Azərbaycanın bu ilk həftəlik klassik – elektron qəzetini

1976-81-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində müəllimimiz, daha sonra diplom rəhbərimiz, universiteti bitirdiyimiz il bizi özünün yaratdığı və rəhbərlik etdiyi “Bakı” və “Баку” gündəlik axşam qəzetləri redaksiyasına işə götürərək, 1981-88-ci illər ərzində redaktorumuz olmuş, o zamankı kollektivimizin hər bir üzvünə Atalıq etmiş, məmləkətdə ilk axşam qəzetinin və müasir qəzet jurnalistikası məktəbinin əsasını qoyan, milli mətbuatımızın klassiki

Nəsir müəllim İmanquliyevə

ithaf edirik

№ 4
14 oktyabr 2015
http://baki-baku.az

Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin doqquz ayının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş iclası keçirilib

Oktyabrın 12-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin 2015-ci ilin doqquz ayının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş iclası keçirilib.

Dövlətimizin başçısı iclası giriş nitqi ilə açıb.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin giriş nitqi:

- Nazirlər Kabinetinin bugünkü iclasında biz ilin 9 ayının sosial-iqtisadi yekunlarını müzakirə edəcəyik. Deyə bilərəm ki, bu il Azərbaycan iqtisadiyyatı uğurla inkişaf edir. Bu, özlüyündə böyük göstəricidir. Çünki dünyada və bölgədə gedən proseslər göz qabağındadır. Həm bölgədə, həm Avropada böhran yaşanır, iqtisadi, hərbi, siyasi böhran. Belə şəraitdə iqtisadi inkişafa nail olmaq, əlbəttə ki, böyük nailiyyətdir. Bunun bir səbəbi var. O da ondan ibarətdir ki, Azərbaycanda düşünülmüş, müstəqil siyasət aparılır. Biz öz yolumuzla gedirik. Bu yol inkişaf yoludur, tərəqqi yoludur və bu yolda böyük nailiyyətlərə imza atmışıq.

Azərbaycanda sabitlik təmin edilir. Azərbaycan xalqı təhlükəsizlik şəraitində, rifah içində yaşayır. Azərbaycanda vətəndaş birliyi, həmrəyliyi möhkəmlənir və bütün xalq bir amal uğrunda birləşib - Azərbaycanı gücləndirmək, Azərbaycanda sabitliyi daha da möhkəmləndirmək və sosial-iqtisadi inkişafı davam etdirmək.

Əlbəttə, müstəqil siyasət aparmağımız bizə bəzi problemlər də yaradır. Çünki bu gün dünyada qütbləşmə göz qabağındadır, bu proses gedir. Böyük ölkələr öz təsir dairələrini genişləndirmək istəyirlər və görəndə ki, dünyada müstəqil, öz sözünü deyən, heç kimdən çəkinməyən, prinsipial ölkə var, əlbəttə, bu, onları qıcıqlandırır. Ancaq bu, bizi narahat etməməlidir. Bu məsələlərə, ümumiyyətlə, mən fikir vermirəm. Çünki mənim üçün əsas məsələ ölkəmizin təhlükəsizliyi, inkişafı və sabitliyidir. Ona görə, Azərbaycan bundan sonra da müstəqillik yolu ilə gedəcək.

Bu gün dünyada artıq Azərbaycanın inkişaf modeli haqqında danışılır, qeyd edilir. Həm siyasi sahədə, beynəlxalq münasibətlərin tənzimlənməsində, ölkədaxili proseslərin inkişafında, multikultralizmlə bağlı bizim təcrübəmiz öyrənilir. Həm də hesab edirəm ki, iqtisadi inkişaf modelimiz də bu gün bir çox ölkələr üçün cəlbedici ola bilər. Çünki biz şaxələndirmə yolu ilə gedirik. Ölkə iqtisadiyyatı artıq çoxşaxəli iqtisadiyyatdır. Qeyri-neft sektoru ümumi daxili məhsulun təxminən 70 faizini təşkil edir.

Biz son illər ərzində aparılan islahatlar nəticəsində bu səviyyəyə qalxa bilmişik. Müstəqillik, müstəqil siyasət, milli maraqlar bizim üçün əsas vəzifədir, əsas məsələdir. Biz bundan sonra da Azərbaycanın seçimini qoruyacağıq, bütün təzyiqlərə, bəzi hallarda təxribatlara baxmayaraq, öz yolumuzdan dönməyəcəyik. Sosial-iqtisadi göstəricilərimiz də bir daha təsdiq və sübut edir ki, biz düzgün yoldayıq.

Doqquz ayda Azərbaycan iqtisadiyyatı 3,7 faiz artmışdır. Nəzərə alsaq ki, biz bunu qeyri-neft sektorunun hesabına əldə etmişik, bu, çox böyük göstəricidir. Ümumiyyətlə, bu gün bölgədə gedən proseslər, qanlı toqquşmalar, iqtisadi tənəzzül, əlbəttə ki, istər-istəməz bizim iqtisadi inkişafımıza da mənfi təsir göstərir. Ondan əlavə, ilin əvvəlindən neftin qiymətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi - 100 dollardan 50 dollara, ondan da aşağı səviyyəyə düşməsi, əlbəttə ki, bizim gəlirlərimizə mənfi təsir göstərmişdir. Ancaq buna baxmayaraq, aparılan islahatlar nəticəsində Azərbaycan iqtisadiyyatı inkişaf edir. Hesab edirəm ki, indiki şəraitdə 3,7 faiz ən gözəl göstəricidir. Ən sevindirici hal ondan ibarətdir ki, qeyri-neft iqtisadiyyatımız 6 faizdən çox artmışdır və bu da dediyim kimi aparılan islahatların nəticəsidir.

Sənaye istehsalı 2,1 faiz, qeyri-neft sənayesi isə 10 faizdən çox artmışdır. Bu da çox müsbət göstəricidir və onu göstərir ki, Azərbaycanda sənayeləşmə siyasəti uğurla icra edilir. Bir neçə il bundan əvvəl qarşıya qoyduğumuz vəzifə icra edilir. Çünki Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf perspektivləri sənaye istehsalı və kənd təsərrüfatı istehsalı ilə bağlı olacaqdır. Ona görə, qeyri-neft sənayesinin 10 faizdən çox artması, əlbəttə ki, bizi həm sevindirir, həm də daha da ruhlandırır. Biz bu yolla getməliyik və sənayenin inkişafının stimullaşdırılması üçün əlavə tədbirlər görüləcəkdir. Bu barədə bir qədər sonra danışacağıq.

Bu il “Kənd təsərrüfatı ili” elan edilib. Şadam ki, “Kənd təsərrüfatı ili”ndə kənd təsərrüfatımız da 6,7 faiz artmışdır. Ölkədə aparılan islahatlar, eyni zamanda, dövlət tərəfindən fermerlərə verilən dəstək, subsidiyalar, texnika təminatı və bütövlükdə dövlət siyasəti, bax, bu vəziyyəti yaradır. İri fermer təsərrüfatlarının yaradılması da, xüsusilə, taxılçılıq sahəsində, böyük dönüşə səbəb olmuşdur.

Azərbaycanda inflyasiya 9 ayda çox aşağı səviyyədədir - 3,7 faiz. Əhalinin pul gəlirləri isə 5,8 faiz artıb. Beləliklə, hər il olduğu kimi, əhalinin gəlirləri inflyasiyanı üstələyir. Bu da o deməkdir ki, əhalinin real gəlirləri ildən-ilə artır. Baxmayaraq ki, yenə də demək istəyirəm, bu il həm ölkə, həm bölgə üçün ağır il olaraq qalır.

Ölkə iqtisadiyyatına bütün mənbələrdən 16 milyard dollar sərmayə qoyulub. Onlardan 9 milyardı daxili, 7 milyardı xarici sərmayədir. Bu da çox gözəl göstəricidir. Çünki bu gün dünyada maliyyə və likvidlik qıtlığı yaşanır. Bir çox ölkələr öz ölkələrinə daha çox investisiyalar cəlb etmək üçün çalışırlar və o cümlədən Azərbaycan. Biz də əsas vəsaitimizi ölkəmizə qoyuruq. Eyni zamanda, xarici investorlar üçün də Azərbaycan cəlbedici ölkə kimi tanınır. Biz çalışmalıyıq ki, investisiya iqlimini daha da yaxşılaşdıraq və bu sahədə əlavə tədbirlər görüləcəkdir.

Bu il sosial sahədə bir çox uğurlu layihələr icra edilmişdir. Qeyd etməliyəm ki, sosial infrastrukturun yaradılması prosesi gedir. Baxmayaraq, xərclərimiz təbii ki, azalır, ancaq biz sosial infrastrukturun yaradılmasına bu il də kifayət qədər böyük vəsait ayırmışıq. Bu vəsait hesabına 9 ayda ölkədə 34 məktəb, 26 uşaq bağçası, 11 tibb müəssisəsi tikilib və ya əsaslı şəkildə təmir edilib. Bu da bizim niyyətimizi, siyasətimizi göstərir. Çünki dəfələrlə demişəm ki, bizim siyasətimizin mərkəzində Azərbaycan vətəndaşı dayanır. Buna görə, sosial sahə gələn il də prioritet sahə kimi diqqət mərkəzində olacaqdır.

Hesab edirəm ki, ünvanlı sosial yardım sahəsində də çox müsbət dəyişikliklər baş vermişdir. Şəffaflıq təmin edilir. Görülən tədbirlər, islahatlar nəticəsində bu sahə insanları daha az narahat edir. Çünki hamımız yaxşı bilirik ki, əvvəlki illərdə bu sahə ilə bağlı çoxsaylı şikayətlər daxil olurdu. Artıq yaradılan yeni sistem – şəffaflıq və sosial ədalət bu narazılığın böyük hissəsini aradan qaldırıb.

Onu da qeyd etməliyəm ki, şəffaflıq nəticəsində ünvanlı sosial yardım alanların sayı 16 faiz aşağı düşmüşdür. Çünki heç bir kriteriyaya görə ünvanlı sosial yardım düşməyənlər artıq bunu almırlar. Ancaq doğrudan da ehtiyac içində yaşayanlar bunu alır və onlara daha böyük məbləğ verilir. Bu gün 500 minə yaxın insan, 114 min ailə ünvanlı sosial yardım alır və hər ailəyə orta hesabla hər ay 153 manat dövlət tərəfindən yardım göstərilir. Bu, çox yaxşı nəticədir və əminəm ki, gələcək illərdə yoxsulluğun aşağı düşməsi nəticəsində ünvanlı sosial yardıma möhtac olanların sayı daha da azalacaq. Bizim vəzifəmiz, - bunu biz artıq neçə ildir ki, bəyan etmişik, - ondan ibarətdir ki, yoxsulluq bir fenomen kimi Azərbaycandan tamamilə yığışdırılsın. Biz bu sosial bəlanı aradan götürməliyik. Yoxsulluq Azərbaycanda aşağı səviyyədədir - 5 faiz səviyyəsindədir. Ümumiyyətlə, olmamalıdır və əminəm ki, biz gələcək illərdə buna daha da yaxınlaşacağıq.

İnfrastruktur sektorunda, infrastruktur layihələrinin icrasında da bu il kifayət qədər böyük işlər görülüb. Təbii ki, bizim gəlirlərimiz neftin qiymətinin aşağı düşməsi nəticəsində azaldığına görə xərclərimiz də azalıb. Biz öz fəaliyyətimizi ancaq daxili resurslar hesabına qururuq. Biz xarici borclanmaya meyilli deyilik. Onsuz da manatın devalvasiyasından sonra bizim xarici borcumuz artıb. Çünki xarici dövlət borcu dollarla hesablanır və əgər devalvasiyaya qədər xarici dövlət borcumuz təxminən 7-8 faiz təşkil edirdisə, bu gün xarici borc 11-12 faizə qalxıb. Ona görə yox ki, biz əlavə kreditlər götürmüşük. Ona görə ki, manat qiymətdən düşüb. On iki faiz də çox gözəl göstəricidir. İnkişaf etmiş ölkələrin bəzilərində bu, 100 faizdən çoxdur. Ancaq biz istəyirik ki, xarici borcumuz 10 faizi keçməsin. Buna nail olmaq üçün biz gələcəkdə də öz fəaliyyətimizi ancaq daxili imkanlar hesabına qurmalıyıq. Ona görə, biz qazandığımıza müvafiq olaraq xərcləri nəzərdə tutmalıyıq. Ona görə, infrastruktur layihələrinin icrasında imkan daxilində işlər görülüb. Kənd yolları, içməli su, kanalizasiya layihələri, qazlaşdırma ilə bağlı layihələr - bütün bunlar bu il də icra edilib və mənim bölgələrə mütəmadi səfərlərim imkan verir ki, bu gözəl dəyişiklikləri, inkişafı öz gözümlə görüm.

Bu il 87 min yeni iş yeri yaradılmışdır ki, onlardan 67 mini daimi iş yeridir. Bu da gözəl göstəricidir. İş yerlərinin yaradılması prosesi daim aparılmalıdır. Mən bunu dəfələrlə demişəm və biz iqtisadi inkişaf modelimizi buna uyğun şəkildə qurmalıyıq. Çünki Azərbaycanda iqtisadi inkişaf, sabitlik, xalqın rifahının artması nəticəsində çox müsbət demoqrafik vəziyyət yaranmışdır. Hər il yüz mindən çox insan doğulur və belə olan halda əlbəttə ki, gələcəkdə biz yeni iş yerlərinin yaradılması üçün əlavə tədbirlər görməliyik. Ona görə, bu sahədə də yeni inkişaf strategiyamız müəyyən edilməlidir. Əminəm ki, belə də olacaq.

Regionlarda yaradılan iş yerləri, əlbəttə ki, ölkə iqtisadiyyatının çoxşaxəli inkişafına xidmət göstərir. Ancaq onu da qeyd etməliyəm ki, 9 ayda baxmayaraq, 67 min daimi iş yeri yaradılıb, 30 minə yaxın iş yeri bağlanıb. Bu da reallıqdır. Biz bu reallığı bilməliyik və burada ciddi təhlil aparılmalıdır ki, bu prosesin səbəbləri nədən ibarətdir. Əslində bu, təbii bir prosesdir. Hər bir ölkədə olduğu kimi, Azərbaycanda da yeni iş yerləri açılır və bağlanır. Həmişə bizdə müsbət saldo müşahidə olunub, bu gün də belədir. Hətta böhranlı ildə 67 min daimi iş yerinin açılması böyük nəticədir. Yəni, əgər bağlanan iş yerlərini çıxsaq, 40 minə yaxın yeni iş yeri yaradılıb. Ancaq bununla bərabər, biz bağlanan bu iş yerlərinin təhlilini aparmalıyıq və bilməliyik ki, bu proseslər hansı səbəblər üzündən baş verir. Obyektiv səbəblər də, subyektiv səbəblər də ola bilər. Biz bu gün bu barədə danışacağıq.

Ölkə iqtisadiyyatı üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edən nəqliyyat sektorudur. Bildiyiniz kimi, son illər ərzində bu sektora bəlkə də bütün infrastruktur layihələri arasında ən böyük vəsait ayrılmışdır. Çünki bizim coğrafi vəziyyətimiz diktə edir ki, burada – həm ölkə daxilində müasir nəqliyyat infrastrukturu yaradılmalı, həm də tranzit imkanlarımız genişlənməli, bizə daha da böyük həcmdə siyasi və iqtisadi dividentlər gətirməlidir.

Nəqliyyat sektorunun gələcək inkişafı daha da düşünülmüş şəkildə olmalıdır. Bu gün yüklər uğrunda mübarizə gedir. Bu gün yeni tranzit marşrutları açılır. Bölgə ölkələri rəqabət aparır. Bu da təbiidir, o vaxta qədər ki, bu, sağlam rəqabətdir. Azərbaycan da burada passiv bir müşahidəçi olmamalıdır. Bəzi hallarda gözləyirik kimsə gəlib bizim qapımızı döysün ki, gəlin biz sizdən yük keçirək. Biz özümüz təşəbbüs göstərməliyik, yükləri müəyyən etməliyik, yaxşı şərtlər ortaya qoymalıyıq. Ona görə, bu, çox ciddi məsələdir. Mən iclasın sonunda bu məsələyə daha da geniş toxunacağam.

Onu qeyd etmək istəyirəm ki, bu il Azərbaycanın tranzit imkanlarını genişləndirmək üçün çox əlamətdar hadisələr baş vermişdir. Avqust ayında Çindən Qazaxıstan ərazisindən keçməklə Azərbaycana birinci konteyner qatarı gəlmişdir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun tikintisinə Azərbaycanın məsuliyyət daşıdığı hissəsi artıq istifadə üçün hazırdır. Bildiyimə görə, Türkiyə ərazisində son işlər aparılır. Verilən məlumata görə, gələn il Türkiyə ərazisində də bu xətt hazır olmalıdır. Belə olan halda bütün müvafiq qurumlar, əlbəttə ki, koordinasiya şəklində işləməlidir və bu xətt bizə çox böyük xeyir gətirəcək. Eyni zamanda, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi ilə bağlı çox yaxşı nəticələr var və bu da Azərbaycanın geosiyasi, geoiqtisadi önəmini daha da artıracaq.

“Cənub” qaz dəhlizinin yaradılması ilə bağlı 9 ayda çox gözəl, önəmli işlər görülmüş, addımlar atılmışdır. Bildiyiniz kimi, “Cənub” qaz dəhlizi ölkəmizin təşəbbüsü idi və artıq həm “Şahdəniz-2” yatağının işlənməsi, həm TANAP layihəsinin icrası istiqamətində ciddi praktiki addımlar atılır. Biz çalışırıq və çalışacağıq ki, bu layihə vaxtında icra edilsin. Biz çalışmalıyıq ki, layihənin önəmli hissəsi olan TANAP, - Azərbaycan əsas səhmdardır və bütün məsuliyyət də bizim üzərimizdədir, - vaxtında - 2018-ci ildə istifadəyə verilsin.

Digər layihələrdə - “Şahdəniz-2” və TAP layihələrində Azərbaycan əlbəttə ki, səhmdardır, ancaq biz əsas səhmdar deyilik. Ona görə, əsas operator məsuliyyəti başqa qurumların üzərinə düşür. O ki qaldı TANAP layihəsinə, Azərbaycan orada əsas sahibkardır. Ona görə, bizim məsuliyyətimizdə olan bu layihə əminəm ki, vaxtında icra ediləcək.

Daim diqqət mərkəzində olan sahə ordu quruculuğudur. Biz bu sahəyə daim böyük diqqət göstəririk. Bu da təbiidir, çünki Azərbaycan müharibə şəraitində yaşayır, müharibə bitməyib və Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi dondurulmuş münaqişə deyil. Bunu artıq hamı görür, o cümlədən bu məsələ ilə məşğul olan vasitəçilər.

Ordu quruculuğu gələn il də prioritet sahə olaraq qalacaq. Bu sahəyə nə qədər lazımdırsa vəsait ayrılacaq. İndi həm yeni texnikanın, silah-sursatın alınması, istehsalı prosesi gedir, eyni zamanda, hərbi hissələr üçün ən yüksək səviyyədə şəhərciklər, hərbi bazalar tikilir. Bu il Hərbi Dəniz Qüvvələrinin böyük bazası istifadəyə verilmişdir. Təmas xəttinə yaxın olan bölgələrdə yeni infrastruktur yaradılır və bizim döyüş qabiliyyətimiz artır. Təmas xəttindəki vəziyyət Azərbaycan ictimaiyyəti üçün sirr deyil. Biz tam üstünlüyü əldə etmişik, düşmənə sarsıdıcı zərbələr vururuq, düşmənin bütün təxribatlarına layiqli cavabımızı veririk.

Keçən ay düşmənin növbəti təxribatının qarşısı alındı. Bizə qarşı böyük təxribat hazırlanırdı, çoxsaylı diversantlar artıq təşkil olunmuş və səfərbər edilmişdi ki, Azərbaycanın mövqelərinə hücum çəksinlər. Bizim ordumuz o təxribatın qarşısını aldı. Preventiv zərbə vurmaqla düşmənə çox böyük ziyan yetirdi və bir çox işğalçılar məhv edildi. Əlbəttə ki, Ermənistan tərəfi dərhal həmişə olduğu kimi, hay-haray qaldırdı. Ancaq burada təbii sual yaranır, işğalçılar hansı ərazidə həlak oldular? Ermənistandamı? Xeyr, bizim torpağımızda. İşğal edilmiş torpaqlarda. Sual olunur, onların orada nə işi var? Özü də orada ölənlərin mütləq əksəriyyəti Ermənistan vətəndaşlarıdır, heç Dağlıq Qarabağ sakinləri deyil. Yəni, Ermənistan ordusu bizim torpaqlarımızda işğalçılıq siyasəti aparır. Bu, gün kimi aydın bir məsələdir. Əfsuslar olsun ki, bunu beynəlxalq ictimaiyyət, vasitəçilər görmək istəmirlər və işğalçıya ciddi siqnallar göndərilmir. Ona görə, onlar azğınlaşıblar və bizə qarşı müxtəlif təxribatlara əl atırlar. Ancaq hər dəfə onların təxribatları iflasa uğrayır. Necə ki keçən ilin noyabrında bizim mövqelərimizə hücum edən helikopter məhv edildi. Bu ilin sentyabr ayında böyük itkilər verdilər və hər dəfə biz onların cəzasını verəcəyik.

