- Daxili siyasət
- 12:40 07.09.2024
Ermənistan Azərbaycanla şərti sərhədin müxtəlif istiqamətlərinə şəxsi heyət cəmləşdirir. Şəxsi heyətin aktiv yerdəyişməsinin həyata keçirilməsi peyk vasitəsilə çəkilən foto və video görüntülərlə öz təsdiqini tapır. Eyni zamanda, İrəvan şərti sərhədə zirehli texnika, o cümlədən ağır artilleriya və digər atəş vasitələri yığır.
Məsələyə Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi də münasibətini açıqlayıb. Nazirlik martın 31-də yaydığı məlumatda qeyd edib ki, son zamanlar Ermənistan–Azərbaycan şərti sərhədinin müxtəlif istiqamətlərində Hayastan silahlı qüvvələrinin canlı qüvvəsi, zirehli texnikası, artilleriya qurğuları, habelə digər ağır atəş vasitələrinin cəmləşdirilməsi və qoşunların intensiv hərəkəti müşahidə olunur: “Son vaxtlar Ermənistanda Azərbaycanı müharibə ilə hədələyən revanşist qüvvələrin daha da fəallaşması, ölkəmizə qarşı aqressiv ritorikanın yüksək həddə çatması və təxribat cəhdlərinə hazırlıq məqsədilə informasiya məkanında vəziyyətin gərginləşməsinə xidmət edən təhrikçi məlumatların sayının artması özünü büruzə verir. Xəbərdarlıq edirik ki, Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycana qarşı hər hansı hərbi təxribat cəhdi olarsa, onun qarşısı Azərbaycan Ordusu tərəfindən qətiyyətlə alınacaqdır. Bir daha bəyan edirik ki, vəziyyətin gərginləşməsinə və baş verə biləcək hər hansı təxribata görə bütün məsuliyyət tamamilə Ermənistan və onun havadarlarının üzərinə düşəcəkdir”.
Öz növbəsində Ermənistanın müdafiə nazirliyi açıqlama yayaraq, Azərbaycan tərəfinin yaydığı məlumatı təkzib edib. Bildirilib ki, bu məlumat həqiqətə uyğun deyil. Hətta, sübutlarla öz təsdiqini tapmış məlumatlar dezinformasiya adlandırılıb.
Avropa İttifaqının Ermənistandakı Missiyası (EUMA) da bununla bağlı bəyanat verib. Bəyanatda şərti sərhəddə “hər hansı qeyri-adi hərəkətlənmənin” müşahidə olunmadığı vurğulanıb. “EUMA bütün günü Ermənistan–Azərbaycan sərhədində patrul həyata keçirib, sakitlik idi, heç bir qeyri-adi hərəkətlər müşahidə olunmayıb. EUMA hər kəsə dinc Pasxa bayramı arzulayır!” – deyə missiyanın bəyanatında bildirilib.
Məsələyə Fransanın Ermənistandakısəfiri Olivye Dekotininin münasibəti də maraqlıdır. Səfirin “X” mikrobloqunda Aİ missiyasının Azərbaycanla şərti sərhəddəki vəziyyətə dair bəyanatında deyilir: “İlin bütün günlərində olduğu kimi, bu Pasxa bayramında da Aİ-nin Ermənistandakı missiyasının müşahidəçiləri Azərbaycanla sərhəddə patrul həyata keçirirlər”. Fransız diplomat daha sonra missiyanı tərifləyib. Deyib ki, bu patrullar sabitliyi təmin edir və beynəlxalq ictimaiyyətə qərəzsiz məlumatların çatdırılmasına töhfə verirlər.
Daha bir reaksiya Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Toivo Klaardan gəlib. O da “X” platformasındakı hesabında Aİ missiyasının Ermənistan–Azərbaycan şərti sərhədində “qeyri-adi hərəkətlənmənin müşahidə olunmadığını” bildirən qeydinə cavab verib. Qeyd edib ki, Aİ-nin Ermənistandakı missiyasından hərbçilərin qeyri-adi hərəkətlərinin müşahidə olunmadığına dair təsdiqləyici məlumat almaq çox xoşdur: “Missiyanın məqsədi də budur: daha çox şəffaflığı təmin etmək və inam yaratmaq. Biz Azərbaycan hökuməti ilə daha fəal qarşılıqlı fəaliyyətə açığıq”.
