Hörümçəklərdən söz düşəndə insanın xəyalında çox vaxt xoşagəlməz və qorxulu bir obraz canlanır. Ancaq Cənubi Amerikanın rütubətli tropik meşələrinin dərinliklərində elə bir canlı yaşayır ki, o, qorxutmaqdan çox heyrətləndirir: yetkin insanın ovuçu böyüklüyündə, ayaqlarının açılımı 30 santimetrə çatan və çəkisi xokkey şaybasına yaxın olan bir hörümçək.
Baki-baku.az bildirir ki, məhz qoliaf quşəyəni (Theraphosa blondi) rəsmi olaraq planetin ən iri və ən ağır hörümçəyi hesab olunur. Bu nəhəng quşyeyənlər fəsiləsinə aiddir, lakin səs-küylü adını daha çox bir anlaşılmazlıq nəticəsində alıb. XVIII əsrdə avropalı təbiətşünaslar nəhəng bir hörümçəyin kiçik bir quşu yediyinin nadir bir şahidi olmuşdular. Bu fakt quşların onun qida rasionunda çox nadir hallarda yer almasına baxmayaraq, adın növ üzərində möhkəmlənməsi üçün kifayət etmişdi.
Əslində qoliaf quşyeyəninin qidalanması daha sadə və eyni zamanda daha rəngarəngdir. O, iri həşəratları, yağış qurdlarını, qurbağaları, çömçəkburunları, kərtənkələləri, kiçik ilanları və hətta gəmiriciləri də məmnuniyyətlə yeyir. Ona tor hörmək lazım deyil: bu ovçu pusquya üstünlük verir. Adətən yuvasının yaxınlığında gizlənir və ildırım sürəti ilə ovun üzərinə atılaraq onu iflic edən zəhər yeridir; bu zəhər qurbanın daxili orqanlarını qidalı mayeyə çevirir.
Təsirli ölçülərinə baxmayaraq, qoliaf quşyeyəni insan üçün təhlükəli sayılmır. Onun zəhəri ölümcül deyil və güc baxımından arı sancmasına bənzəyir. Lakin hörümçəyin daha xoşagəlməz başqa bir müdafiə üsulu var — qarnının üzərindəki mikroskopik yandırıcı tüklər. Təhlükə zamanı o, bu tükləri arxa ayaqları ilə düşmənin üzərinə səpələyir. Bu mikroskopik “oxlar” güclü qaşınma, dərinin qıcıqlanması yaradır və xüsusilə gözlər və tənəffüs yolları üçün təhlükəlidir.
Bu nəhəngin daha bir qeyri-adi xüsusiyyəti də var: o, “fısıldaya” bilir. Ətraflarının bir-birinə sürtünməsi nəticəsində spesifik bir səs — xışıltı yaranır ki, bu da düşmənləri qorxutmaq məqsədi daşıyır. Amazoniyanın meşə döşənəyində bu, onurğasızlar arasında ən gur “səslərdən” biri hesab olunur.
Qoliat quşyeyəni əsl uzunömürlüdür. Dişilər tədricən böyüyüb kütləviləşərək 20 ilə qədər yaşaya bilirlər. Erkəklər isə xeyli az — təxminən 5–6 il ömür sürür və cinsi yetkinliyə çatdıqdan sonra çox vaxt qısa müddət ərzində məhv olurlar.
Maraqlıdır ki, bütün bu ekzotikliyinə baxmayaraq, bu hörümçəklər tez-tez ev heyvanı kimi də saxlanılır. Onlar sakit xasiyyətinə, nadir qidalanma ehtiyacına və təsirli görünüşünə görə qiymətləndirilir. Cənubi Amerikanın bəzi bölgələrində isə qoliat quşəyənini hətta qida kimi də istifadə edirlər — xüsusi emaldan sonra onun əti delikates sayılır.
Qeydiyyata alınmış ən ağır nümunənin çəkisi təxminən 175 qram olub ki, bu da bütün məlum hörümçəklər arasında mütləq rekorddur. Və hərçənd adı quş ovunu vəd edir, əslində qarşımızda stereotipləri dağıdan, səssiz-səmirsiz yeraltı ovçu dayanır və sübut edir ki, ən iri canlılar belə göründüyü qədər qorxulu olmaya bilər.
Hacı Cavadov