Biz ölkəmizin ərazi bütövlüyünü bərpa etməliyik və edəcəyik. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi beynəlxalq hüquq prinsipləri əsasında öz həllini tapmalıdır. Ölkəmizin ərazi bütövlüyü heç bir başqa ölkənin ərazi bütövlüyündən əhəmiyyətsiz deyil. Məsələ beynəlxalq hüquq çərçivəsində, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində öz həllini tapmalıdır və tapacaq. Biz isə iqtisadiyyatımızı gücləndiririk, ordumuzu gücləndiririk və istənilən vaxtda lazımi tədbirləri də görəcəyik.

Erməni diktatoru hətta Ermənistanın rəsmi mövqeyinə tamamilə zidd olan bəyanatlar verir. Bəyan edir ki, Dağlıq Qarabağ Ermənistanın ayrılmaz hissəsidir. Birincisi, Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın tarixi, əzəli torpağıdır və beynəlxalq hüquq nöqteyi-nəzərindən Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir. Bunu bütün dünya ictimaiyyəti, BMT belə qəbul edir və heç bir ölkə Dağlıq Qarabağı Ermənistanın tərkib hissəsi kimi qəbul etmir, müstəqil qurum kimi də qəbul etmir və qəbul etməyəcək. Ona görə, bu, çox qəribə, yumşaq desək, qeyri-adekvat və görünür ki, çox gərgin psixoloji durumda verilən bəyanat həm Ermənistanı işğalçı ölkə kimi ifşa edir, həm də rəhbərliyini biabır edir. Çünki indi hər bir insan danışdığının məsuliyyətini daşımalıdır, xüsusilə böyük vəzifə sahibləri. Ancaq xunta rejimindən bundan artığını gözləmək də çətindir. Çünki Ermənistanın bugünkü hakimiyyəti hərbi canilərdir, Xocalı soyqırımını törədənlərdir. Azərbaycan torpaqlarının işğalında dinc əhaliyə qarşı aparılan etnik təmizləmə siyasətində fəal iştirak edənlərdir. Onlardan bundan artığını gözləmək mümkün deyil. Ancaq o da həqiqətdir ki, bu gün Ermənistanda hökm sürən xunta və diktatura rejimi Ermənistan xalqı üçün də təhlükəyə çevrilib. Ermənistan xalqı da artıq buna dözə bilmir, bu kriminal, korrupsioner rejimdən bezib. Ermənistandan köç gedir. Vəziyyət o həddə çatıb ki, onlar indi Azərbaycana pənah gətirirlər, Azərbaycana gəlirlər. Görün bu rejim nə dərəcədə azğınlaşıb, əhaliyə qarşı nə qədər çirkin əməllər görür ki, hətta bu gün Azərbaycana Ermənistandan insanlar köçür və burada rahat yaşayır. Çünki Azərbaycanda nəinki milli, dini zəmində heç bir qarşıdurma, heç bir anlaşılmazlıq da ola bilməz.

Azərbaycan bu gün güclü ölkədir, iqtisadi və siyasi sahədə böyük uğurlara imza atıbdır. Regional təhlükəsizlik məsələlərində Azərbaycan çox müsbət rol oynayır. Azərbaycan sabitləşdirici amildir. Bizim iştirakımız, razılığımız olmadan bölgədə heç bir layihə icra edilə bilməz. İqtisadi və hərbi potensialımız bizim gücümüzü daha da artırır və biz bu gün təmas xəttində vəziyyətə nəzarət edirik. Getdikcə bizim gücümüz artacaq, Ermənistan daha da zəifləyəcək. Çünki inkişaf üçün Ermənistanda heç bir imkan yoxdur. Heç bir obyektiv amil yoxdur ki, Ermənistan bu diktatura rejimi altında inkişaf etsin.

Biz isə öz yolumuzla gedəcəyik. Biz ilin sonuna qədər bütün vəzifələri icra edəcəyik. Gələn ili də əminəm ki, uğurla başa vuracağıq.

Dövlətimizin başçısı iclasda yekun nitqi söylədi.

Prezident İlham Əliyevin yekun nitqi:

- İlin sonuna iki ay yarım vaxt qalır. Əminəm ki, ilin sonuna qədər görüləsi bütün işlər icra olunacaq və biz 2015-ci ili yaxşı göstəricilərlə başa vuracağıq. 

Makroiqtisadi sabitliyin qorunması gələn il də prioritet olaraq qalacaq. Çünki bu, çox vacib sahədir. Hər bir ölkənin makroiqtisadi sabitliyi əsas şərtdir.

İslahatlar daha da dərinləşməlidir. İqtisadi islahatlar nəticəsində artıq böyük işlər görülüb. Bunu beynəlxalq qurumlar da qeyd edir. Davos Dünya İqtisadi Forumu Azərbaycanı yenə də çox yüksək pilləyə layiq gördü. Ölkələrin iqtisadiyyatlarının rəqabət qabiliyyətliliyinə görə Azərbaycan 40-cı yerdədir. MDB məkanında yenə də birinci yerdədir və bu, əslində görülən işlərin bariz nümunəsidir. Biz çalışmalıyıq ki, iqtisadi islahatları daha da dərinləşdirək və iqtisadiyyatı liberallaşdırmaq üçün əlavə tədbirlər görək.

“Fitch” reytinq agentliyinin də yüksək qiyməti bizi sevindirir. Bu, ədalətli yanaşmadır. Azərbaycanda görülən işlərin nəticəsidir ki, “Fitch”, - baxmayaraq, bölgədə iqtisadi-maliyyə böhranı davam edir və dərinləşir, - Azərbaycana iqtisadi sahədə 3B investisiya reytinqini vermişdir. 3B reytinqi çox yüksək nəticədir. Ancaq biz çalışmalıyıq ki, daha da yüksək reytinqlərə nail olaq. Hesab edirəm ki, görüləcək əlavə tədbirlər nəticəsində biz buna da nail olacağıq.

Maliyyə nizam-intizamı gücləndirilməlidir. İsrafçılığa, izafi xərclərə yol verilməməlidir. Bəzi hallarda dövlət qurumları Maliyyə Nazirliyinə təkidlə müraciət edirlər ki, əlavə vəsait ayrılsın. Bu da yığışdırılmalıdır. İndi biz imkanımız nəyə çatırsa, onu da edirik. Hər bir insan, o cümlədən ölkələr yorğanına görə ayağını uzatmalıdır və məhz bu siyasət bizi bütün mümkün olan iqtisadi risklərdən qorudu. Çünki əgər biz qazandığımızdan daha çox xərcləsəydik indi iqtisadi vəziyyətimiz ağır ola bilərdi. Ona görə, prioritet təşkil etməyən layihələrə vəsaitin ayrılması dayandırılmalıdır, bu tapşırıqlar verilmişdir. Bununla bərabər, vacib olan bütün layihələrə kifayət qədər vəsait ayrılacaq.

Büdcə xərclərinin strukturuna yenidən baxılmalıdır və büdcə vəsaiti qənaətlə xərclənməlidir. Bir sözlə, maliyyə və iqtisadi sahədə tam şəffaflıq təmin edilməlidir.

Vergi və gömrük orqanları da şəffaf və səmərəli işləməlidir. Daha çox büdcəyə vəsait toplaya bilərlər. Belə imkanlar, ehtiyatlar var. Həm vergi, həm gömrük orqanlarına müvafiq göstərişlər verilmişdir ki, gələn il bu ehtiyatları aşkarlasınlar və büdcəyə əlavə vəsait toplasınlar. Əlbəttə ki, vergi bazası genişləndirilməlidir. Bunu hamımız yaxşı bilirik ki, imkanlar kifayət qədər genişdir. Sahibkarlar da vergiləri verməlidirlər, dövlətin vergisini hər kəs, hər bir sahibkar tam şəkildə ödəməlidir. Əfsuslar olsun ki, bizdə vergivermə mədəniyyəti hələ ki, tam oturuşmayıb.

Bununla bərabər, sahibkarlar qarşısında əsassız tələblər qoyulmamalıdır. Yəni, başqa sözlə, onlardan rüşvət tələb, heç bir haqq tələb edilməməlidir. Belə olan halda bizim büdcəmiz daha da böyüyəcək, qeyri-neft sektorunun hesabına təmin ediləcək və bizim məqsədimiz bundan ibarətdir. Mən artıq müvafiq qurumlar qarşısında vəzifə qoymuşam. Bizim bütün cari xərclərimiz qeyri-neft sektorunun, vergi və gömrüyün hesabına formalaşdırılmalıdır. O ki qaldı Dövlət Neft Fondundan ənənəvi transfertlərə, o transfertlər ancaq investisiya layihələrinə yönəlməlidir.

Mövcud vergidən azadolmalar və güzəştlər sisteminə yenidən baxılmalıdır. Bu praktika bizdə var. Biz bu praktikanı yerli istehsalı stimullaşdırmaq, yeni müəssisələrin yaradılması və xaricdən gətirilən avadanlıqları burada quraşdırmaq üçün tətbiq etmişik. Hesab edirəm ki, bu işlərə artıq yenidən baxılmalıdır. İxracyönümlü qeyri-neft sektorunun inkişafı o cümlədən vergi mexanizmləri vasitəsilə stimullaşdırılmalıdır.

Korrupsiyaya və rüşvətxorluğa qarşı daha ciddi mübarizə aparılmalıdır. Bu mübarizə aparılır. Ancaq deyə bilmərəm ki, biz istədiyimizə tam nail ola bilmişik. Əlbəttə ki, inzibati tədbirlər və cəza tədbirləri tətbiq ediləcək. Bununla yanaşı, sistem xarakterli tədbirlər, institusional islahatlar aparılmalıdır. Çünki görürük ki, inzibati tədbirlər və cəza tədbirləri bir çox hallarda öz səmərəsini vermir, müvəqqəti xarakter daşıyır, bəzi hallarda insanların dəyişməsi o qədər də böyük səmərə vermir. Ona görə, sistem xarakterli islahatlar davam etdirilməlidir, yeni təkliflər verilməlidir və əlbəttə ki, “ASAN xidmət”in təcrübəsi geniş tətbiq edilməlidir.

“ASAN xidmət”in yaradılması ictimai xidmətlər sahəsində bir inqilab olmuşdur. Artıq 6 milyon insan qısa müddət ərzində “ASAN xidmət”ə müraciət etmişdir. İnsanların mütləq əksəriyyəti onlara göstərilən xidmətlərdən razıdır. “ASAN xidmət”də korrupsiya, rüşvətxorluq, bürokratiya yoxdur. Bu, nəyi göstərir? Birincisi, onu göstərir ki, bizim korrupsiyaya, rüşvətxorluğa qarşı mübarizə aparmağa böyük siyasi iradəmiz var. İkincisi, onu göstərir ki, korrupsiyanı, rüşvətxorluğu aradan götürmək mümkündür. “ASAN xidmət”də bu, mümkündürsə, başqa sahələrdə niyə mümkün deyil? Ona görə, burada hər bir dövlət qurumu nəticə çıxarmalıdır. “ASAN xidmət”in praktikası bütün yerlərdə tətbiq edilməlidir və “ASAN xidmət”in funksiyaları genişləndirilməlidir. Bu il də biz “ASAN xidmət”ə yeni funksiyalar vermişik, məhz o funksiyaları ki, ən çox korrupsiyaya uğramış sahələrə aid idi. Ona görə, burada mən hökumətdən yeni təkliflər gözləyirəm ki, hansı xidmətləri, hansı funksiyaları biz “ASAN xidmət”ə əlavə olaraq verməliyik. Bir daha demək istəyirəm ki, bütün başqa qurumlar da bu praktikanı tətbiq etməlidirlər.

Əlbəttə, vətəndaşlardan da çox şey asılıdır. Mən dəfələrlə çıxışlarımda vətəndaşlara müraciət edərək onları daha da fəal olmağa çağırmışam. İctimai nəzarət gücləndirilməlidir. İctimai nəzarət olmadan korrupsiyaya, rüşvətxorluğa qarşı mübarizədə biz qalib gələ bilmərik. Ona görə, dövlət siyasəti, güclü siyasi iradə artıq özünü göstərir və müsbətə doğru dəyişikliklər də var. İnstitusional tədbirlər görülür, islahatlar aparılır və bu mübarizə geniş ictimai dəstəyə də malikdir. Ancaq bu dəstək daha da fəal olmalıdır.

Gələcək inkişafımızın uğurlu və dayanıqlı davamı üçün sahibkarlığın inkişafı prioritet olaraq qalır. Bu gün özəl sektor inkişaf edir, o cümlədən dövlət dəstəyi hesabına güzəştli kreditlər verilir. Bu kreditlər iqtisadiyyatın real sektoruna verilir. Biz gələcəkdə bu sahədə daha da fəal işlər aparmalıyıq ki, sahibkarlığı maksimum dərəcədə inkişaf etdirək. Sahibkarlara həm siyasi dəstək, həm metodik tövsiyələr, eyni zamanda, əlbəttə, maliyyə resursları verilir ki, onlar iş qursunlar. İndi bölgələrdə əsas infrastruktur layihələri demək olar başa çatır, yollar, kommunikasiyalar salınır, elektrik, qaz, su xətləri çəkilir. Ona görə, biznesin inkişafı üçün bölgələrdə və Bakıda yaxşı imkanlar var. 

Biz isə çalışmalıyıq ki, xarici investisiyaları qeyri-neft sektoruna cəlb edək. Bu günə qədər xarici sərmayədarlar daha çox neft-qaz sektoruna maraq göstəriblər. Bu da təbiidir, çünki orada daha da böyük qazanc əldə edirlər. Amma bizim siyasətimiz ondan ibarətdir ki, əlbəttə, neft-qaz sektoruna da xarici sərmayə qoyulmalıdır və qoyulur. Nəzərə alsaq ki, indi “Cənub” qaz dəhlizi icra edilir, - əlbəttə, bu, böyük vəsait tələb edir, - ancaq bizim əsas prioritetimiz xarici sərmayəni qeyri-neft sektoruna cəlb etməkdir. Hesab edirəm ki, burada bütün qurumlar daha da fəal işləməlidirlər. Həm təqdimatlar keçirilməlidir, - əlbəttə, biznes forumlar keçirilir, biz xarici investorları maraqlandırırıq, - eyni zamanda, Azərbaycanda biznes mühiti yaxşılaşdırılmalıdır. Bunun üçün əlavə tədbirlər görülməlidir və mən hökumətdən təkliflər gözləyirəm ki, biznes mühitini biz hansı yollarla yaxşılaşdıra bilək.

Qeyd etməliyəm ki, Azərbaycanda aparılan islahatlara beynəlxalq maliyyə qurumları, mötəbər beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən çox yüksək qiymət verilir. Əslində, bugünkü Azərbaycan reallıqları bunu göstərir. Belə çətin geosiyasi vəziyyətdə - həm siyasi, həm iqtisadi - maliyyə böhranının mövcudluğu şəraitində biz iqtisadiyyatımızı inkişaf etdiririk. Ancaq mən istəyirəm ki, inkişaf daha da sürətli olsun. İnkişafa mane olan bütün əngəllər, süni maneələr aradan götürülsün. Bir çox hallarda bu süni əngəllər yenə də korrupsiya və rüşvətxorluqla bağlıdır. Ona görə, korrupsiya, rüşvətxorluq sadəcə olaraq ictimai yara, xəstəlik deyil. Bu, bizim iqtisadiyyatımıza çox böyük əngəldir, maneədir. Ona görə, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması prioritet məsələ kimi qeyd edilməlidir.

Bununla bərabər, dövlət idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsinə də böyük ehtiyac var, bu sahəyə yenidən baxmalıyıq. İndi Azərbaycan iqtisadiyyatı yeni situasiyada inkişaf edir. Vaxt var idi bizim iqtisadi artım ildə 20-30 faiz təşkil edirdi. Bu, əlbəttə ki, neft hasilatının kəskin şəkildə artması və neft qiymətlərinin qalxması ilə bağlı idi. İndi o dövr arxada qaldı. İndi neft hasilatı Azərbaycanda sabitləşib və əminəm ki, uzun illər bundan sonra sabit olaraq qalacaqdır. Əlbəttə ki, biz indi böyük qaz layihəsi üzərində işləyirik. Bu da bizə əlavə gəlir gətirəcək. Bununla bərabər, hesab edirəm ki, inkişafa mane olan, xüsusilə idarəetmə sahəsində problem yaradan amillər də aradan qaldırılmalıdır. Burada da çox ciddi islahatlara ehtiyac var. Bəzi strukturlar bir-birinin fəaliyyətini təkrarlayır, biz buna da yol verməməliyik, burada optimallaşdırma siyasəti aparılmalıdır və bu sahəyə də diqqət verilməlidir.

Qeyri-neft sektorunun inkişafı, əlbəttə ki, iqtisadi inkişafımızın əsas hərəkətverici sahəsidir. Qeyd etdiyim kimi, artıq ümumi daxili məhsulumuzun təxminən 70 faizi qeyri-neft sektorunda formalaşır. Bu, çox gözəl göstəricidir. Ancaq o da həqiqətdir ki, biz ixracda, əlbəttə, başqa mənzərə ilə üzləşirik. Bu da yəqin ki, təbiidir, çünki bizim əsas ixrac məhsullarımız neft-qaz məhsullarıdır. Bununla bərabər, son illər ərzində biz daha çox daxili bazarı yerli məhsullarla təmin etməyə, idxaldan asılılığı azaltmağa çalışmışıq və demək olar ki, buna nail oluruq. Ona görə, bundan sonra çalışmalıyıq ki, qeyri-neft sektorunda istehsal edilən məhsullar rəqabətqabiliyyətli məhsullar olsun və biz ixracyönümlü siyasət aparmalıyıq. 

Biznes mühitini yaxşılaşdırmaq və biznesin inkişafına təkan vermək üçün əminəm ki, çox ciddi addımlar atılacaq. Deməliyəm ki, yoxlamalarla bağlı çoxsaylı şikayətlər gəlir. Yoxlamaların sayı kifayət qədər çoxdur, yoxlayan təşkilatlar da sanki bir-biri ilə rəqabətə çıxıblar. Bu da dözülməzdir. Yoxlamaların böyük əksəriyyətinin arxasında yenə də maddi təmənna dayanır. Yoxlayan gəlir, nəyi yoxlayır, nəyi yoxlamır, ancaq nəticə etibarilə öz payını alır, çıxıb gedir. Budur reallıq. Bu, heç kim üçün sirr deyil. Buna da son qoyulmalıdır. Ona görə, qısa müddət ərzində mənə yoxlamalarla bağlı müfəssəl məlumat verilsin, hansı qurumlar kimi yoxlayırlar, ildə neçə dəfə yoxlayırlar, nə üçün yoxlayırlar? Burada bir sistem olmalıdır. Yoxlamaların tənzimlənmə mexanizmi işlənməlidir. Burada müəyyən şərtlər qoyulmalıdır – kim, nə vaxt, hansı müddət ərzində kimi yoxlaya bilər? Ümumiyyətlə, biz bu yoxlamaların sayını kəskin şəkildə aşağı salmalıyıq.

Yerli icra hakimiyyəti orqanları, o cümlədən hüquq mühafizə orqanları bəzi hallarda sahibkarlara problemlər yaradırlar, bəzi hallarda onlardan pul tələb edirlər. Sahibkar heç kimə - nə yerli icra orqanlarının, nə də hüquq mühafizə orqanlarının nümayəndələrinə borclu deyil, ancaq dövlətin vergisini verməlidir, vəssalam. Sahibkarları boğurlar, soyurlar, incidirlər. Bu, dözülməz haldır. Bax, 30 minə yaxın iş yeri bağlanıb. 67 min daimi iş yeri yaradılıb, 30 mini bağlanıb. Bax, bunun təhlilini aparmaq lazımdır. Mənə məlumat verilsin ki, o iş yerləri hansı səbəblər üzündən bağlanıb. O müəssisələrin rəhbərlərini dəvət etmək, soruşmaq lazımdır. Buna son qoyulmalıdır. Əlbəttə, bunun obyektiv səbəbləri də var. Amma subyektiv səbəblər də var. Gəlirlər, əsassız tələblər irəli sürürlər, sanki bunlara kimsə borcludur. Heç kim heç kimə borclu deyil. Bu əməlləri törədənlər ciddi şəkildə cəzalandırılacaq. Onlar bu çirkin əməllərdən əl çəksinlər. Bu, ilk növbədə bizim siyasətimizə ziddir. Digər tərəfdən, bu, imkan vermir ki, iqtisadiyyatımız tam şəkildə inkişaf etsin, sahibkarlar ölkədə rahat işləsinlər.

