- Daxili siyasət
- 12:40 07.09.2024
Ermənistanın radikal müxalifətinin yaratdığı “Vətən naminə Tavuş” hərəkatının xeyli vaxtdır güclü şəkildə təbliğatını apardığı və “həlledici” adlandırdığı mitinq iyunun 9-da İrəvanın mərkəzindəki Respublika meydanında baş tutub. Mitinq gözlənildiyi kimi, iştirakçılarının sayının az olması ilə diqqəti çəkib. Çıxış edənlər erməni xalqına problemlərinin həlli, o cümlədən, Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərə dair yeni heç nə təqdim edə bilməyiblər.
Mitinqdə uzun və cansıxıcı nitq söyləyən “Vətən naminə Tavuş” hərəkatının rəhbəri Baqrat Qalstanyan hərəkatın tələblərini açıqlayıb və yaxın günlərdə keçiriləcək növbəti aksiyalardan danışıb. O, parlamentin bütün fraksiyalarına müraciət edərək deyib: “Bizim tələbimizə əsasən, parlamentin müxalifətdən olan deputatları hökumətin istefası və yeni hökumətin formalaşdırılması gündəliyi ilə qanunverici orqanın iyunun 11-də saat 18:30-da növbədənkənar iclasının keçirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış edəcəklər. Parlament şurası iyunun 10-da xalqın qərarı ilə növbədənkənar iclas çağırmağa, siyasi çoxluğun – “Mülki müqavilə”nin deputatları xalqın iradəsinə tabe olmağa, şəxsi iradələri və vicdanla hərəkət etməyə borcludur. Biz onlara dövlət əleyhinə növbəti səhv addım atmağa imkan verməyəcəyik. Parlament növbədənkənar iclasında ümumxalq tələbi əsasında hazırkı hökumətin istefa verməsi və yeni hökumətin formalaşdırılması ilə bağlı qərarı təsdiq etməlidir”.
Arxiyepiskop deyib ki, indi oynamaq vaxtı deyil, hərəkət etmək lazımdır. B.Qalstanyan daha sonra xalqı hakimiyyətə öz iradələrini qəbul etdirmək üçün 96 saat ərzində kütləvi itaətsizlik və etiraz aksiyalarına çağırıb: “Biz problemi sabahdan işə getmədən, istirahət etmədən, yuxusuz qalaraq, küçələrdə gecələyərək cəmi dörd gün – 96 saat fasiləsiz hərəkət edərək həll edə, iradəmizi diktə edə bilərik”.
Digər çıxış edən türkoloq, tarix elmləri namizədi Varujan Geqamyanın sözlərinə görə, artıq bir aydan çoxdur ki, Türkiyə və Azərbaycan Ermənistanda cərəyan edən prosesləri diqqətlə izləyirlər. “Onlar sizin mübarizənizi narahatlıqla izləyirlər ki, burada heç bir dəyişiklik olmasın. Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyi onların maraqlarına uyğun gəlmir” – deyə sərsəmləyən Geqamyan daha sonra bir qədər də irəli gedib. İddia edib ki, Türkiyə Təhlükəsizlik Şurasının bir müddət əvvəlki iclası, guya, Ermənistandakı proseslərlə bağlı keçirilib.
Dünən “Vətən naminə Tavuş” hərəkatı bəyanat yayıb. Bəyanatda deyilir ki, “Vətən naminə Tavuş” hərəkatı hayları birləşməyə və Ermənistanın gələcəyi ilə bağlı problemi həll etməyə çağırır: “Əziz dostlar, “müqəddəs ata” qalib gəlmək üçün bizdən cəmi 96 saat vaxt istədi. Bu vaxtın bir hissəsi artıq keçib. İyunun 9-da biz çox vacib məsələlərdən danışdıq. Artıq aydındır ki, qələbəyə nail olmaq üçün çox şey lazım deyil – polis səddini keçmək kifayətdir. Biz bunu edə bilərik. Biz bunu həm də ona görə edə bilərik ki, polislərin böyük əksəriyyəti ağıl və qəlbən bizimlədir. Sadəcə, uşaqlar (polislər nəzərdə tutulur–S.H.) əsirlikdədir. Xuliqanlar və yalançılar onları əsir götürüblər. Onların bəzilərini rüşvətlə ələ ala biliblər. Biz polis əməkdaşlarımızı bu əsirlikdən azad etməliyik. Mümkün olan hər şeyi etmək lazımdır ki, polis zəncirləri xalq qarşısında spontan şəkildə açılsın və həqiqət yalana qalib gəlsin. Əziz həmvətənlər, bütün işlərinizi bir kənara qoyun. Gəlin, Ermənistanın gələcəyi ilə bağlı məsələni həll edək. Cəmi 3 gündən sonra bərpaolunan, ədalətli, güclü, mənəvi Ermənistana sahib olacağıq”.
