Dünya hərdən elə hekayələr danışır ki, onları fantastik əsərdən götürülmüş sanmaq olar. Qoyunlara hücum edən tutuquşular, futbol meydançasının yarısı qədər uzana bilən meduzalar, çəkisi yüzlərlə ton olan buludlar… İlk baxışdan inanılmaz görünən bu məlumatların bəzilərinin arxasında elmi izah, bəzilərinin arxasında isə tarixin qəribə səhifələri dayanır.
Baki-baku.az oxucularına təbiətdən, elmdən və gündəlik həyatımızda rastlaşdığımız əşyalardan bəhs edən maraqlı faktları təqdim edir.
Qoyun ovlayan tutuquşular
Yeni Zelandiyada yaşayan kea tutuquşuları adi quşlardan xeyli fərqlənir. Bu ağıllı quşlar maraqlı davranışları, əşyaları araşdırmaq həvəsləri və hər şeyə burnunu soxan təbiətləri ilə tanınırlar. Keaların bəzən qoyunlara hücum etməsi barədə də məlumatlar var. Onlar əsasən bitkilər, həşəratlar və digər qida mənbələri ilə qidalansalar da, fürsət düşəndə heyvan mənşəli qidalara da üz tuturlar.
Bir çay qaşığı balın arxasındakı zəhmət
Bal süfrəmizə gələnədək arılar minlərlə çiçəyə qonur, nektar toplayır və pətəkdə fasiləsiz işləyirlər. Bir çay qaşığı balı 12 arının bütün ömrü boyu gördüyü işlə əlaqələndirən məşhur fikir də bu zəhməti vurğulayır. Dəqiq rəqəm arıların növündən və şəraitdən asılı olsa da, bir həqiqət dəyişmir: bal kiçik bir qaşığa sığsa da, onun hazırlanması böyük əmək tələb edir.
Futbol meydançası qədər uzana bilən meduza
Dənizlərin sakit görünən sularında bəzən nəhəng canlılar gizlənir. Şir yalına bənzəyən meduza dünyanın ən iri meduzalarından biri hesab olunur. Onun uzun, nazik tentakulları 30 metrdən çox uzana bilər. Qeydə alınmış ən böyük nümunələrdən birinin tentakullarının uzunluğu təxminən 36,5 metr olub. Bu göstərici futbol meydançasının uzunluğu ilə müqayisə edilə bilər.
Üstəlik, meduzaların beyni və qan-damar sistemi yoxdur. Buna baxmayaraq, onlar suda hərəkət edir, qidalanır və ətraf mühitə reaksiya verirlər.
500 tonluq bulud necə havada qalır?
Göydə süzən ağ buludlar yüngül pambıq topalarını xatırladır. Ancaq onların içindəki su damcılarının ümumi kütləsi yüzlərlə tona çata bilər. Bəs belə bir kütlə necə havada qalır?
Buludun tərkibindəki su çox kiçik damcılar şəklində yayılır. Hava axınları bu damcıların atmosferdə asılı qalmasına kömək edir. Buludun çəkisi onun ölçüsündən və su tərkibindən asılı olduğuna görə 500 ton bütün buludlar üçün sabit rəqəm deyil, təxmini müqayisədir.
“Snickers” adının arxasında bir at dayanır
Sevilən şokoladın adının maraqlı tarixçəsi var. “Snickers” brendinin rəsmi tarixçəsinə görə, şokolad 1930-cu ildə ABŞ-ın Çikaqo şəhərində satışa çıxarılıb və adını Mars ailəsinin atından götürüb. Beləliklə, bu gün milyonlarla insanın tanıdığı şirniyyatın adı bir vaxtlar ailənin sevimlisi olan heyvanın adı ilə bağlıdır.
Bir vaxtlar uşaqları poçtla göndərirdilər?
Bu, internetdə ən çox təəccüb doğuran tarixi faktlardan biridir. ABŞ-da 1913-cü ildə bağlama poçtu xidmətinin tətbiqindən sonra bəzi valideynlər uşaqlarını qohumlarına poçt işçiləri vasitəsilə göndəriblər. Məsələn, Ohayo ştatında bir körpə nənəsinin evinə aparılıb və bunun üçün valideynləri 15 sentlik poçt markası ödəyiblər.
Ancaq burada mühüm bir məqam var: bu, uşaqların poçtla göndərilməsinin qanunla ümumi şəkildə icazəli olduğu demək deyil. Belə hallar poçt xidmətinin ilk illərində qaydaların qeyri-müəyyənliyindən istifadə edilməklə baş verib və sonradan qarşısı alınıb.
Antarktidada yalnız mövsümi axan çay
Buz və qarla assosiasiya etdiyimiz Antarktidada Oniks adlı çay var. O, yay aylarında buzlaqların əriməsi nəticəsində yaranan sularla qidalanır. Buna görə də ilboyu axmır və axının müddəti hava şəraitindən asılı olaraq dəyişir. Bu çay Antarktidanın sərt iqlimində suyun həyat üçün nə qədər mühüm rol oynadığını göstərən maraqlı təbiət nümunəsidir.
Dünyanın qəribəlikləri bununla bitmir. Bəzən adi bir şokoladın adında, göydəki buludda, yaxud dənizin dərinliyində gizlənən kiçik bir detal bizə ətrafımızdakı dünyanın düşündüyümüzdən qat-qat maraqlı olduğunu xatırladır.
