Azərbaycan dili 🇦🇿 |
Rus dili 🇷🇺

Language Switcher Azərbaycanca 🇦🇿 | Русский 🇷🇺

Nəşr edilmişdir 11/17/2026

Paylaşın

HƏR ŞEYDƏN

Sürətli dünyanın yavaş-yavaş itirdiyi dəyərlər – Tələsməkdən hara çatırıq?

Səbir, diqqət, dinləmək, gözləmək və düşünmək… Bir zamanlar insan münasibətlərinin, gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsi olan bu anlayışlar müasir dünyanın sürətinə nə qədər tab gətirə bilir?

Dünya sürətlənir. İnsanlar daha tez danışır, daha tez qərar verir, daha tez cavab yazır, daha tez məlumat əldə edir. Bir neçə saniyənin içində dünyanın o başında baş verən hadisədən xəbər tutmaq, min kilometrlərlə uzaqda yaşayan biri ilə görüntülü danışmaq, illərlə axtarılan məlumatı bir toxunuşla tapmaq mümkündür. Texnologiya zaman və məsafə anlayışını dəyişib, həyatımızı asanlaşdırıb. Ancaq bütün bu sürətin içində qəribə bir paradoks yaranıb: imkanlarımız artdıqca, sanki bir çox insani keyfiyyətlərimiz azalır.

Daha tez çatırıq, amma hara getdiyimizi düşünməyə vaxt ayırmırıq. Daha çox məlumat alırıq, amma onu anlamağa səbrimiz çatmır. Daha çox insanla əlaqə saxlayırıq, amma bir-birimizi dinləməyə vaxt tapmırıq. Bəlkə də müasir insanın ən böyük ziddiyyəti elə budur: zamanı qazanmaq üçün tələsir, amma qazandığı zamanın içində yaşamağı unudur.

Səbir – gözləməyi bacarmaq sənəti

Səbir sadəcə gözləmək deyil. O, insanın öz istəklərinə, emosiyalarına, həyatın təbii axarına hakim ola bilməsidir. Hər şeyin dərhal baş verməsini istədiyimiz bir dövrdə səbir getdikcə çətin mənimsənilən keyfiyyətə çevrilir.

Bir mesaj göndəririk, cavab gecikəndə narahat oluruq. İnternet səhifəsi bir neçə saniyə gec açılır, əsəbiləşirik. Növbədə gözləmək, tıxacda qalmaq, hansısa işin nəticəsini bir müddət gözləmək dözülməz görünür. Sanki həyat bizə hər şeyi dərhal verməlidir.

Bəs insanın yetişməsi, bir münasibətin formalaşması, etibarın qazanılması, biliyin mənimsənilməsi necə? Bunların heç birinin sürətləndirmə düyməsi yoxdur. Bəzi şeylər zaman istəyir. Hətta bəzən ən doğru qərar heç nə etmədən bir qədər gözləməyi bacarmaqdır.

İnsan hər istədiyinin dərhal gerçəkləşməsinə alışdıqca, gözləməyin də özündə bir məna daşıdığını unudur. Halbuki səbir insanı yalnız çətinliklərə dözümlü etmir, həm də ona hadisələrə daha dərindən baxmaq imkanı yaradır.

Diqqət – ən səssiz itkilərimizdən biri

Bir insanla söhbət edirik, amma gözümüz telefonun ekranındadır. Kitab oxuyuruq, bir neçə dəqiqədən sonra fikrimiz başqa yerə gedir. Film izləyirik, eyni zamanda sosial şəbəkələrdə gəzişirik. Yemək yeyərkən belə qarşımızdakı insanın üzünə deyil, telefonumuza baxırıq.

Fiziki olaraq bir yerdəyik, fikrimiz isə onlarla fərqli istiqamətdə dolaşır.

Diqqət insanın dünyaya ayırdığı ən qiymətli paydır. Nəyə diqqət yetiririksə, həyatımızın böyük bir hissəsi də onunla formalaşır. Lakin informasiya bolluğu içində diqqətimiz parçalanır, bir mövzuda uzun müddət qalmaq, hər hansı fikrin dərinliyinə enmək çətinləşir.

Bəlkə də buna görə bu gün çox şey görürük, amma az şeyin fərqinə varırıq. Küçədən keçərkən binanın memarlığını, ağacın yarpağındakı rəng dəyişimini, qarşımızdakı insanın yorğun baxışını görmədən ötüb keçirik. Həyatın ən kiçik, amma əslində ən qiymətli detalları diqqətsizliyimizin qurbanına çevrilir.

Dinləmək – eşitməkdən daha böyük bacarıq

İnsanlar danışmaq istəyir. Hər kəsin fikri, mövqeyi, söyləyəcəyi sözü var. Amma neçə nəfər həqiqətən dinləməyi bacarır?

Bəzən bir insan dərdini danışarkən qarşısındakı onun sözünü bitirməsini gözləmir, cavab hazırlayır. Sanki məqsəd deyiləni anlamaq yox, öz fikrini söyləməkdir. Mübahisələrdə də çox vaxt qarşı tərəfin nə demək istədiyini anlamağa deyil, ona necə cavab verəcəyimizə köklənirik.

