Son illərdə Bakının simasında görünməyən, amma hər addımda hiss olunan bir dəyişiklik baş verib. Getdikcə daha çox insan tək yaşamağı seçir. Bu, təkcə statistik rəqəm deyil, şəhərin sosial toxumasının, gənclərin dəyər sisteminin və ailə institutuna baxışın necə çevrildiyinin göstəricisidir. Amma bu yolu seçənlər üçün reallıq nə qədər asandır?
Baki-baku.az bu yazıda paytaxtda insanların müasir həyat çağırışlarına qarşı subay yaşamaq istəyinə toxunur.
Niyə daha çox insan subay yaşamağı seçir?
Əvvəllər Bakıda subay yaşamaq, xüsusən qadınlar üçün, demək olar ki, qeyri-adi hal sayılırdı. İnsanlar ya valideynləri ilə, ya da evlənənə qədər müvəqqəti bir vəziyyət kimi tək qalırdılar. Bu gün isə mənzərə fərqlidir və insanların subay yaşamaq istəyinin bir neçə amili var. Hazırda karyera prioritetləşməsi var ki, gənclər əvvəlcə peşəkar inkişafa, sonra ailə qurmağa üstünlük verirlər. Daha çox qadın öz gəliri hesabına yaşaya bilir və bu, “mütləq evlənmək lazımdır” düşüncəsini zəiflədir ki, bu da maliyyə müstəqilliyi ilə əlaqədardır. Növbəti amil şəxsi məkana ehtiyacdır, yəni bir çox insan üçün öz evində, öz qaydaları ilə yaşamaq artıq lüks deyil, zərurətdir. Son olaraq isə insanlarda nikaha münasibətin dəyişməsi baş verir. Belə ki, cəmiyyət tədricən “hər kəs müəyyən yaşda evlənməlidir” formulundan uzaqlaşır.
Praktiki çətinliklər: kirayə, xərclər, məişət
Bakıda subay yaşamağın ilk və ən böyük sınağı maliyyə yüküdür. Mənzil kirayəsinin qiymətləri, xüsusən mərkəzi rayonlarda, son illərdə xeyli artıb. Tək yaşayan bir nəfər üçün bu xərc ailə ilə yaşayanlara nisbətən qat-qat ağır olur, çünki heç kimlə bölüşdürülmür.
Bundan əlavə, məişət qayğıları da tamamilə fərdin öz üzərinə düşür: Kommunal ödənişlər, təmir işləri, hətta sadə bir çatışmazlıq zamanı köməyə ehtiyac. Ailə dəstəyi olmadan bu kiçik məsələlər bəzən böyük stress mənbəyinə çevrilə bilir.
Sosial təzyiq və “niyə hələ evlənməmisən?” sualı
Maliyyə çətinliklərindən daha ağır olan isə çox vaxt sosial təzyiqdir. Azərbaycan cəmiyyətində ailə institutu hələ də mərkəzi yer tutur və müəyyən yaşdan sonra subay qalan insan, xüsusilə qadınlar tez-tez sual yağışına tuş gəlir: “Niyə hələ evlənməmisən?”, “Nəyi gözləyirsən?”
Bu suallar, çox vaxt xoş niyyətlə soruşulsa da, insanda daimi bir narahatlıq hissi yaradır. Nəticədə bəzi insanlar öz seçimlərini müdafiə etmək məcburiyyətində qalır, hərçənd bu, tamamilə şəxsi qərar olmalıdır.
Tənhalıq, yoxsa azadlıq?
Subay yaşamağın psixoloji tərəfi ikili xarakter daşıyır. Bir tərəfdən, bu, xüsusən axşamlar, bayramlar və ya çətin günlərdə yanında kimsə olmadıqda həqiqi tənhalıq hissi ilə müşayiət oluna bilər. Digər tərəfdən isə çoxları üçün əvəzsiz bir azadlıqdır. Yəni öz vaxtını, məkanını və qərarlarını heç kimlə uzlaşdırmadan idarə etmək imkanı yaradır.
Fərq çox vaxt ondan asılıdır ki, insan tək yaşamağı seçib, yoxsa şəraitin nəticəsi kimi qəbul edib. Şüurlu seçim adətən daha az stress, daha çox məmnunluqla müşayiət olunur.
Sosial dairə qurmaq: şəhərdə əlaqələr necə saxlanılır?
Tək yaşayan insan üçün sosial əlaqələr xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bakıda son illər bu ehtiyacı qismən ödəyən “coworking” məkanları, hobbi klubları, idman qrupları, mədəniyyət tədbirləri kimi yeni formatlar meydana gəlib. Bunlar insanlara ailə çərçivəsindən kənarda da mənalı ünsiyyət qurmaq imkanı verir.
Bununla belə, subaylara yönəlmiş icma proqramları, dəstək şəbəkələri kimi real sosial infrastrukturlar hələ də inkişaf mərhələsindədir və Qərb şəhərləri ilə müqayisədə geridə qalır.
Yeni normalar formalaşır
Bakıda subay yaşamaq artıq marjinal hadisə deyil, get-gedə daha çox insanın gündəlik reallığına çevrilir. Bu yolun maliyyə yükü, sosial təzyiq, bəzən tənhalıq kimi öz çətinlikləri var. Amma eyni zamanda özünütəsdiq, müstəqillik və şəxsi inkişaf üçün nadir bir imkan da yaradır.
Şəhər bu dəyişikliyə hələ tam uyğunlaşmayıb. İnfrastruktur, mənzil bazarı və sosial normalar köhnə modelə əsaslanmağa davam edir. Amma tendensiya aydındır. Bakı bir çox böyük şəhərlər kimi, tədricən müxtəlif həyat tərzlərini qəbul etməyə doğru irəliləyir.