Bizdə lisenziyaların sayı həddindən artıq çoxdur. Mənə verilən məlumata görə, lisenziyaların sayı getdikcə artır. Əksinə, azalmalıdır, amma bizdə artır. Nəyə görə? Çünki müvafiq qurumlar çalışırlar ki, lisenziyaların sayını artırsınlar. Lisenziya da nədir? Pul mənbəyidir. Qanunsuz varlanma metodudur. Nəyə lazımdır bu? Buna da çox ciddi baxmaq lazımdır. Hökumət təklif versin ki, hansı lisenziyalar verilir. O əsaslıdır, əsaslı deyil və o lisenziyaların sayı kəskin şəkildə azaldılmalıdır. Biz liberal iqtisadiyyat, bazar iqtisadiyyatı modelini seçmişik və bu yolla gedirik. Görün, nə qədər böyük uğurlar əldə etmişik. Əgər ölkə daxilində mane olanlar olmasaydı gör, biz daha nə qədər böyük uğurlar əldə edərdik. Əgər rüşvətxorluq, korrupsiya, yoxlamalar, lisenziyalar, haqqoyma olmasaydı, görün, büdcəmiz nə qədər arta bilərdi?! Buna nə qədər dözmək olar?! Artıq qurtardı, yəni, hövsələ tükənib. Hər kəs nəticə çıxarsın. Nəticə çıxarmasa, cəzalandırılacaq.

İqtisadiyyat üçün əsas problemlərdən biri də inhisarçılıqdır. Əfsuslar olsun ki, biz bu sahədə də hələ ciddi nəticələrə nail ola bilməmişik, həm istehsalda, həm də idxalda. Burada da, bilmirəm bu nə psixologiyadır ki, düşünürlər, əgər mən bu məhsulu istehsal edirəmsə, başqası gərək istehsal etməsin. Başqasına da imkan vermək lazımdır ki, rəqabət olsun. Rəqabət olmasa, inkişaf da olmaz, keyfiyyətli məhsullar da olmaz. Qoy, hər kəs istehsal etsin. Yaxşı, bazarımız ola bilər ki, kifayət qədər məhduddur. Elə məhsullar yetişdirin, istehsal edin ki, xaricə sata biləsiniz. Dövlət də bunu təşviq etsin. Bizim gələcəkdə iqtisadiyyatımızın inkişafını təmin edən əsas sahə ixrac olacaqdır. Bunu mən dəfələrlə demişəm. Biz buna çox ciddi hazırlaşırıq. Burada artıq deyildi ki, biz xaricdə logistika mərkəzləri yaradırıq. Nə üçün? Ona görə xaricə vəsait qoyuruq ki, məhsullarımız oraya - yeni bazarlara çıxsın. Bunu ona görə edirik ki, sahibkarların gedib öz məhsullarını rahat satmaq imkanları olsun. Burada isə əgər kimsə nəyisə istehsal edirsə, qoymur ki, başqası da istehsal etsin. Yaxud da ki, himayədarları müxtəlif yollarla bu işlərə cəlb edir. Buna yol vermək olmaz. O cümlədən idxalla bağlı inhisarçılığa yol vermək olmaz. Yenə də deyirəm, biz açıq bazar iqtisadiyyatı siyasətini aparırıq. Bizim siyasətimiz, dövlət siyasəti, Prezidentin siyasəti, bax, budur. Ona görə bütün qurumlar bu siyasəti aparmalıdırlar, vəssalam!

Bu il “Kənd təsərrüfatı ili”dir. Qeyd etdiyim kimi, kənd təsərrüfatı istehsalı 6,7 faiz artıb. Kənd təsərrüfatının inkişafı, artımı həm sosial, həm də iqtisadi sahədir. Biz çalışırıq və çalışacağıq ki, özümüzü əsas ərzaq məhsulları ilə 100 faiz səviyyəsində təmin edək. Biz bu hədəfə yaxınlaşırıq. Burada artıq qeyd edildi ki, 30 iri fermer təsərrüfatı yaradılmışdır, 40 min hektar yeni torpaq sahəsi dövriyyəyə buraxılmışdır. Taxılçılıq üzrə iri fermer təsərrüfatlarında hər hektardan 50-60 sentner məhsul götürülür. Bu, çox yüksək göstəricidir. Nəzərə alsaq ki, son illərə qədər bizdə orta məhsuldarlıq 25-26 sentner idi. Bu il isə orta məhsuldarlıq 30 sentnerdən çoxdur. Bu da rekord göstəricidir. Ona görə, ərzaq təhlükəsizliyi məsələlərinin həlli üçün əlavə tədbirlər görüləcək. İndi yeni əkin sahələri dövriyyəyə buraxılacaq. Yaradılmış iki böyük su anbarının – Taxtakörpü və Şəmkirçay su anbarlarının hesabına on minlərlə hektar torpağa suyun verilməsi nəzərdə tutulur. İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi işləyir, biznes plan hazırlanır. Özəl qurumlar da buna maraq göstərsinlər. Yeni yaradılacaq əkin sahələrində məhsullar yetişdiriləcək və onların böyük hissəsi ixrac edilməlidir.

Azərbaycanda sənayeləşmə siyasəti uğurla aparılır. Qeyd etdiyim kimi, Azərbaycanda qeyri-neft sənayesi 10,2 faiz artmışdır. Texnoparklar salınır. Bu da öz səmərəsini verir. Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında 1 milyard dollar dəyərində sərmayə qoyuluşu gözlənilir. Artıq işlər başlayıb. Bizim bütün rayonlarımızda xüsusi sənaye zonaları yaradılmalıdır. Artıq pilot layihəsi həyata keçirilir, əminəm ki, uğurlu olacaq. 

İnfrastruktur layihələrinin davam etdirilməsi nəzərdə tutulur. Kənd yolları, qazlaşdırma, içməli su layihələri - bütün rayonlarda bu proseslər geniş vüsət almışdır. Ceyranbatan su anbarında yeni təmizləyici qurğunun artıq istismarı gözlənilir. Bu da çox böyük layihədir. Bir neçə il bundan əvvəl mənim iştirakımla o layihənin təməl daşı qoyulmuşdur. Bu gün artıq demək olar ki, bu layihə hazırdır. Bakını təmiz, içməli su ilə təmin etmək üçün bu layihənin əvəzsiz rolu olacaqdır. Eyni zamanda, sosial infrastrukturun yaradılması davam etdirilməlidir. Məktəb, xəstəxana, uşaq bağçası – bu, daim diqqət mərkəzindədir. Gələn ilin dövlət investisiya proqramında bu layihələr nəzərdə tutulmalıdır.

Dərman preparatları bazarında çox ciddi dönüş yaradılmışdır. Dövlət bu sahəni artıq öz nəzarətinə götürüb. Əvvəlki illərdə bu, daha çox biznes sahəsi kimi qəbul edilirdi. Yəni ki, bazar var, tələbat var, təklif var. Bazar hər şeyi tənzimləyir. Ancaq bu məsələ ilə bağlı dərindən məşğul olmağa başlayanda gördük ki, burada çox böyük pozuntular var.

Bəzi dərmanların qiymətləri bir neçə dəfə şişirdilir. Keyfiyyət baxımından da bizi o qədər də qane etmir. İndi artıq yeni dövlət tənzimləmə mexanizmi tətbiq edilir. Sentyabrın 15-dən artıq insanlar bunu hiss etməyə başlayıblar. İlin sonuna qədər artıq əksər dərman preparatlarının yeni qiymətləri olacaqdır. Dərmanların keyfiyyətinə də çox böyük diqqət göstərilir. Dərmanların qiyməti aşağı düşür və düşəcək. Bu da ilk növbədə çox ciddi sosial addımdır. Digər tərəfdən, bu, o sahədir ki, orada işlər düzgün qurulmamışdır. Elə sahələr kifayət qədər çoxdur. Ona görə, hər bir sahə təhlil edilməlidir. Harada qüsurlar, çatışmayan cəhətlər var aradan qaldırılmalıdır. Dərman preparatları bazarı ilə bağlı demək olar ki, bir ilə yaxın çox ciddi iş, təhlil aparılırdı və artıq gözəl nəticə də var. İnsanlar da razıdır. Dövlət də indi bu sahəni öz nəzarətinə götürüb. Əminəm ki, idxal olunan dərmanlardan əldə ediləcək vergi, gömrük rüsumu formasında vəsait daha da böyük həcmdə olacaq. Yəni, büdcəmizə də bunun böyük xeyri olacaq.

Mən giriş sözümdə qeyd etdim ki, nəqliyyat sektoru gələcək inkişafımız üçün çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Həm Şimal-Cənub, həm Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizləri Azərbaycanın ərazisindən keçməlidir. Bu gün Azərbaycan ərazisindən yük daşımaları aparılır, ancaq bəzi hallarda yüklərin həcmi azalır. Bunun obyektiv səbəbləri var. İndi biz onu da qeyd etməliyik. İndi dünyada böhran yaşanır, həm Asiyada, həm Avropada, ümumiyyətlə, iqtisadi fəallıq böyük dərəcədə aşağı düşüb. Asiya, Avropa bizim ərazimiz vasitəsilə ticarət aparır. Ona görə, obyektiv səbəblər də, subyektiv səbəblər də var.

Biz son illərdə çalışmışıq ki, Azərbaycanda nəqliyyat, logistika mərkəzini yaradaq və buna böyük dərəcədə nail ola bilmişik. Yeni gəmilər, bərələr, tankerlər, yük gəmiləri, yeni yük təyyarələri alınmışdır. Azərbaycanda bir neçə beynəlxalq aeroport tikilmişdir. Dəmir yolunun inkişafı ilə bağlı tədbirlər görülür. Bizi qonşu ölkələrlə bağlayan avtomobil yolları tikilmişdir. Əfsuslar olsun ki, hələ bu layihələr tam başa çatmayıb. Ancaq onların böyük hissəsi görülübdür. Əlbəttə yeni Beynəlxalq Dəniz Ticarəti Limanı tikilir. Bu da Xəzər hövzəsində ən böyük ticarət limanı olacaq. Yəni, bu, dövlət vəsaiti hesabına görülən işlərdir. Burada heç bir özəl vəsait qoyulmayıb. İndi, bəzi hallarda kreditlər verilib. Amma bu kreditləri də dövlət ödəyir. Dövlət öz siyasətini göstərib. Ancaq bununla bərabər, burada koordinasiya işləri aparılmalıdır. Ona görə ki, Şimal-Cənub dəhlizi bizə çox böyük iqtisadi mənfəət gətirəcək. Azərbaycandan keçən bu yol milyonlarla əlavə yükün bizim ərazimizdən daşınması deməkdir. Bu da həm siyasi, həm iqtisadi gəlirlər gətirəcək.

Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun tikintisi, əfsuslar olsun ki, hələ başa çatmayıb. Halbuki bu layihənin başlamasından səkkiz il keçir. 2007-ci ildə biz üç ölkə bu layihəyə start verdik. Qeyd etdiyim kimi, Azərbaycanın məsuliyyəti çərçivəsində olan məsələlər öz həllini tapdı. İndi Türkiyə ərazisində qalan işlər də görüləcəkdir. Biz bu yolu tezliklə işə salmalıyıq. Çünki indi həm ölkələr, həm şirkətlər arasında yüklər uğrunda mübarizə, rəqabət gedir. Amma biz burada oturmuşuq, nəyisə gözləyirik. Gözləyirik ki, kimsə gəlib bizdən xahiş edəcək. Xahiş edəndə də elə şərtlər qoyulur ki, o xahiş edən üz döndərib gedir. Bu, dözülməz haldır. Bu məsələ ciddi təhlil edilməlidir və burada vahid tarif siyasəti aparılmalıdır. Çünki bizdə Xəzər Gəmiçiliyinin, Dəmir Yolunun, limanın hərəsinin öz korporativ maraqları var. Amma bunlar ölkənin maraqları ilə uzlaşır? Yox, uzlaşmır! Dövlətin maraqları bu dəhlizi elə etməkdir ki, daha yükü göndərənin başı ağrımasın, daha 10, 20 ünvana getməsin, bunu elektron yollarla, e-maillə, müasir üsullarla həll etsin. Bu, məsələnin bir hissəsidir. Bunu biz yaratmalıyıq və artıq göstərişlər verilib. Burada çox ciddi koordinasiya işləri aparılmalıdır. Yaxın vaxtlarda mənə konkret təkliflər veriləcəkdir. Digər məsələ ondan ibarətdir ki, biz gərək gedək o yükləri gətirək. Biz gərək deyək ki, gəlin Azərbaycan ərazisindən keçin. Ona görə, burada bu iki amil çox ciddi məna daşıyır. Əminəm ki, burada qarşıya qoyduğum vəzifələr tezliklə öz həllini tapacaq. 

Biz son vaxtlar şəhər nəqliyyatı ilə bağlı çox ciddi addımlar atmışıq. Yeni şirkət yaradılıbdır. “BakuBus” avtobusları ən yüksək səviyyəyə malikdir. Dünyanın bəlkə də ən gözəl, ən müasir avtobuslarıdır. Bunu da biz etmişik ki, insanlar ictimai nəqliyyatdan rahat istifadə etsinlər. Hesab edirəm ki, “BakuBus”ın fəaliyyəti genişləndirilməlidir. Çünki indi digər xidmətlərlə müqayisədə əlbəttə ki, insanlar “BakuBus”a üstünlük verir. Ona görə, hesab edirəm ki, gələn ilin dövlət büdcəsində də yeni avtobusların alınması üçün müəyyən vəsait nəzərdə tutulmalıdır. Biz hər il əlavə avtobuslar almaqla “BakuBus”ın fəaliyyətini daha da genişləndirə bilərik.

Metro tikintisi gedir. Əminəm ki, biz gələn il yeni stansiyaların açılışını qeyd edəcəyik. Bakı-Sumqayıt şəhərlərarası qatarlar da fəaliyyətə başlayıb. Müasir qatarlardır, yeni dəmir yolu xətləri çəkilib. Bütün bunlar insanların rahatlığı üçündür.

Birinci Avropa Oyunlarından sonra Azərbaycana maraq daha da artır və əminəm ki, bu, turizm sektorunda da özünü göstərəcək. Turistlərin cəlb edilməsi siyasəti də aparılmalıdır. Biz yenə də burada daha çox fəal olmalıyıq. Birinci Avropa Oyunları ölkənin bir təqdimatı idi. Biz Azərbaycanı bütün Avropaya, dünyaya müasir, gözəl, inkişaf edən ölkə kimi tanıtdıq. Bakını isə dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biri kimi tanıtdıq. Əlbəttə ki, bizə maraq daha da artır. Gələn il “Formula-1” yarışması da, - bu da miqyasına görə bəlkə də dünyada birinci, ya ikinci yarışmadır, - əlavə diqqət cəlb edəcək. Bu, gözəl imkanlardır ki, biz xarici turistləri Azərbaycana cəlb edək. Bu proses gedir, ancaq daha da sürətlə gedə bilər.

Nəhayət, gələn il “Cənub” qaz dəhlizinin yaradılması ilə bağlı çox ciddi işlər görülməlidir. Artıq praktiki inşaat işləri başlayır. Bu da koordinasiya tələb edir. Burada bütün qurumlar elə işləməlidir ki, bir gün də yubanma olmasın. “Cənub” qaz dəhlizi Azərbaycanın təşəbbüsü və qonşu ölkələrin fəal iştirakı ilə reallaşan böyük transmilli layihədir. Bu layihə Azərbaycanın uzunmüddətli maraqlarını təmin edəcək. Siyasi, iqtisadi, enerji maraqlarını təmin edəcək, Azərbaycanı dünya üçün daha da önəmli ölkəyə çevirəcək və mən çox şadam ki, “Cənub” qaz dəhlizinin bütün iştirakçıları, bütün ölkələr burada bir mövqedədirlər. Bilirsiniz ki, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə bu ilin fevral ayında “Cənub” qaz dəhlizinin birinci Məşvərət Şurası da Bakıda keçirilmişdir. Şuranın qəbul etdiyi bəyannamə də Azərbaycanın liderlik rolunu bir daha təsdiqləyir. Bu, böyük şərəfdir, böyük məsuliyyətdir. Bu günə qədər bizim təşəbbüsümüzlə icra edilən bütün layihələr uğurla nəticələnib. Əminəm ki, “Cənub” qaz dəhlizi də Azərbaycanın növbəti qələbəsi olacaqdır. Sağ olun.

Bakı, 12 oktyabr 

AZƏRTAC

Art
2 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

“ÜNS” Yaradıcılıq Səhnəsi mövsümü açdı

Bu günlərdə “ÜNS” Yaradıcılıq  Səhnəsi 9-cu teatr mövsümünü Rusiyanın və Ukraynanın Xalq Artisti Roman Viktyukun rejissoru olduğu “Fedra” mistik dramının tamaşası ilə açıb. Özündə ənənə və yeniliyi birləşdirən və hər zaman tamaşaçılara maraqlı əsərlər təqdim edən “ÜNS” Yaradıcılıq Səhnəsində bu dəfə tanınmış rejissor Roman Viktyukun Teatrı çıxış edib.

“Fedra” tamaşasının Azərbaycan teatrsevərlərinə təqdimatından əvvəl əsas rollardan birini canlandıran Aleksandr Dzyuba çıxış edərək əsərin bu səhnədə nümayiş etdiriləcəyindən məmnunluğunu ifadə edib və “ÜNS” Yaradıcılıq Səhnəsinin rəhbəri, professor Nərgiz Paşayevaya dərin təşəkkürünü bildirib. Aktyor onunla birlikdə Bakıya gələn yaradıcı qrupun paytaxtımızın gözəlliyinə heyran qaldığını da vurğulayıb.

Tamaşa Moskva Şəhər Mədəniyyət Departamentinin dəstəyi ilə hazırlanıb.

Beləliklə, sənət aləmində özünəməxsus ab-hava, ovqatla seçilən “ÜNS” Yaradıcılıq Səhnəsi yeni mövsümü maraqlı əsərin təqdimi ilə başlayıb. Tamaşa boyu sözün, musiqinin, ritmin, xoreoqrafiyanın sintezi ilə aktyorların səs tonlarının, jestlərinin və mimikalarının düzgün təqdimatı tamaşaçı üçün bu mistik dramı daha da yaddaqalan edib.

Tamaşa Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi ilə nümayiş etdirilib.

 

Akademik Milli Dram Teatrının oktyabr ayına olan REPERTUARI

15, cümə axşamı - "Müsyo İbrahim və Quran çiçəyi", E.Şmid - 19.00



16, cümə - "Sənətkarın taleyi", Elçin - 19.00



17, şənbə - "Mənim günahım", İ.Əfəndiyev - 19.00



22, cümə axşamı - "Generalın son əmri", V.Səmədoğlu - 19.00



23, cümə - "Əmir Teymur", H.Cavid - 19.00



24, şənbə - "Nağıllar aləmində", Xalq nağılları əsasında - 12.00
                 - "Kölgə, Y.Şvarts - 19.00



25, bazar - "Nağıllar aləmində", Xalq nağılları əsasında - 12.00
                - "Gəncə qapıları", H.Mirələmov - 19.00


 

“Human” fotosərgi tezliklə

Oktyabrın sonunda Bakıda "Human" layihəsi çərçivəsində eyniadlı fotosərgi açılacaq.

Layihənin təşkilatçısı gənc fotoqraf Babək Sübhani AZƏRTAC-a bildirib ki, layihənin müəllifi özü və tanınmış aktyor Bəhruz Vaqifoğludur.

Layihənin əsas mövzusunu Azərbaycanın tanınmış teatr aktyorları və rejissorlarının portretləri, onların ifasında kompozisiya fotoları, intihara qarşı insanların biganəliyi və mim obrazlarının ifasında qadına qarşı şiddət təşkil edir.

Sərginin əsas məqsədi "Yaşadığımız dünyada müharibəyə, şiddətə və intihara yox demək" devizindən ibarətdir.

Qeyd edək ki, sərginin simaları arasında Xalq artistləri Bəxtiyar Xanızadə, Ramiz Novruz, Əməkdar artistlər Münəvvər Əliyeva, Şəlalə Quliyeva, rejissor Cavid Təvəkkül, aktyorlar Kamran Ağabalayev, Bəhruz Vaqifoğlu, İlahə Həsənova, Səbinə Hacıyeva, Zəhra Osmanova, Mənsurə Əhmədova və başqalarının maraqlı fotoları yer alacaq.

Bakıda “Bu sizsiniz” adlı rəsm müsabiqəsi keçiriləcək

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə Bakıda rəsm müsabiqəsi keçiriləcək. Belə ki, Xətai Sənət Mərkəzində təşkil olunacaq "Bu sizsiniz" adlı rəsm müsabiqəsi Azərbaycanın turizm sektorunun inkişafına dəstək məqsədilə keçirilir.

İştirak üçün portret janrında fərqli üslubda (qara qələm, quru fırça, pastel, kömür, akvarel, akril, gips, döymə və s.) ən azı 3 rəsmin fotosunu göndərmək lazımdır. Göndərilən işlərə münsiflər heyəti tərəfindən baxış keçiriləcək.

Münsiflər tərəfindən seçilmiş iştirakçılar oktyabrın 24-də saat 16.00-da Xətai Sənət Mərkəzinə gələrək öz bacarıqlarını canlı olaraq nümayiş etdirəcək. Sonra qaliblərin mükafatlandırılması mərasimi keçiriləcək.

Müsabiqənin bütün iştirakçıları diplomla təltif olunacaq, müvafiq yerləri tutanlara pul mükafatı veriləcək.

