Babil qülləsi haqqında hekayə haqlı olaraq ən məşhur Bibliya əfsanələrindən biri hesab olunur və əsrlər boyu dünya mədəni və dini ənənəsində xüsusi yer tutur.
Əhdi-Ətiq süjetinə görə, Ümumdünya tufanından sonra bəşəriyyət təkcə ərazi baxımından deyil, dil baxımından da vahid idi. İnsanlar eyni dildə danışır və səmaya qədər ucalacaq möhtəşəm bir tikili – qüllə inşa etməyə qərar verirlər. Bununla onlar öz qüdrətlərini təsdiqləmək və insan nəslinin birliyini qorumaq istəyirdilər.
Lakin “Yaradılış kitabı”nda nəql edildiyinə görə, bu niyyət həddindən artıq təkəbbürün təzahürü kimi qəbul olunur. İlahi müdaxilə nəticəsində insanlar bir-birini başa düşməməyə başlayır: dilləri qarışdırılır və bu da tikintinin davamını mümkünsüz edir. Nəticədə qüllənin inşası dayandırılır, insanlar isə müxtəlif torpaqlara səpələnirlər.
Şəhərin adı – Babil dini ənənədə məhz bu hadisə ilə əlaqələndirilir və “dillərin qarışması”nın rəmzi kimi izah olunur. Bu rəvayət çoxdilliliyin və xalqların parçalanmasının ən məşhur izahlarından birinə çevrilmişdir.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, əfsanənin əsasında Qədim Mesopotamiyanın real memarlıq obrazları dayana bilər. Söhbət miqyasına görə heyrət doğuran çoxpilləli dini tikililər — zikkuratlardan gedir. Mümkün prototip kimi ən çox qədim Babildə, tanrı Marduka həsr olunmuş Etemenanki zikkuratı göstərilir.
Bu gün Babil qülləsi əfsanəsi təkcə dini mif kimi deyil, həm də insanlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın çətinliklərinə dair simvolik bir xatırlatma kimi qəbul olunur. Qloballaşma və intensiv beynəlxalq əlaqələr dövründə dillər, mədəniyyətlər və dünyagörüşləri arasındakı fərqlər dialoq olmadıqda hələ də anlaşılmazlıqlara və münaqişələrə səbəb ola bilir.
Bu süjet Qafqazda, o cümlədən tarixi olaraq çoxdilli və mədəni müxtəlifliyi ilə seçilən Azərbaycan üçün də xüsusi səslənişə malikdir. Əsrlər boyu burada sivilizasiyalar, ticarət yolları və ənənələr kəsişmişdir. Bu kontekstdə Babil qülləsi əfsanəsi çoxmillətli cəmiyyətdə qarşılıqlı hörmətin, dözümlülüyün və ortaq dil tapmağın vacibliyini xatırladır.
Murad Muxtarov