Göründüyü kimi, Aİ missiyası, Fransanın Ermənistandakı səfiri və qurumun Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Hayastan müdafiə nazirliyi ilə eyni fikirdə olduqlarını nümayiş etdiriblər. Onlar peykdən çəkilmiş foto və videogörüntüləri faktiki olaraq, inkar etmək yolunu tutublar. Maraqlıdır, bəs elə isə erməni hərbçilərin hərəkətlənməsində məqsəd nədir? Ağır texnika nə üçün şərti sərhədə daşınır? Bu suallar açıq qalır və qarşı tərəf onlara münasibət bildirməkdə maraqlı görünmür. Əlbəttə, sərhəddə hər hansı insidentin olmaması Azərbaycanın da marağındadır. Ölkəmiz həm sərhəddə, həm də, bütövlükdə, Cənubi Qafqazda sülhün və əmin-amanlığın təmin olunmasının tərəfdarıdır. Ancaq belə bir məşhur deyim var: “Sülh istəyirsənsə, müharibəyə hazır olmalısan”.
Bu arada baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi “Mülki müqavilə” partiyasının üzvü, parlamentin regional məsələlər və Avrasiya inteqrasiyası məsələləri üzrə daimi komissiyasının sədr müavini Vaqarşak Akopyan maraqlı açıqlama ilə çıxış edib: “Hazırda ciddi danışıqlar prosesi gedir, biz onu sülh prosesi çərçivəsində hər cür şəkildə təşviq etməyə çalışırıq, lakin onlar bizi təxribata çəkmək istəyirlər. Bizi içəridən, xaricdən, yandan təhrik etməyə, danışıqlar prosesindən çıxarmağa çalışırlar”.
Akopyan həmvətənlərini vəziyyəti ayıq-sayıq qiymətləndirməyə və emosiyalara təslim olmamağa çağırıb.
Baş verənlər fonunda bir qrup amerikalı hərbi təlimatçının ABŞ–Ermənistanın hərbi əməkdaşlığı çərçivəsində aprelin 1-də İrəvana səfər etməsi də diqqəti cəlb edir. Bu barədə Ermənistan müdafiə nazirliyinə istinadən Rusiyanın “Kommersant” qəzeti məlumat yayıb. Məlumata görə, hərbi təlimatçılar aprelin 1-dən 5-dək Ermənistanda olacaqlar. Pentaqon mütəxəssislərinin Ermənistan müdafiə nazirliyinin əməkdaşlarına təlim keçəcəyi məlum olub. Hayastan silahlı qüvvələrinin baş qərargah rəisi Edvard Asryan deyib ki, nazirliklə Pentaqon arasındakı razılaşmaya əsasən, təlimlərə ilkin olaraq informasiya və ictimaiyyətlə əlaqələr departamentinin və onun tərkibində fəaliyyət göstərən “Zinuj Media” portalının əməkdaşları cəlb olunublar. Təlimlərin əsas mövzusu ictimaiyyətlə əlaqələr və kommunikasiya sahəsində təcrübə mübadiləsidir.
Şərti sərhəddə baş verən hərəkətlənməyə münasibət bildirən Ermənistanın hakim “Mülki müqavilə” partiyasından olan deputatı Qaqik Melkonyan “Nyus.am”a deyib: “Mənə elə gəlir ki, azərbaycanlılar hansısa zəmin hazırlayırlar, çünki Ermənistanın qoşun yeritmək planı yoxdur, biz sadəcə sərhəddə dayanmışıq. Azərbaycan aprelin 5-nə planlaşdırılan Paşinyan, Blinken və Ursula Fon der Lyayen arasında keçiriləcək üçtərəfli görüşdən narahatdırlar. Bilmirəm azərbaycanlılar və ruslar bundan niyə belə narahatdırlar? Rusiya daim bəyanatlar verir ki, Aİ proseslərə müdaxilə edəndə burada sabitlik pozulacaq. Azərbaycan isə Rusiya eyni cəbhədə hərəkət edirlər”.
