Artıq illərdir ki, Azərbaycan beynəlxalq tədbirlərin mötəbər ev sahibi kimi tanınır. Bu tədbirlər sırasında idman yarışlarına da xüsusi qeyd edə bilərik. Bu yarışların ölkə turizminə mühüm töhfəsi var və bu da, iqtisadiyyatın inkişafında xüsusi bir istiqamətdir. Artıq idman iqtisadiyyatı Azərbaycanda ənənə halını alır deyə bilərik. Ölkəmizdə idmanın bütün sahələri ilə yanaşı, futbolun da inkişafını müşahidə edirik. Xüsusilə UEFA Çempionlar Liqasında “Qarabağ” futbol klubunun təmsil olunması, dünyanın tanınmış klubları ilə qarşılaşması və Bakının oyunlara ev sahibliyi etməsi göstərdi ki, futbol artıq sadəcə idman deyil, bu, real iqtisadi resursdur.
Baki-baku.az idman hadisələrinin ölkə iqtisadiyyatına təsirinə və xüsusilə xarici azarkeş axınının yaratdığı iqtisadi canlanmaya nəzər yetirir.
Xarici azarkeş axını: rəqəmlərin arxasındakı təsir
Gənclər və idman naziri Fərid Qayıbov bildirmişdi ki, UEFA Çempionlar Liqası zamanı “Qarabağ”ın Bakıda keçirilən ev oyunları zamanı ölkəmizə 8500-ə yaxın xarici azarkeş səfər edib. Bu rəqəm ilk baxışda sadə statistika kimi görünə bilər. Lakin hər bir azarkeş aviabiletdən tutmuş hotellərə, restoranlara, şəhərdaxili nəqliyyata, suvenirlərə qədər bir neçə istiqamətdə xərcləmə edən turist deməkdir.
Bir xarici azarkeşin orta hesabla 2–3 gün Bakıda qaldığını nəzərə alsaq, bu müddətdə onun yerləşmə, qidalanma və əyləncə xərcləri turizm sektoruna birbaşa töhfə verir. Otellərin doluluq səviyyəsi artır, şəhər mərkəzində və ətraf zonalarda fəaliyyət göstərən restoran və kafelər əlavə gəlir əldə edir, taksi və ictimai nəqliyyat xidmətlərinə tələbat yüksəlir. Bu isə öz növbəsində xidmət sektorunda məşğulluğu və dövriyyəni artırır.
UEFA gəlirləri və idman iqtisadiyyatı
“Qarabağ”ın UEFA turnirlərində iştirakı nəticəsində klub təxminən 65.8 milyon manat vəsait əldə edib. Bu məbləğ təkcə klubun büdcəsinə deyil, ümumilikdə ölkənin idman infrastrukturuna, yerli futbolun inkişafına və dolayısı ilə iqtisadi aktivliyə təsir göstərir.
İdman iqtisadiyyatı artıq dünyada ayrıca tədqiqat sahəsidir. Futbol klubları beynəlxalq turnirlərdə uğur qazandıqca, həmin ölkələrə investisiya marağı da artır. Məsələn, Real Madrid və FC Barcelona kimi klubların oyunları zamanı Madrid və Barcelona şəhərlərində hotellərin doluluq səviyyəsi kəskin yüksəlir. Manchester United və Liverpool FC kimi klubların Avropa oyunları Manchester və Liverpool iqtisadiyyatına milyonlarla funt sterlinq əlavə dövriyyə qazandırır. Almaniyada FC Bayern Munichin oyunları zamanı Münix şəhəri təkcə futbol mərkəzinə yox, həm də qısa müddətli turizm mərkəzinə çevrilir.
Bu model indi Bakı üçün də aktualdır. “Qarabağ”ın Avropa oyunları paytaxtı regional idman turizmi mərkəzinə çevirir.
Futbol – şəhər brendinin güclənməsi
Xarici azarkeşlərin səfəri təkcə bir neçə günlük iqtisadi aktivlik demək deyil. Onlar geri qayıtdıqdan sonra sosial şəbəkələrdə paylaşdıqları görüntülərlə Bakının tanıdılmasına töhfə verirlər. Bu, ölkənin “yumşaq gücü”nün (soft power) formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, idman tədbirləri uzunmüddətli turizm axını yarada bilər. Futbol sahəsində böyük turnirlər ev sahibi ölkələrdə illərlə davam edən turizm artımına səbəb olur. Azərbaycan da artıq böyük idman tədbirlərinə ev sahibliyi təcrübəsinə malikdir və “Qarabağ”ın uğurları bu xətti davam etdirir.
Multiplikativ effekt: bir oyun, çox sektor
İdman iqtisadiyyatında “multiplikativ effekt” anlayışı var. Bir sahədə xərclənən vəsait digər sahələrdə əlavə gəlir yaradır. Xarici azarkeşlərin Bakıya səfəri aviasiya və hava limanı xidmətlərinə, mehmanxana və kirayə mənzil sektoruna, restoran və ictimai iaşə obyektlərinə, nəqliyyat və logistika xidmətlərinə, həmçinin ticarət və suvenir satışına birbaşa təsir edir.
Bundan əlavə, beynəlxalq yayım hüquqları və sponsorluq müqavilələri ölkənin adını qlobal bazarda daha görünən edir. Bu da investisiya mühitinə dolayısı təsir göstərir.
“Qarabağ”ın oyunları zamanı Bakıya gələn 8500-ə yaxın xarici azarkeş və UEFA-dan əldə edilən 65.8 milyon manatlıq gəlir göstərir ki, futbol artıq təkcə meydandakı nəticə ilə ölçülmür. Bu, ölkənin turizm sektorunu canlandıran, xidmət sahəsində dövriyyəni artıran və şəhərin beynəlxalq imicini gücləndirən strateji iqtisadi alətdir.
Elvin Camalov
