Qədim “sağlam bədəndə sağlam ruh” formulu bu gün də aktuallığını itirməyib. Ancaq bu, sadəcə obrazlı bir ifadə və ya fitnes şüarı deyil. Bu, müasir neyroelm, fiziologiya və psixiatriya tərəfindən təsdiqlənmiş bir müşahidədir.
Bu ifadənin müəllifi təxminən iki min il əvvəl yaşamış Roma şairi Yuvenaldır. O, bunu əvvəlcə bir hökm kimi deyil, bir arzu kimi yazmışdı: “Sağlam bədəndə sağlam ruh üçün dua etmək lazımdır.” Hələ o dövrdə insanlar bədənlə ağıl arasında ideal tarazlığın nadir və dəyərli olduğunu anlayırdılar.
Bu gün isə artıq bu tarazlığın niyə işlədiyini bilirik. Hərəkət etdikdə əzələlər xüsusi molekullar — miokinlər ifraz edir. Onlar qan vasitəsilə bədəndə yayılaraq iltihabı azaldır, beynin fəaliyyətini yaxşılaşdırır və depressiya riskini aşağı salır. Hətta 20–30 dəqiqəlik orta səviyyəli fiziki aktivlik belə dopaminin (motivasiya), serotoninin (emosional sabitlik) və endorfinlərin (yüngül eyforiya hissi) səviyyəsini artırır. Bu təsir əksər antidepressantların göstərdiyi təsirdən daha sürətli baş verir.
Hərəkət zamanı BDNF adlı zülal da aktivləşir — o, yeni neyron əlaqələrinin yaranmasını stimullaşdırır. Sadə dillə desək, beyin daha öyrənən, daha çevik və yaşlanmaya qarşı daha davamlı olur. Tək bir məşq belə bir neçə saatlıq əhval-ruhiyyə yaxşılaşması yarada bilər. Həftələr və ya aylar gözləməyə ehtiyac yoxdur. Təsir hərəkətdən dərhal sonra başlayır.
Hacı Cavadov