Ancaq Aİ-nin, bütövlükdə, Qərbin Ermənistanla bağlı planlarını az-çox obyektiv şərh edənlər də tapılır. Politoloq Sergey Melkonyan onlardan biridir. Ermənistanı Rusiyadan qorumağa hazır olduğunu bəyan edən Böyük Britaniya müdafiə naziri müavininin bəyanatına münasibət bildirən Melkonyan deyib ki, Qərb Ermənistanı deyil, Ermənistan hakimiyyətini müdafiə etməyə hazırdır: “Qərb rəsmiləri “Ermənistanı müdafiə edəcəklərini” bəyan edəndə aydın başa düşmək lazımdır ki, söhbət Ermənistan dövlətindən yox, indiki hakimiyyətdən gedir. Bu bəyanat kontekstində kiçik, lakin heç də az vacib olmayan detalı qeyd etmək istərdim. Britaniyalı nazir müavininin bu bəyanatı ilə bağlı Ermənistan tərəfindən heç bir şərh verilmədi. Bu, o deməkdir ki, Ermənistan hakimiyyəti Rusiyadan təhdidlərin olması ilə bağlı iddialarla faktiki olaraq razılaşır. Digər tərəfdən, Ermənistan dövlətini ölkədəki hakim rejimdən fərqləndirmək vacibdir. Burada Nensi Pelosinin İrəvana səfəri zamanı ABŞ-ın Ermənistanda demokratiyanı müdafiə edəcəyini bildirdiyi bəyanatını xatırlatmaq istərdim. Bu, mövcud rejimi qorumaq demək idi. Rusiya Ermənistan üçün təhlükə yaratmır, lakin indiki rejim üçün təhlükə hesab olunur”.
O qeyd edib ki, Qərb Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyini “demokratiyanın qələbəsi” kimi tanıyıb və indiki rejimi yalnız bir səbəbdən demokratik hesab edir: Qərb 2018-ci ildə hakimiyyətə gələn siyasi komandanı dəstəkləyir. Politoloqun fikrincə, amma sabah eyni üsulla hakimiyyətə başqa komanda gəlsə, Qərb çox yaxşı bəyan edə bilər ki, hakimiyyətin ələ keçirilməsi olub, başqa sözlə, Qərb siyasi məqsədəuyğunluğa əsaslanaraq demokratiyanı müəyyən edir.
Qərbin konkret olaraq, indiki hakimiyyəti nə dərəcədə müdafiə edə biləcəyi məsələsini şərh edən Melkonyan güman edib ki, Qərb strukturlarının köməyi ilə Ermənistan ərazisində yarımhərbi birləşmələr yaradıla bilər və lazım gələrsə, onlar hakimiyyətə dəstək verəcəklər.
Bu açıqlamadan isə göründüyü kimi, Qərbin Ermənistanı müdafiə bəyanatları da səmimiyyətə söykənmir və daha çox Rusiyanı bölgədən sıxışdırıb çıxarmağa xidmət edir. Mövzu üzrə fikirlərini “XQ” ilə bölüşən politoloq Yeganə Hacıyeva bildirdi ki, Aİ missiyasının, Fransa səfirinin və Toivo Klaarın Ermənistan müdafiə nazirliyinin açıqlaması ilə üst-üstə düşən rəyinə təəccüblənmək lazım deyil. Onun sözlərinə görə, Aİ missiyasının əsas məqsədi Ermənistanı müdafiə etməkdən və öz təxribatlarını müxtəlif beynəlxalq mexanizmlərlə gizlətməkdən ibarətdir: “Əslində, EUMA-nı Aİ-nin Cənubi Qafqazda Ermənistanın təxribatlarını ört-basdır edən missiya adlandırmaq daha doğru olardı. Etiraf etmək lazımdır ki, onlar bu istiqamətdə işlərini görürlər. Ancaq Ermənistan müdafiə nazirliyinin və EUMA-nın nə deməyindən asılı olmayaraq, faktlar ortadadır. Faktlar isə bundan ibarətdir ki, şərti sərhəddə canlı qüvvənin və zirehli hərbi texnikanın yerdəyişməsi qeydə alınır. Bununla bağlı görüntülər mövcuddur. Avropalı himayədarlar isə deyirlər ki, siz öz gördüklərinizə deyil, bizim dediyimizə inanın. Qeyd etdiyim kimi, buna da təəccüblənmək lazım deyil. Çünki onların əsas missiyası budur”.
Y.Hacıyeva qeyd etdi ki, biz bundan öncə də Ermənistanın təxribatları zamanı Aİ missiyasının həmin təxribatları legitimləşdirməyə çalışdığının şahidi olmuşuq. Hazırda müşahidə etdiyimiz də onlardan biridir.
Sonda onu deməyi vacib bilirik ki, Aİ-nin missiyası, səfir O.Dekotini və T.Klaar Ermənistanı yeni təxribatlara sürüklədiklərini ya dərk etmirlər, ya da bilərəkdən buna gedirlər. İstənilən halda, şərti sərhəddə yaxın gələcəkdə baş verəcək insidentə görə məsuliyyət həm onların, həm də digər qərbli emissarların üzərinə düşəcək.
Səxavət HƏMİD