- Daxili siyasət
- 12:40 07.09.2024
Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın Nyu-Yorka səfərini onun təmsil etdiyi ölkənin Cənubi Qafqazda sülh qaranquşu kimi təqdimatına hesablanmış siyasi şou da adlandırmaq mümkündür. Burada başqa bir məqsəd Ermənistan üçün dividend toplamaqdır. Elə bir dividend ki, onun yüksəkliyi rəsmi İrəvana Bakı ilə sülh prosesində üstünlüklər qazandırsın.
A.Mirzoyan ənənəvi ritorikaya baş vurur. Bildirir ki, Ermənistan hökuməti həm ölkə daxilində, həm də regionda sülhə nail olmaq əzmindədir. Nazir bunu Nyu-Yorkda ölkəsinin üçüncü könüllü Milli Hesabatını təqdim edərkən də deyib, sonrakı görüşlərdə də. Mirzoyan BMT-nin davamlı inkişaf gündəliyinin məqsəd və vəzifələrinin həyata keçirilməsində irəliləyişləri ümumiləşdirərək, belə nəticəyə gəlib ki, davamlı inkişafa yalnız güclü demokratik təsisatlar, fundamental insan hüquqlarının, ədalətli cəmiyyətin qorunması və regional sülh yolu ilə nail olmaq mümkündür. Haqqında söz açdığımız ənənəvi ritorika da elə budur.
Bəli, Mirzoyan Hayastanı demokratiya ənənələrinə sadiq ölkə kimi təqdim edir və bu obrazın sülh prosesində Ermənistana dividend qazandıracağına siyasi sərmayə yatırır. Mahiyyətcə həqiqətlərdən uzaqlaşmaq, reallıqlarla manipulyasiya cəhdinə baş vurur. Erməni XİN rəhbəri, əslində, dolayısı ilə xaricdəki bəzi dairələrin və ermənipərəst qüvvələrin anti-Azərbaycan təbliğatının elementlərinə fokuslanır, bu məsələdə ölkəmizin anti-demokratik dövlət kimi təqdimatına yönələn baxışları körükləyir. Məqsədi təxminən belə bir təsəvvür formalaşdırmaqdır: “demokratik Ermənistan” “avtoritar Azərbaycan” üzərində mənəvi baxımdan üstündür və üstünlük özünü sülh prosesində də göstərməlidir. Hələ mövcud trayektoriyada Bakının, guya, barışa razı olmadığı, İrəvanın isə prosesin reallaşmasına can atdığı görüntüsünü yaratmaq istəkləri də var.
Yada salaq ki, Ermənistan iqtidarı Mirzoyanın üzərində dayandığı və barəsində söz açdığımız ritorikadan indiyədək istifadə edib. Ancaq heç vaxt uğur qazanmayıb. Vaxtilə baş nazir Nikol Paşinyan özünü demokratiyanın qladiatoru kimi görmüş, “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə” bəyanatını səsləndirmiş, elə zənn etmişdi ki, dünya birliyi demokratik təqdimatlara inanıb işğalçılığı leqallaşdırmaq üçün dəstək göstərəcək, hansısa fövqəladə hüquqi əsas qondaracaq. Ancaq 44 günlük müharibənin nəticələri yanlış düşüncənin qorxunc təbəddülatlarını doğurdu ki, durumun ağırlığını Ermənistan dövləti və cəmiyyəti bu gün də çəkməkdədir.
Təbiidir ki, Mirzoyan qeyd etdiklərimiz barədə danışmır və diqqəti ölkəsində 2021-ci ildə keçirilmiş parlament seçkilərinə yönəldir. Əlbəttə, həmin seçkini doğurmuş səbəbdən söz açmayaraq. Çünki başlıca məqsəd az əvvəl də bildirdiyimiz kimi, Ermənistanın, guya, demokratik olan obrazını canlandırmaqdır. Sən demə, sözügedən seçki ölkə demokratiyasının dönməzliyinin təzahürü imiş. Mirzoyanın fikrincə, dönməzlik o qədər yüksək imiş ki, təhlükəsizlik təhdidlərinə baxmayaraq, seçki ədalətli olub.
Necə deyərlər, ayının min oyunu bir armudun başındadır. Ölkəsində müxtəlif sahələrdə insan hüquq və azadlıqlarına hörmətlə yanaşıldığından söz açan Ermənistanın XİN rəhbəri mövzunu Azərbaycanla sülh gündəliyinə bağlayır. O, təmsil olunduğu iqtidar tərəfindən istifadə edilən daha bir ənənəvi tezisi təkrarlayır və bildirir ki, Ermənistan 1991-ci il Alma-Ata Bəyannaməsi əsasında bir-birinin ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması və dövlət sərhədinin demarkasiyası prinsipinə əsaslanan Azərbaycanla sülh və dövlətlərarası münasibətlərin qurulması haqqında sazişin bağlanması prosesində səmimidir. Necə səmimidir, ona diqqət yetirək.
