Əgər 1990-cı illərdə Bakıda uşaq olmusunuzsa, cibinizi bir az da arxeoloq kimi eşələmək olardı. Orada pul az olurdu, amma xəzinə çox. O illər iqtisadi baxımdan çətin idi. Manat yeni dövriyyəyə çıxmışdı, qiymətlər sürətlə dəyişirdi və cibdə ən çox rast gəlinən şey buruşmuş, bir neçə sıfırlı əskinaslar idi. Uşaqlar üçün isə pulun özündən çox, onunla nə almaq mümkün olduğu önəmli idi.
Baki-baku.az bu yazıda 1990-cı illərin uşaqlarının ciblərində daşıdığı “xəzinə”dən söz açır.
Saqqız yox, saqqız içindəki şəkillər
Bəlkə də 90-cıların ən böyük valyutası saqqız içindən çıxan şəkillər və yapışdırmalar idi. Maşın şəkilləri, cizgi qəhrəmanları, “Love is…” sürüşdürmələri ciddi mübadilə obyektinə çevrilirdi. Həyətdə danışıqlar bir yetkin sövdələşməsi qədər gərgin keçərdi: “Üç təkrar verirəm, sən o nadir olanı ver.”
Ona yaxın bir qiymətli əşya da şüşə qapaqları idi. Qazlı içki qapaqlarını yığıb oyunlar qurmaq, hər kəsin cibindən tıqqıltı səsi gəlməsi o dövrün səsi idi.
Şirinlik və dad
Cibdən bir ovuc meyvələr də çıxırdı. Bunların arasında alça və yetişməmiş ərik daha çox yer tuturdu. Elə də olurdu ki, kiminsə cibində bir ədəd xarici konfet tapılırdı və o gün həmin uşaq həyətin ən nüfuzlu adamı olurdu.
Rezin, ip və kiçik “silahlar”
Praktik cib sakinləri də vardı: fırlanan topaclar, xırda kafellər, bir parça ip, rezin sapan. Bunların hamısı təhlükəsiz oyunlar üçün idi, amma anaların cib yoxlamasında çox vaxt “bu nədir?” sualı ilə qarşılanırdı.
Texnologiya girir
90-cı illərin ortalarına doğru cibdə bir az da “texnologiya” görünməyə başladı. Tetris və kiçik oyun cihazları uşaqlar arasında əl-əl gəzirdi. Kimsə bu oyun avadanlığını cibində gəzdirirdisə, həmin gün dostları ona xüsusi hörmətlə yanaşırdı. Sonra “Pokemon” kartları və başqa kolleksiyalar gəldi.
Elektrik kəsilsə də…
O illərdə işıq tez-tez kəsilirdi, amma uşaqların cibindəki oyunlar elektrik tələb etmirdi. Kafel, saqqız şəkilləri, qapaqlar və təxəyyül kifayət edirdi. Axşam həyətdə oynamaq elə bir şey idi ki, onu heç bir ekran əvəz edə bilməzdi.
Cibdəki şeylər sadə idi, amma hər biri bir hekayə daşıyırdı: bir mübadilə, bir qələbə, bir kiçik sevinc. Bəlkə də 90-ci illərdə uşaqlığın bu qədər yaddaqalan olmasının səbəbi elə budur: az şeyin içində çox məna tapmaq.
Elvin Camalov
