Qafqazın uca və sərt dağlarında onun adı bu gün də ağsaqqalların pıçıltısında yaşayır — Reyhan, “Dağlar qızı” ləqəbi ilə tanınan igid bir qız. O, həyatın çətin və gözlənilməz olduğu kiçik bir kənd ailəsində dünyaya gəlmişdi: daş evlər, sıldırım cığırlar, uzun qışlar və bitib-tükənməyən zəhmət. Reyhan uşaqlıqdan cəsarəti ilə seçilirdi. O, atası ilə birlikdə dağlara gedir, hər keçidi və hər qayalığı tanıyırdı. Silahla davranmağı və yaraları sağaltmağı bacarırdı — bu biliklər isə yalnız az sayda insana öyrədilirdi. Onu hətta kəndin ağsaqqalları belə hörmətlə qarşılayır və sözünə qulaq asırdılar.
Silahlı erməni dəstələri kəndə daxil olanda sakinlər real təhlükəni hiss etdilər. Qışqırıqlar, qırılan qapıların səsi, yanan evlərin tüstüsü, uşaqların ağlaması — bütün bunlar kəndi bürümüşdü. Lakin Reyhan geri çəkilmədi. O, müdafiəni təşkil etdi: kişiləri və qadınları postlara yerləşdirdi, bütün yanaşma yollarında keşikçilər qoydu, tələlər qurdu və düşmənin hərəkətini xəbər vermək üçün siqnal zəngləri hazırladı.
Hücum günü Reyhan kişilərlə birlikdə kənd divarlarının üstünə qalxdı. Onun gözlərində qətiyyət parlayır, hərəkətləri isə dəqiq və sürətli idi. O, daş atır, atəş açır, atıcılara istiqamət verir və harada barrikada qurulmalı olduğunu göstərirdi. Sonradan şahidlər belə xatırlayırdılar:
“Onlar qapıları qırır, evləri talayır, qadınları və uşaqları qovurdular. Amma Reyhan qayalar kimi dayanmışdı. Əgər o dayanırdısa, deməli biz də dözməli idik.”
Onun varlığı qorxudan titrəyən insanlara güc verirdi.
Düşmən kəndin içinə daxil olanda Reyhan əsir düşdü. Onu işgəncələrə məruz qoydular, kəndi müdafiə edənlərin adlarını öyrənmək üçün təhdid etdilər, onun iradəsini qırmağa çalışdılar. Lakin o, bir kəlmə də demədi. Başını dik tutaraq dayanmışdı, gözlərində qürur və sarsılmazlıq vardı. Cəza dəstələri onun baxışlarına tab gətirə bilməyib üzlərini yana çevirirdilər.
Kənd qismən dağıdıldı, bir çox ailə evlərini, mal-qarasını və məhsulunu itirdi. Amma Reyhan sağ qaldı. O, yenidən dağlara qayıtdı, insanlara kömək etməyə, uşaqları öyrətməyə və doğma kəndi necə qorumağı, təhlükə qarşısında belə şərəf və ləyaqəti necə saxlamağı öyrətməyə davam etdi.
Bu gün onun adı rəsmi tarix səhifələrində demək olar ki, unudulub. Amma dağlarda onu hələ də xatırlayırlar. “Dağlar qızı” — qorxu bilməyən, doğma torpaq uğrunda mübarizə aparan və hər şey itirilmiş kimi görünəndə belə sınmayan bir qız. Onun hekayəsi dözümlülük, cəsarət və Vətən torpağına sonsuz sevgi haqqında bir hekayədir — bir gənc qadının bütöv bir kəndi doğma yurdunu qorumağa necə ruhlandıra bildiyini göstərən bir hekayə.
Murad Muxtarov
