Qədim Romada kasıblar varlı tamaşaçıları əyləndirmək üçün arenaya çıxırdılar. Qladiatorlar — əksər hallarda qullar və ya hərbi əsirlər — Kolizeyin mərmər lojalarında əyləşən patrisilərin alqışları naminə həyatlarını riskə atırdılar.
Təxminən iki min il keçib — və vəziyyət sanki tamamilə dəyişib.
Bu gün dünyanın ən böyük idman arenalarında dollar milyonçuları çıxış edir, tribunlarda isə sadə insanlar əyləşir.
“Forbes”in məlumatına görə, 2024-cü ildə dünyanın ən çox qazanan idmançısı Kriştianu Ronaldo təxminən 260 milyon dollar qazanıb. Lionel Messi — 130 milyon dollardan çox, Kilian Mbappe isə 110 milyon dollardan artıq gəlir əldə edib.
Bununla belə, Dövlət Statistika Komitəsinin 2025-ci il məlumatına əsasən, Azərbaycanda orta aylıq əməkhaqqı təxminən 980 manat təşkil edir.
Fərq — yüz minlərlə dəfədir.
Yeni Kolizey
Müasir stadionlar getdikcə daha çox qədim arenalarla müqayisə olunur. Sadəcə qılıncların yerini toplar, zirehlərin yerini brendli formalar, imperatorun yerini isə televiziya müqavilələri tutub.
2022-ci il futbol üzrə dünya çempionatının finalını 1,5 milyarddan çox insan izləyib. Tokio Olimpiadası isə 3 milyarddan artıq tamaşaçı toplayıb.
İdman illik dövriyyəsi 600 milyard dollardan çox olan qlobal şou-biznesə çevrilib.
Bakı — böyük oyunun bir hissəsi
Azərbaycan da çoxdan bu sistemə inteqrasiya olunub. Son illərdə Bakı Avropa Oyunlarına, “Formula-1” mərhələlərinə, UEFA Avropa Liqasının oyunlarına və digər beynəlxalq yarışlara ev sahibliyi edib.
Mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, Azərbaycan Qran-prisinin keçirilməsi üçün müqavilə hər il infrastruktur və təşkilati xərclər istisna olmaqla, təxminən 50–60 milyon dollar dəyərindədir.
Şəhər dünya miqyasında tanınırlıq qazanıb, idman isə daha bir böyük səhnə əldə edib.
Bu gün kim kimi əyləndirir?
Əgər əvvəllər kasıblar varlılar üçün döyüşürdüsə, indi varlı idmançılar milyonlarla sadə insan üçün oynayır. Amma mahiyyət dəyişməyib: arena, tamaşaçılar və qəhrəmanlar.
Sadəcə biletin qiyməti və yayımın miqyası dəyişib.
Və bəlkə də XXI əsrin əsas paradoksu ondadır ki, müasir qladiatorlar meydana şəxsi təyyarələrlə çıxırlar — onların qələbələrinə isə sabah sıx avtobusla işə gedəcək insanlar baxır.
Murad Muxtarov
