- Daxili siyasət
- 12:40 07.09.2024
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Münxendə öz işinə başlamış Təhlükəsizlik Konfransından əvvəl bir sıra görüşlər keçirib. Dünyanın aparıcı siyasi və hərbi xadimlərini bir araya gətirən 60-cı Münxen Təhlükəsizlik Konfransında əsas diqqət iki mövzuya fokuslanıb. Bunlar Şərqi Avropa və Yaxın Şərqdəki vəziyyətdir.
Münxen Konfransına xüsusi dəvət olunan İlham Əliyev dünən “COP mexanizmləri: Beynəlxalq iqlim diplomatiyasının perspektivləri” mövzusundakı paneldə çıxış edib.
“ATƏT çərçivəsində keçmişin qalıqları olan bir sıra mexanizmlərin – ATƏT-in Minsk qrupu, Yüksək Səviyyəli Planlaşdırma Komitəsi və qurumun fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi kimi tamamilə fəaliyyətsiz və səmərəsiz strukturların, vəzifələrin rəsmi qaydada ləğv edilməsinin vaxtı çatıb”. Qarşı tərəfin müraciətinə əsasən baş tutan görüşdə bu sözləri dövlətimizin başçısı fevralın 16-da Münxendə ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri, Malta Respublikasının xarici, Avropa işləri və ticarət naziri İan Borq ilə görüşü zamanı deyib. Azərbaycan Prezidenti, həmçinin ATƏT çərçivəsində büdcə vəsaitinin daha məqsədyönlü və əhəmiyyətli layihələrə istiqamətləndirilməsinin önəmini qeyd edib. Qarabağ münaqişəsi adında problemin qalmadığını bəyan edən dövlətimizin başçısı Azərbaycanın özünün tarixi torpaqları üzərində suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etdiyini, hazırda Bakı və İrəvan arasında münasibətlərin normallaşma prosesinin ikitərəfli dialoq formatında getdiyini də ATƏT sədrinin diqqətinə çatdırıb.
Azərbaycanın qlobal xarici siyasəti
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin qarşı tərəfin müraciətinə əsasən Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (AYİB) prezidenti Odil Reno-Basso, ABŞ Prezidentinin qlobal infrastruktur və enerji təhlükəsizliyi üzrə xüsusi koordinatoru Amos Hoxşteyn, Almaniya Bundestaqının Xristian-Demokrat/Xristian-Sosialist İttifaqı Fraksiyasının xarici, təhlükəsizlik və müdafiə siyasəti üzrə sədr müavini, Almaniya–Cənubi Qafqaz parlament qrupunun sədri Yohan David Vadeful, İsrail Dövlətinin Prezidenti İsxak Hersoq, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski, ABŞ Prezidentinin iqlim üzrə xüsusi nümayəndəsi Con Kerri, “Indra” şirkətinin prezidenti, idarə heyətinin sədri Mark Tomas Murtran, İraq Kürdüstan regionunun başçısı Neçirvan Bərzani ilə də görüşləri olub.
İkitərəfli görüşlərlərin intensivliyi və çoxşaxəliliyi Azərbaycan Prezidentinin yüksək nüfuzunun, onun şəxsiyyətinə olan hörmət və diqqətin göstəricisi sayılmalıdır.
Münxen Təhlükəsizlik Konfransında Azərbaycanın iştirakı, burada keçirilən görüşlərin çeşidi və miqyası həm də ona dəlalət edir ki, ölkəmizin xarici siyasəti artıq regional deyil, qlobal xarakter daşıyır. Əslində, perspektivə hesablanmış həmin xarici siyasətin konturlarını İlham Əliyev fevralın 14-də Prezident kimi andiçmə mərasimində hamıya bəyan etmişdi. Proqram xarakterli həmin çıxış bölgədə hələ də öz maraqlarını güdən kənar aktorlara, Azərbaycanın həm dostlarına, həm də bədxahlarına ünvanlanmış siyasi bəyanat idi:
“Əgər əvvəlki dövrdə bizim xarici siyasətimizin əsas istiqaməti Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsinin həlli idisə, bu gün artıq bu məsələ, demək olar ki, gündəlikdə durmur. Ona görə xarici siyasətimizin yeni istiqamətləri üstünlük təşkil etməlidir. Biz dünyanı narahat edən problemlərin həllində daha fəal olacağıq, o cümlədən, iqlim dəyişikliyi ilə əlaqədar. Nəzərə alsaq ki, COP29-un evsahibi və sədri olacağıq, eyni zamanda, dünyada islamofobiyaya qarşı mübarizədə ön sıralarda olmalıyıq. Neokolonializmə qarşı mübarizə aparan ölkələrin yanında olmalıyıq. Neokolonializmi və o eybəcər tarixdən qalan amili Yer üzündən tamamilə silmək üçün öz dəstəyimizi göstəririk və göstərəcəyik”.
