Abbasi xəlifəsi Harun ər-Rəşidin xanımı Zibeydə xatun tərəfindən yapılan məhşur Ayn-i Zübeydə su kəməri sayəsində hacılar bu müqəddəs məkanda su qıtlığı çəkmirlər
Həcc ibadətinin əsas məqamının yerinə yetirildiyi Ərəfat dağının bərqərar olduğu Ərəfat adının hardan gəldiyi, necə yarandığı, “Cəbəlü-Rahme”ni (Rəhmət dağı) və Peyğəmbər əleyhissalamın “Vida xütbəsi”ni irad etdiyi məkanın xatirəsini yaşadan Məscidi-Nəmirə barədə əldə olunan məlumatlardan bəlli olur ki, Məkkəyə 21 km məsafədə yerləşən Ərəfatın mənası bilmək , tanımaq, anlamaq kimi gözəllikləri özündə ehtiva edir. “Ərafe” kökündən gəldiyi məlum olur. Adın əsas mahiyyyəti ilə bağlı həm də fərqli rəvayətlər vardı. Bulardan birinə görə Adəm Peyğəmbərlə Həvva anamız yer üzünə endikdən sonra burada görüşüblər. Digər bir rəvayətə görə isə Cəbrail əleyhissalam İbrahim Peyğəmbərə həccin harada və necə yapılmasını anlatdıqdan sonra Ərəfata gəldikdə Peyğəmbər əleyhissalama “Arəftə” , yəni “Anladınmı, tanıdınmı?” deyə xəbər alıb. O da cavabında “Areftu” , yəni “Anladım, tanıdım” deyə cavab verib. Bu səbəbdən də bölgə Ərafat, dağ isə Ərafat adlandırılıb. 13, 7 kvadrat kilometr ərazini əhatə edən Harəm sınırından kənarda, Hill bölgəsində yer alan bu məkan müqəddəslik ünvanına çevrilir. Peyğəmbər Əleyhissalamın “Həcc Ərafatdır!” nidası ilə Ərəfatın Həcc ziyarətinin önəmli məkanına çevrilir.
Peyğəmbər əleyhissəlam Ərəfat ibadətini Cəbəlü-Rahmenin ətəyində etmişdir
Ərəfatın Şimal istiqamətində yer alan, xalq arasında “Ərəfat dağı” olaraq qəbul edilən, 70 metr yüksəklikdə yerləşən Cəbəlü-Rahme – Rəhmət dağı yüz illərdir hacıların və hacı xanımların ziyarət etdiyi müqəddəslikdir. Əldə olunan məlumatlardan bəlli olur ki, Peyğəmbər əleyhissəlam “Vida Həcci” zamanı Ərəfat ibadətini Cəbəlü-Rahme – Rəhmət dağının ətəyində üzü qibləyə duraraq etmişdir. Bu səbəbdən də Ərəfat dağının zirvəsində olan İşarə sütunu yüz illərdir ziyarətçilərin sevgi ilə varmaq istədikləri müqəddəslikdir. Rəvayətlərə görə bura həm də Adəm Peyğəmbərlə Həvva ananın görüşdüyü yer, müqəddəs məkan olaraq qəbul edilir.
Ərəfatın baş tərəfində mövcud olan Məscidi-Nəmirə isə Həcc ziyarətinin önəmli məkanlarından biridir
Cəbəlü-Rahmenin ətəyində mövcud olan bir gözəllik də var: qədim su quyuları və ovdanlar. Onlar əsrlərdir ki, zəvvarların su ehtiyacını ödəmək üçün qurulan su təchizatı sistemlərinin üzərində yerləşir. Abbasi xəlifəsi Harun ər-Rəşidin xanımı Zibeydə xatun tərəfindən yapılan məhşur Ayn-i Zübeydə su kəməri sayəsində hacılar bu müqəddəs məkanda su qıtlığı çəkmirlər.
Ərəfatın baş tərəfində mövcud olan Məscidi-Nəmirə isə Həcc ziyarətinin ən önəmli məkanlarından biridir. Peyğəmbər əleyhissalam Həcc vidası zamanı onun üçün tükdən hörülən çadırda hüzur bulub dincəlmiş, sonra isə Urani vadisində insanlara məhşur “Vida xütbəsini” bəyan etmiş, daha sonra isə günorta və ikindi namazlarını qılmış, onlarla birlikdə Ərəfat duasını tutmuş , onun üçün sevgiylə toxunan məkana – Məscidi-Nəmirəyə dönmüşdür.
Şərəf Cəlilli
