Dünya tarixinin ən qüdrətli imperiyalarından birini quran qədim romalılar təkcə fəth etdikləri torpaqlarla deyil, həm də gətirdikləri yeniliklərlə bəşəriyyətin simasını dəyişdilər. Bu gün gündəlik həyatımızda istifadə etdiyimiz bir çox anlayış və texnologiyanın kökləri məhz Antik Roma dövrünə söykənir.
Bəs möhtəşəm kolizeyləri, qırılmaz orduları və hüquq sistemi ilə tanınan romalıların həyatında hansı maraqlı detallar var idi?
Müasir mühəndisliyin təməli: Roma betonu
Romalıların inşa etdiyi tikililər min illər keçməsinə baxmayaraq hələ də ayaqdadır. Bunun sirri onların kəşf etdiyi xüsusi betonda – vulkan külü (puzzolana) və əhəng qarışığındadır. Bu tərkib hətta suyun altında belə bərkiyir və zaman keçdikcə daha da möhkəmlənirdi.
İncəsənətə çevrilən hamam mədəniyyəti
Romalılar üçün “terme” adlanan ictimai hamamlar təkcə təmizlik yeri deyildi. Bura siyasətin müzakirə olunduğu, kitabxanaların yerləşdiyi, idman və istirahət mərkəzi hesab edilən mühüm sosial məkan idi. Zəngin və ya kasıb olmasından asılı olmayaraq, hər bir Roma vətəndaşı gününün bir hissəsini burada keçirirdi.
“Bütün yollar Romaya aparır”
İmperiyanın sərhədləri genişləndikcə ordunun sürətli hərəkət etməsi və ticarətin inkişafı üçün nəhəng yol şəbəkəsi salındı. Romalılar 80 min kilometrdən çox daş döşənmiş yol çəkərək müasir yol infrastrukturunun təməlini qoydular. Bu ifadə də məhz həmin möhtəşəm yol şəbəkəsindən yaranıb.
Qladiatorlar: Əfsanə və həqiqət
Amfiteatrlarda döyüşən qladiatorlar xalqın ən böyük qəhrəmanları idi. Zənn edildiyinin əksinə olaraq, hər döyüş ölümlə nəticələnmirdi. Qladiatorlar həm də böyük investisiya sayılırdı; onların xüsusi pəhrizləri, həkimləri var idi və qalib gələnlər dövrün ən məşhur simalarına çevrilirdilər.
Qədim Romalılar arxalarında təkcə dağılmış sütunlar deyil; müasir hüquq, təqvim, arxitektura və şəhərsalma mədəniyyətini qoyub getdilər. Onların qurduğu sivilizasiya bu gün də müasir dünyanın bünövrəsində yaşamağa davam edir.
Xanım Aydın