Kənardan müdaxilə dövrü bitdi
İlham Əliyev Münxendən bütün dünyaya Azərbaycanın Cənubi Qafqazda şəriksiz geosiyasi iradə sahibi olduğunun açıq mesajını verdi. O, rəsmi Bakının Ermənistanla münasibətlərə əhəmiyyət vermədiyini ayrıca vurğulamaqla, kənar aktorların bölgəyə “nəfəsliyini” bağlamış oldu. Artıq sülhü, yoxsa savaşı seçmək Ermənistanın öz öhdəsinə buraxılıb.
Cənubi Qafqazda tamamilə yeni dövrün ayaq səsləri eşidilməkdədir. Bu dövrdə Azərbaycanın özü kimi, bölgə də irəliyə doğru rəsmi Bakının cızdığı “yol xəritəsi”ni kompas bilərək hərəkət edəcək. Bu, Azərbaycanın müstəqil, inamla apardığı və uğurla həyata keçirdiyi xarici siyasətidir.
İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra ölkəmizin hərbi zəfərini beynəlxalq müstəvidə də möhkəmləndirən İlham Əliyevin düşünülmüş diplomatik gedişləri, qətiyyətli xarici siyasəti nəticəsində bölgədə gündəliyi müəyyən edən yenə də Azərbaycan oldu. Onu da birmənalı şəkildə deyə bilərik ki, bu gün regionda cərəyan edən proseslər, bütövlükdə, ölkəmizin milli maraqlarına tam uyğun istiqamətdədir.
Son iyirmi ildə olduğu kimi, üç il üç ay ərzində də İlham Əliyev dediyi sözünün, atdığı hər bir addımın arxasında dayandı. Cənubi Qafqazda aparıcı mövqeyə malik, söz sahibinə çevrilmiş Azərbaycanın siyasi iradəsinə kənardan heç bir qüvvə təsir göstərməyə qadir deyil. Otuz illik işğal dönəmi bir həqiqəti bütün çılpaqlığı ilə ortaya çıxardı: böyük güclər məhz güclünün sözünü eşitməyə vərdiş ediblər. Son iyirmi ildə iqtisadi, siyasi və hərbi gücünü dəfələrlə artıran Azərbaycan bölgədə özünə rəqib saya biləcəyi ikinci ölkə tanımır. Lideri ətrafında yumruq kimi birləşən xalq doğma torpağının azadlığı uğrunda müharibə aparıb və zəfər qazanaraq tarixi ədaləti bərpa edib.
ATƏT-in Minsk qrupu bir oyun idi
Bu məqamda yaxın tarixə qısa ekskurs etməyimiz yerinə düşər. ATƏT-in Minsk qrupunun niqabı altında gizlənən Fransa, onun prezidenti, Milli Assambleyası və Senatı özünün əsl ermənipərəst simasını artıq açıq şəkildə ortaya qoymalarını unutmamışıq. Onu da yaxşı xatırlayırıq ki, Vətən müharibəsi başlanandan üç gün sonra – 2020-ci il sentyabrın 30-da Emmanuel Makron “Ermənistan–Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi” ətrafında son hadisələrə dair açıq-aydın haypərəst bəyanat verdi.
Yelisey sarayından yayılan həmin bəyanat Fransanın nəinki Minsk qrupunun həmsədri kimi neytral vasitəçilik missiyası ilə bir araya sığmırdı, üstəlik, həqiqəti təhrif edən, qərəzli bir açıqlama idi. Makron ölkəsinin öz üzərinə götürdüyü vasitəçilik missiyasını unudaraq ermənilərin yanında durdu, özünü işğalçının vəkili kimi apardı. Məhz işğalçının müdafisinə qalxan Fransa prezidentini təxribatçı bəyanatı bölgədə, eləcə də beynəlxalq miqyasda təhlükəsizliyin təmin edilməsinə deyil, 30 illik münaqişənin yenidən alovlandırılmasına hesablanmışdı. Postmüharibə dövründə Fransa prezidentinin qatı ermənipərəst, islamofob, anti-Azərbaycan və anti-Türkiyə siyasəti özünün “zirvə nöqtəsinə” çatdı.