На горизонте Швеция
3 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Нашему брату журналисту Нобеловская премия

Нобелевская премия по литературе за 2015 год присуждена белорусской писательнице Светлане Алексиевич с формулировкой «за многоголосое звучание ее прозы и увековечивание страдания и мужества».(Торжественная церемония вручения награды пройдет 10 декабря в Стокгольме.)

Светлана Алексиевич родилась 31 мая 1948 года в г. Ивано-Франковске (Украина) в семье военнослужащего. Отец - белорус, мать - украинка. После демобилизации отца из армии семья переехала на его родину - в Беларусь. Жили в деревне. Отец и мать работали сельскими учителями .
После окончания школы работала корреспондентом районной газеты в г. Наровле (Гомельской области), еще в школе писала стихи и газетные заметки, надо было два года трудового стажа (как тогда требовалось), чтобы поступить в университет на факультет журналистики. В 1967 году стала студенткой факультета журналистики Белорусского государственного университета в г. Минске. Во время учебы несколько раз была лауреатом республиканских и всесоюзных конкурсов научных студенческих работ.

После университета была направлена на работу в г. Береза Брестской области - в районную газету. Работая в газете, одновременно преподавала в сельской школе - еще колебалась: продолжить ли семейную учительскую традицию, заняться научной работой или стать журналистом? Но через год взяли на работу в Минск, в редакцию республиканской "Сельской газеты". А еще через несколько лет - корреспондент, а затем заведующая отделом очерка и публицистики литературно-художественного журнала "Неман" (орган Союза писателей Беларуси).

Нобелевские премии: кому дают, кому не дают, и за что?

27 ноября 1895 года шведский химик и инженер, изобретатель динамита Альфред Нобель подписал завещание, в котором говорилось буквально следующее: "Оставшейся частью своего состояния я хочу распорядиться следующим образом: исполнителям моего завещания следует вложить капитал в безопасные ценные бумаги. Они составят фонд, проценты с которого будут распределяться в качестве премии тем, кто в течение предшествующего года сделал научные открытия, которые принесут самую большую пользу человечеству..."

В 1888 году брат Альфреда Людвиг скончался в Каннах. Одна французская газета ошибочно напечатала некролог на самого изобретателя под заголовком: "Le marchand de la mort est mort” – "Торговец смертью мертв". Нобель был глубоко потрясен. Он не хотел оставаться в памяти человечества как изобретатель смертоносного взрывчатого вещества.

О какой сумме идет речь?

На момент смерти Альфреда Нобеля размер премии составлял более 31 млн шведских крон. В настоящий момент капитал Фонда Нобелевских премий оценивается примерно в 500 млн долларов США.

Когда были присуждены первые Нобелевские премии?

Первые Нобелевские премии были присуждены в 1901 году. Нобель выделил в призовой фонд 94% своего состояния. Его завещание оспаривалось членами семьи и позднее было утверждено шведским правительством.

Сколько человек стали лауреатами Нобелевской премии?

Нобелевская премия присуждалась 567 раз. Однако несколько раз ее получали более одного номинанта. Всего лауреатами стали 860 человек и 22 организации.

А были ли годы, когда Нобелевская премия не присуждалась?

Сегодня размер Нобелевского фонда составляет примерно 500 миллионов долларов

Были. С 1901 года Нобелевская премия не присуждалась 49 раз. Большая часть не присужденных премий приходится на годы Первой (1914-1918) и Второй (1939-1945) мировых войн. Кроме того, в уставе Фонда Нобелевских премий говорится, что если "...ни одна из работ не обладает достаточной важностью, призовые деньги должны быть отложены до следующего года. Если и во второй год подряд не будет достойных открытий, то средства поступают в распоряжение фонда".

В каких областях чаще всего присуждаются Нобелевские премии?

Нобелевские премии по физике чаще всего присуждались за открытия в области физики элементарных частиц, по химии – за открытия в биохимии, по медицине – в генетике, по экономике – в макроэкономике, и по литературе – за прозу.

Ученые из каких стран чаще всего становились нобелевскими лауреатами?

Бродский получил Нобелевскую премию по литературе в 1987 году, но на счет СССР ее не записали

На первом месте – Соединенные Штаты Америки с 257 лауреатами. На втором – Великобритания с 93, на третьем – Германия с 80. Россия насчитывает 27 лауреатов. По правилам Нобелевского комитета сюда не включены люди, например, родившиеся в России или СССР, но сделавшие открытия в другой стране. Или писатели, писавшие на русском языке, но бывшие к тому времени гражданами других стран, например, Иван Бунин в 1933 году или Иосиф Бродский – в 1987.

А в каком возрасте становятся лауреатами Нобелевской премии?

В самом разном: самым молодым лауреатом стала в прошлом году Малала Юсуфзай. Она получила Премию мира в возрасте всего 17 лет. Самым старым стал 90-летний Леонид Гурвич, получивший Нобелевскую премию по экономике в 2007 году.

А есть ли среди лауреатов женщины?

Есть, хотя они и составляют меньшинство. Всего женщины получали премии 47 раз. И лишь одна из них – Мария Кюри - получила ее дважды: один раз по физике, другой – по химии. Так что всего лауреатами Нобелевской премии стали 46 женщин.

Было ли так, что от Нобелевской премии отказывались добровольно?

Конечно. Но всего дважды: французский писатель Жан-Поль Сартр отказался от премии по литературе в 1964 году, потому что вообще не признавал официальных наград. А вьетнамский политик Ле Дык Тхо отказался от Премии мира в 1973 году, заявив, что не считает возможным ее принять из-за ситуации в стране.

А вынужденно?

Было и такое. Адольф Гитлер запретил трем ученым: химику Рихарду Куну, биохимику Адольфу Бутенандту и бактериологу Герхарду Домагку принять премию. Позднее они смогли получить медали и дипломы, но не призовые деньги.

Советский поэт и писатель Борис Пастернак сначала согласился принять Нобелевскую премию, но затем, под нажимом властей, от нее отказался.

А посмертно?

И да, и нет. Статус Нобелевского фонда определяет, что премия может быть присуждена только живому человеку. Однако если на момент объявления результата он был еще жив, а к непосредственному вручению премии уже умер, тогда он все равно считается Нобелевским лауреатом. В 2011 году Нобелевская премия по медицине была присуждена Ральфу Штейнману. После объявления результата выяснилось, что он уже три дня как умер. После заседания правления Нобелевского комитета было решено оставить его в списке лауреатов, потому что Нобелевская комиссия Королевского Каролинского института не знала о его смерти в момент принятия решения.

А семейные Нобелевские премии были?

Еще как! И наибольший вклад в этот небольшой список внесла семья Жолио-Кюри. Из нее вышли следующие семейные лауреаты: две семейные пары: Мари и Пьер Кюри и Ирэн Жолио-Кюри и Фредерик Жолио, мама с дочерью: Мари Кюри и Ирэн Жолио-Кюри, и папа с дочерью: Пьер Кюри и Ирэн Жолио Кюри.

Почему нет Нобелевской премии по математике?

А вот тут мы вступаем в область предположений. Сам Нобель в своем завещании отметил, что выбрал соответствующие дисциплины "после взвешенного и продуманного анализа". Однако ход своих мыслей он унес в могилу.

Версия, что, исключив математику, он таким образом отомстил любовнику своей жены, являвшемуся как раз представителем этой науки, не выдерживает никакой критики, потому что Альфред Нобель никогда не был женат.

Наиболее вероятным предположением является то, что Нобель настаивал, что открытия "должны приносить пользу человечеству", а чистая математика так и остается чистой математикой, упражнением для ума, от нее простому человеку ни жарко ни холодно. Ну какая большинству населения земли разница, доказана теорема Ферма, или нет?

Математика же в приложении к физике, химии или экономике награждается именно по этим дисциплинам.

Яна Литвинова

Источник: вебсайт Нобелевского комитета

Finance
4 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

PAŞA Bank Təhsil kreditini təqdim edir

Təhsil krediti ADA Universitetində bakalavr və magistr pilləsində təhsilini başlayan və ya cari tarixə minimum 2.5 GPA göstəricisi ilə təhsilini davam etdirən tələbələrə, eləcə də tələbənin 18 yaşı tamam olmadıqda və ya iş yeri / gəliri olmadıqda, onun birinci dərəcəli və digər yaxın qohumlarına (ata, ana, qardaş, bacı, baba, nənə, həyat yoldaşı, əmi, dayı, bibi, xala) verilə bilər.

Kreditin məbləği və ilkin ödəniş

Kredit hər müraciətdə yalnız bir semestr üçün verilir. Kreditin məbləği semestr üçün tələbənin Universitetə ödəməli olduğu təhsil haqqının maksimum 50%-dək hissəsini təşkil edə bilər.

• Bir semestr üçün: 1 000 - 3 000 AZN
• Bir tələbənin bütün təhsili müddətində: 1 000 - 15 000 AZN

Kredit alan semestr üçün Universitetə ödənilməli olan təhsil haqqının ən azı 50% hissəsini ödəyir. Kredit alan bu məbləği Bankda onun adına açılan hesaba mədaxil etməlidir.

Kreditin müddəti

Kreditin müddəti minimum 6 ay, maksimum isə "təhsilin bitməsinə qalan müddət + 60 ay" təşkil edir. Buna əsasən kreditin müddəti bakalavr təhsili üçün maksimum 10 il, magistr təhsili üçün maksimum 7 il olur. Tələbə təhsilini dondurduqda, təhsildən imtina etdikdə və ya Universitetdən kənarlaşdırıldıqda kreditin həmin tarixdən sonrakı müddəti maksimum 60 ay ola bilər.

Kredit üzrə faiz dərəcəsi və komissiyalar

PAŞA Bank təhsilin maliyyələşdirilməsini Korporativ Sosial Məsuliyyət siyasətinin tərkib hissəsi hesab edərək güzəştli faiz dərəcələri tətbiq edir:

• Təhsil müddətində 5% illik, sonrakı müddətdə isə 10% illik (kredit ilk semestr üçün verildikdə, tələbə qəbul imtahanında maksimal qəbul göstəricisindən ən azı 90% toplayıbsa, digər semestr üçün verildikdə, ən azı 3.6 GPA göstəricisinə malikdirsə)
• Təhsil müddətində 7.5% illik, sonrakı müddətdə isə 15% illik (kredit yuxarıdakı şərtlərə uyğun olmayan tələbələrin təhsil haqqının ödənişi üçün verildikdə)

Güzəşt dövrü

Kredit alanın istəyinə əsasən ona güzəşt dövrü təqdim edilə bilər. Güzəşt dövründə yalnız hesablanmış faiz məbləğləri aylıq əsasda ödənilir. Güzəşt dövrü təhsilin qalıq müddəti + 3 ay təşkil edir. Təhsil müddəti bitdikdən 3 ay, tələbə təhsilini dondurduqdan, təhsildən imtina etdikdən və ya Universitetdən kənarlaşdırıldıqdan dərhal sonra güzəşt dövrü bitir. Güzəşt dövrü olmadıqda və ya bitdikdə, ödənişlər annuitet qaydasına əsasən aylıq bərabər hissələrlə həyata keçirilir.

Kredit alana dair tələblər

• Vətəndaşlığı: Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olan fiziki şəxs
• Yaşı: minimum 18, maksimum kreditin son ödəniş gününə 60 yaş
• Son iş yerində stajı: minimum 6 ay 
• Aylıq gəlirləri: minimum 500 AZN
• Kredit tarixçəsi: son 3 il ərzində bütün kreditlər üzrə gecikmə günlərinin cəmi maksimum 30 gün ola bilər
• Ödəmə qabiliyyəti: Kredit alanın aylıq borc yükünün (müraciət etdiyi kredit üzrə gözlənilən ödənişlər daxil) onun gəlirinə nisbəti (BYG əmsalı) maksimum 50% ola bilər.

Zaminlik və ya Sığorta tələbi

Bu proqram üzrə Kredit alan sığorta olunmalıdır və ya 1 nəfər Zamin təqdim etməlidir. Kredit alan bu tələblərdən birini təmin etdikdə, digər tələbdən azad olunur.

• Sığorta: Kredit alan "PAŞA Həyat Sığorta" şirkətində kreditin bütün müddətinə birdəfəlik qaydada və ya 1 illik müddətlərlə ödəniş şərti ilə sığortalanır. Kredit alanın istəyinə əsasən sığorta haqqı kredit məbləğinin üzərinə əlavə edilə bilər. Bu halda faiz dərəcəsi ümumi kredit məbləğinə (təhsil haqqı + sığorta haqqı) şamil ediləcək.
• Zaminlik: Kredit alan sığorta olunmadıqda, 1 nəfər Zamin təqdim etməlidir. Zaminə qarşı tələblər (vətəndaşlığı, yaşı, son iş yerində stajı, gəlirləri, kredit tarixçəsi, ödəmə qabiliyyəti) Kredit alana olan tələblərlə eynidir. Tələbənin birinci dərəcəli və digər yaxın qohumu (ata, ana, qardaş, bacı, baba, nənə, həyat yoldaşı, əmi, dayı, bibi, xala) Zamin ola bilməz.

Kredit alan qismində Tələbə özü deyil, digər şəxs çıxış etdiyi hallarda, Əsas Zaminin olması və ya Kredit alanın sığorta olunmasından asılı olmayaraq, Tələbə özü 2-ci Zamin qismində çıxış edir.

Kredit üçün müraciət və tələb olunan sənədlər

Kredit üçün PAŞA Bankın "Baş Ofis", "Bridge Plaza" və "Port Baku" biznes mərkəzlərinə müraciət etmək olar. Kredit müraciətinin baxılması üçün aşağıdakı sənədlər tələb olunur:

• Kredit alanın Şəxsiyyət Vəsiqəsi
• Kredit alanın aylıq gəlirlərini təsdiq edən iş yerindən arayış
• Zaminin (əgər tələb olunursa) Şəxsiyyət Vəsiqəsi və aylıq gəlirlərini təsdiq edən iş yerindən arayış
• ADA Universitetindən Tələbə haqqında arayış (daxil olma balı, təhsilin pilləsi, istiqaməti və ixtisası, müddəti, cari semestr, cari tarixə GPA göstəricisi, cari semestr üzrə ödənilməli təhsil haqqının məbləği və sair məlumatlar).

Kredit müraciətinə bütün tələb olunan sənədlər təqdim edildiyi gündən 3 iş günü ərzində baxılır.

Kreditin verilməsi

Kreditin verilməsi barədə müsbət qərar olduqda:

• Bankın biznes mərkəzində müvafiq müqavilələr hazırlanır və imzalanır
• Kredit alan sığorta haqqının (əgər tələb olunursa) ödənişini həyata keçirir
• Kredit alan komissiyaları ödəyir: kreditin baxılması üçün - 0.85%, vəsaitin köçürülməsi üçün - 0.15%
• Kredit alan üçün hesab açılır, Kredit alan tələb olunan ilkin ödəniş məbləğini hesaba mədaxil edir
• ADA Universitetindən təhsil haqqının ödənişi üçün hesab-faktura əsasında Bank ümumi vəsaiti (ilkin ödəniş + kredit məbləği) Universitetin müvafiq hesabına köçürür.

Kreditlərlə bağlı yeni tələb

Azərbaycanda istehlak kreitlərinin verilməsi zamanı yeniliklərin tətbiq olunması gözlənilir. Fins.az-ın məlumatına görə, bu barədə «AccessBank»In təşkilatçılığı kütləvi informasiya nümayəndələri üçün ilə keçirilən “Maliyyə biliklərinin artırılması” mövzusunda Dünya Bankının eksperti İvo Jenik bildirib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda bankların məsuliyətli kreditləşməsinə nail olması üçün, yəni əhalinin kredit götürərkən daha yaxşı məlumatlandırılması məqsədilə banklar qarşısında yeni tələblər qoyulacaq. Belə ki, Mərkəhi Bank banklara tövsiyə edəcək ki, banklar müştəriyə kredit müqaviləsindən başqa, sadələşdirilmiş qaydada kredit barədə əsas məlumatları da versinlər «Əsas Faktlar Vərəqi» adlanan sənəddə kredt barədə əsas məlumatlar və əsas şərtlər yer alacaq.

Ekspert bildirib ki, bankların bu yeniliyə necə əməl etməsi və onun nəticələri öyrəniləcək. Bunun üçün monitorinq keçiriləcək. Bu monitorinq əsasında məlum olsa ki, bu addım istehlakçıların hüquqlarını yetərincə qorumur, gələcəkdə standart müqavilələrin tətbiqinə keçiləcək: «Məlum olsa ki, müqavilələrin hansısa hissəsi ədalətsizdir və istehlakçıların hüquqları pozulur. Həmini hissələr standartlaşdırılacaq».

Silk Way Bank mənfəətlə irəliləyir

Silk Way Bank  2015-ci ilin yanvar-sentyabr ayları üzrə maliyyə hesabatlarını açıqlayıb.

“Marja” xəbər verir ki, Silk Way Bank  2015-ci ilin 9 ayını 3,41 milyon manat xalis mənfəət ilə başa vurub.

Silk Way Bank  9 ayda Bankın cəmi gəlirləri 25,96 milyon manat, xərcləri 17,92 milyon manat, əməliyyat mənfəəti isə 8,04 milyon manat təşkil edib.  Bank əməliyyat mənfəətinin 4,42 milyon manatını aktivlər üzrə mümkün zərərlərin ödənilməsi üçün xüsusi ehtiyatın yaradılmasına ayırıb. Qalan 3,62 milyon manat mənfəətdən 209.9 min manat mənfəət vergisi ödənilib.

Qeyd edək ki,  Bank  2015-ci ilin birinci rübünü 92 min 905 manat zərər, birinci yarımili isə 2 milyon manat xalis mənfəət ilə başa vurmuşdu.

Aktivləri və kredir portfeli artıb

30 Sentyabr 2015-ci il tarixinə Bankın cəmi aktivləri 311,99 milyon manat, müştərilərə verilmiş kreditlər isə 262,19 milyon manat təşkil edib. Bank 116,33 milyon manat cəmi kapitala malik olub.

30 İyun 2015-ci il tarixində  Bank cəmi aktivləri 293,34 milyon manat, kredit portfeli 239,38 milyon manat təşkil edirdi.

Gəldi payız, düşdü faiz

Nikoyl Bank, “Gəldi payız, düşdü faiz!!!” adlı,  öz sadəliyi və faydası ilə sevindirə biləcək, növbəti kredit aksiyasına start verir.  

Cari ilin 1 - 30 oktyabr tarixləri arası, hər bir müştəri illik faiz dərəcəsinə 4% güzəştlə istehlak kreditini əldə edə bilər.

Kredit məhsullarının xətti aşağıdakı kredit növlərindən ibarətdir: zaminliklə kreditlər, dövlət qulluqçuları üçün istehlak kreditləri, təqaüdçülər üçün kreditlər,  həmçinin daşınmaz əmlak girovu kreditlər.  Aksiyadan yararlanmaq üçün Nikoyl Bankın filiallarından birinə yaxınlaşmaq və ya Bankın www.nikoil.az rəsmi internet səhifəsində onlayn müraciət etmək qədər  asandır. Burada Bankın kredit mütəxəssisləri tərəfindən Sizə məhsulun bu və ya digər növləri haqda ətraflı məlumat təqdim ediləcək. 

Bu gün "NİKOYL" İKB  əhaliyə milli və xarici valyutada  həyata keçirilən  hesablaşma,  kredit, kart, zəmanət, banklararası, sənədli və digər əməliyyatların da daxil olduğu xidmətlərin tam paketini təklif edən universal maliyyə-kredit təşkilatıdır. Bankın filial şəbəkəsi Bakı, eləcə də Azərbaycanın bölgələrində yerləşmiş 21 satış məntəqəsindən ibarətdir. “NIKOIL Bank”ın bütün bank məhsulları, aksiyaları və xüsusi təklifləri haqqında məlumatı (012) 981 qısa nömrəsinə zəng edərək almaq mümkündür.

Fotoİnfo
5 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

İlginc görüntülər

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Metro-Goldüyn_Mayer” şirkətinin əsas zastavkasının çəkiliş anı. 1928-ci il:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ABŞ-da edamın son ictimai icrası. 1936-cı il:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Barselonanın əfsanəvi “Nou Kamp” stadionu. 1925-ci ildə:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Elvis Presli əskərlikdə. 1958-ci il:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Beatles və Məhəmməd Əli. 1964-cü il:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vladimir Putin 60-cı illərdə:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

203 struktur problemi aşkar edilmiş Soyuz-1 kosmik gəmisinin uçuş əmri  verilir. Havaya qalxan kimi cihazlar bir-bir sıradan çıxır. Kosmonavt Komarova yerə qayıtmaq əmri verilir. Paraşütdə də problem yaranır. Kosmonavt 7 km hündürlükdən yerə düşür. Fotoda kosmonavtın qalıqlarına baxış:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İngiltərədə ilk kompyüter. 1950-ci il:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naqasakinin bombalanmasından bir-neçə dəqiqə sonra:

Göydələndə nahar

“Göydələndə nahar” adlandırılan bu şəkil 1932-ci ildə çəkilmişdir. Fotoqrafiya tarixində ən məşhur kadrlardan biri olan bu əsərin müəllifi məlum deyildir. Uzun illər sonra, 2012-ci ildə şəkildə əks olunan inşaatçılardan yalnız dördünün şəxsiyyətini müəyyənləşdirmək olmuşdur.

