Azərbaycan dili 🇦🇿 |
Rus dili 🇷🇺

Language Switcher Azərbaycanca 🇦🇿 | Русский 🇷🇺

Nəşr edilmişdir 11/18/2026

Paylaşın

HƏR ŞEYDƏN

Hər şeyi bilən, amma heç nəyi dərindən anlamayan nəsil

İnformasiya bolluğu və düşünmək qabiliyyətinin taleyi

Heç vaxt indiki qədər məlumatlı olmamışıq. Dünyanın o başında baş verən hadisədən tutmuş, elmin ən mürəkkəb kəşflərinə qədər hər şey bir toxunuş qədər yaxınımızdadır. Bir neçə saniyəyə istənilən suala cavab tapır, bilmədiyimiz mövzuda fikir bildirir, oxumadığımız kitabın məzmunundan, izləmədiyimiz filmin süjetindən xəbərdar oluruq. Amma qəribədir ki, informasiya artdıqca anlamaq, düşünmək və dərk etmək qabiliyyətimiz sanki azalır.

Bu gün yeni bir nəsil yetişir: hər şeydən xəbərdar olan, amma çox az şeyin mahiyyətinə varan nəsil.

Müasir insan məlumatı əldə etməyə o qədər öyrəşib ki, artıq onun üzərində düşünməyə vaxt ayırmır. Bir xəbərin başlığını oxuyur, özünü hadisədən xəbərdar hesab edir. Bir neçə saniyəlik videoya baxır, mürəkkəb məsələlər haqqında hökm verir. Bir sitat paylaşır, amma həmin fikrin arxasında hansı düşüncənin dayandığını bilmir. Bəzən kitabın üz qabığını tanımaq onun məzmununu oxumaqdan, bir mövzu haqqında danışmaq isə onu anlamaqdan daha vacib görünür.

Əslində, informasiya ilə bilik, biliklə müdriklik arasında böyük məsafə var. İnformasiya sənə nə baş verdiyini deyir, bilik onun səbəbini anlamağa kömək edir, müdriklik isə bu anlayışdan necə istifadə etməyi öyrədir. Biz isə çox vaxt birinci mərhələdə dayanırıq.

Sosial şəbəkələr də bu vərdişi daha da gücləndirir. Orada hər şey sürətlidir: xəbərlər, fikirlər, mübahisələr, münasibətlər… İnsan bir düşüncənin içində uzun müddət qala bilmir. Diqqətimiz bir mövzudan digərinə, bir görüntüdən başqa görüntüyə keçir. Sükut belə bizə narahatlıq verir. Boş qalan bir neçə dəqiqəni belə telefonla doldururuq. Halbuki insanın ən dərin fikirləri bəzən məhz heç nə ilə məşğul olmadığı anlarda yaranır.

Düşünmək üçün dayanmaq lazımdır. Oxumaq, müqayisə etmək, şübhə etmək, sual vermək, bəzən də öz bildiklərinə yenidən baxmaq lazımdır. Çünki ağıllı olmaq hər suala cavab vermək deyil, hansı sualın üzərində dayanmağa dəyər olduğunu bilməkdir.

Bəlkə də bu dövrün ən böyük paradoksu budur: insanın məlumat əldə etmək imkanları artdıqca, öz düşüncəsinə ayırdığı zaman azalır. Hamı danışır, amma az adam dinləyir. Hamı fikir bildirir, amma az adam fikirləşir. Hamı nəyisə paylaşır, amma çox az adam onu öz daxilində yaşayır və mənimsəyir.

Əlbəttə, texnologiya düşmənimiz deyil. İnformasiya bolluğu böyük imkan, rəqəmsal dünya isə insan zəkasının yeni vasitəsidir. Məsələ bu imkanlardan necə istifadə etməyimizdədir. Çünki texnologiya bizim əvəzimizə məlumat tapa bilər, amma bizim əvəzimizə düşünə bilməz.

Unutmamalıyıq ki, hər şeyi bilmək mümkün deyil. Amma öyrəndiyimiz hər şeyi anlamağa çalışmaq mümkündür. Bəzən bir kitabı dərindən oxumaq yüz kitabın xülasəsini bilməkdən, bir fikri həqiqətən dərk etmək min fikir səsləndirməkdən daha qiymətlidir.

Çünki insanı məlumatlı edən yaddaşı, düşünən edən ağlı, müdrik edən isə dərk etməyi bacarmasıdır. Ən böyük təhlükə bilməmək deyil, bildiyini zənn edib öyrənməyə ehtiyac duymamaqdır.

Xanım Aydın

Bənzər Xəbərlər

Jurnalist, yazıçı-tərcüməçi

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

Nərimanov, Binəqədi və Nəsimi rayonlarında qışın qarlı havalarına hazırlıq tədbirlərinin müzakirəsi məqsədi ilə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin (BŞİH)

Ən son

GÜNDƏM

Baki-baku.az xəbər verir ki, görkəmli italyan dirijoru və musiqi pedaqoqu Maestro Mariano Pattinin xatirəsinə həsr

GÜNDƏM

Baki-baku.az xəbər verir ki, görkəmli italyan dirijoru və musiqi pedaqoqu Maestro Mariano Pattinin xatirəsinə həsr
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Facebook
X (Twitter)
LinkedIn
Email

Пришлите нам статью

Məqalənizi göndərin