnmiş federal yol sisteminin bir hissəsi oldu və Amerika məkanına dair təsəvvürləri dərhal dəyişdi. Təxminən dörd min kilometr asfalt Çikaqo ilə Santa-Monikanı birləşdirərək ayrı-ayrı şəhər və qəsəbələri vahid nəqliyyat oxuna çevirdi. İlk dəfə avtomobil lüks olmaqdan çıxdı — o, sağ qalmağın, hərəkətliliyin və sosial transformasiyanın alətinə çevrildi.
Yol üçün əsl sınaq 1930-cu illərdə başladı. Böyük Depressiya və “Toz fəlakəti” (Dust Bowl) Oklahomadan, Texasdan və Kanzasdan yüz minlərlə fermer ailəsini doğma yurdlarını tərk etməyə məcbur etdi. Onlar Route 66 ilə Qərbə — Kaliforniyaya doğru yola düşdülər, ümid edirdilər ki, üfüq arxasında onları iş və yeni həyat gözləyir. Məhz o dövrdə yol ikinci adını qazandı — Mother Road, yəni “Yolların Anası”, kollektiv ümidin və insan dözümünün rəmzinə çevrildi.
İkinci Dünya müharibəsi illərində Route 66 strateji əhəmiyyət qazandı: bu yol ilə hərbi texnika, əsgərlər və təchizat daşınırdı. Lakin əsl çiçəklənmə müharibədən sonrakı onilliklərə təsadüf etdi. Amerikalılar sükan arxasına keçdi və yol boyu bütöv bir yolüstü həyat sivilizasiyası yarandı. Neon işıqlı motellər, bitməyən qəhvəsi olan diner-lər, gülərüz operatorları olan yanacaqdoldurma məntəqələri və qəribə yolüstü attraksionlar (roadside attractions) səfəri macəraya çevirdi. Yol Amerika arzusu dramının oynandığı bir səhnə oldu.
Lakin texniki tərəqqi romantikaya amansız yanaşdı. 1950–1970-ci illərdə ştatlararası avtomagistrallar Route 66-nı kənardan keçərək köhnə marşrutları parçaladı və bir çox şəhərləri iqtisadi təcrid vəziyyətində qoydu. 1985-ci ildə yol rəsmi olaraq federal yol sistemindən çıxarıldı — sanki sənədlərdən silindi. Amma onu kollektiv yaddaşdan silmək mümkün olmadı.
XX əsrin sonlarından etibarən Route 66 möhtəşəm bir dirçəliş yaşayır — artıq nəqliyyat arteriyası kimi yox, mədəni artefakt kimi. Tarixi hissələr bərpa olunur, muzeylər açılır, həvəskarlar köhnə motelləri və yanacaqdoldurma məntəqələrini xilas edirlər. Bu gün Route 66 açıq səma altında bir muzeydir: asfaltındakı hər çat bir hekayə, hər lövhə isə keçmiş bir dövrün səsidir.
Route 66 çoxdan ABŞ sərhədlərini aşaraq yolu həyat fəlsəfəsi kimi təqdim edən qlobal simvola çevrilib. Musiqi, kino, ədəbiyyat və kütləvi mədəniyyət onu yolun, seçimin və azadlığın universal obrazına çevirib. Bu elə bir yoldur ki, insan orada təkcə mənzil başına yox, həm də özünə doğru gedir.
Məhz buna görə Route 66 hələ də insanları özünə çəkir — əfsanə kimi, çağırış kimi və bəzən səfərdə ən vacib şeyin sürət yox, yolun danışdığı hekayə olduğunu xatırladan bir simvol kimi.

Hacı Cavadov