Süni intellekt iş proseslərini sürətləndirsə də, ondan nəzarətsiz istifadə şirkətlərin kommersiya sirlərinin rəqiblərin əlinə keçməsinə səbəb ola bilər. 2026-cı ildə məlumat sızması ilə üzləşən hər beş şirkətdən biri bu hadisəni süni intellektdən (İİ) nəzarətsiz istifadə ilə əlaqələndirib. Ötən illə müqayisədə belə halların payı təxminən iki dəfə artıb.
Baki-baku.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə informasiya təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssis, OTR Qrupunun müvafiq istiqamətinin rəhbəri Kirill Uqolev məlumat verib.
Ekspertin sözlərinə görə, əməkdaşlar şirkətin kommersiya fəaliyyəti ilə bağlı müxtəlif sənədləri getdikcə daha çox açıq neyron şəbəkələrə yükləyirlər. Onlar hesabat hazırlamaq, məlumatları təhlil etmək və gündəlik tapşırıqları daha tez yerinə yetirmək üçün süni intellektdən istifadə edərkən bunun əslində şirkətdən kənara məlumat ötürülməsi olduğunu çox vaxt nəzərə almırlar.
İnformasiya təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssislərin 72 faizi daxili qayda pozuntularının artdığını bildirir. Halbuki bir il əvvəl bu göstərici 59 faiz olub. Məlumat sızması kanalları arasında neyron şəbəkələr messencerlər və elektron poçtdan sonra üçüncü yerdə qərarlaşıb.
Ən çox sızan məlumatlar şirkətlərin daxili qaydaları, fəaliyyət planları və xidməti yazışmalarıdır. Belə məlumatlar ümumi sızmaların 55 faizini təşkil edir. Müqavilələr, müştərilər və podratçılar haqqında məlumatların payı isə 48 faizdir.
Kirill Uqolev diqqətə çatdırıb ki, əməkdaşın açıq süni intellekt platformasına yüklədiyi sənədi sonradan həmin xidmətdən silmək şirkət üçün mümkün olmaya bilər. Nəticədə qiymətlər, bağlanmış müqavilələr və gələcək biznes planları rəqiblərin əlinə keçə bilər.
Maraqlıdır ki, bu cür halların əksəriyyətində qəsdən zərər vurmaq niyyəti olmur. Araşdırmaya görə, hadisələrin 78 faizində əsas motiv işi daha tez başa çatdırmaq istəyidir. İşəgötürənlərin reaksiyası isə fərqlidir: 68 faiz hallarda əməkdaşlara xəbərdarlıq və ya töhmət verilir, 53 faiz hallarda işdən azad edilmə qərarı qəbul olunur. Məsələlərin yalnız 14 faizi məhkəməyə qədər gedib çıxır.
Ekspert hesab edir ki, şirkətlər sadəcə süni intellektdən istifadəni qadağan etməklə problemi həll edə bilməzlər. Belə qadağalar əməkdaşları sənədləri şəxsi cihazlarına köçürməyə və təhlükəsizlik xidmətinin nəzarətindən kənarda işləməyə sövq edə bilər.
Onun fikrincə, şirkətlər əməkdaşlar üçün daxili və təhlükəsiz süni intellekt xidmətləri yaratmalı, hansı məlumatların neyron şəbəkələrə yüklənməsinin qadağan olduğunu dəqiq müəyyənləşdirməli və bu qaydalarla hər bir işçini imza qarşılığında tanış etməlidirlər.
Qeyd edək ki, şirkətlərin kommersiya sirlərini hüquqi baxımdan qoruması üçün əvvəlcədən kommersiya sirri rejimi tətbiq etməsi və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan mühafizə tələblərinə əməl etməsi vacibdir.
Beləliklə, süni intellekt işin sürətini artıra bilər, lakin bir neçə saniyəyə yüklənən sənəd şirkətin illərlə qoruduğu kommersiya sirrini təhlükə altına sala bilər.