- Daxili siyasət
- 12:40 07.09.2024
Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan “France 24” telekanalına müsahibəsində, sözün əsl mənasında, sərsəmləyib. Bəribaşdan bunu deyək. Ümumən, Paşinyanın dünya, xüsusən də Fransa mediasına müsahibələri sərsəmlik baxımından diqqət çəkib.
Belə bir deyim var: Roma papasından daha artıq katolik olmaq. Erməni hökumət rəhbəri da həmin ampluada görünməyə çalışır. O, anti-Rusiya köklənişində Qərbi keçmək niyyətindədir. Ancaq hərəkətləri ilə özünü heç nə ilə təsdiqləyə bilməyən uşağa bənzəyir. Elə hey vurnuxur ki, nə isə eləsin...
Nikolun Rusiya ilə bağlı hansı məqamlardan söz açdığına toxunacağıq. Həm də ona görə ki, onun Moskva əleyhinə mövqeyi anti-Azərbaycan ritorikasından irəli gəlir. Paşinyan Azərbaycanı Rusiya, özünü Qərb cəbhəsində təqdim edib üstünlük qazanmağa ümid bəsləyir. Bəli, erməni baş nazir göstərir ki, ölkəsi Azərbaycanla barışığa razı deyil. Özü də bu mövqe Bakıdan İrəvana sülh təkliflərinin növbəti variantının təqdim olunduğu bir vaxtda səslənir. Çox qəribədir...
Haşiyə çıxaq ki, sülh təklifləri variantları üzrə mübadiləşmə ənənəsinin əsasını qoyan Ermənistandır. Paşinyan sözügedən mübadilənin manipulyasiya olduğunu düşündüyündən, Bakının hazırkı yazılı mövqeyi ilə tanışlığa, ortaq nöqtələr tapıb pozitiv ab-hava formalaşdırmağa əhəmiyyət vermir. Bəlkə də maska taxıb sülhpərvər “zəngulələr vurmaqdan” bezib. Ancaq buna bezmək demək olmaz. Çox güman, təminat alıb. Hər cür oyunbazlıq müqabilində Azərbaycandan qorunmaq təminatı. Axı Paşinyan “France 24” telekanalının efirinə Fransaya işgüzar səfəri zamanı çıxıb. Ötən sayımızda həmin səfərin hansı anti-Azərbaycan motivləri ilə yadda qaldığından danışqdıq. Böyük ehtimalla, erməni baş nazir “France 24”-də məhz həmin motivlərdən ilhamlanaraq danışıb.
Beləliklə, erməni hökumət rəhbəri deyib ki, əgər Azərbaycan Ermənistanı “Qərbi Azərbaycan” hesab edirsə və buna son hadisələri də əlavə etsək, sülhün qeyri-mümkünlüyü aydındır. Paşinyanın sözlərinə görə, Bakının bəyanatları Ermənistana yeni hücum ehtimalını aktuallaşdırır.
Təsəvvür edin, şərti sərhəddə Azərbaycan hərbçilərinə ilk atəş açan erməni snayperidir. Nikol isə sərsəmləyir. Onun məntiqi ilə yanaşsaq, deyə bilərik ki, Ermənistan Azərbaycan ərazilərini işğal etməyə çalışır, çünki gülləni ilk atan erməni hərbçisidir. Bu barədə geniş düşünmək üçün də əsaslar var. Axı otuz ilə yaxın müddətdə təcavüz yolu tutan rəsmi İrəvan olub. Otuz ildən artıq müddətdə Azərbaycan ərazilərində qondarma separatçı rejim saxlayan da odur.
Ölkəmizin “Qərbi Azərbaycan” ritorikasına gəldikdə isə bu, tam normaldır. Əvvəla, 1988–1991-ci illərdə Ermənistandakı dədə-baba yurdlarından didərgin salınmış azərbaycanlılar var. O yurdlardan ki, türk torpaqlarıdır və onların Ermənistanın tabeliyinə necə keçdiyini göstərən əlahəzrət tarix var. Tarixdə olanlar tarixdə qalsın, – deyərdik. Ancaq bunu söyləyə bilmirik. Yenə də ona görə ki, Ermənistan elə həmin tarixdən nəticə çıxarmaq, daha doğrusu, nəticə çıxarıb kifayətlənmək istəmir.
