- Daxili siyasət
- 12:40 07.09.2024
Müsyö Makron yenə “gül” ağzını açaraq Şərqə hədyanlar yağdırıb. İşğalçı ölkəni “sülhsevər”, müharibə cinayətkarlarını “hərbi əsirlər” adlandırmaqdan utanmayan, separatçılara qucaq açan Fransa prezidenti “kiçik bacısı”nın təəssübünü çəkməkdən usanmır. Onun Birləşmiş Krallığın Vudstok şəhərində keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin Sammiti çərçivəsində düzənlənən mətbuat konfransında Azərbaycanın ünvanına söylədiklərini növbəti sərsəmləmə kimi diqqətdən kənarda qoymaq olardı. Amma və lakin...
Yelisey sarayının müvəqqəti kirayənişini ərz edir ki, 2020-ci ildə Azərbaycan Ermənistana qarşı “dəhşətli” müharibəyə başlayıb. Küçədə üzünə tüpürülən, başına yumurta çaxılan, Afrikadan qovulan, parlament seçkilərini uduzan bir dövlət başçısının ağlının çaşmasına təəccüblənməyə dəyməz. Əgər belə olmasaydı, o, “dəhşətli müharibənin” baş verdiyi məkanı səhv salmaz, onun Ermənistanda deyil, Azərbaycan ərazisində getdiyinin fərqinə varardı. Üstəlik, pozulmuş yaddaşına onu da salardı ki, Azərbaycan suveren torpağının bir parçasında separatizmə son qoyub. Həm də beynəlxalq hüququn norma və qaydalarına riayət etməklə.
Amma Fransa XXI əsrdə “separatçılarla mübarizə” bəhanəsi ilə müstəmləkədə saxladığı kiçik dövlətlərə, xalqlara qarşı, az qala, inkvizisiya cəzası tətbiq edir. Bu biabırçılığa qol qoyan ölkə Azərbaycanı separatçılara qarşı mübarizə aparmaqda qınayır. Əslində, Makron Azərbaycanın təbii hüququnu tanımırsa, bu, artıq onun şəxsi problemi, daha doğrusu, kəmsavadlığıdır. O, jurnalistlərə açıqlamasının sonunda, “qələtini malalamaq” üçün bundan sonra da Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhə dəstək verəcəyini bəyan edib. İkiüzlülüyün yüksək markası! Bu gün nə Azərbaycanın, nə də Ermənistanın kənar dəstəyə ehtiyacı var. Parisin sülh prosesinə ən böyük dəstəyi çəkilib kənarda durması, tərəflərə mane olmamasıdır. Əgər Paris daşnak-revanşist təxribatçıları qızışdırmasa bu iki ölkə sülhə daha tez gələr.
* * *
Rəsmi Bakı Fransa prezidentinin siyasi məntiqdən və sağlam diplomatiyadan uzaq bəyanatına cavabını çox gözlətmədi. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Ayxan Hacızadə Emmanuel Makronun mətbuat konfransında Azərbaycanla bağlı söylədiyi fikirləri alt-üst edib. Fransa prezidentinin Avropa Siyasi İcmasının Zirvə toplantısında Ermənistanın hərbiləşdirmə siyasətinə haqq qazandıran və Azərbaycana qarşı açıq qərəzli mövqe nümayiş etdirən fikirlərinin Parisin regionda gərginlik yaratmaq və sülh prosesinə mane olmaq cəhdlərinin daha bir bariz nümunəsi olduğu vurğulanan açıqlamada bəzi mətləblər xatırladılıb. Nəzərinə çatdırılıb ki, Azərbaycan suveren ərazilərində Ermənistanın 30 il davam edən işğalına son qoymaq, özünün suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün apardığı müharibə ölkəmizin beynəlxalq hüquq çərçivəsində legitim hüququ idi. “Azərbaycanın istənilən səyi, o cümlədən hərbi potensialının gücləndirilməsi ədalətli məqsədə yönəlib və yönəlməkdədir. Amma, bunu işğalçı dövlət olan Ermənistana münasibətdə söyləmək olmaz”,– deyilən şərhdə XİN rəsmisi qeyd edir ki, bir milyona yaxın azərbaycanlını doğma yurd-yuvasından didərgin salmış, kütləvi qırğınlar və insanlığa qarşı cinayətlər törətmiş Ermənistanın Fransa tərəfindən sülhsevər ölkə kimi təqdim edilməsi onun həm vasitəçilik dövründə, həm də 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra apardığı siyasətin nə qədər ədalətsiz olduğunun nümayişidir.
