Bu gün Azərbaycan kinosunun ən parlaq simalarından biri, xalq artisti Rasim Balayevin doğum günüdür.
1948-ci il avqustun 8-də Ağsuda dünyaya gələn Rasim Əhməd oğlu Balayev Azərbaycan kinosuna gəldiyi ilk illərdən etibarən özünəməxsus aktyor məktəbi və yaratdığı unudulmaz obrazlarla seçildi. Onun sənət yolu yalnız bir aktyorun yaradıcılıq bioqrafiyası deyil, həm də Azərbaycan kinosunun ən yaddaqalan səhifələrinin tarixidir.
1965-ci ildə Ağsuda orta məktəbi bitirən Rasim Balayev 1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun məzunu oldu. Kino ilə ilk tanışlığı isə “Ulduzlar sönmür” filmi ilə başladı. Kiçik bir rolla daxil olduğu kino dünyasında sonralar Azərbaycan tamaşaçısının yaddaşına silinməz iz qoyacaq obrazların müəllifinə çevrildi.
Onun sənət yolunda elə rollar var ki, aktyorun adı həmin obrazlardan ayrı təsəvvür edilmir. “Nəsimi” filmində İmadəddin Nəsimini, “Babək” filmində Babəki, “Dədə Qorqud” ekran əsərində isə dastan dünyasının qəhrəmanlarından birini canlandırması Rasim Balayevin yaradıcılığını Azərbaycan kinosunun zirvələrindən birinə yüksəltdi.
Rasim Balayevin yaratdığı obrazların gücü yalnız zahiri ifadədə deyildi. Onun aktyor ifasında daxili gərginlik, düşüncə, qürur, ağrı və mübarizə hissi xüsusi yer tuturdu. Buna görə də onun qəhrəmanları ekran çərçivəsindən çıxaraq tamaşaçının yaddaşında yaşayırdı.
Amma Rasim Balayev yaradıcılığını yalnız böyük və baş rollarla məhdudlaşdırmırdı. O, epizodik və kiçik rollara da eyni peşəkarlıqla yanaşırdı. “Bu şirin söz, azadlıq”, “Sənin birinci saatın”, “Xoşbəxtlik səhnəsi”, “Mən hələ qayıdacağam”, “Birisigün gecəyarısı” kimi filmlərdəki çıxışları da onun aktyor diapazonunun genişliyini göstərirdi.
Azərbaycan kinosunun hüdudları ilə kifayətlənməyən aktyor müxtəlif illərdə “Özbəkfilm”, “Mosfilm” və digər kino studiyalarının ekran əsərlərində də rol aldı. O, kinoaktyor teatr studiyasında çalışmaqla səhnə ilə ekran arasında da yaradıcılıq körpüsü yaratdı.
Rasim Balayevin yaradıcılıq portretində səsləndirmə sənəti də xüsusi yer tutur. “Tütək səsi” filmində Nuru, “Üzeyir ömrü”ndə isə Üzeyir Hacıbəyov obrazını səsləndirməsi onun yalnız kamera qarşısında deyil, aktyor səsinin imkanları ilə də obraz yaratmaq bacarığını nümayiş etdirirdi.
Sənət qarşısındakı xidmətləri yüksək dövlət təltifləri ilə qiymətləndirildi. 1982-ci ildə Azərbaycan SSR xalq artisti fəxri adına layiq görülən aktyor 1986-cı ildə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görüldü. Sonrakı illərdə Prezident təqaüdçüsü oldu.
Rasim Balayev yalnız aktyor kimi deyil, Azərbaycan kino ictimaiyyətinin fəal nümayəndəsi kimi də fəaliyyət göstərdi. 1990-cı ildən 2013-cü ilədək Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibi, 2022-ci ildən isə qurumun sədri oldu. Beləliklə, onun kino ilə əlaqəsi yalnız çəkiliş meydançası ilə məhdudlaşmadı; o, Azərbaycan kinosunun təşkilati və ictimai həyatında da uzun illər iştirak etdi.
Onun həyatı 2026-cı il martın 29-da İstanbulda sona çatdı. Lakin bəzi sənətkarların ölümü onların yaratdığı obrazların həyatına son qoymur. Rasim Balayev də belə sənətkarlardandır.
Bu gün onun doğum günüdür.
Bu gün Azərbaycan tamaşaçısı bir aktyoru deyil, ekran vasitəsilə tariximizin müxtəlif çağlarına yol açmış bir sənətkarı xatırlayır. Nəsiminin sözü, Babəkin mübarizəsi, Dədə Qorqudun dünyası və Azərbaycan kinosunun saysız-hesabsız obrazları onun sənət yaddaşında bir-birinə bağlanır.
Rasim Balayev artıq həyatımızın bir parçası olan filmlərin içində yaşayır. Bəzən bir film nümayiş etdirilir, ekranda onun siması görünür və illər bir anlığa geri qayıdır.
