İnsanlar ünsiyyət qurarkən təkcə sözlərdən istifadə etmirlər. Bəzən bir baxış, əl hərəkəti və ya üz ifadəsi deyilən sözlərdən daha çox məna daşıyır.
Məhz buna bədən dili deyilir. Psixoloqların fikrincə, insanlar haqqında ilk təəssüratın formalaşmasında bədən dilinin rolu böyükdür.
Sözlərdən əvvəl danışan işarələr
Bədən dili üz ifadələri, göz təması, duruş, jestlər və hətta danışarkən saxladığımız məsafə vasitəsilə özünü göstərir. Məsələn, gülümsəyən insan adətən dostcanlı və açıq xarakterli görünür. Qollarını sinəsində çarpazlayan şəxs isə bəzən özünü müdafiə edən və ya narahat biri kimi qəbul edilə bilər. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bir hərəkətə əsaslanaraq qəti nəticə çıxarmaq düzgün deyil. Hər jestin mənası şəraitdən və insanın xarakterindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Gözlər – duyğuların aynası
“Gözlər yalan danışmır” ifadəsi təsadüfi yaranmayıb. İnsanların hisslərini anlamaqda göz təması mühüm rol oynayır. Maraqlıdır ki, insanlar söhbət zamanı qarşı tərəfin gözlərinə baxdıqda daha etibarlı və səmimi görünürlər. Bununla belə, bəzi mədəniyyətlərdə uzun müddət göz təması qurmaq hörmətsizlik və ya narahatlıq əlaməti kimi də qəbul oluna bilər.
Dünyanın fərqli jestləri
Bir ölkədə müsbət məna daşıyan jest başqa ölkədə tamamilə fərqli mənaya gələ bilər. Məsələn, başı yuxarı-aşağı hərəkət etdirmək bir çox ölkədə “bəli” mənasını versə də, bəzi regionlarda fərqli şəkildə başa düşülə bilər. Bu səbəbdən beynəlxalq ünsiyyətdə yalnız sözləri deyil, jestlərin mədəni mənalarını da nəzərə almaq vacibdir.
Alimlər bədən dilini necə öyrənirlər?
Bədən dili ilə bağlı elmi tədqiqatlar əsasən XX əsrdə geniş yayılıb. Amerikalı antropoloq Ray Birdwhistell insan hərəkətlərini araşdıraraq “kinesika” adlanan istiqamətin əsasını qoyub. Bu sahə insanların jest və mimikalarının necə məna daşıdığını öyrənir.
Bədən dilini oxumaq mümkündürmü?
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bədən dilini öyrənmək insanlarla daha yaxşı ünsiyyət qurmağa kömək edə bilər. Lakin heç bir jest və ya mimika insanın hisslərini yüz faiz dəqiqliklə göstərmir.
İnsan davranışlarını düzgün anlamaq üçün sözlərə, vəziyyətə və ümumi davranışa birlikdə diqqət yetirmək lazımdır.
Sözlər susanda belə…
Araşdırmalar göstərir ki, insanlar ilk görüş zamanı qarşı tərəf haqqında təəssüratlarını bir neçə saniyə ərzində formalaşdırırlar. Bu zaman üz ifadəsi, duruş və bədən dili sözlərdən daha sürətli təsir göstərir.
Bədən dili görünməz olsa da, həyatımızın hər anında bizimlədir. Sözlər susanda belə, jestlər, baxışlar və mimikalar danışmağa davam edir. Buna görə də bədən dili insan ünsiyyətinin ən maraqlı və sirli tərəflərindən biri hesab olunur.
Xanım Aydın