Foto-ittiham

Yer üzündə hər gün 22 min uşaq aclıqdan ölür. Hər il bir sıra ölkələrdə ərzaqın 30-50 faizə qədəri zibilliyə atılır.

Dünya əhalisinin 80 faizi sutkada 10 dollardan az qazanır. 1,2 milyard insan gündəlik bir dollar civarında gəlir əldə edirlər. Amma Avropa İttifaqnda adi bir inəyə dövlət tərəfindən sutkada 2,2 dollar subsidiya verilir. Heyvan insandan çox qazanır demək. Bəşəriyyətin dörddə bir hissəsi elektriksizdir. Bir milyarddan çox insan susuz yerlərdə yaşayırlar.

Evsiz əhalinin 34 faizi 24 yaşa qədər olan gənclərdir. 5 -15 yaş arası 250 milyon uşaq ağır işlərdə çalışdırılır. Dünyada təxminən 300 min uşaq əskərdir. Planetimizdə 210 milyon yetim uşaq vardır. Hər il 2 milyon uşaq müalicə üçün imkansızlıqdan ən adi xəstəliklərdən ölür. İldə 300 mindən artıq qadın doğuş zamanı vəfat edir.

Diqqət! Hər il ABŞ hərbçilərinin  İrak və Əfqanıstanda kondisioner xərcləri 20 milyard dollar səviyyəsində olur.

 

 

 

Digest
6 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Гипотеза: теракт в Анкаре - фрагмент более широкого наступления?

Газета: Corriere della Sera

Возможно, целью организаторов было нанести удар по диалогу с курдами. Некие силы в Турции стремятся не допустить налаживания контактов между Анкарой и курдами, пишет Гуидо Олимпио в газете Corriere della Sera. Приходят на память преступления, совершенные спецслужбами. Но существует и ячейка ИГИЛ.

После теракта, совершенного в Анкаре, кто-то говорит о другом, "подспудном" государстве, подразумевая деятельность спецслужб, националистических сил или других, темных сил, которые наносят удары в критические моменты. 1 ноября в стране пройдут выборы, и вновь на повестке дня курдский вопрос, Сирия в огне, к тому же в игру вступила Россия, спровоцировав опасения турецкой стороны, пишет автор. Это государство довольно часто не может принять решение, на чью сторону встать, турецкое правительство готово заткнуть рот критикам и СМИ.

По этой причине противники президента Эрдогана, решительного политика, который ведет себя как султан, рассматривают теракт в рамках широкого наступления, говорится далее. Сначала были бомбы в Диярбакыре, потом в Суруче, а вот теперь - в Анкаре. Все эти атаки были направлены против курдов. Цель - внести раскол, любой ценой устранить возможность диалога, подтолкнуть повстанцев РПК к тотальному противостоянию. Не исключено, что сопротивление было организовано турецкой разведкой, быть может, одним из многочисленных ее подразделений. Речь может идти о людях, близких к властям или, напротив, врагах правительства. Эти люди способны вербовать "Серых волков", наемных убийц или джихадистов, умеющих убивать и заметать следы, пишет Олимпио.

Автор статьи отмечает, что РПК, демонстрируя благоразумие, отдала приказ своим людям прекратить операции и применять оружие только в целях защиты. Посмотрим, как долго они смогут держать эту линию, не скомпрометируют ли ее наиболее радикальные боевики. Наблюдатели, рассматривая след ИГИЛ, отмечают, что халифат держит в уме две вещи: оказание давление на Эрдогана и воспрепятствование возможному соглашению курды-Турция. Эта последняя цель упоминалась в одном из номеров Dabiq - онлайн-журнала движения. И все это, несмотря на двойственный характер отношений. Анкара поддержала соперников халифа, бомбила (мало) джихадистов, но и строила деловые отношения, отмечает корреспондент.

"Неизбежно будут появляться новые организации и версии. Существует также предположение, что предпринимаются маневры с целью переложить ответственность на других. Мы находимся у ворот Ближнего Востока, где все возможно. Даже самые странные события", - замечает Олимпио.

Гуидо Олимпио

Источник: Corriere della Sera

İsrail kəşfiyyatının eks-rəhbəri: “Yaxın Şərq dəyişəcək”

İŞİD məhv edilsə, İran və Rusiyanın Yaxın Şərqdə təsiri artacaq.

Bu sözləri Yaxın Şərqdəki prosesləri şərh edən İsrailin “Nativ” xüsusi xidmət orqanının eks-rəhbəri Yakov Kedmi söyləyib. Keçmiş xəfiyyənin fikrincə, Yaxın Şərqdə vəziyyət hər keçən gün daha da gərginləşir:

“Rusiya ilə İsrail danışıqlarını davam etdirir. Baş Qərargahlar səviyyəsində aparılan danışıqlar əsas məqsəd Suriyada tərəflərin təsadüfi qarşıdurmasının qarşısının alınması üçün yeni sistemlərin hazırlanmasıdır. İranla isə vəziyyət gərgindir. İran Hizbullahı dəstəkləyir. HƏMAS isə Müsəlman qardaşlarının bir parçasıdır. Onları Türkiyə və Qətər dəstəkləyir. Hazırda Hizbullahın antiisrail aktivliyi minimaldır. Onlar Suriya və Livandakı problemlərlə məşğuldurlar. HƏMAS hələlik sakitdir və bizimlə aktiv savaşda maraqlı deyil. Biz heç nədən qorxmuruq. Əslində İsrail terrorun gətirəcəyi zərərləri azaltmağa çalışır”.

Kedmi həmçinin Suriya böhranının həllinin Yaxın Şərqin taleyini dəyişdirəcəyini bildirib:

“Əgər bütöv, dünyəvi Suriya bərpa olunsa, Yaxın Şərqdəki situasiya dəyişəcək. Əgər İŞİD İraqda məhv edilsə və vahid İraq formalaşdırılsa, bölgə üçün müsbət addım atılmış olacaq. Bu isə İran və Rusiyanın təsirini artıracaq. ABŞ, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərin Yaxın Şərqə təsiri zəifləyəcək”.

Qeyd edək ki, son günlər bölgədə Rusiya ilə İsrailin hərbi qarşıdurması ehtimalı artıb. İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun Moskva səfərindən sonra hər iki tərəf hərbi ekspertlərin görüşlərinin intensivləşdirilməsi haqqında razılıq əldə etsələr də, yaranmış gərginliyin səviyyəsi hələ də aşağı düşmür. Artıq Təl-Əvivdə generalların ilk görüşü baş tutub. Yaxın zamanlarda Moskvada növbəti görüşün olacağı gözlənilir. Moskva İsrailə müdaxilə etməyəcəyini desə də Hizbullah və Fələstindəki qruplaşmalardan da yardımını əsirgəmir. Kremlin bir müddət öncə Fələstinə (əslində Fələstin Azadlıq Təşkilatından söhbət gedir. Əsası SSRİ kəşfiyyatı vasitəsiylə Yasir Ərəfat tərəfindən qoyulub – red.) ilk dəfə tam açıq şəkildə yardım ayıracağını deməsi İsraili ehtiyatlı davranmağa vadar edib. İsrailin keçmiş Xarici İşlər naziri Aviqdor Liberman isə Rusiyanın təhdid edərək, yeni müharibəni başlatmağa hazır olduqlarını bildirib.

NATİV xüsusi xidmət orqanı İsrailin ilk prezidenti David Ben-Qurion tərəfindən yaradılıb. Təşkilatın əsas məqsədi SSRİ və Şərqi Avropada yəhudilərlə əlaqə saxlamaq, onların İsrailə köçünü təmin etmək, SSRİ rəhbərliyinə təsir etməklə onların tarixi torpaqlarına gəlməsinə şərait yaratmaqdan ibarətdir. Bu təşkilat həmçinin bir sıra gizli əməliyyatların SSRİ ərazisində keçirilməsinə nail olub. Nativ hazırda sırf SSRİ zamanındakı aktivliyini itirib. Təşkilatın 2000-ci ildən sonra xüsusi xidmət orqanı funksiyası yoxa çıxıb. Hazırda onun vasitəçiliyi ilə MDB ölkələrindəki İsrail diasporları ilə əlaqələr qurulur.

İ. Rizvanoğlu

Говорит президент Обама

"CBS", США

Стив Крофт расспрашивает президента Обаму о самых разных вещах, в том числе о российском вмешательстве в Сирии, об ИГИЛ и о президентской гонке 2016 года.

Ниже приводится расшифровка интервью, которое вышло в эфир 11 октября 2015 года. Это интервью у президента взял корреспондент Стив Крофт (Steve Kroft).

Уже неделю нарастает напряженность в Сирии, где Россия наносит авиаудары и проводит ракетные обстрелы со своих кораблей, помогая сирийскому президенту Башару аль-Асаду и в некоторых случаях действуя против повстанческих группировок, пользующихся поддержкой США.

Это сложная и весьма рискованная ситуация, осложняемая и без того непростыми отношениями между президентом Обамой и его российским коллегой Владимиром Путиным. Добавьте к этому начавшуюся в США кампанию праймериз, и будет вполне понятно, почему настало время поговорить обо всем этом с президентом, что мы и сделали во вторник в Белом доме в комнате Рузвельта. Это была оживленная и энергичная дискуссия, начавшаяся с вопроса об ИГИЛ.



Стив Крофт: В последний раз мы беседовали в это же время в прошлом году, когда из-за действий ИГИЛ начинала ухудшаться обстановка в Сирии и Ираке. Вы только что озвучили план по оказанию авиационной поддержки войскам в Ираке и по нанесению некоторых авиаударов в Сирии. Вы также говорили о подготовке и оснащении умеренных сирийских сил. Вы тогда сказали, что это ослабит, а со временем и уничтожит ИГИЛ.

Президент Барак Обама: Со временем.

— Со временем. Прошел год и —
— Я не говорил, что это будет сделано за год.

— Нет. Но вы сказали...
— Здесь где-то скрывается вопрос.

— Здесь есть вопрос. Если смотреть на ситуацию и если смотреть на успехи, то найти их будет нелегко. Можно привести лишь один аргумент: единственное, что реально изменилось, это количество смертей, которое продолжает увеличиваться, а также количество беженцев, уезжающих из Сирии в Европу.
— Сирия — это трудная проблема для всего мирового сообщества и, что самое важное, для самого народа Сирии, который страдает от опустошительной гражданской войны. Он попал в западню, оказавшись между жестоким диктатором, который сбрасывает бочковые бомбы на собственное население и думает, что сохранение его власти важнее будущего его страны. С другой стороны стоит варварская и безжалостная организация ИГИЛ, а также некоторые ответвления «Аль-Каиды», действующие внутри Сирии. Что мы сумели сделать? Мы сдержали импульс силы ИГИЛ, которое пыталось захватить ключевые территории; мы нанесли ответные удары, в частности, в Ираке, в некоторых населенных пунктах, оказавшихся под угрозой. А в Сирии нам удалось сорвать целый ряд его операций. Но чего мы пока не сумели сделать, и я первый это признаю, это изменить динамику в Сирии. А цель здесь заключается в поиске путей оказания помощи умеренной оппозиции на местах. Но мы никогда не испытывали иллюзий и не считали, что сами сумеем решить проблему в Сирии военными средствами.

— Хотелось бы обсудить некоторые моменты по очереди. Вы упомянули очень много моментов. Во-первых, ситуация с ИГИЛ, где вам удалось попасть в безвыходное положение. Так что же произойдет с ИГИЛ?
— Ну, со временем...

— Я имею в виду, что кто-то должен с ними сражаться. Но то, что происходит сейчас, не работает. Они по-прежнему оккупируют большие территории в Ираке. Они по-прежнему оккупируют большие территории в Сирии. Кто будет от них избавляться?
— Со временем сообщество наций избавится от них от всех, и мы будем возглавлять эти усилия по избавлению от них. Но мы не сможем от них избавиться, если не сложится благоприятная обстановка в Сирии и в некоторых районах Ирака, когда местное население, местное суннитское население, будет действовать согласованно с нами, дабы избавиться от них.

— Вы говорите об умеренной оппозиции в Сирии. Ее очень трудно найти. А еще вы говорили о неудачных попытках отыскать некоторых оппозиционеров и обучить их. Вы получили от конгресса полмиллиарда долларов на обучение и оснащение 5 тысяч человек, а в итоге, по данным командующего Центральным командованием, вы подготовили 50 человек, причем большинство из них либо погибло, либо дезертировало. Сколько, он говорил, осталось — четыре или пять?
— Стив, именно поэтому я с самого начала скептически относился к идее о том, что мы сумеем создать в Сирии армию своих ставленников. Моя цель состояла в том, чтобы испытать оппозицию, понять, сумеем ли мы подготовить и вооружить умеренную оппозицию, которая готова воевать против ИГИЛ. И мы поняли, что пока Асад остается у власти, от этих людей очень трудно добиться того, чтобы они сосредоточили свое внимание на ИГИЛ.

— Если вы скептически относились к идее поиска, обучения и вооружения умеренных сирийцев, то почему вы согласились на эту программу?
— Ну, Стив, потому что мы должны пробовать разные способы. Потому что у нас есть партнеры на местах, которые заинтересованы в некоем разрешении этой проблемы. И...

— И они хотели, чтобы это сделали вы.
— Ну, нет. Я так не говорил. Я думаю, нам важно испробовать все имеющиеся варианты действий.

— Я знаю, что вы не хотите об этом говорить.
— Нет, я с радостью поговорю об этом.

— Я хочу поговорить об этой программе, потому что если вы надеетесь получить 5 тысяч бойцов, а получаете пять, значит, кто-то где-то допустил серьезный просчет, знаете ли.
— Знаете, э-э, Стив, позвольте мне вот что сказать.

— Это большой конфуз.
— Смотрите, нет сомнений, что это не сработало. И знаете, одна из проблем, с которой я столкнулся во всей этой душераздирающей ситуации в Сирии, состоит вот в чем. Есть люди — знаете, которые настаивают, что надо просто отправить туда несколько грузовиков с оружием и людьми, готовыми воевать. А потом, когда начинается эта программа обучения и оснащения, и она не дает результата, то люди говорят: «А почему она не работает?» Или: «Если бы ее начать на три месяца раньше, она бы дала результат».

— Но вы сами говорили, что никогда не верили в нее.
— Но я также говорил, что в такой изменчивой ситуации, как в Сирии, где очень много действующих лиц, — там нет никаких простых решений типа серебряной пули. Именно поэтому я очень четко заявлял, что приоритеты Америки - это, первое, обеспечить безопасность американского народа. Второе, мы готовы сотрудничать по дипломатическим каналам и там, где можно, поддерживать умеренную оппозицию, чтобы убедить русских и иранцев оказать на Асада давление с целью начала переходного периода. Я также заявлял, что мы не будем даже пытаться влезать в военную кампанию внутри Сирии. Возьмем ситуацию в Афганистане, поскольку я подозреваю, что вы о ней спросите. А я хотел привести ее в качестве примера.

— Хорошо. У меня такое чувство, господин президент, что вы устраиваете мне обструкцию.
— Нет, нет, нет, нет, нет. Стив, если вы хотите, прокрутите пленку, вы задавали мне длинные вопросы, делали заявления, а теперь я на них отвечаю. Поэтому давайте так: если вы задаете мне большой, развернутый вопрос, то я даю большой и развернутый ответ. Возьмем в качестве примера Афганистан. Мы пробыли там 13 лет, почти 13 лет. В Афганистане по-прежнему трудно. Мы вложили туда огромные деньги, и у нас там до сих пор тысячи военнослужащих. Поэтому представление о том, что спустя год после начала войны в Сирии, куда действующее правительство нас не приглашало и откуда активно пытается нас выдавить, мы сможем все это быстро решить, это...

— Мы не говорили, что быстро.
— Это, это — иллюзия. И, и...

— Никто этого не ждет, господин президент.
— Ну, да, я понимаю, Стив, но простой довод, который я хочу привести, состоит в том, что решение сирийской проблемы в конечном счете будет зависеть не от того, направим мы туда кучу войск или нет. Для разрешения лежащего в ее основе кризиса действующие лица должны признать, что должен быть переход к новому правительству. А в отсутствие этого ничто не сработает.

— Одним из главных действующих лиц там сейчас является Россия.
— Да.

— Год назад, когда вы давали мне интервью, между США и Россией на украинской границе разгоралась военная истерия. Сейчас то же самое происходит в Сирии. Год назад вы сказали, что Соединенные Штаты — Америка — она ведет за собой остальных. Что мы - незаменимая нация. Похоже, что господин Путин бросил вызов этому лидерству.
— Каким образом? Давайте подумаем об этом... Давайте... давайте...

— Ну, во-первых, он ввел в Сирию войска. У него там сейчас есть люди. Во-вторых, русские впервые со Второй мировой войны проводят военные действия на Ближнем Востоке...
— Ну, это...

— Бомбят людей, которых мы поддерживаем.
— И это лидерство, Стив? Позвольте задать вам вопрос. Когда я пришел к власти, Украиной правил коррумпированный руководитель, являвшийся марионеткой Путина. Сирия была единственной союзницей России в регионе. А теперь, вместо того, чтобы полагаться на их поддержку и использовать ту базу, которая у них есть в Сирии, причем, уже очень давно, Путин вводит свои войска, свою армию, чтобы хоть на последней ниточке удержать своего единственного союзника. А на Украине...

— Он оспаривает ваше лидерство, господин президент. Он бросает ему вызов...
— Ну, Стив, я должен вам сказать, что если разрушение экономики и вынужденная отправка войск на поддержку единственного союзника - это лидерство, то у нас разные представления о лидерстве. В моем понимании лидерство бывает по изменениям климата, по международному соглашению которое мы можем заключить в Париже. В моем понимании лидерство - это мобилизация всего мирового сообщества с тем, чтобы Иран не получил ядерное оружие. А что касается Ближнего Востока, то у нас есть коалиция из 60 стран, которая не выстраивается внезапно вокруг российской стратегии. Напротив, она заявляет, что эта стратегия не обеспечит успех.

— Я говорил не о его лидерстве, а о том, что он бросает вызов вашему лидерству. Он очень плотно вмешался в ситуацию. Вы можете себе представить, чтобы сейчас в Сирии произошло хоть что-то важное без участия русских, без их вмешательства?
— Но так было и раньше. Имейте в виду, что последние пять лет русские поставляли оружие, предоставляли финансирование, как и иранцы, как и «Хезболла».

— Но они никого не бомбили, и у них не было там войск...
— И то, что им пришлось это сделать, не является свидетельством их силы. Это свидетельство того, что их стратегия не работает.

— А вам не кажется...— А вам не кажется, что Путин предпочел бы, чтобы Асад сам был в состоянии решать свои проблемы? Тогда ему не пришлось бы направлять туда кучу летчиков и денег, которых у него нет?

— Вы знали, что он все это сделает, когда встречались с ним в Нью-Йорке?
— Ну, мы видели — у нас были очень неплохие разведывательные сведения. Мы наблюдаем...

— Значит, вы знали, что он планирует это сделать.
— Мы знали, что он планирует оказать военную помощь, в которой нуждается Асад, потому что русских беспокоило возможное падение режима, причем в ближайшей перспективе.

— Вы говорите, что он делает это из-за слабости. На Ближнем Востоке среди наших противников и даже среди некоторых наших союзников бытует мнение, что Соединенные Штаты перешли к отступлению, что мы вывели войска из Ирака, и туда пришло «Исламское государство» — пришло, и захватило значительную часть его территории. Ситуация в Афганистане очень опасна, потому что талибы снова подняли головы. А ИГИЛ контролирует значительную часть Сирии.
— Думаю, будет справедливо сказать, Стив, что если...

— Позвольте, я закончу. Они говорят, что вы...
— Вы...

— Они говорят, что вы демонстрируете не силу, а слабость...
— Вы говорите «они», но не приводите почти никаких примеров, что это за люди. Однако...

— Нет, я приведу. Если хотите, я процитирую...
— Ну, да... вот...

— Я бы привел высказывания саудовцев. И израильтян. Я бы сказал, что так говорят многие наши друзья на Ближнем Востоке. Я бы сказал, что так говорят все в Республиканской партии. Вы хотите, чтобы я продолжал?
— Ну, что ж... если вы... если вы ссылаетесь на Республиканскую партию, мне кажется, что на их взгляд, я за последние семь с половиной лет все делал неправильно. Да, мне так кажется. Кроме того, следует отметить, что эти самые люди выступали за ввод наших войск в Ирак, а теперь им трудно признать, что это была ошибка. И еще, Стив, я вам гарантирую, что на Ближнем Востоке и, как мне кажется, внутри Республиканской партии есть фракции, считающие, что нам надо было бесконечно направлять войска на Ближний Восток, что единственное мерило силы сейчас - это отправка обратно на Ближний Восток нескольких сотен тысяч военнослужащих. Они думают, что так мы сможем установить там мир, навести порядок в регионе. И для них не проблема, что будут новые смерти, что погибнут тысячи военнослужащих, что тысячи получат ранения, что будут потрачены триллионы долларов. У них нет с этим проблем. Есть люди, желающие, чтобы мы так поступили. И если мы так не поступим, они будут заявлять, что Америка отступает.