Bakı–İrəvan münasibətləri ilə bağlı verdiyi bəyanatları, etdiyi bütün çıxışları ona dəlalət edir ki, Emmanuel Makron Fransanın ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri mandatını sadəcə işğalçının maraqlarını güdmək kontekstində başa düşüb və otuz il bundan əvvəl başlayan bu yanaşmaya sonadək sadiq qalıb. Minsk qrupunun yalnız fransalı həmsədri deyil, həmçinin amerikalı və rusiyalı elçilər də illərlə davam edən mənasız turist səfərləri, monitorinq adı altında “Dağlıq Qarabağ”ın status-kvosunun saxlanmasına yönəlik fəaliyyətləri ilə əsl niyyətlərini ortaya qoydular. Amma bütün diplomatik etiket və qaydaları gözləyən rəsmi Bakı özünün xarici siyasətində qarşılıqlı hörmət və bir-birinin daxili işlərinə qarışmamaq, güc tətbiq etməmək və ya hədələməmək prinsiplərinə sadiq qaldı.
Bununla paralel olaraq avropalı və asiyalı tərəfdaşları ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığı davam etdirən Azərbaycan, ümumən, Qafqazda və Xəzər regionunda sabitliyin əldə edilməsi üçün bütün səyləri göstərdi, Avropanın enerji təhlükəsizliyinə öz töhfəsini verdi. Bununla kifayətlənməyən, müasir dünyanın çağırışlarına səs verən ölkəmiz çox önəmli beynəlxalq layihələrdə də iştirakdan qalmadı.
Artıq Azərbaycan tarixinin yeni mərhələsinə qədəm qoyub. Bu mərhələ yeni siyasi yanaşma tələb edir. 2024-cü il fevralın 14-də Prezident kimi andiçmə mərasimindəkı çıxışında İlham Əliyev məhz bu dövrdə xarici siyasət istiqamətində yeni üfüqlərin açılacağına əminliyini ifadə edib.
Rasim MUSABƏYOV,
Milli Məclisin deputatı, politoloq
Azərbaycanın Münxen Təhlükəsizlik Konfransına dəvət olunması həm dövlət kimi əhəmiyyətinin təzahürü, həm də Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq nüfuzunun göstəricisidir. Diqqəti bir məsələyə cəlb etmək istərdim. Güman edirəm ki, həmin konfransa dəvət olunan dövlət başçılarının arasında ən təcrübəlisi İlham Əliyevdir. Cənab Prezident, səhv etmirəmsə, on yeddinci, yaxud on səkkizinci dəfədir Münxen Konfransının iştirakçısı olur. Baxmayaraq ki, geosiyasi nöqteyi-nəzərdən, o beynəlxalq platformanın çətinlikləri də az deyil. Həmin tribunada dünyanın aparıcı güclərinin qarşısına çıxan, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş, bölgənin ən qüdrətli ordusuna sahib, böyük enerji resurslarına malik Azərbaycan əhəmiyyətli dövlətdir.
Sadaladığımız amillər Münxen Təhlükəsizlik Kofransının təşkilatçıları tərəfindən Azərbaycan Prezidentinin tədbirə dəvət olunmasını şərtləndirdi. Elə konfransdan əvvəl edilən müraciətlər əsasında keçirilən ikitərəfli görüşlərdə ciddi fikir mübadiləsinin şahidi olduq. Bildiyimiz kimi, həmin konfransda dövlətimizin başçısını bir sıra nazirlər, müşavirlər də müşayiət edirlər. Onlar da Azərbaycana maraq göstərən tərəfdaşlarla görüşlər keçirir, danışıqlar aparırlar. Yəni, bunun sayəsində dünyanın təhlükəsizliyi ilə bağlı nəbzi hiss etmək imkanı yaranır.
Kiminsə qəbul edib-etməməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycan dünyanın siyasi müstəvisində mövcuddur. Bizim Cənubi Qafqazın sərhədlərini aşan böyük nüfuzumuz var. Qoşulmama Hərəkatında sədrliyi Uqandaya versək də, yenə o beynəlxalq təşkilatda söz sahibiyik.
Bu baxımdan, Azərbaycan həm Türk Dövlətləri Təşkilatının möhkəmlənməsində, həm də regional, o cümlədən Orta Dəhliz, Şimal–Cənub nəqliyyat marşrutu kimi transmilli layihələrin reallaşmasında əsas icraçıdır. Bütün bu amillər Azərbaycanın Münxen Təhlükəsizlik Konfransında iştirakını zərurətə çevirdi.
İmran BƏDİRXANLI