Kifayətlənməməkdən söz düşmüşkən, erməni avantürizmindəki iştahanın böyüklüyü də acı tariximizin tərkib hissəsidir. 1918–1969-cu illərdə Azərbaycanın əbədi və əzəli torpaqları Ermənistana hədiyyə verildi. 1969-cu ildə ulu öndər Heydər Əliyev respublikamızda hakimiyyətə gəldikdən sonra bu mənfur prosesə “dur!” deyildi.
Heydər Əliyev şəxsiyyətinin siyasi məharəti nəticəsində erməni avantürizminin boynuna vurulmuş “dustaq zənciri” 1987-ci ildə ümummilli liderin SSRİ-dəki hakimiyyət olimpindən uzaqlaşdırılmasından sonra qırıldı. Ardınca nələr yaşandı, hamımıza yaxşı məlumdur – torpaqlarımız işğala məruz qaldı, vətəndaşlarımız yurd-yuvasından didərgin salınıb çadırlarda, vaqonlarda yaşamağa məhkum edildi. Həmin erməni avantürizmi bizi çox pis cəzalandırdı, Heydər Əliyevin rəhbərlikdə olduğu illərdə edə bilmədiyinin qisasını aldı.
Lakin 44 günlük müharibədə sınmış əzmimizi, qırılmış qürurumuzu bərpa etdik. Ermənistanı rüsvayçı məğlubiyyətə uğratdıq, torpaqlarımıza sahibləndik. Üzləşdiyi acınacaqlı durumdan nəticə çıxarmayan Ermənistan hakimiyyəti və dünya erməniliyi isə 2020-ci ildən 2023-cü ilədək ərazilərimizdə haqqında söz açdığımız avantürizmin qalığını – can verməkdə olan separatizmi yaşatdı. 2023-cü ilin sentyabrındakı lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra həmin qalığı da kürüyüb atdıq.
Amma yenə şans verdik. Dedik ki, Qarabağ erməniləri, sıravi sakinlər bölgədə qalıb Azərbaycan vətəndaşı kimi yaşaya bilərlər. Onlar çağırışımızı eşitməyib ərazini tərk etdilər. Çünki insan kimi yaşamaq istəmədilər. Ermənistana gəldikdə, ölkə avantürizmə saxta niskil uydurub anti-Azərbaycan siyasətini davam etdirdi. Rəsmi İrəvan və onun xaricdəki havadarları hər vəchlə Qarabağ erməniləri üzərinə oyun oynamağa çalışdılar, müxtəlif xarici instansiyalara baş vurdular. Bölgənin erməni sakinlərinin yaşayış yerlərinə qayıtmaları üçün beynəlxalq təminat istədilər. Elə bir təminat ki, gələcəkdə Qarabağ avantürizmi üçün, necə deyərlər, tutacaq yeri olsun. Belədə, biz nə üçün Qərbi Azərbaycan məntiqinə, tarixi reallığa müraciət etməyək? Nəyə görə azərbaycanlıların pozulmuş hüquqlarından danışmayaq? Nəhayət, bir halda ki, Paşinyan və onun xaricdəki dəstəkçiləri sülh müqaviləsinə Qarabağ ermənilərinin bölgəyə qayıtmaları müddəasını əlavə etməyə cəhd göstərdilər, ölkə rəsmilərimizin Ermənistandan deportasiya olunmuş azərbaycanlılar üçün eyni qayıdış hüququ barədə söz açmasında məntiq və qanunauyğunluq var.
Ancaq göründüyü kimi, Paşinyan həyasızlığına salıb bunu Bakının işğalçılıq niyyəti kimi tirajlayır. Görəsən, onun illər ərzində Ermənistanda buraxılmış ayrı-ayrı saxta xəritələrdə işğal edilmiş torpaqlarımızın ölkənin ərazisi kimi göstərilməsindən xəbəri varmı? Əlbəttə, var!