— Они говорят, что вы выбрасываете на ринг полотенце...
— Нет. Стив, у нас колоссальное количество сил и средств на Ближнем Востоке. У нас есть базы, у нас есть авианосцы. Наши пилоты летают в этом небе. В настоящее время мы помогаем Ираку создавать и укреплять армию. Но мне кажется, эти критики ни за что не смогут ответить на вопрос о том, в чем здесь интересы Соединенных Штатов Америки, и в какой момент мы должны сказать: «Вот что мы можем сделать для защиты Америки. А вот то, что нам надо сделать, дабы Америка лидировала, была сильной и оставалась номером один в мире». Не может такого быть, чтобы единственной мерой была отправка очередных 100-200 тысяч военнослужащих в Сирию, обратно в Ирак, а может, в Ливию или в Йемен, и чтобы наша цель состояла не только в поддержании закона и порядка, но и в управлении этим регионом. Это была бы плохая стратегия, Стив. И я думаю, что если мы повторим эту ошибку, то нам будет стыдно.

— Вы думаете, мир стал безопаснее?
— В Америке стало безопаснее. Думаю, есть места, скажем, Сирия, которые не стали безопаснее после моего прихода на президентский пост. Но если говорить о защите нашей нации от терроризма, об укреплении наших альянсов, о нашей репутации в мире, то мы стали сильнее, это абсолютно точно.

Оригинал публикации: President Obama

Валютный дисбаланс: как слабый рубль мешает мировой экономике

Banki.ru

Помимо нестабильности, которая со временем уже стала привычной, глобальная экономика сейчас переживает массу шоков в связи со снижением цен на сырье, продовольствие, товары и даже услуги (которые, по статистике, всегда переживают дефляцию последними, так как напрямую связаны с доходом физических лиц).

Кроме «черного золота», свои минимумы с 2010 года показывают цены фактически на все металлы, на продовольствие (индекс ФАО, отражающий динамику мировых цен на сырьевые продукты, снижается шестой месяц подряд, чего не было с начала 1990-х). Даже цены на недвижимость, этот вечный заложник макроэкономической статистики, переживают не лучшие времена во всех странах. Явного падения нет, пожалуй, только на рынке полимеров, хотя прогнозы для компаний – производителей полимерной продукции на IV квартал 2015 года по большей части негативные.

Все это говорит о возможном начале мировой дефляции, вызванной отсутствием роста спроса. А сужение спроса обусловлено повышением инфляции в развивающихся странах, так как отпускная цена на сырье преимущественно привязана к мировым ценам по экспортному паритету. Экспортерам выгоднее сокращать производство, нежели снижать цены для внутренних обрабатывающих отраслей. Так и возникает замкнутый круг глобальной рецессии: снижение экспорта сырья из ресурсоориентированных стран (таких как Россия) влечет за собой снижение уровня производства в экспортно ориентированных (таких как Китай и некоторые страны Евросоюза). Причины этого вовсе не в переделе рынков, а в банальном дисбалансе курсов мировых валют.

Мировой рост спроса на конечные продукты последние 20 лет обеспечивался в первую очередь за счет развивающихся стран. Нестабильность курсов валют в этих странах компенсировалась хорошей макроэкономической статистикой – уровень жизни стремительно повышался за счет эффекта низкой базы, что позволяло говорить о наращивании объемов экспорта и, соответственно, спроса. В период 2005–2008 годов, несмотря на недооцененность юаня и рупии и переоценность евро, мировые валюты и валюты развивающихся стран достигли некоторого баланса, который позволял наращивать производство и развивать спрос. Если внимательно посмотреть на поведение валют развивающихся стран к мировым валютам в период 2008–2010 годов, мы отметим достаточно низкую динамику для болезненного на тот период поведения мирового ВВП (скажем, ВВП России упал аж на 9%, Бразилии – на 3%, а падение ВВП в развитых странах впервые со Второй мировой войны превысило 0,3%).

Сейчас же мы наблюдаем обратную ситуацию: из пяти крупнейших развивающихся стран в рецессии находится только Россия, однако валюты этих стран стабильно падают. К примеру, с начала года бразильский реал подешевел к доллару на треть, а южноафриканский ранд хотя на настоящий момент и потерял всего 12% к январским значениям, но в течение II квартала опускался до 0,60 цента за 10 рандов, что почти на 20% ниже стоимости южноафриканской валюты к доллару в январе. Поведение рубля по отношению к доллару, безусловно, еще более печально, не говоря уж о текущих курсах валют стран СНГ.

С вынужденной капитуляцией тенге и добровольной девальвацией юаня (во многом в интересах собственной долгосрочной валютной программы) единственной недевальвированной валютой среди развивающихся стран осталась индийская рупия. Но и ее курс к своему январскому значению в 62 рупии за доллар ни разу в течение года не вернулся (к настоящему моменту курс колеблется в диапазоне 64–67 рупий за доллар). Соответственно, спрос будет продолжать сужаться, притом глобально. США, понимая это, используют все возможные способы открыть путь американским товарам на европейский рынок со стабильной валютой и пока еще достаточно обнадеживающим спросом. А Европа по-прежнему пытается снизить курс евро, дабы как-то стимулировать экспорт (к сожалению, попытки инициировать падение евро к доллару, начатые в январе, ничем не закончились – сравнять валюты не удалось).

По опыту кризиса 2009 года, рост начинается тогда, когда перестают падать валюты развивающихся стран. Но вот только если в 2009 году падение этих валют было достаточно скромным, что и помогло международным экономическим отношениям достаточно быстро восстановиться, то сейчас ситуация иная – разница в курсах мировых валют и валют развивающихся стран стала реальной угрозой для развития экономических отношений. И фактором, определяющим долгосрочную негативную динамику мирового экономического развития. Если ослабление рубля, юаня и других валют развивающихся стран продолжится, возможен эффект домино – массовое снижение уровня производства, прекращение развития целых отраслей и самые негативные последствия для уровня жизни населения как развитых, так и развивающихся стран.

Тяжелее всего придется России, если цены на нефть опустятся ниже 30 долларов за баррель. А внутренний рынок в России живет по законам пресловутого экспортного паритета. Трудно будет и Европе – при дорогом евро ей будет нечего предложить мировому рынку, а к ней хлынут относительно дешевые американские товары, что еще сильнее снизит экономическую мощь Евросоюза.

Все это указывает на то, что реальными признаками выхода из кризиса будет одновременное укрепление крупнейших валют развивающихся стран (рубля, юаня, рупии, реала, ранда) и ряда валют более мелких развивающихся государств. Оно может быть небольшим, но должно быть стабильным – с некоторыми особенностями, связанными с валютной политикой государств. Равномерного роста валют развивающихся стран ждать не стоит. Но именно их совокупная положительная динамика в течение хотя бы одного квартала будет означать начало перемен к лучшему.

Один в поле не воин, и именно сейчас развивающимся странам стоит начать укреплять свои валюты. Дальнейшее падение в текущих экономических реалиях может стоить им слишком дорого уже в самом ближайшем будущем.

Мнение автора может не совпадать с мнением редакции

Aşurbanipal
7 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Баку в стихах воспетый...

Роберт Рождественский:

Если ты Баку не видел

Если ты Баку не видел...
Мне сказал один приятель:
"Ты, старик, наверно, спятил!
Я понять твоих симпатий, -
извиняюсь - не могу.
Ты же сожаления стоишь, -
Что ты бредишь? Что ты стонешь?
Что, как проклятый долдонишь
про Баку,
Баку,
Баку?"
Он сказал мне:
"Я зимою искупался в Красном море,
ел в Японии лимоны,
жил на рейнском берегу.
Был на юге, на востоке, -
то немного, то подолгу,
так что мне смешны восторги
про Баку,
Баку,
Баку..."
Я приятелю ответил:

"Что, поездив по планете,
Ты узнал дородный ветер,
видел это, видел то ...
Но зачем себя обидел?
Ты ж еще Баку
не видел!
Если ты Баку не видел, -
Что тогда ты видел?
Что?

 

Николай Тихонов:

Баку

Дороги твои, словно косы любимой,
И манят, в рассветы уводят они.
На Девичьей Башне - как свечи столетий -
Горят надо мною ночные огни.

Небо в зареве, жаром огней раскаленное,
Очень близко - совсем у окна моего ...
То ли древнее празднество огнепоклонников,
То ли факельное торжество?

 

Шухрат:

Баку

Утопаешь в объятиях цветущих садов,
Город нефти Баку, город буйных ветров.
Вдоль Хазара раскинулся ты широко,
Не объять тебя взглядом, пройти не легко.
Окружен ты холмов невысокой грядой,
К берегам твоим ластиться Каспий волной.
Лес из вышек густой, словно чудо, возник -
Не иссякнет вовек этот нефти родник.

 

Судисман:

Солнечный Баку

Я тебя увидел на рассвете,
Город черной нефти и садов.
В небе гнал на юг табунщик-ветер
Табуны гривастых облаков.

Ветер пел и я в ответ, как другу,
Начал петь о городе Баку,
О котором от певцов ашугов
Много слышал на своем веку.

Тронув струны, пел я вдохновенно,
А вдали о скалы бился вал -
То, вскипая белоснежной пеной,
Неумолчный Каспий бушевал. 

 

Сергей Есенин:

* * *

Прощай, Баку! Тебя я не увижу.
Теперь в душе печаль, теперь в душе испуг.
И сердце под рукой теперь больней и ближе,
И чувствую сильней простое слово: друг.

Прощай, Баку! Синь тюркская, прощай!
Хладеет кровь, ослабевают силы.
Но донесу, как счастье, до могилы
И волны Каспия, и балаханский май.

Прощай, Баку! Прощай, как песнь простая!
В последний раз я друга обниму...
Чтоб голова его, как роза золотая,
Кивала нежно мне в сиреневом дыму.

 

Владимир Маяковский:

* * *

По тебе машинами вздыхают
миллиарды поршней и колес…
Если в будущее крепко верится --
это оттого, что до краев
изливается столицам в сердце
черная бакинская густая кровь

Payız elegiyası...

Arzu Hüseyn

Payız elegiyası...

Əriyib yarpaq-yarpaq payızla sovrulmuşam.
Sarı xəzəl olmuşam.
Bürünüb gödəkcəmə dənizin sahilində, dalğaya qıvrılmışam.
Qəmindən yorulmuşam.
Əllərindən xəbərsiz üşüyərkən əllərim,
Olubmudur xəbərin ruhumun təlaşından?
Məni yada salanda ağır düşüncələri atmısanmı başından?
Ürəyimə sancılan qaratikan kolu tək nəfəsimi gərmisən.
Heç bilmirəm sevdiyim, həsrətini çəkdiyim
xəyalmıdır, sənmisən...
Mən bir dağ çiçəyiyəm, dağ çəkmisən köksümə.
İllərin ortasında, fəsillərdə azmışam.
Sənə gələn səmtimi itirmişəm, incimə,
Toz basmış məktublarda, rəsimlərdə azmışam.
Əridim yarpaq-yarpaq buludlarla boşaldım,
Küləklərlə yarışdım, küləklərlə barışdım.
Bir ömür kimi ötdüm, bir an kimi yaşandım
Sonra bir heçə döndüm səhralara qarışdım.
Əridim yarpaq-yarpaq yetim ağaclar kimi.
Çürüdüm yarpaq-yarpaq vüsalına çatmamış.
Sən gəl qış yuxusundan sirkələ, oyat məni
Yaz məni oyatmamış...

Təqvim

Hara qaçsaq özümüzdən,
Yolumuz uzaq düşəcək.
Düz küsəcək özü bizdən,
Həqiqət yasaq düşəcək.

Din, iman əldən gedəndə,
Şeytan yolundan edəndə,
Günaha batmış bədəndə,
Ruhumuz dustaq düşəcək.

Dünyanı bölə bilmirik.
Qonağıq, hələ bilmirik.
Allahı görə bilmirik,
Çətin bizə haqq düşəcək.

Tamah pərdə çəkib gözə,
Güvənməyək ömrümüzə,
Öləndə tanrıdan bizə,
Bir qarış torpaq düşəcək.

Qəm telimə ağ salacaq,
Köksümə min dağ salacaq.
Ağaclar yarpaq salacaq,
Məndən bir budaq düşəcək.

Ümidlərim yelə getdi,
Yağış yudu, selə getdi.
Bu bahar da belə getdi,
Təqvimdən varaq düşəcək.

Azıb şəhərini ümüd qatarım

Tamam sönməyibdir bu od, bu ocaq.
Demək ki, bir ara közərəcəyik.
Hələ üşümürük, yanır oduncaq,
Hələ əlimizə isti əlcəyik.

Tamam sökülməyib körpülərimiz,
Keçməyə balaca yolu var hələ.
Yağışdan birtəhər gizlənirik biz,
Qarşıda leysan var, dolu var hələ.

Azıb şəhərini ümid qatarım.
Yarımçıq relslərin bitəcəyi var.
Ayrılsaq özümü hara aparım?
Ünvan tapılmır ki, bitəndə yollar.

Sən yenə haqlısan, mən yenə haqsız.
Yorulub qorxmaqdan artıq ürək də.
Ayrılıq gələcək bilirik onsuz,
O günü, o anı gecikdirsək də.

Səninlə bərabər olmayaq deyə

Elə bil ki, fələk istəmir bizi.
Bu eşqi, vəfanı götürmür gözü.
Silir sənə gələn cığırı, izi
Səninlə bərabər olmayaq deyə.

Görüşə gedirəm, qatar gecikir.
Məktub göndərirəm, çapar gecikir.
Sənə aparacaq nə var, gecikir...
Səninlə bərabər olmayaq deyə.

Nə yollar bizimdir, nə dağlar bizim.
Yaxına düşmürük, uzaqlar bizim.
Qınayır boyüklər, uşaqlar bizi
Səninlə bərabər olmayaq deyə.

De, niyə bir ömür uzağımdasan?
Donuram, qışımda, sazağımdasan.
Qəstnən belə yazıb taleyi yazan,
Səninlə bərabər olmayım deyə.

Payıza de, gəlməsin

Payıza de, gəlməsin,
Üşütməsin aramsız yağışlarla,
Əsdirməsin həyəcanlı küləkləri qapımıza.
Sarı-sarı naxışlarla ayrılığı salmasın aramıza.
Söndürək ikimiz də telefonları,
Payız oxutmasın qəmli melotonların...
Payıza de, gəlməsin!
Əynim nazikdir,
Ayağım yalın.
Payıza de, gəlməsin xeyallarımıza,
Bir ümman ümidi soldurmasın.
De ki, gəlməsin
Allah xatirinə, belə qəddar olmasın!
Payıza de, gəlməsin xəyallarımıza,
Qaçırtmasın hərəmizi bir tərəfə.
Payıza de, toxunmasın bizə,
Keçsin bu dəfə.
Payiza de, gəlməsin gözlərimə,
Asılmasın sevincimdən,
İslatmasın balışımın səadətin.
Bir bahar dünyamız var gizlincimdə,
Payıza de, gəlməsin!...

Tərənnüm
8 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Zamanın aynasında

(muğam və dövlətçilik haqqında)

Dövlətimiz müstəqilliyinin 20 ili ərzində min illik tarixə bərabər misilsiz uğurlara imza ataraq intibah dövrünə qədəm qoydu. Müstəqillik bizə xalq kimi özümüzü daha dərindən dərk etməyə, mədə­niy­yətimizi, milli şüurumuzu mükəmməlliyə doğru cilalamağa sonsuz imkanlar verdi. Sevindirici hal odur ki, Azərbaycanın Birinci xanımı Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə 2003-cü ildə UNESCO tərəfindən Azərbaycan muğamı bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsinin inciləri siyahısına alındı, muğam festivalları, beynəlxalq muğam simpoziumları keçirildı, muğam ensiklope­di­­yası yaradıldı. Birinci xanımın bu nəcib əməlləri dövlətçik tariximizdə baş verən ən unikal və ən nadir hadisələrdəndir. Heç vaxt muğamata belə qayğı göstərilməyib. Heç vaxt muğam bu qədər nəciblik və sevgi ilə mədəniyyətimizin şah əsəri kimi dövlət səviyyəsində göylərə qaldırılmayıb. Milli Konservatoriyanın yeni binasının istifadəyə verilməsi və Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin açılış mərasimində bizi bir xalq kimi assimilyasiyalardan qoruyan amilin ədəbiyyatımız, mədəniyyətimiz və musiqimizin olmasını məxsusi vurğulaması bizi təkrar keçmişə nəzər salmağa - dahiləri və adi insanları, zənginləri və rəiyyəti, qəzalxanları və xanəndələri, bir sözlə xalqın bütün təbəqələrini qırılmaz tellerlə bağlayan muğamatı  ilahi bir qüvvə kimi yenidən nəzərdən keçirməyə sövq edir.

Zamanı ovcunuza alın və sıxın, əsrləri dəqiqələrə çevirib Şamaxının minillik tarixində ən vacib məqamları bir film kimi nəzərdən keçirin. Zəlzələlərdən dəfələrlə yerlə-yeksan olub viran qalan və muğam sədaları altında yenidən ucalıb gözəlləşən nikbin bir şəhər görəcəksiniz. Heyrətamiz səhnədir - insanla təbiətin sonu bitməyən savaşı! Deyirlər ki, Şamaxıda IX əsrdən üzü bəri baş verən zəlzələlərin sayı 30-u keçib. Zəlzələlər nəticəsində dörd dəfə Şamaxı şəhəri  və onun ətrafı özülündən dağılaraq yerlə yeksan olmuşdur. Həlak olanların sayı bəzən 80 minə yaxınlaşıb. Şamaxılıların bir qismi də bütün dəhşətli zəlzəzələr zamanı buradan köçsə də bu yurd yerinə bağlı insanlar onu yenidən qaldırıblar. Nə Tanrı torpağı əsrlər boy insanların ayağı altından çəkib silkələməklə bir şəhəri dəfələrlə çökdürməkdən yoruldu, nə də ki, insanlar onu yenidən ucaltmaqdan əl çəkdilər!

Bəşər tarixində bizə bəlli olan və bilmədiyimiz onlarla şəhər təbii fələkətlərin məngənəsində okeanların dibinə çöküb, püskürən vulkanların dumanında, tüstüsündə boğulub, dəniz kimi dalğalanan, ləngərləyən torpağın altına gedib. Viran qalan şəhərlərin sakinləri onu Allahın qəzəbinə gələn torpaq kimi atıb gediblər. Ya da elə yaşayış məskənləri, elə nəsillər, qövmlər olub ki, tanrının qəzəbinə tuş gələrək yox olub, birdəfəlik tarixdən siliniblər.

Görəsən, şamaxılıları bu şəhərə hansı müqəddəs qüvvə bağlayıb, onlar nədən tanrının zəlzələlərlə titrətdiyi torpaqlardan birdəfəlik üz döndərib getmədilər? Əsrlər boyu nədən güc aldılar və nəyə güvəndilər? Bütün bu suallara şamaxılı folklorşünas, fəlsəfə doktoru S.Qəniyev qısa bir cavab verdi: “Şamaxıya gəlin, bütün suallarınıza cavabını burada axtarın”...

Şamaxıda Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı və tövsiyyəsi ilə bərpa olunmuş VIII əsrə aid cümə məscidinin həyətinə qədəm qoyanda ilk dəfə ürəyimdə bir qürur hissi baş qaldırdı, azərbaycanlı olmağımla, ölkəmizdə qədim abidənin mahiranə bərpası ilə fəxr etdim. Bir qədər sonra minbərdən muğam üstündə dalğalanan əzan sanki suallarımıza cavab verirmiş kimi müqəddəs sirlərə nur çilədi. Qeybin ucalıqlarından sızan muğamın qonduğu küçələri dolaşdıqca, qədim məhəllələrin adlarını, buralarda yaşayan dahiləri xatırladıqca torpağın, daşın, yolların və binaların cizgilərində zamanın izlərini və tarixin  hökmünü qoruyan çalarlara heyran qalırsan. Zəman bu şəhərdə  ənənəvi mənasını - saat, gün, ay və il anlayışını sanki itirir. Muğam adlı sehirli xalçanın uçan naxışlarından yapışıb qərinələrdən əsrlərə, əsrlərdən minilliklərə adlayırsan. Bu mürəkkəb, insan ağlının dərk etməsi mümkün olmayan səyahətdə bircə onu dərk edirsən ki, binaları küçələrə calayan, illəri əsrlərə və insanları bir-birinə bağlayan qüvvə muğamata məxsusdur. Bütün ruhunuzla, varlığınızla bu şəhəri öpüb əzizləyən muğamı eşidəcəksiniz, onun ecazkar gücünü anlayacaqsınız. Qəlbinizdə  vətən, torpaq, bayraq sevgisi cilalanacaq. Bu əsrarəngiz musiqinin Tanrı tərəfindən insanlara birlik vəhdət və harmoniya üçün edildiyini inkar etmək, ona söykənməmək, ona arxalanmamaq və ondan ruhlanmamaq çətindir.  

