Dünyada təxminən 2,8 milyard insanın qeyri-adekvat mənzil şəraitində yaşadığı bir dövrdə WUF13 forumu bu qlobal problemin həllinə yönəlmiş mühüm təkliflərin formalaşmasına töhfə verə bilər.

Baki-baku.az xəbər verir ki, bu barədə BMT Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu – WUF13 ilə bağlı yaydığı mətbuat açıqlamasında məlumat verib.

BMT-nin açıqlamasında qeyd olunur ki, bu beynəlxalq tədbir dünya liderlərini, şəhər rəhbərlərini, şəhərsalma sahəsində çalışan ekspertləri, həmçinin hökumət, özəl sektor, vətəndaş cəmiyyəti və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrini bir araya gətirir.

Forumun qlobal əhəmiyyətinə diqqət çəkilən məlumatda bildirilir: “BMT-nin məlumatına əsasən, hazırda təxminən 2,8 milyard insan qeyri-kafi mənzil şəraitində yaşayır, 300 milyondan çox insan isə evsizdir. 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin təxminən 70 faizinin şəhərlərdə yaşayacağı proqnozlaşdırıldığı üçün bu böhran daha da dərinləşəcək. UN-Habitat rəhbəri Anaklaudiya Rossbax vəziyyəti ‘qlobal mənzil böhranı’ kimi qiymətləndirib və bildirib ki, bu problem uzun müddətdir Qlobal Cənubda daha kəskin olsa da, artıq Qlobal Şimal ölkələrində də hiss olunur”.

Rossbaxın sözlərinə görə, yaşayış xərclərinin artması əsas çətinliklərdən birinə çevrilib, Yaxın Şərqdə davam edən münaqişələr və qlobal təchizat zəncirlərindəki risklər də vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.

Daha sonra vurğulanır ki, mənzil məsələsi artıq yalnız sosial ehtiyac deyil, həm də insan ləyaqətinin, şəhərlərin dayanıqlığının və qlobal sabitliyin əsas dayaqlarından biri kimi qəbul edilir.

BMT xəbərdarlıq edir ki, bu böhran səhiyyə və təhsil sistemlərinə təzyiq göstərir, iqtisadiyyatları zəiflədir və sosial strukturları sarsıdır.

BMT İnkişaf Proqramının (UNDP) rəhbər müavini və WUF13 üzrə nümayəndə heyətinin rəhbəri Fransin Pikap bildirib ki, Bakı forumu mənzil, iqlim dayanıqlığı, idarəetmə və yerli maliyyələşdirmə sahələrini birləşdirən inteqrasiya olunmuş şəhər həllərinin inkişafı üçün əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından mühüm platformadır.

Onun sözlərinə görə, mövcud böhran təkcə tikinti problemi deyil: “Biz yalnız binaların inşasından danışmamalı, şəhər mühitini bütöv şəkildə nəzərdən keçirməli və mənzil məsələsinə kompleks yanaşmalıyıq”.

BMT qeyd edir ki, forumun əsas müzakirə mövzularından biri planlaşdırılmamış və qeyri-rəsmi yaşayış məntəqələrinin sürətlə genişlənməsidir. Hazırda təxminən 1,1 milyard insan gecəqondularda yaşayır və proqnozlara görə bu rəqəm gələcək illərdə daha da arta bilər. Eyni zamanda 350–500 milyon arası uşağın belə şəraitdə yaşadığı təxmin edilir. UN-Habitat isə qeyri-rəsmi məskunlaşmalara yalnız problem kimi baxmaqdan imtina etməyə çağırır və onların bir çox insan üçün şəhərlərdə yeganə yaşayış imkanı olduğunu vurğulayır.

BMT həmçinin münaqişələrin şəhərlərə təsirinə də diqqət çəkərək bildirir ki, müharibələrdən sonra şəhərlərin bərpası getdikcə daha ciddi qlobal problemə çevrilir. 2022-ci ilin sonuna qədər 123 milyondan çox insan məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb və onların böyük hissəsi şəhərlərdə sığınacaq tapıb. Evsiz qalmaq yalnız fiziki itki deyil, həm də icmaların dağılması, iqtisadi imkanların itirilməsi və təhlükəsizlik hissinin zəifləməsi deməkdir. Bakıdakı müzakirələr isə yalnız sığınacaq təminatı ilə məhdudlaşmayacaq, həm də icmaların bərpası, iş yerlərinin yaradılması və normal həyata dönüş proseslərini əhatə edəcək.

Qeyd olunur ki, forum müharibə və fəlakətlərdən zərər görmüş ölkələrin yenidən qurulması məsələlərini də gündəmdə saxlayacaq.

Anaklaudiya Rossbax bu barədə bildirib: “Yalnız mənzil təmin etmək kifayət deyil, biz icmaların inklüziv, dayanıqlı və davamlı şəkildə bərpasına nail olmalıyıq”.

BMT əlavə olaraq iqlim dəyişikliyinin mənzil böhranını daha da dərinləşdirdiyini vurğulayır.

Ekstremal hava hadisələri – daşqınlar, fırtınalar və meşə yanğınları – təkcə 2023-cü ildə 20 milyondan çox insanın evlərini tərk etməsinə səbəb olub.

Proqnozlara görə, 2040-cı ilədək iqlim dəyişikliyi 167 milyona yaxın evi risk altına sala bilər. Eyni zamanda tikinti sektoru qlobal enerji ilə bağlı karbon emissiyalarının 34 faizini təşkil edir.

Bu səbəbdən forum iki əsas sual ətrafında müzakirələr aparır: iqlim böhranının daha da dərinləşməsinin qarşısını necə almaq və eyni zamanda artan mənzil tələbatını necə qarşılamaq.

Rossbaxın sözlərinə görə, mənzil problemi qeyri-formallıqdan maliyyəyə, dayanıqlılıqdan davamlılığa qədər müxtəlif aspektlərdən kompleks şəkildə qiymətləndirilməlidir. Onun fikrincə, nəyi, necə və harada tikmək barədə verilən qərarlar həm təbii resurslara, həm də şəhərlərin iqlim dəyişikliklərinə və böhranlara dayanıqlılığına birbaşa təsir göstərir.