Şəhər təkcə binaların, yolların və ünvanların cəmi deyil. Şəhər insanın nəfəs aldığı, dayandığı, baxdığı, düşüncələrini topladığı məkanların bütöv harmoniyasıdır. Bu harmoniyanın ən vacib hissəsi isə ictimai məkanlardır. Parklar, meydanlar, bulvarlar və açıq şəhər sahələri Bakının ruhunu formalaşdıran, onun insanla münasibətini müəyyən edən əsas ünsürlərdən biridir.
İctimai məkan nədir və niyə vacibdir?
İctimai məkan dedikdə hər kəs üçün açıq, sərbəst və əlçatan olan şəhər sahələri nəzərdə tutulur. Burada status, yaş, sosial vəziyyət və ya həyat tərzi önəm daşımır. İctimai məkan insanları bir araya gətirən, şəhərin sosial həyatını canlandıran, təsadüfi görüşlərin, sakit anların və kollektiv yaddaşın yarandığı yerlərdir.
Bakıda ictimai məkanlar yalnız gəzinti və istirahət üçün deyil, həm də ünsiyyət, müşahidə və şəhər mədəniyyətinin formalaşması baxımından xüsusi rol oynayır. İnsanlar parkda təkcə dincəlmir, eyni zamanda şəhəri hiss edir, onun ritmini duyur.
Parklar: şəhərin nəfəs aldığı yerlər
Son illər Bakıda parkların sayı və keyfiyyəti nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Yeni salınan parklar artıq sadəcə yaşıllıq sahəsi deyil, düşünülmüş ictimai məkan konsepsiyası əsasında formalaşdırılır. Uşaq meydançaları, velosiped zolaqları, açıq idman qurğuları, sakit oturma zonaları və ailəvi istirahət üçün uyğun sahələr parkları müxtəlif yaş qrupları üçün cəlbedici edir.
Bu parklar şəhərin səs-küyü içində bir fasilə, bir dayanacaq nöqtəsi rolunu oynayır. İnsan burada tələsmir, sadəcə olur. Bəlkə də müasir şəhər həyatında ən çox ehtiyac duyulan hiss məhz budur.
Meydanlar və açıq şəhər sahələri: görüş və yaddaş məkanları
Meydanlar şəhərin açıq səhnəsidir. Burada bayramlar keçirilir, ictimai tədbirlər təşkil olunur, bəzən isə sadəcə insanlar bir-birini seyr edir. Bakının müxtəlif nöqtələrində yerləşən meydanlar təkcə funksional deyil, həm də simvolik məna daşıyır. Onlar şəhərin tarixi, siyasi və mədəni yaddaşı ilə bağlıdır.
Yaxşı planlaşdırılmış meydan insanı özünə çəkir. Orada qalmaq, dayanmaq, baxmaq istəyirsən. Bu isə ictimai məkanın ən böyük uğur göstəricisidir.
“Hamı üçün şəhər” prinsipi nə deməkdir?
“Hamı üçün şəhər” anlayışı müasir urbanistikanın əsas prinsiplərindən biridir. Bu prinsip şəhərin hər kəs üçün əlçatan, rahat və təhlükəsiz olmasını nəzərdə tutur. Fiziki məhdudiyyətli insanlar, yaşlılar, uşaqlar, valideynlər, velosipedçilər və piyada hərəkət edənlər şəhərdə özünü rahat hiss etməlidir.
Bakıda son illər bu istiqamətdə atılan addımlar açıq şəkildə hiss olunur. Panduslar, geniş piyada səkiləri, istirahət zonaları və avtomobillərdən azad edilən sahələr şəhərin daha insan yönümlü olmasına xidmət edir. İctimai məkanlar artıq yalnız baxılan deyil, istifadə edilən, yaşanan məkanlara çevrilir.
Şəhər insanla danışanda gözəlləşir
Əslində şəhərin keyfiyyəti onun göydələnləri ilə yox, insanın orada necə yaşaması ilə ölçülür. Parkda kitab oxuyan biri, meydanda uşağının əlindən tutan valideyn, axşamüstü skamyada oturub şəhəri seyr edən yaşlı insan sağlam ictimai məkanın göstəricisidir.
Bakıda ictimai məkan anlayışının inkişafı şəhərin təkcə zahiri görünüşünü deyil, onun daxili ritmini də dəyişir. Şəhər insanla daha çox danışır, ona qulaq asır və onun ehtiyaclarına uyğunlaşır.
Parklar, meydanlar və açıq şəhər sahələri Bakının sadəcə hissələri deyil, onun həyat damarlarıdır. Bu məkanlar nə qədər canlı, əlçatan və düşünülmüş olarsa, şəhər də bir o qədər yaşanılan, sevilən və xatırlanan olur. “Hamı üçün şəhər” prinsipi isə Bakının gələcəyini formalaşdıran ən vacib istiqamətlərdən biri kimi getdikcə daha aydın görünür.