Hər bir xalq gələcəyini dərk etmək, inkişafını düzgün qurmaq üçün istinad nöqtələrini öz keçmişində, tarixində axtarır. Ruslar üçün 3 atlı araba, 3 quş, hətta ayı kimi rəmzlər xüsusi məna kəsb edir. Yaponlar inkişaflarında qədim yapon ənələrinə söykənirlər. Xəzəryanı xalqlar üçün də bu dənizdə suyun səviyyəsinin qalxması intibaha işarədir. Simurq quşu, Ağ atlı oğlan qaranlıq dünyadan qurtulub azadlığa qovuşmaq üçün nağıllarda xalqımıza xilas yolu kimi göndərilən əfsanəvi rəmzlərdir. Bütün bu rəmzlər uğurlu gələcəyimizin təkanverici qüvvəsi kimi real qücə, sehrə malikdirlər. Muğamata da bu bucaqdan baxanda onun insanları, dövləti, varlı və kasıbları, yaşlı və gəncləri, qadın və kişiləri öz ətrafında bağlayan aparıcı qüvvə kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyi görünür. Söhbət utopik fərziyyədən yox, tarixi reallıqlardan gedir. Şamaxının keçmişində üç əsas amil diqqət çəkir. Birincisi, bu şəhərdə bilik və elmin tərəqqisinə, ikincisi, musiqi, muğam və poeziyanın inkişafına, üçüncüsü isə varlıların ağıl və istedad sahiblərinə dəstək verməsi, onlara arxa durmasıdır. İnsanları bir-birinə və zamana bağlayan bu harmonik əlaqənin kökündə  muğam dayanır.   

Muğamatın ruhu, fəlsəfi tutumu və qüruru  özünə hörmət və nəcib davranış tələb edir. Bu qənirsiz musiqi janrının dünəni sabaha, keçmişi gələcəyə, kiçik kəndləri böyük şəhərlərə, ayrı-ayrı zamanlarda yaşayan insanları bir-birinə bağlamaq kimi sehirli bir qüvvəsi vardır. Muğam xalqı birləşdirmək, irəliyə aparmaq kimi möhtəşəm qüdrət sahibidir.

Məhz buna görə də UNESCO-nun xoşməramlı səfiri, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın muğamı yalnız həyatımızın ayrılmaz hissəsi yox, həm də özümüzün və ruhumuzun bir parçası olan unikal fenomen adlandırması təsadüfü deyildir. Ölkənin birinci xanımının məhz muğamın özünəməxsus kamilliklə gələcək nəsillərdə kökə bağlılığı, milli ləyaqəti, emosional zənginliyi və mənəvi mükəmməlliyi yetişdirəcəyinə əmin olması təsadüfi deyil. Əksinə, qloballaşan dünyada xalqı özünə, soy kökünə qaytaran, köçmişlə gələcəyin vəhdətini yarada bilən, bayağı yad təsirlərdən qorumaq gücünə qadir olan milli inkişaf konsepsiyasının aparıcı ideyasdır. 

Qərinələrin dərinliyinə baş vurduqca muğam müqəddəs bir abidə kimi bütün möhtəşəmliyi ilə ucalır; gələcəyi düşündükcə muğam xalqımızın milli mənliyini, bütövlüyünü qoruyan aparıcı qüvvə kimi zamanın fırtınalarına qalib gələ bilən gücünü ortaya qoyur. Muğamat adi bir musiqi janrı olsa da, özünəməxsus bir tərzdə minlərlə insanın şüuruna təsir etmək gücünə qadir olan səmavi şüur kimi də nəzərdən keçirilə bilər.

Ötən əsrin əvvəlinə qayıdaq, Azərbaycan Cumhuriyyətinin süqutunu, bolşeviklərin hakimiyyəti ələ keçirib, Sovet hökumətini qurmasını xatırlayaq. Şura hökumətinin qələbəsindən bir xeyli keçəndən sonra, ittifaq miqyasında yeni sovet insanının yaradılması ideyası ortaya atılır, sovet beynəlmiləlçiliyi proletariatın unikal kəşfi kimi tərənnüm edilir. Reallıqda isə başlıca məqsəd ittifaqda yaşayan bütün xalqların fərqli və fərdi keyfiyyətlərini məhv etmək, əvəzində bəsit sovet vətəndaşı sürətini yaratmaq idi. Bütün ittifaqda körüklənən mədəni inqilab xalqların özünəməxsus müxtəlif çalarlarını ləğv edərək, keçmişlə müasirlik arasında bütün bağları, əlaqələri qırmağı qarşısına məqsəd qoymuşdu. Sovet ədəbiyyatı, sovet realizmi burjua mədəniyyəti ilə mübarizə adı  altında hər bir respublikada insanların genetik yaddaşını, əxlaqını, mədəniyyətini, bütünlükdə milli-mənəvi dəyərləri  proletariatın dəmir relsləri altında əzirdi. Sovetlərin ilk illərində muğamın proletariatın qəzəbinə gəlməsi, ona qarşı təzyiqlər ayaq alması təbii idi. Muğam sovet hakimiyyəti üçün nə dərəcədə təhlükəni idi? Burada Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin ədəbiyyatımız, müsiqimiz və mədəniyyətimiz olmasayda bir xalq kimi assimilyaysiya uğrayıb əriyərdik  sözlərini xatırlamaq yerinə düşərdi.  Muğam hər bir azərbaycanlının, bütünlükdə xalqın gücünü, böyüklüyünü tərənnüm edən, nəsilləri bir-birinə bağlayan, keçmişlə gələcək arasında harmonik vəhdət yaradan qüvvə kimi proletariat və onun reallaşdırdığı mədəni inqilab üçün ciddi təhlükə idi. Yeni sovet mədəniyyətinin  minillik dəyərlərə müharibə elan etməsi də labüd idi. Yeni ədəbiyyat, yeni musiqi, yeni poeziya nümunələri yaranmağa başladı. Tara susmaq əmri verildi. Qəzəlxanlara koxozdan yazmaq həvalə olundu. Yazıçılara, şairlərə realizm adı altında qondarma zərbəçilər, sosialist əməyi qəhrəmanları, komsomol və kommunist surətlərinin vəsf olunması əmr edildi. İpə-sapa yatmayanlar Sibirdə ram edilir, ya da elə öz respublikalarında həbs olunur, damğalanır, güllələnirdilər. Zəngin keçmişimiz, milli-mənəvi dəyərlərimiz gülüş hədəfinə çevrilirdi. Xalqımızın qayəsini, əxlaqını, milli-mənliyini qoruyub saxlayan muğam da cəzasını almalı, arxivə silinməli idi. Lakin bu musiqi janrına nə qədər diş qıcasalar da, ona qalib gələ bilmədilər, onu xalqımızın mədəniyyətindən və tarixindən ayırmağa totolitar sistemin təbliğat maşınının gücü çatmadı. Hətta xalq yaradıcılığının ən qədim daşıyıcıları sayılan aşıqlarımız belə proletar kitelini əyinklərinə keçirib toqqalansalar da , muğam yüksəldiyi ucalıqlardan aşağı yenmədi, rejimin tərənnümçüsünə çevrilmədi, onu susdurmaq, qarşısını almaq da mümkün olmadı. Sovet Azərbaycanında çox şeylər dəyişsə də Əliağa Vahid, Hüseyn Cavid, Mirzə Cəlil kimi muğam da zamanın zülmünə baş əymədən möhtəşəmliyini qorudu, xalqımızın genetik kodunu, istiqlal fəlsəfəsini əsrlər boyu qanadlarında müqəddəs rəmz kimi göylərə ucaltdı.

Azərbaycan müstəqilliyini qazandıqdan sonra muğam yenidən dövlətin himayəsinə alındı, onun öyrənilməsi və təbliği gücləndi. Sevindirici haldır ki, bu proseslərə XXI əsrdə ölkənin birinci xanımı başçılıq etdi. 2003-cü ildə UNESCO tərəfindən Azərbaycan muğamı bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsinin inciləri siyahısına alındı. Ardıcıl muğam festivallarının, beynəlxalq muğam simpoziumlarının keçirilməsi, muğam ensiklopediyasının, jurnalının və radiosunun yaradılması dövlətimizin milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması, yaşadılması istiqamətində atdığı ciddi addımlardır. Milli Konservatoriyanın yeni binasının istifadəyə verilməsi isə müstəqil Azərbaycan dövlətinin muğama, musiqiyə və bütünlükdə mədəniyyətimizə göstərdiyi böyük qayğının, təmənnasız himayənin təzahürüdür. Heç vaxt belə olmayıb! Milli Konservatoriyanın yeni binasının açılış mərasimində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev dövlətin humanitar siyasətini belə dəyərləndirir: "Ancaq özünə hörmət edən hər bir dövlət və xalq öz milli xüsusiyyətlərini qorumalıdır. Qorumasa, onda müəyyən müddətdən sonra bir xalq kimi yaşaya da bilməyəcəkdir. Biz ən çətin illərdə öz milli musiqimizi, adətlərimizi, həyat tərzimizi qoruya bilmişik. Biz əsrlər boyu başqa dövlətlərin tərkibində yaşamışıq. Başqa dövlətlərin təsiri altında olmuşuq, müstəqil olmamışıq. Mən dəfələrlə bunu demişəm, bir daha demək istəyirəm, tam əminəm ki, bizi bir xalq kimi qoruyan mədəniyyətimiz olubdur". Dövlət başçısının bu müdrik kəlamları bir xalq kimi qlobal təzahürlərin bəlalarından xilas olmağımızda, milli mənliyimizin, ləyaqətimizin, birliyimizin qorunmasında o cümlədən, muğamatın əvəzsiz rolunu qeyd etməyə əsas verir. Adi bir musiqinin xilaskar missiyasını anlamaq üçün keçmişə nəzər salmağa, bəzi mənəvi məqamalara diqqət yetirməyə ehtiyac vardır. Folklorşünas S Qəniyev XI-XII əsrlərdə  poeziya - sənət  beşiyi olan  Şamaxıda  Xaqani Şirvaninin əmisi böyük filolsof Ömər İbn  Osman  Kafiyyəddinin başçılıq etdiyi elm məbədinin fəaliyyət göstərdiyini qeyd edir. Burada bir çox    elmlərin – tibb, fəlsəfə,  astranomiya, kimya, riyaziyyat, dilçilik,  ədəbiyyat  eləcə də musiqinin   kamil  biliciləri  bir araya gəlir.

İnsanları səfərbərliyə alan, nikbin edən, təbii fəlakətlərlə mübarizədə gücünü birə on artıran Şamaxının varlı, zəngin adamları ilə söz və musiqi xiridarlarının qırılmaz birliyinin muğamın ruhundan güc aldığını görməmək mümkün deyil. Keçmişinə, kökünə bağlı olan xalq yenilməz olur. Hər bir azərbaycanlının daxili dünyası, genetik kodları da muğamla uzlaşır.

Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin professoru, Muğam kafedrasının müdiri Canəli Əkbərov muğamın dərin fəlsəfəyə və böyük qüdrətə malik olduğunu təsdiqləyir. Tarixçilərimiz, folklorşünaslarımız muğam sənətinin Bakı, Qarabağ və Şamaxıda və ölkənin digər bölgələrində geniş yayılmasından, muğam məktəblərinin yaranmasından yazırlar. XIX əsrdə Şamaxı, Lənkəran, Şuşa, Bakı və Naxçıvanda yaranan ədəbi məclislərin sorağı bütün Azərbaycana yayılır. Ən başlıcası odur ki, bir qayda olaraq muğam xalqın aparıcı qüvvəsi kimi bütün ədəbi proseslərin önündə getməklə yanaşı, şerin, qəzəlin bütünlükdə poeziyanın inkişafında da əvəzsiz rol oynayırdı. Muğam xalqımızın milli şüurunu, mənliyini formalaşdırmaqla yanaşı onun harmonik inkişafına təkan verən, rəiyyətlə xalqın bütün təbəqələrinin uzlaşan vəhdətini təşkil edən ilahə bir qüvvədir. Muğam insanların şüurunda, əxlaqında və davranışlarında saflıq yaradan, qövmləri biliklərə, elmə istiqamətləndirən gücdür.

Dediklərimizi izah etmək üçün tarixə müraciət edək. XVIII əsrin sonundan XIX əsrin II yarısına kimi Şamaxıda əllidən artıq şəxsi məktəb olmuşdur. Baxmayaraq ki, Azərbaycan artıq bölünmüşdü, xanlıqlar müstəqilliyini itirmişdi. Türkmənçay müqaviləsi ilə 1829-cu ildə baş verən amansız zəlzələ üst-üstə düşərək, ümumxalq bədbinliyi üçün zəmin yarada bilərdi. Lakin, nədənsə, məhz bu illərdə mədəniyyətin və musiqinin inkişafı vüsət alır. 

Şamaxının təxminən iki əsrlik tarixini ağuşuna alan zamanı və bu zamanın səmalarında ulduzlar kimi parlayıb sönən müğənniləri, xanəndələri, şairləri, qəzəlxanları, xalqımızın müdriklərini və mülk sahiblərini xatırlayanda Sədi ilə razılaşmamaq mümkün deyil. Həqiqətən də, "zaman sabitdir, ötüb keçən bizik". Muğam zamandan, qərinələrdən yüksəkdə dayanaraq inkişaf etdi, təkmilləşdi və xalqımızı da arxasınca apararaq, bu günki müdriklik və kamillik zirvəsinə ucaltdı. 

Şamaxıda XIX əsrin əvvəlindən sonuna kimi davam edən musiqi məclislərinə nəzər salmaq yerinə düşərdi. O dövrün zəngin mülkədarlarından sayılan Əhməd Sultanın əsasını qoyduğu və oğlu Mahmud Ağanın ömrünün sonuna qədər apardığı musiqi məclisləri əyləncə, eyş-işrət xatirinə təşkil edilmirdi. Bəzi mənbələrdə Əhməd Sultanın Şamaxı xanı Ağası xanla yaxınlığı, həm də qohumluğu göstərilir. Atasının nəcib əməllərini davam etdirən Mahmud Ağa muğam bilicilərini, qəzəlxanları uzun illər himayəsinə alır. Yəni görülən işlərin miqyası adi musiqi məclisləri anlamından kənara çıxır, daha geniş və daha böyük bir fəlsəfi məhfumu əhatı edir. Biz muğamın əsrlər boyu insanların şüuruna müsbət təsirini, mədəniyyətin bütün sahələrinin inkişafına təkan verən aparıcı qüvvəsini görürük. Mahmud Ağanın ətrafında olan istedadların, bilik və ağıl sahiblərinin surətlərini yan-yana düzə bilsəydik, muğam və qəzəl aşiqlərinin bənzərsiz rəsm qalereyası yaranardı. Xalqımızın mədəniyyətinin, maarifinin, elminin və incəsənətinin inkişafı üçün heç kimdən mükafat gözləmədən, sonsuz bir eşq, vətən sevgisi ilə əzmlə çalışan saysız-hesabsız sənət fədailərini görürük. Söz və musiqi xiridarları ilə onlara arxa duran, himayədarlıq edən mülk, sərvət sahibləri ecazkar bir harmoniyada, vəhdətdə əməkdaşlıq ediblər. Bu harmoniya bulaq kimi çağlayaraq muğamdan bəhrələnib desək yanılmarıq. Şamaxıda XIX əsrin ortalarında yaşayan varlı adamların sayı yüzlərlə olub. Onlar maarifə, sənətə xüsusi rəğbət bəsləyər, Mahmud Ağaya, onun musiqi məclisinə böyük hörmətlə yanaşardılar. Özləri də saraya dəvət alan sənətkarlara, keçirilən müsabiqələrə qayğı ilə yanaşar, İran, Tiflis, Orta Asiya musiqiçilərini, rusiyalı səyyahları qonaq da edərdilər. Onlar başa düşürdü ki, Mahmud Ağanın gördüyü xeyirxah işlər Şamaxıya yalnız ucalıq gətirir. Çox güman ki, Mahmud Ağa muğamın fəlsəfəsini, onun emosianal gücünü hiss edən və qiymətləndirən bir mülkədar olub. Əgər belə olmasaydı onun məclislərində, keçirdiyi müsabiqələrdə sənətkarlarla yanaşı  tacir, mülkədar və eləcə də dövlət qulluqçuları da qonaq qismində iştirak etməzdilər. Mahmud Ağa böyük səxavətlə məşhur xanən­də­lərə, tar­zən­lərə, rəqqaslara, rəqqasələrə yer ayırmış, yaşama­larına imkan yaratmış, onların sənətin sirləri ilə məşğul olması, zirvələri fəth etməsi üçün sarayında adi musiqi məclisi və eyş-işrətə yığılan kef əhlindən fərqli kübar ziyalı mühiti yarat­mışdı. Məclisə fitri istedadların dəvət olunması üçün axtarışlar aparılardı. İştirakçılara S.Ə.Şirvani, Həsən Çəp, Nəcəf bəy, Aşıq İbrahim və digərləri muğam və klassik poeziyanın sirlərini öyrədərdi. Burada xüsusi təlimlər keçirilər, risalələr hazırlanardı. Nəticədə muğam müsabiqəsindən keçən qaliblər, iştirakçılar bütün Şərqdə məşhurlaşar, ad qazanardılar. Burada musiqi, muğamla həmahəng poeziyanın – şerin və qəzəlin inkişafı üçün münbit zəmin yaranmışdı. Bütün Azərbəycanın bir xalq, millət kimi inkişafı üçün zəruri idi.

Keçmişini dərk edən, gələcəyinin uğur kodlarını öz kökündə, tarixində axtaran xalq təkamülündə ləngimir, geridə qalmır, əksinə, irəli sıçrayır, milyonlara, milyardlara nümunə ola bilir.

Ölkənin Birinci xanımı Mehriban Əliyeva Azərbaycan sivilizisayiların qovuşduğu məkanda yerləşdiyini qeyd edərək muğamın Azərbaycan xalqına məxsus məxsus ən gözəl hisslərin daşıyıcısı olduğunu vurğulayır. O qeyd edir ki, bütün bu hisslər muğamın fəlsəfəsinin özülündədərir. Həqiqətən də mənəvi və psixoloji aspektdən milli-mənəvi dəyərlərimizin zəngiunliyini araşdıranda, xalqımızın tərəqqisi, elmin, mədəniyyətin inkişafı yolunda gördükləri işlərə diqqət yetirəndə, ayrı-ayrı qərinələrdə yaşayan, müxtəlif peşələri təmsil edən, fərqli aqibətlərin sahibi olan şəxsiyyətlərin arasında qırılmaz bağlılığın mövcud olduğu üzə çıxır.

Şamaxı musiqi məclislərinin sorağı Qarabağ, Bakı, Gəncə, Tiflis və Naxçıvana, hətta İrana, Orta Asiyaya kimi gedib çıxmışdı. Sovetlər dövründə məclis sözü əsl mənasını itirir, qonaqlıq, ziyafət anlamında işlədilir. Amma Azərbaycan dilinin izahlı lüğətində məclis sözünün bir mənası da qanunverici orqan kimi göstərilir. O zaman Mahmud Ağanın məclisi də sözdə, musiqidə meyarları təyin edən, inkişafa təkan verən bir qurum idi. Belə məclisə müğənni, şair, sənətkarlardan savayı, ziyalı, bəy, tacirlər də qatılardı. Məhz bu amillərə görə biz çəkinmədən Mahmud Ağa məclisini daha mötəbər bir quruma - muğam universitetinə bənzədirik, çəkinmədən elm məbədi ilə müqayisə edirik.

Şamaxının sayılıb-seçilən bəy-bəyzadələri, adlı-sanlı simaları və minlərlə sadə insan tarixi faciələrlə üz-üzə qaldılar. Bolşevik diktaturası, 37-ci illərin repressiyaları, İkinci Dünya müharibəsi. Bu faciələrin aramsız zəncirində Mahmud Ağanın övladlarının, nəvə və nəticələrinin əqidələri dəyişmədi, Sədinin təbirincə desək, zamanın özü kimi sabit qaldı. Belə çıxır ki, muğam da zamanın özü kimi dəyişməyən, sabit bir qüdrətə malikdir. Onu nə çar Rusiyası, nə də sovet ideologiyası dəyişə bildi, nə də ki, 37-ci illərin repressiyaları sındırdı. Muğam möhtəşəmliyi ilə tarixin bütün sınaqlarından saf çıxdı.

Dövlət başçısının Milli Konservatoriyanın yeni binasının açılışındakı çıxışında ibrətamiz məqamlar var. O, xalqımızın assimilyasiyaya uğramasının qarşısını alan, bizi xalq kimi tarixin sınaqlarından bütöv çıxaran dəyərlərin mədəniyyətimiz, ana dilimiz, musiqimiz və poeziyamızdan ibarət olduğunu bildirdi: "Hər bir ölkə üçün, xüsusilə o qədər də böyük olmayan ölkələr üçün belə bir təhlükə vardır. Bu təhlükədən özümüzü qorumaq üçün milli-mənəvi dəyərlər möhkəm olmalıdır. Mənəvi dəyərlərin də tərkib hissəsi bizim milli musiqidir. Ona görə biz həm öz keçmişimizə hörmətlə yanaşmalıyıq, eyni zamanda, gələcəyə baxaraq bu müsbət meyilləri cəmiyyətdə gücləndirməliyik ki, Azərbaycan dəyərləri sarsılmasın, əriməsin, bizim həyat tərzimiz daim ənənəvi olsun və milli musiqimiz yaşasın".

