Altı il əvvəl, 2020-ci il oktyabrın 4-də Ermənistan silahlı qüvvələri Gəncə şəhərini ilk dəfə raket atəşinə tutdu.
Baki-baku.az xatırladır ki, Qarabağda gedən müharibənin cəbhə xəttindən uzaqda yerləşən dinc şəhərə yönələn bu hücumu bir insanın həyatına son qoydu, 32 nəfəri yaraladı, yüzlərlə ailənin yaddaşında isə sağalmayan bir yara açdı.
44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın tarixində yalnız döyüş meydanlarında qazanılan qəhrəmanlıqlarla deyil, arxa cəbhədə yaşayan mülki insanların üzləşdiyi ağır sınaqlarla da yadda qaldı. Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhə bölgəsindən kənarda yerləşən şəhər və yaşayış məntəqələrinə endirdiyi zərbələr müharibənin ağrısını minlərlə insanın evinə, ailəsinə, həyatına gətirdi.
Bu faciənin ən ağır ünvanlarından biri Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri Gəncə oldu.
2020-ci il oktyabrın 4-də səhər saat 10 radələrində şəhər Ermənistan silahlı qüvvələrinin raket hücumuna məruz qaldı. Raketlər mülki yaşayış məntəqəsinə, insanların yaşadığı ikimərtəbəli binaya və fərdi yaşayış evlərinə düşdü. Bir neçə saniyə ərzində sakit şəhər küçələri dağıntıların, tozun və insanların fəryadının içində qaldı.
Həmin hücum nəticəsində mülki sakin Tunar Qoşqar oğlu Əliyev həyatını itirdi, 32 nəfər yaralandı. Yaşayış evləri dağıldı, mülki infrastruktura və qədim tarixi tikililərə ciddi ziyan dəydi.
Gəncəyə endirilən bu zərbə müharibənin Qarabağ bölgəsindən kənarda törədilən ilk ciddi hücumlarından biri idi. Bununla Ermənistanın hərbi əməliyyatları cəbhə xəttindən uzaqda yaşayan dinc əhalinin də həyatını birbaşa təhlükə altına qoydu.
Hücumun hüquqi qiyməti
Hadisədən sonra Azərbaycanın Baş prokuroru Kamran Əliyev bəyanatla çıxış etdi. O, ilkin araşdırmaların nəticələrinə əsasən, Qarabağdakı separatçı rejimin rəhbəri Arayik Arutyunyanın dinc əhalinin qəsdən öldürülməsi və insanlar arasında təşviş yaradılmasına yönələn hərəkətlərində kifayət qədər sübutların toplandığını bildirdi.
Baş prokurorun bəyanatında qeyd olunurdu ki, Arayik Arutyunyan barəsində Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin təcavüzkar müharibənin planlaşdırılması, hazırlanması, başlanması və aparılması, silahlı münaqişə zamanı beynəlxalq humanitar hüquq normalarının pozulması, qəsdən adamöldürmə, terrorçuluq, əmlakın qəsdən məhv edilməsi və digər ağır cinayətləri nəzərdə tutan maddələri ilə cinayət işi başlanılıb.
İstintaqın aparılması Baş Prokurorluğun İstintaq İdarəsinə tapşırılıb.
Gəncənin beş dəfə hədəfə alınan şəhər yaddaşı
Oktyabrın 4-də başlanan raket hücumları bununla bitmədi. Ermənistan silahlı qüvvələri 44 günlük müharibə ərzində Gəncəni ümumilikdə beş dəfə – oktyabrın 4-də, 5-də, 8-də, 11-də və 17-də raket və ağır artilleriya atəşinə tutdu.
Bu hücumlar nəticəsində 26 nəfər həlak oldu, 175 nəfər yaralandı. Şəhərin mülki infrastrukturu, yaşayış evləri və nəqliyyat vasitələri böyük zərər gördü.
Gəncənin həmin günlərdə yaşadığı faciə müharibənin yalnız cəbhədə deyil, evlərin içində, küçələrdə, uşaqların oyun meydançalarında da aparıldığını göstərdi. Dağılan binalar, yarımçıq qalan həyat hekayələri, doğmalarını itirən ailələr şəhərin yaddaşına həkk olundu.
Müharibənin mülki itkiləri
İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində Azərbaycanda 12-si uşaq, 27-si qadın olmaqla, ümumilikdə 93 mülki şəxs həlak olub. 454 nəfər yaralanıb.
Həmçinin 12 292 yaşayış və qeyri-yaşayış sahəsinə, 288 nəqliyyat vasitəsinə ziyan dəyib, 1 018 fermer təsərrüfatı üzrə zərər faktı qeydə alınıb.
Bu rəqəmlərin hər biri bir evin dağılması, bir ailənin sarsılması, bir insanın həyatının dəyişməsi deməkdir.
2020-ci il oktyabrın 4-ü Gəncə üçün təqvimdəki adi bir tarix deyil. Bu gün şəhərin dinc sakinlərinə qarşı törədilən hücumun, itirilən canların və müharibənin mülki insanlara yaşatdığı ağrıların xatirə günüdür.
Altı il keçir. Zaman dağıntıların izini silə, yaraları qismən sağalda bilər. Amma Gəncənin o səhər yaşadığı dəhşət və itirilən insanların xatirəsi şəhərin yaddaşında yaşayır.