Erməni baş nazir ermənilərə xas xisləti Azərbaycanın boynuna qoymaqla, siyasi dividend qazanmağa çalışır. Tam aydındır ki, bu dividendin konkret məqsədi var. “Azərbaycan Ermənistana qarşı təcavüz reallaşdıracaq” məntiqi yeni işğallar üçün bəhanədir. Təxminən belə: bizə hücum etmək istəyirdilər, məcbur qalıb müharibəyə başladıq. Deməli, Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında, müsahibələrində Ermənistana və havadarlarına Azərbaycan torpaqlarına göz dikməmək çağırışını səsləndirməsi, xəbərdarlıqlar ünvanlaması təsadüfi deyilmiş. Hər halda, dövlətimizin başçısı onların məkrli niyyətlərindən hamıdan çox xəbərdardır.
***
Əvvəldə də vurğuladıq ki, Paşinyan, bir qayda olaraq, Qərbə özünü, belə demək mümkünsə, ən yaxşı anti-Rusiyaçı kimi göstərir və əlinə düşən hər beynəlxalq platformanı mövcud istiqamətdə dəyərləndirir. Onu da bildirdik ki, Nikol Rusiya əleyhinə baxışlarını anti-Azərbaycan ritorikası ilə çulğalaşdırır, Moskvanın Bakı ilə eyni cəbhədə dayandığına dair yanlış rəy yaradır. Hesab edir ki, bu yolla beynlxalq ictimaiyyəti ölkəmizə qarşı qaldıracaq. Ancaq Prezident İlham Əliyevin yanvarın 10-dakı müsahibədə bildirdiyi kimi, İrəvanın ən çox səy göstərdiyi Avropa İttifaqı platformasında belə Azərbaycana qarşı çıxmaqla bağlı vahid mövqe yoxdur. Çünki ölkəmiz uğurlu xarici siyasət xətti yürüdür, bu, öz yerində. Paşinyanın fransız telekanalının efirində Rusiya ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərə gəlincə, deyəsən, Nikol bu dəfə barıtı lap çox edib.
***
Paşinyan deyib ki, Rusiya rəsmiləri 2023-cü ilin payızında Ermənistanda dövlət hakimiyyətini devirməyə səsləyiblər. “2023-cü ilin sentyabr və oktyabr aylarında Rusiyanın yüksək rütbəli məmurları Ermənistan əhalisini açıq şəkildə üsyana və hökuməti devirməyə çağırıblar”, – deyən Nikol bu çağırışın, konkret olaraq, hansı Kreml təmsilçisi tərəfindən səsləndirildiyini açıqlamasa da, Rusiya telekanallarında Ermənistan əleyhinə təbliğat aparılmasından şikayətlənib. Guya ki, ötən müddətdə Nikol və ona yaxın dairələr Moskvaya münasibətdə güldən ağır söz işlətməyiblər...
***
Paşinyanın “France 24”dəki anti-Rusiya təbliğatının bir detalını açıqladıq. Ancaq üzərində dayanacağımız daha iki məqam var. Bunlardan birincisi, Ermənistandakı Rusiya hərbi mövcudluğudur. Məlum olduğu kimi, ölkənin Türkiyə ilə sərhədində rus hərbçiləri keşik çəkirlər. Bundan başqa, Ermənistanın İranla sərhədində və hava limanında da onların bloqpostları var. Doğrudur, Nikol ölkəsindəki rus hərbi bazasının çıxarılması məsələsinin müzakirə olunmadığını dilə gətirib. Əvvəllər də məsələyə, təxminən, eyni cür münasibət bildirirdi. Amma indi bir qədər fərqli tərzdə danışıb, “hələlik” sözünü işlədib. Yəni, Ermənistandakı Rusiya hərbi bazasının ölkədən çıxarılmasının, hələlik, diskussiya predmeti olmadığını vurğulayıb. Deməli, baş nazir, bir növ, əl yeri qoyub. Məsələnin mümkünlüyünə işarə verib.
