Qədim yunan mifologiyasında Hera tanrıların kraliçası idi. Amma o həm də ailənin, nikahın və qadınların himayədarı hesab olunurdu. O, güc, qürur, qısqanclıq və hökmranlıq simvolu kimi min illərdir insanların diqqətini cəlb edir. Heranın obrazı həm qoruyucu ana, həm də amansız intiqamçı xüsusiyyətlərini birləşdirir. Məhz bu ziddiyyətlər onu yunan mifologiyasının ən maraqlı fiqurlarından birinə çevirir.
Olimpin ali ilahəsi
Hera titan Kronos və Reyanın qızı idi. O, Zevsin həm bacısı, həm də həyat yoldaşı olmuşdu. Kronos öz hakimiyyətini itirmək qorxusu ilə bütün övladlarını udurdu. Hera da digər bacı-qardaşları kimi atasının qurbanı olmuşdu. Lakin sonradan Zevs atasını məğlub edərək bacı-qardaşlarını azad etdi.
Olimpdə Hera ali ilahə statusuna sahib idi. Onun əsas vəzifəsi ailəni və nikahı qorumaq idi. Buna baxmayaraq, Zevsin saysız-hesabsız sevgililəri Heranın həyatını daim münaqişə və qısqanclıqla doldururdu.
Zevs və Heranın qəribə sevgisi
Miflərə görə, Zevs Hera hələ gənc qız olarkən ona aşiq olmuşdu. O, Heraya yaxınlaşmaq üçün özünü kuku quşuna çevirmişdi. Hera isə quşa yazığı gəlib onu sinəsinə sıxmışdı. Elə həmin an Zevs öz həqiqi görkəmini göstərmişdi.
Onların münasibəti uzun illər gizli davam etmişdi. Sonradan Hera Zevsin həyat yoldaşı və Olimpin kraliçası oldu. Lakin bu evlilik heç vaxt sakit və xoşbəxt olmadı. Zevsin xəyanətləri Heranı mifologiyanın ən qısqanc ilahəsinə çevirdi.
Heranın qəzəbi
Heranın adı çəkilən kimi ilk yada düşən xüsusiyyətlərdən biri onun amansız qəzəbidir. Zevsin sevgililəri və onların övladları daim Heranın hədəfinə çevrilirdi.
Leto adlı qadın Zevsdən hamilə qaldıqda Hera bütün torpaqlara onu qəbul etməyi qadağan etmişdi. Heç kim Heranın qorxusundan Letoya sığınacaq vermirdi. Nəhayət, dənizdə üzən Delos adası ona yardım etdi və burada Apollon ilə Artemida dünyaya gəldi.
Başqa bir mifdə Hera Semelanı məhv etmişdi. O, hiylə ilə Semelanı Zevsin ilahi görkəmdə görünməsini istəməyə məcbur etdi. Zevs ildırım və şimşəklərlə görünəndə Semela qorxudan həyatını itirdi.
Tovuzquşunun sirri
Heranın ən məşhur simvollarından biri tovuzquşudur. Bunun maraqlı bir mifoloji səbəbi var.
Zevs İo adlı gözəl qıza aşiq olmuşdu. Hera bunu hiss edəndə Zevs İonu ağ inəyə çevirdi. Lakin Hera aldadıldığını başa düşdü və İonu yüzgözlü nəhəng Arqus Panoptesə tapşırdı. Arqus heç vaxt tam yatmırdı, çünki onun daim açıq qalan gözləri vardı.
Zevs Hermesə İonu xilas etməyi əmr etdi. Hermes Arqusu yuxuya verib öldürdü. Hera isə sadiq xidmətçisinin xatirəsini yaşatmaq üçün onun yüz gözünü tovuzquşunun quyruğuna yerləşdirdi. Bu səbəbdən tovuzquşunun quyruğundakı naxışlar “Arqusun gözləri” hesab olunur.
Herakla qarşı nifrət
Heranın ən böyük düşmənlərindən biri Zevsin qeyri-qanuni oğlu Herakl idi. Maraqlıdır ki, “Herakl” adı “Heranın şöhrəti” mənasını verir.
Hera Herakl doğularkən belə ona mane olmağa çalışmışdı. Sonradan körpə Heraklın üstünə ilanlar göndərmişdi. Lakin Herakl ilanları boğaraq öldürdü.
Bütün həyatını Heranın göndərdiyi çətinliklərlə mübarizədə keçirən Herakl sonda ölümsüzlük qazandı. Maraqlıdır ki, miflərin sonunda Hera onunla barışır və öz qızı Hebanı Herakla həyat yoldaşı verir.
Güclü qadın obrazı
Heranın mifoloji obrazı çox mürəkkəbdir. O, bir tərəfdən ailənin və analığın qoruyucusudur, digər tərəfdən isə qəzəbli və intiqamçı ilahədir. Qədim yunanlar üçün Hera ailə bağlarının müqəddəsliyini təcəssüm etdirirdi.
Onun “öküzgözlü” epiteti qədim dövrlərdə müqəddəs heyvanlarla əlaqəsini göstərir. Tovuzquşu isə onun əzəmətinin və ilahi hakimiyyətinin rəmzinə çevrilmişdi.
Ən təsirli qadın fiqur
Hera qədim yunan mifologiyasının ən təsirli qadın fiqurlarından biridir. O, həm sevgi və ailənin qoruyucusu, həm də xəyanət qarşısında qəzəblənən bir ilahədir. Heranın mifləri insan duyğularının — sevginin, qısqanclığın, qürurun və intiqamın — ilahi formada necə təsəvvür edildiyini göstərir.
Bu gün belə Hera adı çəkildikdə insanların ağlına qüdrətli bir kraliça, yanında isə möhtəşəm quyruğunu açmış tovuzquşu gəlir.
Xanım Aydın
