Sizə Azərbaycan dili ilə bilavasitə bağlı olan və dilimizin xüsusiyyətinə çevrilmiş “Ə” hərfi haqda danışmaq istərdim bu gün. Bu hərf, fikrimcə, dilə zəriflik qatan, hərfləri bir-birinə incəliklə toxuyan, həmçinin nitqə xüsusi səmimilik və istilik bəxş edən bir səsdir.
“Ə” hərfi yalnız Azərbaycan dilinə məxsus olmasa da, ən çox məhz bizim dilimizlə assosiasiya olunur. Maraqlıdır ki, Bakı lüğətində “Ə” hərfi ilə başlayan çoxlu baməzə, dialekt, şirin sözlər var. Onların arasında gündəlik danışığımızda tez-tez işlənən ifadələr də mövcuddur. Bu sözləri oxuyanda həm Bakı danışığının yumoru, həm də xalqımızın ünsiyyət mədəniyyəti özünü göstərir.
Gəlin bir neçə nümunyəyə nəzər salaq.
Əntiqə – əla, yaxşı.
Əndirəbadi – qeyri-adi.
Əzizxələf – sevimli, ərköyün. “Əziz” və “xələf” – davamçı, törəmə sözlərindəndir.
~Əzizxələf bir oğlu var idi, o da naxələf çıxdı.
Əzzəvara – çox dəcəl, hərəkətli.
Ərəş – təqribən 62 sm-ə bərabər uzunluq ölçüsü.
Əryet // Ariyət – axır, son, nəticə.
~Görən bu işin əryeti nedü?
Əqdəm – 1. daha qədim, keçmişdə baş verən hər hansı bir hadisə;
- qabaq, öncə.
Əlvərimli – əli açıq, kömək edən.
Ərimgəldi – 1. həftənin altıncı günü. Əsasən uzaq yerlədə (kənddən kənarda çalışan) işləyən kişilər evə həftənin altıncı günü gəldiklərindən qadınlar bu günə “ərimgəldi günü” deyərdilər;
- qadınların ərlərinin gəlişini gözlədikləri yer, məkan.
