Azərbaycan xalq təbabətinin tarixi yalnız reseptlər və müxtəlif dəmləmələr toplusundan ibarət deyil, həmçinin təbiət, sağlamlıq və həyat haqda bilikləri özündə qoruyub saxlayan milli yaddaşın bir parçasıdır. Bu torpaqda bitən hər bir otun öz təyinatı var idi və onların bir çoxu insanları xəstəliklərdən qoruyan rəmzlərə çevrilmişdi.

Baki-baku.az portalının da qeyd etdiyi kimi, bu gün bizə şorba və ya plov hazırlanması zamanı istifadə olunan ədviyyat kimi tanınan dəfnə yarpağı əslində daha mühüm bir missiyayada iştirak edirdi. Qədimdə o, şəfa verən bitki, sağlamlığın və qüvvənin qoruyucusu sayılırdı, müalicəvi xüsusiyyətləri isə möcüzəvi hesab edilirdi.

Dəfnə yarpağının dəmləməsi şişlərin müalicəsində tətbiq olunurdu, onun yağı isə xroniki xolesistit, öd daşı xəstəliyi və hətta irinli qulaq iltihablarına qarşı istifadə edilirdi. Baş dərisi ağrılarını azaltmaq və yaraları sağaltmaq üçün baş dəfnə yarpağı dəmləməsi ilə yuyulurdu.

Xüsusilə maraqlıdır ki, xalq reseptlərində dərmanın hazırlanmasında eyni ardıcıllığa riayət olunurdu: xırda doğranmış yarpaqlar 5 dəqiqə qaynadılır, dəmlənir, süzülür və xəstə hər bir neçə saatdan bir həmin dəmləmədən qəbul edirdi. Üç gün davam edən kurs mütləq yerinə yetirilməli idi və zərurət olduqda prosedur təkrarlanırdı.

Əgər bu gün dəfnə yarpağı bizə sadəcə bazarda satılan ədviyyat kimi görünürsə, XIX–XX əsrlərdə o, strateji bitki hesab edilirdi. Lənkəran və Astarada bu bitkinin yarpaqlarını əldə etmək üçün xüsusi plantasiyalar salınır, sənaye miqyasında becərilirdi. Toplanan xammal həm tibbi, həm də qida məqsədləri ilə istifadə olunurdu. Abşeron və Gəncə bağlarında isə dəfnə bəzək ağacı kimi yetişdirilsə də, insanlar onun yarpaqlarının hər cür xəstəlikdə köməyə gələcəyini bilirdilər.
Bu gün dəfnə yarpağı bizə yalnız ətirli ədviyyat kimi görünsə də, onun sadəliyi arxasında bütöv bir dövrün bilikləri, ənənələri və təbiət qüvvəsinə inamı gizlənir. Azərbaycan xalq təbabəti bu sadə yarpağı sağlamlıq və xəstəliklərdən müdafiə rəmzinə çevirərək bizə bənzərsiz miras qoyub.

Hər dəfə yeməyimizə dəfnə yarpağı əlavə etdikdə biz, fərqinə varmadan, minillik bir ənənəni davam etdiririk: keçmişi bu günlə, mətbəxi təbabətlə, elmi mədəniyyətlə birləşdiririk. Ola bilsin ki, onun əsl sehri də elə bundadır – təbiətin səxavət nümayiş etdirərək insanlara dərman bəxş etdiyini xatırlatmaq.

Hacı Cavadov