Xəritədə sadə bir xətt kimi görünən dövlət sərhədləri insanı təbiət möcüzələri qədər təəccübləndirə bilər. Bəzi sərhədlər yaşayış evlərinin içindən keçir, digərləri hava limanlarını kəsir, bəziləri isə onilliklərdir mübahisə mövzusu olaraq qalır. Dünyanın ən qeyri-adi sərhədlərinin hər birinin arxasında maraqlı bir tarixçə dayanır.
Belçikanın Barle-Hertog və Niderlandın Barle-Nassau şəhərləri əsl coğrafi fenomen hesab olunur. Burada sərhəd xətti yaşayış evlərinin, kafe və mağazaların içindən keçir. Binanın hansı ölkəyə aid olduğu isə onun əsas giriş qapısının yerləşdiyi yerə əsasən müəyyən edilir. Buna görə də evin mətbəxi bir ölkədə, qonaq otağı isə başqa ölkədə yerləşə bilər.
2015-ci ilə qədər Hindistan və Banqladeş arasındakı sərhəd dünyanın ən qarışıq sərhədlərindən biri idi. Burada bir dövlətə məxsus, lakin başqa dövlətin ərazisi ilə tamamilə əhatə olunmuş 160-dan çox anklav mövcud idi. Bəzi anklavlar digərlərinin daxilində yerləşərək bənzərsiz coğrafi mozaika yaradırdı. Ərazi mübadiləsindən sonra bu mürəkkəb sistem aradan qalxdı.
Dünyanın ən uzun dinc və qorunmayan sərhədi Kanada ilə ABŞ arasındakı sərhəd hesab olunur. Onun uzunluğu təxminən 8 900 kilometrə çatır. Bu qədər uzun olmasına baxmayaraq, sərhəd boyunca hərbi istehkamlar yoxdur, sərhədyanı bölgələr isə bir-biri ilə sıx əlaqədədir.
Afrikanın şimalında yerləşən İspaniyanın Seuta və Melilya şəhərləri Avropa İttifaqının Afrika ilə yeganə quru sərhədləridir. Miqrant axınının çox olması səbəbindən bu ərazilər Avropanın ən ciddi qorunan sərhəd bölgələrindən sayılır.
Böyük Britaniyaya məxsus Cəbəllütariqdə daha bir qeyri-adi sərhəd yerləşir. Əsas avtomobil yolu hava limanının uçuş-enmə zolağından keçir. Buna görə də təyyarələr havaya qalxarkən və enərkən avtomobillərin hərəkəti tamamilə dayandırılır.
Botsvana, Zambiya, Namibiya və Zimbabvenin sərhədlərinin bir-birinə yaxınlaşdığı ərazi də xüsusi maraq doğurur. Alimlər uzun müddət burada dörd dövlətin sərhədinin vahid bir nöqtədə birləşib-birləşmədiyini müzakirə ediblər. Məhz bu mübahisə həmin məkanı bütün dünyada məşhurlaşdırıb.
Şimali və Cənubi Koreya arasındakı hərbsizləşdirilmiş zona isə tamamilə fərqli xüsusiyyətə malikdir. Adına baxmayaraq, bu ərazi dünyanın ən ciddi qorunan sərhədlərindən biri olaraq qalır.
Elə sərhədlər də var ki, onların ətrafında mübahisələr bu günədək davam edir. Məsələn, İspaniya və Portuqaliya Olivenza şəhərinin statusunu fərqli qiymətləndirir. Şəhərin hansı ölkəyə məxsus olması iki əsrdən çoxdur tarixi fikir ayrılığının mövzusu olaraq qalır.
Bu qəribə sərhədlər dünya xəritəsinin sadəcə xətlər toplusu olmadığını bir daha sübut edir. Bu sərhədlərin hər biri müharibələrin və sülh müqavilələrinin, siyasi kompromislərin və xalqların çoxəsrlik birgə yaşayışının tarixini əks etdirir və beləliklə də bəşəriyyətin keçmişindən bəhs edən maraqlı bir hekayəyə çevrilir.
Hacı Cavadov
