Dünyada son aylarda müşahidə olunan ekstremal hava hadisələri iqlim dəyişikliklərinin təsirlərinin getdikcə daha qabarıq hiss olunduğunu göstərir.
Bir tərəfdə rekord istilər, digər tərəfdə leysan yağışları, daşqınlar, quraqlıqlar və meşə yanğınları milyonlarla insanın həyatına təsir edir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu cür hava anomaliyaları gələcəkdə daha tez-tez və daha şiddətli şəkildə baş verə bilər.
Hazırda Avropa güclü istilik dalğasının təsiri altındadır. Fransa, İtaliya, İspaniya, Almaniya və digər ölkələrdə temperatur uzunillik normanı xeyli üstələyərək bəzi bölgələrdə 40 dərəcəni keçib.
Yüksək temperatur səbəbindən səhiyyə sistemləri gücləndirilmiş iş rejiminə keçib, enerji sərfiyyatı artıb, bəzi ərazilərdə isə meşə yanğınları riski yüksəlib.
Asiyanın müxtəlif bölgələrində də vəziyyət fərqlidir.
Hindistan, Pakistan və Banqladeşdə bir tərəfdən isti hava dalğaları davam edərkən, digər tərəfdən musson yağışları güclü daşqınlara səbəb olur. Bəzi ərazilərdə quraqlıq hökm sürdüyü halda, digərlərində qısa müddətdə yağan intensiv yağışlar yaşayış məntəqələrinə və kənd təsərrüfatına ciddi ziyan vurur.
Şimali Amerikada da hava şəraiti qeyri-sabit olaraq qalır. ABŞ və Kanadanın bəzi bölgələrində anomal istilər müşahidə edilir, digər ərazilərdə isə güclü tufanlar və leysan yağışları qeydə alınır. Eyni zamanda, meşə yanğınları bir sıra regionlarda ekoloji vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.
Alimlər bildirirlər ki, atmosferdə istixana qazlarının artması qlobal temperaturun yüksəlməsinə səbəb olur. Bunun nəticəsində istilik dalğaları daha uzunmüddətli və intensiv xarakter alır, atmosfer daha çox rütubət saxladığı üçün leysan yağışları və daşqınların ehtimalı artır. Quraqlıq dövrlərinin uzanması isə meşə yanğınlarının yayılmasını sürətləndirir.
Meteoroloqlar hesab edirlər ki, ekstremal hava hadisələri artıq nadir istisna deyil, yeni iqlim reallığının bir hissəsinə çevrilməkdədir. Bu səbəbdən ölkələr həm istixana qazı emissiyalarının azaldılması, həm də iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşma tədbirlərinin gücləndirilməsi istiqamətində fəaliyyətlərini genişləndirirlər.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, qlobal istiləşmənin qarşısının alınması üçün beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi və ekoloji siyasətin daha effektiv həyata keçirilməsi gələcək illər üçün əsas prioritetlərdən biri olmalıdır.
Xanım Aydın
