Hər bir qız uşağı təhlükəsiz, xoşbəxt və azad böyümək, təhsil almaq, arzularının arxasınca getmək və gələcəyini özü qurmaq hüququna malikdir. Lakin dünyanın bir çox yerində milyonlarla qız hələ də ayrı-seçkilik, bərabərsizlik, erkən nikah və təhsil imkanlarının məhdudlaşdırılması kimi problemlərlə üzləşir. Oktyabrın 11-də qeyd olunan Beynəlxalq Qız Uşaqları Günü məhz bu məsələlərə diqqət çəkmək, qızların hüquqlarının qorunmasını təşviq etmək və onlar üçün bərabər imkanların yaradılmasının vacibliyini xatırlatmaq məqsədi daşıyır.
Bu əlamətdar gün 2011-ci ilin dekabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyası tərəfindən qəbul edilmiş 66/170 saylı qətnamə ilə təsis olunub. Beynəlxalq Qız Uşaqları Günü ilk dəfə 2012-ci il oktyabrın 11-də qeyd edilib.
Günün təsis edilməsində əsas məqsəd qız uşaqlarının üzləşdiyi çətinlikləri beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaq, onların hüquqlarını müdafiə etmək, təhsil, səhiyyə və sosial həyatda bərabər imkanlardan yararlanmalarını dəstəkləməkdir.
Qızların gələcəyi cəmiyyətin gələcəyidir
Qız uşaqlarının həyatında yeniyetməlik dövrü xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Məhz bu illərdə onların şəxsiyyəti formalaşır, bilik və bacarıqları inkişaf edir, gələcək həyatlarına istiqamət verən qərarların əsası qoyulur. Buna görə də hər bir qızın keyfiyyətli təhsil alması, sağlamlığının qorunması, təhlükəsiz mühitdə yaşaması və öz potensialını reallaşdırması üçün şərait yaradılması vacibdir.
Təhsil alan, hüquqlarını bilən və özünə inanan qızlar gələcəkdə müxtəlif sahələrdə uğur qazana, elmə, mədəniyyətə, iqtisadiyyata və ictimai həyata mühüm töhfələr verə bilərlər. Onlar müəllim, həkim, alim, sahibkar, sənətkar və siyasi lider kimi cəmiyyətin inkişafında fəal iştirak edə bilərlər.
Qızların hüquqlarının müdafiəsi yalnız onların şəxsi rifahı ilə məhdudlaşmır. Bu, həm də daha ədalətli, sağlam və dayanıqlı cəmiyyətin qurulmasının əsas şərtlərindən biridir.
Milyonlarla qız hələ də bərabər imkanlardan məhrumdur
Dünyada yeniyetmə qızların sayı olduqca çox olsa da, onların hamısı eyni imkanlara malik deyil. Ayrı-seçkilik, yoxsulluq, erkən nikahlar, zorakılıq və təhsilə çıxışın məhdud olması milyonlarla qızın həyatına mənfi təsir göstərir.
Mətnə daxil edilən məlumatlara əsasən, dünyada 15-19 yaşlı qızların təxminən hər dörd nəfərindən biri nə işləyir, nə təhsil alır, nə də peşə hazırlığı keçir. Oğlanlar arasında isə bu göstərici təxminən hər on nəfərdən birinə bərabərdir. Bu fərq qızların təhsil və məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsinin nə qədər vacib olduğunu göstərir.
Qızların öz gələcəkləri ilə bağlı seçim etmək imkanına malik olması, onların bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirməsi, cəmiyyətdə layiqli yer tutması üçün ailələrin, təhsil müəssisələrinin, dövlət qurumlarının və beynəlxalq təşkilatların birgə səyləri mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Erkən nikahlar – qızların gələcəyinə maneə
Beynəlxalq Qız Uşaqları Gününün ilk qeyd olunduğu 2012-ci ildə əsas diqqət uşaq nikahları probleminə yönəldilmişdi. Bu mövzu təsadüfi seçilməmişdi. Erkən nikahlar qızların təhsilini yarımçıq qoymasına, sağlamlıqlarının risk altına düşməsinə, sosial müstəqilliklərinin məhdudlaşmasına və gələcək imkanlarının azalmasına səbəb ola bilər.
Uşaqlıq və yeniyetməlik dövrü insanın öyrənməsi, inkişaf etməsi, öz maraq və bacarıqlarını kəşf etməsi üçün vacib mərhələdir. Qızların bu dövrü erkən yaşda üzərinə düşən ailə məsuliyyətləri ilə əvəz etməsi onların hüquqlarının pozulması ilə nəticələnə bilər.
Bu səbəbdən erkən nikahların qarşısının alınması, qızların təhsildə saxlanılması, onların hüquqi və sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi beynəlxalq səviyyədə diqqət yetirilən əsas məsələlərdəndir.
Hər bir qızın arzusu dəyərlidir
Beynəlxalq Qız Uşaqları Günü sadəcə təqvimdə qeyd olunan əlamətdar tarix deyil. Bu gün hər bir qız uşağının arzu etmək, öyrənmək, öz fikrini sərbəst ifadə etmək və həyatını müəyyənləşdirmək hüququ olduğunu xatırladır.
Qız uşağının gələcəyinə qoyulan sərmayə əslində bütün cəmiyyətin gələcəyinə qoyulan sərmayədir. Onun təhsili, sağlamlığı, təhlükəsizliyi və inkişafı üçün yaradılan imkanlar daha güclü ailələrin, daha savadlı nəsillərin və daha firavan cəmiyyətin formalaşmasına xidmət edir.
11 oktyabr dünyaya bir daha mühüm həqiqəti xatırladır: hər bir qız uşağı qayğıya, hörmətə və bərabər imkanlara layiqdir. Onların arzularının gerçəkləşməsi üçün isə yalnız bir gün deyil, hər gün çalışmaq lazımdır.
Xanım Aydın