Azərbaycan XİN-in açıqlamasında Makrona o da xatırladılır ki, münaqişənin sülh yolu ilə həllinə töhfə verməyən, Ermənistanın Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoymağın qarşısını alan məhz Fransa kimi dövlətlərin Ermənistanın 30 ilə yaxın müddətdə təcavüzünü ört-basdır edən siyasəti olub.
* * *
ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri statusunda münaqişəni dinc yolla nizamlamaq əvəzinə, onu dondurmaq üçün min oyundan çıxan rəsmi Parisin sülhə xidmət etməyən, regionda sabitliyi pozan səylərinin faydası olmayacaq. Necə ki, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sülh sazişinin imzalanması üçün irəli sürdüyü əsas şərti yerinə yetirməyi uzatdığına görə görüşdən yayınıb. Bakının mövqeyi hamıya bəllidir: sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan konstitusiyasında Azərbaycana ərazi iddalarını əks etdirən bəndlər çıxarılmalıdır! Bunu beynəlxalq hüquq da diktə edir. Əgər Paşinyan sülh və əməkdaşlıq istəyirsə, bu addımı atmalıdır. Əks-təqdirdə bölgəyə nə arzulanan sülh gələcək, nə də gözlənilən əməkdaşlığa start veriləcək. Bu halda Ermənistan yenə də regional layihələrdə iştirakdan məhrum, deməli, həm də çoxmilyardlıq gəlirdən məhrum qalacaq. Belə məlum olur ki, Paris məhz bu pessimist perspektivdə maraqlıdır. “Kiçik bacısının” gələcək taleyi onu qətiyyən düşündürmür.
Bunu yazmışdıq, indi bir daha təkrar edirik: Fransanın Ermənistana göndərdiyi hücum silahları sülhə yox, müharibəyə xidmət edir. Elə iki gün əvvəl Paşinyanı İlham Əliyevlə görüşdən yayındıranın da Emmanuel Makron olduğunu söyləyənlər var. Paşinyanın beynini dolduran, onu ölkəsinin maraqlarına xidmət edəcək addımlardan çəkindirən məhz Makron Fransasıdır.
Elxan ŞAHİNOĞLU,
“Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, siyasi analitik
– Fransa prezidenti Emmanuel Makron Cənubi Qafqaz siyasətini korrektə etmək istəmir. Onun son təxribatçı çıxışı buna dəlalət edir. Makronun sözlərinə görə, guya, Fransa Ermənistana ona görə hərbi texnika göndərir ki, bu ölkə özünü Azərbaycandan qoruya bilsin. 30 ilə yaxın torpaqlarımız işğal altında olanda Ermənistanın qorunması Fransanın yadına düşmürdü, torpaqlarımızın 20 faizinin işğalını “reallıq” kimi qəbul edirdilər. Elə ki, Azərbaycan torpaqlarını azad etdi, ərazi bütövlüyünə nail oldu, Fransa əl-ayağa düşdü, vay-şivən qoparmağa başladı ki, Ermənistanı qorumaq lazımdır. Ermənistanı Azərbaycanla sülhə təşviq etmək əvəzinə, konstitusiyada başqalarının ərazisinə iddianın beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu anlatmaq əvəzinə Paris İrəvana sanki ürək-dirək verir: “Möhkəm ol, Azərbaycan və Türkiyə ilə razılaşma, silah-sursatı biz göndərəcəyik”.