Ancaq Ermənistan hakimiyyəti də, necə deyərlər, yerində möhkəm dayanıb və radikallar qarşısında geri çəkilənə oxşamır. Parlamentin spikeri Alen Simonyan keçirdiyi brifinqdə deyib ki, hakimiyyət növbədənkənar parlament seçkisinin keçirilməsi məsələsini müzakirə etməyəcək. Onun sözlərinə görə, bu məsələ, ümumiyyətlə, gündəlikdə deyil: “Biz müxalifətin növbədənkənar seçki təklifini rədd edəcəyik. Mənə bir səbəb göstərin ki, ölkədə növbədənkənar seçkinin keçirilməsini zəruri etsin. Müxalifətin siması ildən-ilə dəyişsə də, tələbləri dəyişmir. Biz nə etməliyik? Hər dəfə onlar 20 minə yaxın imza toplayanda hökumət istefa verməli və ölkədə növbədənkənar seçki keçirilməlidir? Onlar nə danışdıqlarını bilirlərmi? İki müxalif partiya birlikdə 300 min vətəndaşın səsini topladığını iddia edirdi. Bəs indi onlar haradadırlar?”.
Parlamentin deputatı Andranik Koçaryan isə hakim “Mülki müqavilə” partiyasının gündəliyində növbədənkənar iclasın çağırılması məsələsinin olmadığını bildirib. Deputat “Azadlıq” radiosunun erməni xidmətinin (“Azatutyan”) efirində deyib: “Yox, bizim gündəliyimizdə belə bir məsələ yoxdur, bu məsələ “Baqrat Brothers”in gündəmindədir. Onların gündəmi bizimki ilə üst-üstə düşmür. Ümumiyyətlə, bu din xadiminin siyasi gündəmi yoxdur”.
Jurnalistin “qanuna əsasən, gələn bazar ertəsi növbədənkənar iclas çağırıla bilər, əgər “Mülki müqavilə” razılıq verməsə, bu halda onlar iclas keçirməyəcəklər?” sualına cavab olaraq Koçaryan bildirib: “Hadisələrin inkişafını izləyin, hər şey qanun çərçivəsində olacaq”.
Qeyd edək ki, parlamentdəki müxalifətçi “Hayastan” və “Şərəfim var” fraksiyaları iyunun 11-də, yaxud iyunun 17-dək növbədənkənar iclas çağırmaq, hökumətin istefası və yeni hökumətin formalaşdırılması tələbi ilə artıq parlament şurasına müraciət ediblər. Parlament şurası müxalifət fraksiyalarının təklifini rədd edərsə, o zaman “Ermənistan parlamentinin reqlamenti haqqında” qanuna əsasən parlamentin növbədənkənar sessiyası beşinci iş gününədək, yəni, iyunun 17-si yerli vaxtlar saat 18:30-dək çağrılmalıdır.
Hakim partiyanın daha bir deputatı Narek Kaqramanyan isə hesab edir ki, “srbazan”ın rəhbərlik etdiyi hərəkat növbədənkənar seçkilərə gətirib çıxara biləcək hərəkat deyil. O, parlamentdə jurnalistlərlə söhbətində deyib: “Hakimiyyətin ələ keçirilmədiyi, azad və ədalətli seçkilərlə formalaşdığı yerdə hökumət növbəti parlament seçkiləri vasitəsilə dəyişdirilməlidir”. Deputat qeyd edib ki, əgər onlar uğursuzluğa düçar olsalar, 2026-cı ildə hakimiyyətdə olmayacaqlar.
Erməni ekspertlər də ölkədə baş verən proseslərə biganə qalmırlar. Onlar Baqratın başçılıq etdiyi hərəkatın Hayastanı hara sürüklədiyinin fərqindədirlər. Politoloq Arutyun Mkrtçyan onlardan biridir. O, revanşist keşişin vətəndaşları toqquşma və iğtişaşa çağırmasına belə reaksiya verib: “Keşiş Qalstanyan Ermənistan vətəndaşlarını öz ambisiyalarına qurban vermək istəyir. O, zorakılığa təhrik edir, iğtişaş salmağa çalışır. Kimin “təndirdə yanmaq” arzusu varsa, iştirak edə bilər”.