Mirzoyan deyir ki, haqqında söz açdığı proses ölkələrin suverenliyinə və yurisdiksiyasına, habelə bərabərlik və qarşılıqlılıq prinsiplərinə tam hörmət əsasında regional nəqliyyat infrastrukturlarının blokdan çıxarılmasını da əhatə edir. O, bu fikri işlədər-işlətməz rəsmi İrəvan tərəfindən ortaya atılmış “Dünyanın kəsişməsi” layihəsi üzərində dayanır və vurğulayır ki, sözügedən təşəbbüs Ermənistanla qonşu dövlətlər arasında kommunikasiyaların inkişafına, bununla da regionda münasibətlərin bütün məntiqini münaqişədən qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa çevirməyə yönəlib: “Ermənistan davamlı olaraq Türkiyə ilə münasibətləri tam həll etmək, diplomatik əlaqələr qurmaq və sərhədləri açmaq üçün səylər göstərir və uğurlu olarsa, şübhəsiz ki, bütün bunlar regiona müsbət təsir göstərəcək”.
A.Mirzoyanın söylədiklərində səmimiyyətdən əsər-əlamət yoxdur. Birincisi, Türkiyə siyasi spekulyasiyaları kifayət qədər aydın dərk edir. Buna görə də Ankara ilə əlaqələrin rentabelliyi amilini qabardıb beynəlxalq birliyi aldatmaq cəhdləri əbəsdir. İkincisi, “Dünyanın kəsişməsi” Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən ortaya atılmış manipulyativ təşəbbüsdür. Bu təşəbbüs 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatdan yayınmağa, Naxçıvana maneəsiz yolu təmin etməkdən boyun qaçırmağa yönəlib.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Naxçıvana yolun “Azərbaycandan – Azərbaycana yol” məntiqini əsas tutur. Yəni, orada heç bir gömrük və sərhəd nəzarəti olmamalıdır. Ermənistan isə buna qarşılıq Mirzoyanın da təkrarladığı ərazi bütövlüyü və suverenlik ritorikasını işə salır. Elə bir ritorikanı ki, “Dünyanın kəsişməsi” təşəbbüsü ilə paralel surətdə özünə saxta qlobal məzmun qazandırmağı və beynəlxalq hüquq prinsiplərini əsas tutma imitasiyasını hədəf seçir.
Azərbaycan dövləti yaxşı fərqindədir ki, ölkəmizin “Zəngəzur dəhlizi” (Naxçıvana maneəsiz yol) məntiqinə qarşı irəli sürülmüş “Dünyanın kəsişməsi” erməni avantürizminin perspektivinə hesablanıb. Yəni, Ermənistan rəhbərliyində təmsil olunanlar bu layihə ilə ölkələrini qlobal nəqliyyat xabının mərkəzinə çevirməyi və nəticədə qazanılacaq iqtisadi dividendi siyasi dividendlə əvəzləməyi, yekunda isə güclənərək, işğalçılıq niyyəti güdməyi planlaşdırırlar.
Bəli, rəsmi İrəvanın, eləcə də Ermənistanın hansısa gələcək rəhbərliyinin ölkəni möhkəmləndirərək, nə zamansa təcavüzkar planlar qurmayacağına heç bir təminat yoxdur. Həm də ona görə təminat yoxdur ki, bu gün də Ermənistan dövləti və ermənipərəst dairələr Qarabağ avantürasından daşınmırlar. Deməli, təhlükəli meyillərə qarşı zamanında mübarizə aparmaq, bədxah niyyətləri beşiyindəcə boğmaq lazımdır. Elə “Dünyanın kəsişməsi” təşəbbüsünü də həmçinin.
Ona görə rəsmi Bakı Naxçıvana yol məsələsində israrlıdır. Yolun ölkəmizin şərtləri ilə açılmayacağı təqdirdə, onun İran ərazisindən keçməsini planlaşdırır. Maraqlıdır ki, ermənipərəst dairələr bununla razılaşmaq istəmirlər. Heç şübhəsiz, onlar Ermənistana həm maddi, həm də mənəvi üstünlük qazandırmaq barədə düşüncələrə dalırlar. Nəticə etibarilə Bakı-İrəvan sülh prosesinə başqa elementlərin əlavə olunmasına çalışırlar. Əlbəttə ki, bu, heç bir fayda verməyəcək.
Beləliklə, istər Mirzoyan, istərsə də onun təmsil olunduğu komandada yer alan digər şəxslər əziyyət çəkib “Dünyanın kəsişməsi”ni müxtəlif beynəlxalq tribunalara daşımasınlar, reallığa düzgün qiymət versinlər. Reallıq isə budur ki, Azərbaycanın şərtləri təmin edilməsə, regional kommunikasiyalar tamam başqa tərtibatda açılacaq. Həmin tərtibatda Ermənistan yer almayacaq, ölkə otuz ilə yaxın müddətdə olduğutək, yenə də dalanda qalacaq. Ən əsası isə otuz il əvvəl olduğu kimi, yenə də tarixi inkişaf fürsətini qaçıracaq. Ermənistan rəhbərliyi bunu istəyirsə, Mirzoyan hər yerdə ağıllı görkəm alıb boş-boş danışa bilər. Onsuz da danışmağa heç nə verilmir, danışmaqla nəyəsə nail olunmur.
Ə.CAHANGİROĞLU