Görkəmli azərbaycanlı şairə, tərcüməçi, dramaturq, kinodramaturq, böyük mədəniyyətə və nadir ədəbi istedada malik insan Alla Nuriyəva Axundova vəfat edib.
Elə insanlar var ki, zaman keçdikcə onların adı yalnız ədəbiyyat tarixinin deyil, həm də onun canlı yaddaşının bir hissəsinə çevrilir. Alla Axundova məhz belə yaradıcı şəxsiyyətlərdən idi. Onun həyat və yaradıcılıq yolu Azərbaycan və Rusiya, rus sözü və Azərbaycan mənəvi ənənəsi ilə ayrılmaz şəkildə bağlı olub. Moskvada anadan olan Alla Axundova rusdilli oxucuya Azərbaycan ədəbiyyatının gözəlliyini, özünəməxsusluğunu və daxili zənginliyini dərindən duyaraq çatdırmaq missiyası nəsib olmuş nadir sənətkarlardan birinə çevrilmişdi.
Alla Nuriyəva ilə bizi təxminən iyirmi il əvvəl başlayan tanışlıq bağlayırdı. O, akademik Hamlet İsaxanlının «Kontrastlar» kitabının rus dilinə tərcüməsi üzərində işlədiyi dövrdə tanış olmuşduq. Həmin vaxt Alla Nuriyəva bizə qonaq gəlmişdi və bu görüş yaddaşımda böyük daxili mədəniyyətə, incə ədəbi zövqə və sözə heyrətamiz hörmətə malik bir insanla tanışlıq kimi qalıb.
Sonralar biz dəfələrlə — Rusiya Yazıçılar İttifaqında, poeziya gecələrində, ədəbi görüşlərdə və müxtəlif mədəni tədbirlərdə bir araya gəldik. Belə görüşlərin hər biri mənim üçün onun yaradıcılıq dünyası ilə yenidən təmas qurmaq imkanı idi. Bu gün xüsusilə qiymətlidir ki, həmin görüşlər artıq təkrarlanması mümkün olmayan ümumi ədəbi yaddaşın bir hissəsinə çevrilib.
Alla Nuriyəva A. M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu, daha sonra Ali Ssenarist Kurslarını bitirib. İlk şeirləri hələ 1957-ci ildə çap olunub. Onilliklər boyu davam edən yaradıcılıq fəaliyyəti ərzində o, zəngin ədəbi irs yaradıb: şeirlər və nəsr əsərləri yazıb, dramaturgiya və kinematoqrafiya sahəsində çalışıb, bədii və animasiya filmləri üçün ssenarilər qələmə alıb. Onun tanınmış əsərləri sırasında Azərbaycan kinematoqrafiyasında diqqətəlayiq əsərlərdən birinə çevrilmiş «Çörək hamıya çatır» filminin ssenarisi də var. Sənətə verdiyi töhfələrə görə Alla Axundova Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görülüb, 1988-ci ildə isə ona Azərbaycan SSR-in Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilib.
Lakin onun taleyində tərcümə yaradıcılığı xüsusi yer tuturdu. Alla Axundova üçün tərcümə heç zaman sözlərin bir dildən digərinə sadə şəkildə çevrilməsi olmayıb. Bu, yalnız peşəkarlıq deyil, həm də daxili duyum, müəllifə hörmət və əsərin milli ruhunu hiss etmək bacarığı tələb edən dərin mədəniyyətlərarası dialoq idi. O, Azərbaycan poeziyasını və folklorunu, Nizaminin əsərlərini, müasir ədəbi nümunələri, eləcə də digər türk, şərq və slavyan xalqlarının dillərindən əsərləri tərcümə edib. Onun xüsusilə əhəmiyyətli işlərindən biri qədim türk dastanı «Dədə Qorqud kitabı»nı rus dilinə tərcümə etməsi olub. Onun tərcümə fəaliyyəti rusdilli oxucu üçün Azərbaycan mədəniyyətinin nəhəng və çoxşaxəli dünyasına qapılar açırdı.
Mənim üçün, Rusiyada yaşayan və fəaliyyət göstərən azərbaycanlı şairə kimi, Alla Axundovanın yaradıcılığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mən başqa dildə əsərin yalnız mənasını deyil, onun nəfəsini, milli koloritini, musiqililiyini, daxili intonasiyasını qoruyub saxlamağın nə qədər çətin olduğunu xüsusilə yaxşı anlayıram. Alla Nuriyəva bu nadir istedada malik idi. O, öz zəhməti ilə onilliklər ərzində iki ədəbi məkanı, iki dili, iki mədəni ənənəni birləşdirən insan olub.
Bu gün onunla vidalaşarkən gördüyü işlərin miqyası xüsusilə aydın görünür. Ayrı-ayrı kitabların, tərcümələrin, ssenarilərin və şeirlərin arxasında ədəbiyyata həsr olunmuş böyük bir ömür dayanır. Buna görə də onun vəfatı yalnız Azərbaycan və rus ədəbiyyatı üçün deyil, xalqlarımızın və dillərimizin qovuşduğu bütün mədəni məkan üçün böyük itkidir.
Nəsillər gedir, zaman dəyişir, yeni adlar meydana çıxır, amma həqiqi söz yox olmur. O, kitablarda, oxucuların yaddaşında, bizdən sonra ədəbiyyata gələn insanların səsində yaşamaqda davam edir. Alla Axundovanın sözü də məhz belə yaşayacaq.
Alla Nuriyəvanın doğmalarına və yaxınlarına, dostlarına, həmkarlarına, onu tanıyan və yaradıcılığını sevən hər kəsə dərin hüznlə başsağlığı vermək istəyirəm.
Azərbaycanın və Rusiyanın böyük şairəsi — öz sözü və bütün ömrü ilə iki ölkəni, iki dili və iki mədəniyyəti böyük ürəyində birləşdirən qadının işıqlı xatirəsi qarşısında baş əyir, dərin hüznlə yas saxlayırıq.
Qoy onun adı ədəbiyyat tarixində əbədi yaşasın, kitabları, şeirləri və tərcümələri isə gələcək nəsillərə həqiqi sözün gücünü və ədəbiyyatın yaratdığı mənəvi körpülərin əhəmiyyətini xatırladaraq yaşamaqda davam etsin.
Alla Nuriyəva Axundovanın əziz və əbədi xatirəsi daim yaşasın.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Moskva bölməsi adından.
Dərin hörmətlə —
Afaq Şıxlı
