711-ci ilin yazında təxminən 7000 döyüşçüdən ibarət kiçik bir dəstə İberiya yarımadasının cənub sahilinə endi. Ekspedisiyaya Əməvi xilafətinin xidmətində olan bərbər sərkərdə — Tariq ibn Ziyad rəhbərlik edirdi. O vaxt hələ heç kim bilmirdi ki, məhz bu an Avropa tarixində ən uzunmüddətli dövrlərdən birinin başlanğıcı olacaq.

Həmin yer bu gün bütün dünyada Cəbəllütariq (Gibraltar) adı ilə tanınır – bu ad ərəb dilindəki Cəbəl ət-Tariq, yəni “Tariqin dağı” ifadəsinin təhrif olunmuş formasıdır.

Dəstənin üzvləri gəmidən enəndən dərhal sonra Tariq gəmilərin məhv edilməsini əmr etdi. Bir versiyaya görə onları yandırdı, digərinə görə isə sadəcə istifadəyə yararsız hala saldı. Hər iki halda məqsəd eyni idi: qoşunu geri çəkilmək imkanından məhrum etmək.

IX əsrə aid ərəb salnamələrində onun bu sözləri qeyd olunur: “Arxanızda dəniz var, qarşınızda isə düşmən. Səbir və dözüm sizin yolunuzdur”. Bu qərar son dərəcə riskli idi, amma özünü doğrultdu.

Qitənin xəritəsini dəyişən döyüş

Elə həmin ilin yayında Tariqin qoşunları Qvadalete çayı yaxınlığında vestqot kralı Roderixin ordusu ilə qarşılaşdı. Düşmənin ciddi say üstünlüyünə baxmayaraq, (tarixçilər 30 minə qədər əsgərdən danışırlar), döyüş vestqotların darmadağın edilməsi ilə başa çatdı.

Bundan sonra yarımada boyunca irəliləyiş sürətləndi. Bir neçə il ərzində Kordova, Toledo, Sevilya və digər iri şəhərlər müsəlmanların nəzarətinə keçdi. Beləliklə, təxminən səkkiz əsr mövcud olmuş və Kordova məscidi, Qranadadakı Əl-Həmbra sarayı, eləcə də Avropa tarixində güclü elmi irs qoyub getmiş Əl-Əndəlus dövləti yarandı.

Bu hadisə bu gün də xatırlanır

Bu hadisə ilə bağlı gəmilər haqqındakı hekayə çoxdan hərbi salnamə çərçivəsindən çıxıb. Bu gün onu məqsədə tam cəmlənmənin nümunəsi kimi təqdim edirlər: geri dönüş yolları kəsilir və yalnız irəli getmək qalır.

Tariq ibn Ziyadın bu addımı bir insanın verdiyi qərarın bütöv bir regionun (və zaman göstərdi ki, bütöv bir qitənin) taleyini dəyişə biləcək hadisələr zəncirini necə başlada biləcəyinin simvoluna çevrilib.

Murad Muxtarov