Halbuki dinləmək razılaşmaq demək deyil. Dinləmək qarşındakı insanın düşüncəsinə, hisslərinə, yaşantısına yer verməkdir. Bəzən bir insanın məsləhətə deyil, sadəcə onu sona qədər dinləyəcək birinə ehtiyacı olur.

Bəlkə də bu gün insanlar arasında yaranan məsafənin səbəblərindən biri də budur: hamı eşidilmək istəyir, amma dinləyənlərin sayı azalır.

Gözləmək – həyatın təbii ritminə hörmət

Müasir dünya gözləməyi sevmir. Sürətli çatdırılma, ani cavab, dərhal nəticə, qısa müddətdə uğur… Həyatın hər sahəsində sürət üstünlük kimi təqdim olunur.

Ancaq hər şeyin öz zamanı var. Toxum torpağa düşən kimi ağac olmur. İnsan bir gündə müdrikləşmir. Dostluq, sevgi, inam, peşəkarlıq – bunların heç biri tələsik qurulmur.

Gözləmək bəzən insanın özünə verdiyi fürsətdir. Hadisələrin yetişməsinə, fikirlərin durulmasına, hisslərin aydınlaşmasına imkan yaratmaqdır. Hər qapını döyən kimi açmaq, hər suala dərhal cavab tapmaq, hər istəyin ardınca qaçmaq məcburiyyətində deyilik.

Bəzən gecikən cavab da cavabdır. Bəzən baş verməyən hadisə də insanı hansısa yanlış addımdan qoruyur.

Düşünmək – sürətin unutdurduğu ehtiyac

Ən təhlükəli məqam isə insanın düşünməyə vaxt ayırmamasıdır. Çünki düşünmək üçün dayanmaq lazımdır. Dayanmaq üçünsə tələskənliyin hökmündən çıxmaq.

Bu gün məlumat əldə etmək asandır, amma məlumatla düşüncə eyni şey deyil. Bir xəbəri oxumaq, bir fikri paylaşmaq, kiminsə mövqeyinə münasibət bildirmək düşünmək demək deyil. Düşünmək sual vermək, müqayisə aparmaq, şübhə etmək, səbəb və nəticə arasında əlaqə qurmaqdır.

Bəzən insan başqalarının fikirlərini o qədər çox dinləyir ki, öz düşüncəsinin səsini eşitmir. Nəyi bəyəndiyini, nəyi istədiyini, nəyə inandığını belə başqalarının münasibəti əsasında müəyyənləşdirməyə başlayır.

Sosial şəbəkələrdə hər kəsin fikrini görürük, amma özümüzlə baş-başa qalmağa az vaxt ayırırıq. Halbuki insanın ən vacib söhbətlərindən biri özü ilə apardığı söhbətdir.

Bəs sürət bizi hara aparır?

Əlbəttə, texnologiyadan, inkişafdan, sürətdən imtina etmək mümkün deyil, buna ehtiyac da yoxdur. Problem sürətin özündə deyil, onun həyatımızın yeganə ölçüsünə çevrilməsindədir. Hər şeyi tez etmək mümkün ola bilər, amma hər şeyi tez anlamaq, hiss etmək və yaşamaq mümkün deyil.

İnsan yalnız işlərini vaxtında çatdırmaq, məqsədlərinə nail olmaq, daha çox məlumat əldə etmək üçün yaşamır. Onun sevməyə, düşünməyə, dinləməyə, müşahidə etməyə, bəzən heç nə etmədən sakit oturmağa da ehtiyacı var.

Bəlkə də müasir insanın özünə verməli olduğu ən vacib sual budur: bu qədər tələsdiyim halda, həyatın hansı anlarını yaşamağa macal tapmıram?

Çünki həyat yalnız çatdığımız ünvanlardan ibarət deyil. O, yolda gördüyümüz, hiss etdiyimiz, anladığımız, bəzən fərqinə belə varmadığımız kiçik anların cəmidir.

Bəlkə bir az yavaşlamağın vaxtıdır. Bir söhbəti yarımçıq kəsmədən dinləmək, cavab verməyə tələsməmək, bir kitabın səhifəsində dayanıb düşünmək, qarşımızdakı insanın gözlərinə baxmaq, özümüzə vaxt ayırmaq…

Axı insanın dəyəri nə qədər sürətlə yaşaması ilə ölçülmür. Bəzən ən böyük irəliləyiş bir anlıq dayanıb həyatın əslində nə qədər sürətlə əlimizdən keçdiyini anlamaqdır.

Dünya sürətlənə bilər. Amma insan öz ruhunun ritmini itirməməlidir.

Xanım Aydın

Bənzər Xəbərlər

Jurnalist, yazıçı-tərcüməçi

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

Bakıda 537 nömrəli marşrutun hərəkət sxemi müvəqqəti dəyişdirilib.

Ən son

HƏR ŞEYDƏN

Səbir, diqqət, dinləmək, gözləmək və düşünmək... Bir zamanlar insan münasibətlərinin, gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsi olan

HƏR ŞEYDƏN

Səbir, diqqət, dinləmək, gözləmək və düşünmək... Bir zamanlar insan münasibətlərinin, gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsi olan
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Facebook
X (Twitter)
LinkedIn
Email

Пришлите нам статью

Məqalənizi göndərin