Bu gün – mayın 5-i Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, istiqlal ruhunun böyük tərənnümçüsü Əhməd Cavadın doğum günüdür.
Sözləri ilə millətin ruhunu oyadan şair
Azərbaycan poeziyasında bir ad var! O adla bağlı misralar təkcə ədəbiyyat deyil, bir xalqın taleyi, ağrısı və ümididir. O adın siması Əhməd Cavaddır. O, şeirlərində yalnız hisslərini deyil, bütöv bir millətin azadlıq arzusunu, mənəvi dünyasını yaşadıb.
1892-ci ilin bu günündə dünyaya göz açan şair uşaqlıqdan sözə, dilə, mənəviyyata bağlı böyüdü. Ana laylaları, xalq ədəbiyyatının sehrli dünyası onun ruhunda dərin iz saldı. Bu iz sonradan poeziyaya çevrildi — sadə, səmimi və bir o qədər də təsirli misralara.
Bir şairdən daha artıq…
Əhməd Cavad yalnız şair deyildi. O, müəllim idi, maarifçi idi, jurnalist idi. Həyatının müxtəlif mərhələlərində xalqın maariflənməsi, milli düşüncənin formalaşması üçün çalışdı. Gəncədə, Qubada, Bakıda dərs dedi, yazdı, düşündürdü.
Onun yaradıcılığı təkcə estetik deyil, həm də ideya baxımından güclü idi. Xüsusilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti illərində yazdığı şeirlər azadlıq, bayraq, vətən sevgisi ilə doludur. O misralar bu gün də milli yaddaşın ayrılmaz hissəsidir.
Sözləri himnə çevrilən şair
Əhməd Cavadın adı Azərbaycan tarixində xüsusi yer tutur. Çünki o, bu gün hər birimizin ayağa qalxaraq dinlədiyi dövlət himninin sözlərinin müəllifidir. Onun qələmindən çıxan bu sözlər təkcə musiqi deyil — bir xalqın qüruru, mübarizəsi və kimliyidir.
Ağrılı tale, ölməz irs
Şairin həyatı isə onun şeirləri qədər işıqlı olmadı. Sovet repressiyaları illərində o, haqsız ittihamlarla həbs edildi və 1937-ci ildə güllələndi. Onun ailəsi də bu faciədən yan keçmədi — həyat yoldaşı sürgünə göndərildi, övladları ağır talelərə məruz qaldı.
Amma tarix bir həqiqəti dəyişə bilmədi: Əhməd Cavadın sözü susmadı.
Bu günə qalan…
Bu gün onun şeirləri yenə oxunur, yenə duyulur. “Çırpınırdın, Qara dəniz” kimi əsərləri təkcə Azərbaycanda deyil, bütün türk dünyasında sevilir. Onun yaradıcılığı zamanın sınağından çıxaraq milli kimliyimizin bir parçasına çevrilib.
Əhməd Cavadın həyatı bizə bir həqiqəti xatırladır: söz güllədən güclüdür. O, susduruldu, amma yazdıqları susmadı.
Bu gün onun doğum günündə xatırladığımız yalnız bir şair deyil — bir ruhdur, bir azadlıq səsidir.
Xanım Aydın