Makron deyib ki, baş nazir Nikol Paşinyanın Azərbaycana hücum etmək planı yoxdur. Həqiqətən Paşinyan o durumda deyil ki, bu barədə düşünsün. O, İkinci Qarabağ müharibəsində elə zərbə almayıb ki, yeni müharibəyə hazır olsun. Söhbət Paşinyandan yox, baş nazirin etiraf etdiyi, ordusundakı “5-ci kolondan”, Yerkpara kimi terrorçu təşkilatların varlığından gedir. Onlar Azərbaycana qarşı təxribatları ilə yadda qalıblar.
Düşünürük ki, Nikol Paşinyanın Londonda Avropa Siyasi Birliyinin 4-cü zirvə toplantısı çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə görüşdən imtinasının arxasında elə Makron dayanır. Rəsmi London iki lideri görüşdürmək üçün çox çalışdı. Çünki Nikol Paşinyan və İlham Əliyev fevralda Berlində Təhlükəsizlik Konfransı çərvəsində Almaniya Kansleri Olaf Şoltsun iştirakı ilə görüşüblər. Bundan sonra Vaşinqtonda NATO sammiti çərçivəsində Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyan dövlət katibi Antoni Blinkenin iştirakı ilə üçtərəfli görüş keçiriblər. London da Avropa toplantısı çərçivəsində fürsətdən istifadə edib Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin görüşünü təşkil etmək istəyirdi. Bu, Böyük Britaniyaya Cənubi Qafqazda maraqlı olduğunu, o cümlədən Bakı ilə İrəvan arasında Berlin və Vaşinqton qədər moderatorluğunu göstərmək üçün idi.
Yeganə HACIYEVA,
Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert
– Əvvəlcə onu deməliyəm ki, Azərbaycan mediasının beynəlxalq arenada müdafiə mövqeyindən hücum taktikasına keçməsi təqdir olunası haldır. Fransa rəhbərliyinin Cənubi Qafqazda baş verən proseslərə yanaşmasına gəldikdə isə deməliyik ki, rəsmi Paris özünün əvvəlki yanlış mövqeyindən hələ də əl çəkməyib. Emmanuel Makron Ermənistanı silahlandırmaqla, eyni zamanda, bölgədə sabitliyi pozmağa yönəlik fəaliyyəti dəstəkləməklə məşğuldur. Ümumiyyətlə, otuz ilə yaxın müddətdə qonşusunun torpaqlarını işğalda saxlayan bir ölkəyə silah göndərməklə rəsmi Paris regionda silahlanma yarışına rəvac verir. Bunun perspektivi digər qonşu dövlət – Gürcüstan üçün də arzuolunmaz nəticələrə gətirib çıxara bilər. Axı, Ermənistanın Gürcüstanın Cavaxetiya vilayətinə qarşı da ərazi iddiaları var. Yəni, güclənmiş Ermənistanın günlərin bir günü həmin bölgəyə hücum etməyəcəyindən Tbilisi də sığortalanmayıb. Bu mənada bölgə dövlətləri Emmanuel Makronun Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyə təhdid yaradan məqsədyönlü təxribatçı siyasətindən narahat olmalıdırlar. Yəni, bu, təkcə Azərbaycana deyil, region ölkələrinin hamısına aiddir.
Makronun açıqlamasında nəzərə çarpan digər mənfi məqam regionda əməkdaşlıq üçün risklərin formalaşması təhlükəsidir. O da nəzərə alınmalıdır ki, işğal faktoru hələ də Ermənistan cəmiyyətinin ideoloji zəmini, onları birləşdirən ideyadır. Bu mənada Emmanuel Makronun bölgədə Azərbaycanın yaratdığı reallığı təhrif etməklə, beynəlxalq hüququn əleyhinə fikirlər səsləndirməsi bölgədə həssas sabitliyə zərbə vurmaq məqsədini güdür.
İmran BƏDİRXANLI