Bir zamanlar Bakıda səhər yuxudan səsə qalxmaq adi hal idi. Saatın səsi yox, həyətə ya küçəyə dolan çağırışlar oyadırdı. Kimsə nəyisə satırdı, kimsə nəyisə düzəltməyə hazır idi. Bu insanların çoxu bir dükana bağlı deyildi. Onların dükanı çiyinlərində və ya arabalarında gəzirdi.
Baki-baku.az bu yazıda bir vaxtlar paytaxtın küçə və evlər gəzən səyyar xidmətlərindən söz açır.
Qapıya gələn süd və su
Ən sevilən qonaqlardan biri südçü idi. Səhər tezdən Abşeron kəndlərindən gələn südçü bidonla həyətə girər, qonşular qab-qacaqla toplaşardı. Süd o dəqiqə ölçülüb qaba tökülərdi. Ev sahibələri onun yağlılığını, ətrini, hətta “su qatılıbmı” deyə yoxlamağı sevirdilər. Südçü ilə müştəri arasında illərlə davam edən inam əlaqəsi yaranırdı.
Su isə ayrıca söhbət idi. Bəzi məhəllələrdə su növbə ilə verilirdi, bəzən də heç verilmirdi. Belə vaxtlarda suçu köməyə çatardı. Bu, ev-eşik üçün ciddi rahatlıq idi.
Ustalar özləri gəlirdi
Bu gün nəyisə təmir etdirmək üçün usta axtarmaq lazımdır. O vaxt isə usta özü gəlirdi.
Bıçaq-qayçı itiləyən dəzgahını çiyninə alıb həyətlərdən keçərdi. Çarxın çıxardığı səs uzaqdan duyulardı. Qalayçı qazan-qabı yenidən qalaylayıb işlək vəziyyətə salardı. Bəzən də hansısa məişət əşyası üzrə ixtisaslaşan bir usta gələr, ehtiyacı olana xidmət göstərərdi.
Bu insanlar “usta” adına layiq idilər. Çünki işi gözünüzün qabağında görür, nəticəni dərhal alırdınız.
Alıcı-satıcı səsləri
Küçələrdə köhnə əşya alanlar da dolaşardı. Onlar köhnə paltar, qab-qacaq və hətta dəmir-dümür alıb müqabilində pul verər ya xırda-para bir şey təklif edərdilər. Uşaqlar üçün bu, xüsusilə maraqlı idi. Evdə lazımsız qalan şeyi çıxarıb “dəyişmək” məmnunluq verirdi.
Uşaqların sevinci: şirin pambıq və başqaları
Uşaqlar üçün ən əlamətdar səyyar xidmət isə şübhəsiz şirin pambıq idi. Aparatın başında şəkər sap-sap tutulub topa çevrilirdi. Bu, bir növ kiçik möcüzə kimi görünürdü. Məhəlləyə daxil olan kimi ətrafında növbə yaranardı. Bəziləri bunu hətta hədiyyəli də edərdi.
Yay aylarında dondurma, kvas, saqqız, qarğıdalı və günəbaxan satanlar da səsləri ilə küçənin ab-havasını tamamlayırdı.
Niyə bu xatirələr əzizdir?
Bu xidmətlərin hər biri yalnız iş deyildi, həm də insanla ünsiyyət idi.
Qapı-qapı gəzən adamı tanıyırdın, adını bilirdin, nə vaxt gələcəyini gözləyirdin.
Bu gün sifarişlər telefonla verilir, çatdırılma qapıya özü gəlir və hər şey daha sürətlidir. Amma küçədən keçən usta-satıcıların o səmimiyyətini, həyətin səs-küylü canlılığını çoxları hələ də xatırlayır.
