Bakı Azərbaycanın iqtisadi mərkəzi kimi sürətli urbanizasiya və əhali axını ilə üzləşir. Bu proses kirayə bazarını qızışdırır. Son illərdə mənzil kirayəsi qiymətləri artıb, gəlirlər isə bu artıma tam uyğunlaşmır. Nəticədə paytaxtda yaşamaq bir çox vətəndaş üçün ciddi maliyyə yükünə çevrilir.
Baki-baku.az bu məqalədə statistik göstəricilərə əsaslanaraq paytaxtda kirayə vəziyyətini təhlil edir.
Kirayə bazarı: qiymətlər və tendensiyalar
2026-cı ilin ilk rübündə Bakıda kirayə qiymətləri sabit, lakin davamlı artım göstərir. Belə ki, şəhərin mərkəzində 1 otaqlı mənzil orta hesabla 897 manat (700–1000 manat aralığında), mərkəzdən kənarda 1 otaqlı mənzil orta hesabla 536 manat (420–600 manat) təşkil edir. Həmçinin mərkəzdə 3 otaqlı mənzil orta hesabla 1794 manat (1200–2000 manat), mərkəzdən kənarda isə 3 otaqlı mənzil orta hesabla 909 manatdır (700–1100 manat).
2026-cı ilin fevral-mart aylarında kirayə qiymətləri Bakı rayonları üzrə 0,4-1,1 % artıb. Yeni tikililərdə artım daha sürətli (Səbail rayonunda 1,1%), köhnə tikililərdə isə nisbətən aşağı (Pirallahı rayonunda 0,4%) olub. Mərkəzi rayonlar (Səbail, Yasamal, Nəsimi) hər zaman olduğu kimi daha bahalı qalır. 2025-ci ildə kirayə qiymətləri illik 7,8% artıb, bəzi analitiklər isə 10–20 % artım qeyd ediblər. Bu artım yeni tikililərin payının çoxalması, tikinti xərclərinin yüksəlməsi və tələbin (xüsusilə regionlardan gələnlər və gənclər) artması ilə bağlıdır.
Gəlirlər və sosial göstəricilər
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına görə, 2026-cı ilin yanvar-fevral aylarında ölkə üzrə orta aylıq nominal əməkhaqqı 1099 manat təşkil edib (yanvar ayı – 1103,8 manat). Bakı şəhərində isə vəziyyət fərqlidir: 2025-ci ildə paytaxtda orta aylıq əməkhaqqı 1381 manat olub (2024-cü ilə nisbətən 8,6% artım). Buna oxşar mənzərə 2026-cı ildə də gözlənilir.
Minimum əməkhaqqı 2025-ci ilin yanvarından 400 manatdır. Orta pensiya isə təxminən 593 manat (yaşa görə orta pensiya 632 manat) səviyyəsindədir.
Əlçatanlıq və sosial yük
Kirayənin gəlirə nisbəti əsas problemdir. Bakıdakı orta əməkhaqqı (1381 manat) ilə mərkəzdən kənarda 1 otaqlı mənzil üçün kirayə (~536 manat) gəlirin təxminən 39 %-ni təşkil edir. Mərkəzdə bu rəqəm 65 %-ə çata bilər. Beynəlxalq standartlara görə, kirayə gəlirin 30 %-dən çoxunu əhatə edərsə, yaşayış “əlçatmaz” hesab olunur.
Şəhərdə yaşamaq kimlər üçün çətindir?
Aşağı gəlirli qruplar – yəni minimum əməkhaqqı alanlar: Kirayə onların gəlirinin böyük hissəsini (hətta 100%-ni) udur. Onlar adətən ucuz rayonlara (Xətai, Suraxanı, Sabunçu) köçürlər və ya sosial yardıma ehtiyac duyurlar.
Gənclər və tələbələr: İlk iş təcrübəsi olanlar və ya təhsil alanlar üçün kirayə böyük problemdir. Bir çoxu valideynlərlə yaşayır və ya bir neçə nəfər bir mənzili paylaşır.
Regionlardan köç edənlər: İş axtarışında Bakıya gələnlər tələbi artırır. Böyük ailələr (uşaqlı) üçün 3 otaqlı mənzil xüsusilə ağırdır.
Orta gəlirli qruplar: Hətta orta əməkhaqqı alanlar üçün mərkəzə yaxın yaşamaq çətinləşib. Bu, sosial mobilliyi məhdudlaşdırır.
Dövlət sosial kirayə mənzilləri və ünvanlı sosial yardım kimi mexanizmlər mövcuddur, lakin onların əhatəsi məhduddur.
Bakıda kirayə bazarının hər kəs üçün daha rahat və əlçatan olması üçün həll yolları arasında sosial mənzil fondunun genişləndirilməsi, kirayəyə vergi güzəştləri, regionlarda iqtisadi inkişaf və əlçatan kredit mexanizmləri ola bilər.
Elvin Camalov
