Son illər tez-tez müzakirə olunan insulinrezistentlik artıq çəki, arıqlama çətinliyi və II tip şəkərli diabet riski ilə əlaqələndirilir. Bəs bu vəziyyət necə yaranır və onun qarşısını almaq mümkündürmü?
İnsulin mədəaltı vəz tərəfindən istehsal olunan, qlükozanın qandan hüceyrələrə keçməsinə kömək edən hormondur. İnsulinrezistentlik zamanı hüceyrələr bu hormona qarşı həssaslığını itirir. Nəticədə qlükoza qanda toplanır, mədəaltı vəzi isə şəkərin səviyyəsini tənzimləmək üçün daha çox insulin istehsal etməyə başlayır.
Bu vəziyyətin yaranmasına artıq çəki, xüsusilə qarın nahiyəsində piylənmə, hərəkətsiz həyat tərzi, düzgün olmayan qidalanma və genetik meyillilik təsir göstərə bilər.
Hansı əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır?
- Tez-tez aclıq hissi və iştahanın artması;
- Qarın nahiyəsində piylənmə;
- Səbəbsiz yorğunluq və yeməkdən sonra yuxululuq;
- Çəkinin artması və arıqlamaqda çətinlik;
- Boyun, qoltuqaltı və digər dəri büküşlərində qaralma;
- Qanda qlükoza və triqliserid səviyyəsinin yüksəlməsi.
Lakin insulinrezistentlik hər zaman aşkar simptomlarla müşayiət olunmur. Buna görə diaqnoz yalnız həkim müayinəsi və müvafiq laborator göstəricilər əsasında müəyyənləşdirilməlidir.
İnsulinrezistentlik zamanı nə etmək lazımdır?
Mütəxəssislər ilk növbədə qidalanma və həyat tərzinin dəyişdirilməsini tövsiyə edirlər. Şəkərli içkilərin, şirniyyatların, ağ undan hazırlanan məhsulların və həddindən artıq emal olunmuş qidaların azaldılması, tərəvəz, zülal və liflə zəngin məhsullara üstünlük verilməsi vacibdir.
Fiziki aktivlik də mühüm rol oynayır. Gündəlik gəzinti, üzgüçülük, eləcə də güc məşqləri orqanizmin insulinə həssaslığını yaxşılaşdıra bilər.
Bəzi hallarda həkim metformin və ya digər preparatlar təyin edə bilər. Lakin dərman müalicəsi fərdi qiymətləndirmə əsasında aparılmalıdır. Arıqlama məqsədilə preparatların özbaşına qəbulu və uzunmüddətli aclıq rejimləri tövsiyə edilmir.
Ən vacib məqam: insulinrezistentlik idarə oluna bilən vəziyyətdir. Düzgün qidalanma, fiziki aktivlik və artıq çəkinin tədricən azaldılması metabolik sağlamlığın yaxşılaşmasına və II tip diabet riskinin aşağı salınmasına kömək edə bilər.