Yeri gəlmişkən, Paşinyan bəhanə də tapıb. Bəhanəsi odur ki, Ermənistandakı rus hərbçiləri qeyri-qanuni hərəkət edir, hədlərini aşırlar. Məsələn, erməni hökumət rəhbəri həmin hərbçilərin rusiyalı dezertir Dmtri Setrakovu qaçırdıqlarını deyib və bunun narahatlıq doğurduğundan söz açıb: “Ərazimizdə qanunsuz hərəkətlər yolverilməzdir və İrəvanın tələbləri cavabsız qalarsa, bunun nəticələri olacaq”.
***
N.Paşinyanın “France 24”ə müsahibəsindəki ikinci anti-Rusiya xəttində də “yenilik” var. Bu xətt Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı ilə bağlıdır. Nikol bildirib ki, Ermənistan Rusiyanın hakim rol oynadığı bu qurumdakı fəalliyyətini dondurub. Qeyd edək ki, əvvəllər də Paşinyan KTMT müstəvisində əks fikirlər səsləndirirdi. Bu dəfə diqqət çəkən məqam onun sırf “dondurmaq” ifadəsini işlətməsidir.
Yeri gəlmişkən, Ermənistanın KTMT ilə münasibətləri 2022-ci ilin sentyabrında Azərbaycan – Ermənistan sərhədində yaşanmış hərbi insidentdən sonra pozulmağa başlayıb. Rəsmi İrəvan həmin vaxt iddia etmişdi ki, ölkəmiz Ermənistan ərazisinə, guya, qəsd reallaşdırıb və KTMT faktı təsdiqləməli, Azərbaycan əleyhinə bəyanat verməlidir. Paşinyan bununla bağlı qurumun İrəvanda keçirilmiş və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin də qatıldığı yüksək səviyyəli sammitində əsl isterika da qoparmışdı. İş o yerə çatmışdı ki, Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko Nikolu KTMT-yə üzv dövlətlərin başçılarını uşaq yerinə qoymamağa çağırmış, Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev isə bildirmişdi ki, Azərbaycanla Ermənistanın sərhədləri dəqiqləşmədiyindən, ikincinin ərazisinə hücumun gerçəkləşdiyi faktını müəyyənləşdirmək mümkünsüzdür. Nəticədə sözügedən sammitdən sonra Ermənistan–KTMT münasibətlərindəki ziddiyyətlər daim artan xətt üzrə inkişaf etmiş, nəhayət İrəvan qurumun ötən ilin noyabrında Belarusda keçirilmiş yüksək səviyyəli toplantısına qatılmamış, ümumən, bu təşkilatın xətti ilə reallaşmış bütün tədbirləri boykot yolu tutmuşdu.
Yuxarıda vurğuladığımız “dondurmaq” ifadəsindəki “yeniliyi” nəzərə almasaq, Paşinyan yenə köhnə məsələləri gündəmə gətirməkdədir. O, fransız telekanalının efirində də deyib ki, KTMT Ermənistanla bağlı kollektiv təhlükəsizlik sazişini yerinə yetirməyib: “Bizim fikrimizcə, Ermənistanla bağlı kollektiv təhlükəsizlik sazişi, xüsusən 2021–2022-ci illərdə yerinə yetirilmədi və bu, bizə təsirsiz ötüşməyə bilməzdi. Biz bu təşkilatda iştirakımızı dondurduq. Görək bundan sonra nə olacaq”.
***
Sonda bir daha əvvəldə haqqında söz açdığımız məqama qayıdaq. Ermənistan göstərir ki, birincisi, Azərbaycanla sülhdə maraqlı deyil, ikincisi, anti-Rusiya xəttini dərinləşdirməkdə israrlıdır. Nəinki Paşinyanın “France 24” telekanalının efirində söylədikləri, ümumən, onun Fransaya işgüzar səfəri gedişində gerçəkləşdirdiyi görüşlər, səsləndirdiyi fikirlər bunun təsdiqidir. Nikolun özü demiş, görək nə olacaq...
Ə.CAHANGİROĞLU