Bəzi insanların həyatı elə öz şeirləri kimi olur: bir az kədərli, bir az yarımçıq, bir az da insanın ürəyinə toxunacaq qədər doğma. Nüsrət Kəsəmənli də belə insanlardan idi. O, sevgidən yazan şair olmaqla kifayətlənmirdi, sevgini öz taleyində yaşayan, ayrılığın ağrısını misralara çevirən, insanın dilinə gətirə bilmədiyi sözləri onun əvəzinə söyləyən bir ürək adamı idi.
Nüsrətin uşaqlığı heç də şeirlərindəki romantik dünyanın içində keçməmişdi. Valideynlərinin ayrılığı, nənəsinin himayəsində böyüməsi, həyatın erkən yaşlarından qarşısına çıxardığı çətinliklər onu vaxtından əvvəl böyütmüşdü. Hələ uşaq ikən qarmon çalır, qatarlarda alver edir, öz balaca dünyasında böyük insanların dərdini yaşayırdı. Bəlkə də elə buna görə onun şeirlərindəki kədər sonradan öyrənilmiş bir hiss deyil, uşaqlıqdan ürəyinə hopmuş bir ağrı idi.
Onun həyatında unudulmaz bir xatirə də var. Bir gün qatarda çörək satan qadın ona da çörək uzadır. Nüsrət isə bilmirdi ki, həmin qadın onun doğma anasıdır. Ana öz balasına tanımadan çörək verir, bala isə anasını tanımadan o çörəyi alır… Həyat bəzən ən təsirli şeirlərini sözsüz yazır. Bu səhnədə nə qafiyə vardı, nə də misra. Amma bir ömrə sığacaq qədər nisgil vardı.
İllər keçdikcə Nüsrət təhsilə qayıdır, ədəbiyyata bağlanır. Tələbəlik illərində maddi çətinliklər çəkir, bəzən Sabir bağında skamyalarda gecələyir. Onun istedadını görən, çətin günlərində dəstək olan insanlar arasında görkəmli jurnalist Nəsir İmanquliyevin də adı çəkilir. Bəlkə də bir insanın vaxtında uzatdığı əl bəzən bütöv bir taleyin istiqamətini dəyişir. Nüsrət isə öz yolunu sözlə açırdı.
Sonralar onun yolu mətbuata da düşür. Nüsrət Kəsəmənli “Bakı” və “Baku” qəzetlərində müxbir və ədəbi işçi vəzifələrinə qəbul edilir. Bu qəzetlər onun həyatında yalnız işlədiyi ünvanlar deyildi; sözlə nəfəs alan, qələmə ürəyinin səsini köçürən şairin yaradıcılıq yolunun mühüm dayanacaqları idi. Bu gün həmin mətbuat ənənəsinin rəqəmsal davamı olan Baki-baku.az səhifələrində onun haqqında yazmaq ayrıca bir məna daşıyır: vaxtilə bu qəzetlərdə çalışan şair indi öz misraları ilə həmin yaddaşa qayıdır. Çünki o, işlədiyi redaksiyadan ayrılsa da, sözün yaddaşından heç vaxt ayrılmayacaq.
Amma Nüsrətin taleyində ən çox iz buraxan mövzulardan biri sevgi idi. Onun ilk məhəbbəti Sevda ilə bağlı xatirələr illər keçsə də, ürəyində yaşayırdı. Deyilənə görə, maddi çətinliklər bu iki insanın qovuşmasına mane olmuş, Sevda onun toy günü belə toy evinin qarşısına gəlmişdi. Bəlkə də insanın ən böyük faciəsi sevdiyinə qovuşa bilməməsi deyil, bir vaxtlar mümkün görünən xoşbəxtliyin gözünün qarşısında əlindən sürüşüb getməsidir.
“Dünən toyun idi” və “Bir sevda ağlayır içimdə mənim” kimi şeirlərdəki yanğı da elə buradan gəlirdi. Bu misraları oxuyan hər kəs öz ayrılığını, öz deyilməmiş sözünü, vaxtında söyləyə bilmədiyi etirafını xatırlayırdı. Nüsrət başqasının dərdini yazırmış kimi görünürdü, amma əslində hər kəsin içində gizlənən bir hekayəni dilə gətirirdi.
Sonralar həyatına Rəhilə daxil oldu. Onların tanışlığında da şeirin öz payı vardı. Nüsrət sevgini yalnız yaşamaqla kifayətlənmirdi, onu sözə çevirir, sözlə insanlara yaxınlaşırdı. Onun yüzlərlə şeiri mahnılara çevrildi, səsləndi, yaddaşlara köçdü. Şairin misraları bəzən bir evin pəncərəsindən süzülən musiqi, bəzən gecə yarısı dinlənilən mahnı, bəzən də heç kimə danışa bilmədiyimiz dərdin səsi oldu.
O, kino və televiziya sahəsində də çalışdı, aktyor və ssenarist kimi özünü sınadı. Ancaq onu insanların yaddaşında yaşadan ən böyük səhnə həyatın özü, ən uzun tamaşası isə sevgiyə həsr etdiyi ömür idi.
2003-cü il oktyabrın 15-də Nüsrət Kəsəmənli Təbrizdə dünyasını dəyişdi. Cəmi 57 il yaşadı. Bəzən düşünürsən ki, insanın ömrünü illərlə ölçmək nə qədər yanlışdır. Axı elə adamlar var ki, yarım əsrdən bir az artıq yaşayır, amma yüz minlərlə insanın həyatına toxunmağı bacarır.
Nüsrət Kəsəmənli də belə şairlərdəndir. Onun şeirlərində ayrılanlar yenidən görüşür, deyilməyən sözlər dil açır, unudulduğu sanılan sevgilər bir daha xatırlanır. O, gedib, amma misraları hələ də kiminsə telefonunda, kiminsə köhnə dəftərində, kiminsə gecə yarısı pıçıldadığı bir cümlədə yaşayır.
Şairin əsl taleyi elə budur: özü həyatdan köçür, amma başqalarının ürəyində yaşamağa davam edir.
Xanım Aydın