Günortadan sonra parlamentin deputatlarının növbədənkənar iclasın çağırılması üçün petisiya təqdim etdikləri açıqlanıb. Onun gündəliyinə bir məsələ daxildir: hökumətin istefası və yeni hökumətin formalaşdırılması. Parlamentin “Hayastan” fraksiyasının üzvü Artsvik Minasyan jurnalistlərə bildirib ki, petisiyaya 33 deputat imza atıb. O əlavə edib ki, 35 deputatın imzası olacaq, lakin texniki səbəblərdən iki deputat hələlik petisiyaya imza atmayıb.
A.Minasyan onu da bildirib ki, aksiyalar “xalq öz tələblərinə, konkret olaraq, mövcud hökumət dəyişikliyinə nail olana qədər” aparılmalıdır.
“Ermənistan parlament şurasının iclasını nailiyyət kimi təqdim etmək ucuz və primitiv manipulyasiyadır”. Bunu isə “Mülki müqavilə” partiyasından olan deputat Arpi Davoyan “Facebook” səhifəsində yazıb. O, öz fikirlərini bununla əsaslandırıb ki, parlamentin növbəti dördgünlük sessiyası ərəfəsində, saat 16:00-da həmişə parlament şurasının iclası olur.
Dünən günortadan sonra parlament şurasının iclası başlanıb. İclasın getdiyi ərəfədə Baqramyan prospektində olan “srbazan” bildirib ki, şuranın iclasında müxalifətin növbədənkənar sessiya çağırmaq və baş nazirə etimad göstərməmək təklifi müzakirə olunacaq. Qeyd edib ki, böyük ehtimalla, deputatlardan biri, məsələn, Artsvik Minasyan gəlib parlamentdə baş verənlər və hansı addımların atıldığı barədə məlumat verəcək: “Əgər bu tələb rədd edilərsə, biz sadəcə olaraq, bu insanları (deputatları nəzərdə tutur–S.H.) işə buraxmamalı olacağıq. Onların bizim ödədiyimiz vergilər hesabına, guya, işləməyə ixtiyarı yoxdur. Onların kimə, nəyə görə işlədikləri aydın deyil”.
Bu bəyanatın verilməsindən sonra İrəvan polisi parlamentin binası qarşısında tikanlı məftillər quraşdırmağa başlayıb. Bu barədə isə yerli teleqram kanalları məlumat yayıb.
Günün sonuna yaxın Ermənistan parlament şurasının müxalifətin baş nazir Nikol Paşinyana etimadsızlıq göstərilməsi məsələsinin müzakirəsi üçün iyunun 11-də növbədənkənar iclas keçirilməsi tələbini rədd etdiyi məlum olub. “Armenia Today”in yaydığı məlumata görə, “Mülki müqavilə” fraksiyasının rəhbəri Ayk Konjoryan bildirib ki, onlar qanuna uyğun olaraq, iyunun 17-də keçiriləcək növbədənkənar sessiyada iştirak etməyəcəklər.
Qeyd edək ki, növbədənkənar iclas keçirilməsi tələbini rəsmi şəkildə parlamentdəki müxalifətdəki “Hayastan” və “Şərəfim var” fraksiyaları rəsmən irəli sürmüşdülər. Bu isə Paşinyanın impiçmenti ilə bağlı məsələnin ən azı indki mərhələdə uğursuz olduğu qənaətinə gəlməyə əsas verir. Ancaq aranı qarışdırmaq, gərginlik yaratmaq səylərindən əl çəkməyən revanşistlərin qarşıdakı günlərdə yeni addımlar atacağı da istisna olunmamalıdır.
Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin rəhbəri Fərid Şəfiyev “XQ”-yə açıqlamasında bildirdi ki, radikalların bundan sonra nəyəsə nail olacağı gözlənilmir. Onun sözlərinə görə, Paşinyana impiçment prosedurunun tətbiq olunacağı inandırıcı deyil: “Mən belə bir halın baş verəcəyinə inanmıram. Görünən odur ki, son mitinqlərdə erməni apostol kilsəsi də çıxış edir. Biz bilirik ki, kilsə hər zaman erməni millətçiliyinin, irqçiliyinin, şovinizminin əsasında dayanan bir qüvvədir. Amma görünən odur ki, hələlik Paşinyana ciddi təhlükə yoxdur”.
Səxavət HƏMİD