Muğam tədqiqatçıları bu müsiqi janrının mürəkkəb olduğu qədər də sadə və başadüşülən olduğunu təsdiq edirlər. O dinləyiciyə hansı millətin və xalqın, hansı dilin daşıyıcısı olmasından asılı olmayaraq təsir etmək gücünə malikdir.

Respublikanın Xalq artisti Zabit Nəbizadənin muğama  fərqli bir dəyər verir:

- Özüm oxuyanda daxilən, mənən hiss edirəm ki, səsimi də, özümü də Tanrı qoruyur, ona görə də muğamata arxalanıram, sadiq bir dosta, sirdaşa güvənən kimi. Özümü arxalı sanıram, sanki arxamda yenilməz bir ordu dayanıb. Bilirəm ki, muğamla hansı yana getsəm də uğur qazanacağam. Ulu öndəri bir çox səfərlərində müşayət edənlərin içində tar, kaman və bir də muğam ifaçısı olub. Muğamatın fəlsəfi  yozumu da sənətin bu məqamı ilə Allaha yaxınlaşmaqdadır. Əlbəttə hamı Tanrıya yaxın olmaq istəyir, lakin bu mümkün deyil. Bunun üçün nəcib əməllərin sahibi olmaq lazımdır. Bu baxımdan muğam nəcibliyin təcəssümüdür.  Muğamı ifa edəndə, öz boğazından gələn səs səni qollarında yerdən aralayır. Oxuyursan, səni dinləyənlər də ifanı eşidir, səni görür, lakin anlayırsan ki, artıq səni səmavi qüvvələr idarə edir, özünə tabe deyilsən, göylərdə pərvazlanırsan, qayıtmağın, geri dönməyin də səndən asılı olmur, muğamın qanadlarında baş verir.

Məşhur muğam ifaçılarından Ağakərin Nafizlə öz vətənində Şamaxıda görüşdük, muğam oxuyanda hansı hissləri keçirdiyini, hansı dünyalara qovuşduğunu, hansı səyyarələrlə rastlaşdığını soruşduq.

- Muğamda səs, avaz, ümumiyyətlə bütünlükdə muğamatın özü ecazkar ruh kimidir. O bizdən asılı deyil, bizə itaət etmir, boğazdan gələn səs, avaz beynimizin idarə etdiyi, şüurumuzun özünə ram edə bildiyi ifa tərzi deyil. Mənim üçün muğam bizim ağlımızdan, şüurumuzdan kənarda, fəzada öz qanunları ilə yaşayan müstəqil, şüurlu, canlı bir varlıqdır. – Ağakərim Nafizin muğam oxuyarkən yaşadığı hislərlə bizimlə belə bölüşdü. Ona görə də  Muğamla insan və zaman arasında vəhdətdən, harmoniyadan savayı digər bağlılıqlar mövcuddur. Min il, yüz il əvvəlki muğamla bu günkü muğam arasında da canlı əlaqə var. Zaman haqqında müqəddəs kitabımızda deyilir ki, sizin saydığınız min il Tanrının dərgahında bir gün kimidir. Belə bir baxış bucağından əsrlərin dərinliklərindən qaynaqlanan muğama nəzər salsaq bu ecazkar sənət növünün kainatda canlı bir varlıq, düşünən beyin kimi mövcud olduğunu gərəcəyik. Amerika kosmonavtının Lui Armstonun ayda əzan səsinə bənzər avazın eşitməsini xatırlayaq. Əgər əzanın da muğam üstündə ifa olunmasını nəzərə alsaq, muğamatın kainatda mövcudluğana şübhə qalmır. Muğam elmi, mədəniyyətti, şeiriyyəti və poeziyanı özündə cəmləyən zəngin məbəd kimidir. Zabit Nəbizadə deyir ki, muğam sərbəst düşüncəyə, müstəqil şüura malikdir, canlı varlıq kimidir. Bütün xalqların muğamlarının içində Azərbaycan muğamı hamıdan zəngin və kamildir. Çünkü biz əsrlər boyu onu cilalamışıq, təmiizləmişik, saflaşdırmışıq. Eyni zamanda muğamatın özünün də bizim şüurumuza ciddi təsiri olmuşdur, millət kimi xalq kimi formalaşmağımızda muğamat öz rolunu oynamışdır.  Muğamdakı avazı adi səs, ifa tərzi kimi qəbul etmək sadəlövhlük olardı. Tanrı yaratdığı insana necə ruhundan can veribsə, muğam da xalqımızın ruhundan bəhrələnərək inkişaf edib.  “Mən muğamata ürəyimi verdim, onu səsimdə, mahnılarımda yaşadıram ki, bu fani dünyanı tərk edib gedəndən sonra muğam da məni yaşatsın. Bu ehtiyacın mənim mənəvi təlabatımdan və ya muğamın qüdrətindən irəli gəldiyini də izah etmək çətindir”. –Xalq artisti Zabit Nəbizadə belə deyib.

B.İMANQULİYEV

Soundtrack
9 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Царица Тамара мировой арены: «Иногда на сцене я счастливее, чем в жизни»

Тамара Гвердцители – это замечательная певица, сумевшая за много лет стать настоящим символом Грузии. Ее музыка пьянит и завораживает, а потому в настоящее время жизнь и судьба любимой артистки всегда находится на виду.

Но что же нам известно о певице, имя которой уже давно превратилось в своеобразный синоним музыкального искусства на пространстве СНГ? Мы сегодня решили разложить все по полочкам и проследить весь жизненный путь певицы. Вы с нами? Будет интересно.

РАННИЕ ГОДЫ, ДЕТСТВО И СЕМЬЯ ТАМАРЫ ГВЕРДЦИТЕЛИ

Тамара Гвердцители появилась на свет 18 января 1962 года в городе Тбилиси. Ее семья была интернациональной.  Отец Михаил Павлович Гвердцители — из древнего грузинского дворянского рода Гвердцители(Гвердцители — одна из древнейших фамилий. Состоит из двух слов: Цители — красный, гверд — бок. Фамилию дал предкам царь на поле битвы в XIV веке: предок, героически сражаясь за независимость Грузии против турок, был ранен, его прозвали Красный Бок (окровавленный бок)). Мать Инна Владимировна Кофман — еврейка, внучка одесского раввина. Как отмечается в большинстве источников, именно она в свое время настояла на том, чтобы дочь начала заниматься музыкой.

Уже в дошкольном возрасте женщина отвела Тамару в музыкальную школу, действовавшую при Тбилисской консерватории. А впоследствии всегда поддерживала дочку во всем.

  • ТАМАРЫ ГВЕРДЦИТЕЛИ: «Однажды учительница в школе нам объявила, что одноклассница покончила жизнь самоубийством. В тот же день я подошла к роялю и начала играть. Мелодия была в трагической тональности, стихи белые – было не до рифм. Так в 12 лет я написала свою первую песню.»

Возможно, благодаря помощи матери наша сегодняшняя героиня уже в детстве стала удивлять всех своими яркими музыкальными талантами. В начале семидесятых годов она стала выступать в составе детского ансамбля Мзиури, вместе с которым очень скоро стала гастролировать по городам и весям Советского союза.

Окончив общеобразовательную школу, наша сегодняшняя героиня начала совершенствовать свои музыкальные навыки в Тбилисской консерватории. В этом месте она занималась по классу фортепиано и музыкальной композиции. Кроме того, впоследствии артистка окончила также специальный музыкальный колледж, в котором некоторое время оттачивала свои вокальные навыки.

Получив необходимо образование, Тамара Гвердцители стала часто выступать с концертами в различных грузинских домах культуры, а также регулярно появляться на музыкальных конкурсах в разных уголках СССР. В девятнадцать лет артистка стала победительницей сочинского конкурса «Красная гвоздика», а также обладательницей второй премии Днепропетровского фестиваля.

В 1982-м году наша сегодняшняя героиня сумела перешагнуть границы Советского союза, представ на песенном конкурсе в немецком Дрездене. Также успешно выступала на фестивалях в польском Сопоте, итальянском Сан-Ремо и многих других городах. В 1988-м году певица выиграла болгарский конкурс «Золотой Орфей», после чего стала очень популярна в СССР и за его пределами.

ЗВЕЗДНЫЙ ПУТЬ ПЕВИЦЫ ТАМАРЫ ГВЕРДЦИТЕЛИ

Свой путь на советской эстраде Тамара начала с двух альбомов, представленных публике в восьмидесятые годы. Обе пластинки имели довольно странные для современных слушателей названия – «Дебют. Тамара Гвердцители (миньон)» и «Музыка: поет Тамара Гвердцители».

Кроме того, в восьмидесятые годы артистка успела выпустить огромное множество шлягеров, которые моментально стали популярны в СССР. Весьма примечательно, что уже в этот период песни артистки отличались полилингвизмом. Некоторые композиции певицы были исполнены в рамках тех или иных кинематографических фильмов.

  • Она исполняет песни на более чем десяти языках: грузинском, русском, французском, итальянском, испанском, английском, иврите, украинском, армянском, немецком и др.

В 1989-м году успехи грузинской певицы отметили у нее на родине. Она получила звание Заслуженной артистки ГССР. Два года спустя певица стала также Народной артисткой Грузия.

Впоследствии многие престижные государственные награды были вручены певице и в других государствах. В 2004-м году стала Народной артисткой России. В ее послужном списке есть также звания Народной Артистки Ингушетии, орден «За возрождение России. XXI век», орден Почета, премия «Хранитель мира», а также огромное множество других наград самого разнообразного толка.

Возвращаясь к теме ее музыкального творчества, отметим, что в отличие от многих других певиц Тамара Гвердцители не потерялась на сцене и после распада Советского союза. В разные годы она выпустила четырнадцать студийных альбомов (двенадцать после распада СССР), а также приняла участие в немыслимом количестве концертов, фестивалей, конкурсов. Во многих смотрах молодых исполнителей грузинская артистка участвовала в качестве члена жюри или почетной гостьи.

  • Тамара Гвердцители: «Один поклонник, директор авиастроительной компании, хотел подарить мне самолет.»

В 1991 году Тамара Гвердцители стала выступать на европейской сцене. Заключив контракт с композитором Мишелем Леграном, артистка выступила в парижской «Олимпии», после чего стала частой гостьей во Франции.

В разные годы ее концерты прошли в Чехии, Австрии, Германии, а также многих других странах западной и центральной Европы.

В последние годы артистка часто гастролирует по городам СНГ. В конце 2000-х годов Тамара Гвердцители часто пела на сцене Днепропетровского оперного театра, где некоторое время выступала вместе с итальянцем Джованни Рибикьезу.

ТАМАРА ГВЕРДЦИТЕЛИ СЕГОДНЯ

  • Она и умеет играть на более чем пяти инструментах: рояль, гитара, синтезатор, орган, аккордеон и др.

В 2006-м и 2010-м году также работала в качестве актрисы. Так, в частности, артистка снялась в фильмах «Жена Сталина» и «Дом образцового содержания».

В разные годы грузинская певица также участвовала в проектах российского Первого канала «Призрак оперы» и «Две звезды».

Сегодня артистка, как и прежде, дает концерты и выступает с различными музыкальными программами.

ЛИЧНАЯ ЖИЗНЬ ТАМАРЫ ГВЕРДЦИТЕЛИ

  • Тамара Гвердцители: «Тэтчер была с официальным визитом в СССР, и ее в сопровождении Шеварднадзе привезли на мою свадьбу.»

В жизни артистки было три супруга. В течение девяти лет артистка была замужем за режиссером и руководителем Гостелерадио Грузии Георгием Кахабришвили. В этом браке на свет появился сын знаменитостей – Сандро.

Впоследствии артистка была замужем также за бакинским адвокатом по имени Дмитрий. Второй супруг певицы эмигрировал в США, где несколько лет спустя умер от давней болезни сердца.

  • Тамара Гвердцители: «Третий муж меня настолько ревновал, что это даже невозможно подвести под какую-то категорию. Хотя, как мне кажется, поводов я ему не давала.»

С третьим мужем Тамара Гвердцители также прожила недолго. Брак с кардиохирургом Сергеем Амбатьело распался в 2005-м году после нескольких лет совместной жизни.

Подготовил: Мамед Рауф

Bakı və bakılılar
10 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Balaxanı camaatı neft işlədəndə, dünya bilmirdi neft nədir

XIII əsr
Abşerona səfər edən ərəb tarixçisi Məhəmməd Bekran öz kitabında Balaxanıda neft çıxarma quyusu haqqında bəhs edir.

1594-cü il 
Bakının Balaxanı qəsəbəsində dərinliyi 35 metr olan neft quyusunda üzərində quyunun qazılma tarixi – 1594-cü il və ustanın adı – Allahyar Məmməd Nuroğlu qeyd olunmuş daş tapılır.

1823 - cü il
Balaxanıda “Xələfi” quyusunun yaxınlığında üzərində “quyu 200 il bundan qabaq yenidən qurulub” sözləri yazılmış daş tapılıb.

1837-ci il
Balaxanıda Nikolay Voskoboynikovun Abşeronda və dünyada ilk neftayırma zavodu işə düşür (ABŞ-da ilk analoji zavod 1855-ci ildə Samuel Kayer tərəfindən tikiləcəkdi).

1851-ci il
Mayın 1-də Londonda Ümumdünya sərgisində dünyada ilk dəfə olaraq “Kimya məhsulları” bölməsində 32) Bakı qəzasının Şamaxı quberniyasından Balaxanı, Binəqədi və Bibi-Heybət sahələrindən qara neft; və 33) Suraxanı sahəsindən ağ neft nömrələri altında Rusiya (Azərbaycan) neftinin nümunələri nümayiş etdirilib. Sərginin Rusiya bölməsinə Qafqaz canişini, knyaz M.S.Voronsov rəhbərlik edirdi.

1873-cü il
İyunda Balaxanıda üç ay ərzində 90 mln. Pud neft vermiş ilk güclü “Vermişevski” fontanı vurur.

1878-ci il
Tanınmış mühəndis A.V.Bari Nobel qardaşları üçün Rusiyada uzunluğu 9 km və diametri 3 dm olan ilk Balaxanı - Qara şəhər neft kəmərini layihələndirir və çəkir.

1879-cu il
Uzunluğu 12 km olan ikinci Balaxanı – Qara şəhər neft kəməri istismara verilir. 1884-cü ilə Balaxanı mədənlərinin sutkada 200 min puddan artıq neft ötürmək qabiliyyətinə malik 5 neft kəməri var idi. (Bütün neft kəmərləri istedadlı mühəndislər A.V.Bari və V.Q.Şuxovun rəhbərliyi altında tikilib).

18 mayda əsas kapitalı 3 mln. Rubl olan ikinci “ Nobel qardaşları neft istehsalı ortaqlığı” səhmdar şirkəti (bundan sonra qısa olaraq – “Nobel qardaşları” firması) yaradılıb.

1888-ci il 
8 - 9 oktyabr tarixində Rusiya imperatoru III Aleksandr ailəsi ilə birlikdə Bakıda olur. O Qara şəhərdə “Nobel qardaşları” firmasının zavodlarında; Balaxanı və Sabunçuda Rotşildin “Xəzər-Qara dəniz cəmiyyətinin” və Şəmsi Abdullayevin neft mədənlərinə baş çəkir.

1900-cü il
Bakıda İ.S.Dembot və L.Y.Liliyenştern Balaxanıda A.M.Benkendorf ticarət evinə məxsus neft mədənlərinin istismarı üçün “Abşeron neft cəmiyyəti” (əsas kapitalı 2,7 mln. Rubl olmaqla) təsis edirlər.
Balaxanıda neft mədənlərinin istismarı üçün “ The Balakhani Syndicate, Limited” ingilis səhmdar cəmiyyəti (əsas kapitalı 100 min funt sterlinq olmaqla) təsis olunub.

1905-ci il
Dünya neft sənayesi praktikası tarixində ilk dəfə Balaxanıda kompressor istismarı tətbiq olunur.

1910-cu il
“Nobel qardaşları” firmasının Balaxanı neft mədənində ilk dəfə olaraq dartaylama üçün yeni qurğu – Leynveber aparatı quraşdırılır və avqustun əvvəllərindən işləməyə başlayır.

1926-cı il
İyulda SSRİ-də Bakının Balaxanı, Suraxanı və Sabunçu neft rayonları ilə əlaqələndirən ilk elektrik dəmir yolu işə düşür.

Mənbə: Miryusif Mirbabayevin "Azərbaycan neftinin qısa tarixi" kitabı

Bakı üləmaları

Axund Mirzə Əbu Turab Axundzadə

Azərbaycan tarixində dərin hörmət və rəğbət bəslənən böyük din xadimlərindən biri də görkəmli şəxsiyyət Axund Mirzə Turab Axundzadədir. O, 1817-ci ildə Bakıda İçəri Şəhərdə tanınmış runani ailəsində dünyaya göz açmışdır.. İlk təhsilini o dövrdə Bakının məşhur təhsil ocaqlarından sayılan Mirzə Əbdül Həsib Qüdsinin mədrəsəsində almışdır. Cəhalət və xürafatın hökm sürdüyü dövrdə həmin mədrəsənin üstünlüyü ondan ibarət idi ki, orada ilahiyyat elmləri ilə yanaşı dünyəvi elmlər də tədris olunurdu. Təəssüflər olsun ki, həmin mədrəsənin nə tarixi, nə də onun banisi olan gözəl şair, maarifçi din xadimi Mirzə Həsib Qüdsinin fəaliyyəti bu günədək işıqlandırılmamış və təhqiq olunmamışdır. Təkcə bu faktı göstərmək kifayətdir ki, uzun illərdən bəri hüzr məclislərində "Yasin" surəsindən sonra oxunan tilavət tərifi Mirzə Həsib Qüdsi tərəfindən yazılmışdır.

Ərəb və fars dillərini mərəsədə mükəmməl öyrənən Əbu Turab bununla kifayətlənmir. Təhsilini davam etdirmək üçün, Ərəbistana yola düşür. Təhsilini Mədineyi-Münəvvərədə başa vurur və tələbəlik illərindəcə Məkkə ziyarətində olur. Yeri gəlmişkən qeyd etmək istəyirik ki, Mədinədə təhsil almış ilk və yeganə alim idi. Əbu Turab Axunzadə dövrünün ən görkəmli ilahiyyatçılarından hesab olunurdu. O, Bakının bir çox məscidlərində moizələr edərdi. Bəzən moizələrini ərəb dilində söyləyərdi. O, əsasən Bakının Əmircan məscidində fəaliyyət göstərirdi.

Axund  elmin və maarifin tərəfdarı idi. 1901-ci ildə öz qızını H. Z. Tağıevin qız məktəbinə qoymuşdu. 1845-1846-cı illərdə alim iki dəfə Tiflis şəhərinə dəvət olunmuş, Qafqaz baş canişini M. S. Vorontsov və Zaqafqaziya Şeyxülislamı Axund Məhəmməd Əli Hüseynzadə  tərəfindən qəbul edilmiş, ona Bakı vilayət qazısı vəzifəsi təklif olunmuşdu. Amma o bu vəzifədən imtina etmişdi. Əbu Turab Axund özünün ruhanilik fəaliyyəti ilə İslam dinini təhqir edənlərə qarşı amansız olmuşdu. Əbu Turab Axundzadənin Əlimərdan bəy Topçubaşov, Əhməd bəy Ağayev və Əli bəy Hüseynzadə ilə eləcə də, başqa ictimai xadimlərlə polemikaları olmuşdur. Onun 1907-ci ildə əvvəlcə "Həyat" qəzetində, sonra isə Tiflisdə kitabça şəklində çap olunmuş "Bizə hansı elmlər lazımdır" məqaləsi həmin dövrdə müxtəlif mübahisələrə səbəb olmuşdu. Axund Əbu Turab yazırdı: "Təbiətin hikmətini bilməklə insan olmaq olmaz. İlahi hikməti ilə kamilləşmək insanı insan edər." Məqalənin başqa hissəsində  deyilir: "Tibb elmini bilməklə bədənin xəstəliklərinə əlac etmək olar, lakin onunla insanlığı kəsb etmək olmaz."

 Hacı Zeynalabdın Tağıyevin Əbu Turab axundla yoldaşlıq və dostluq münasibəti olmuşdur. O, yaşca ondan böyük olan axunda böyük ehtiramla və hörmətlə yanaşmışdır. Təsadüfi deyildir ki, Hacı öz şəxsi faytonundan istifadə etməyə ancaq Axunda icazə vermşdi. Tağıyev dünyadan köçməzdən çox-çox əvvəl vəsiyyət etmişdi ki, öləndə onu Axund Mirzə Əbu Turabın ayağı tərəfində basdırsınlar. Onu Mərdəkanda "Pir-Həsən altı" deyilən qəbristanlıqda Əbu Turabın məzarının ayaq tərəfində dəfn etmişlər. Əbu Turab Axundzadənin yetişdirmələrindən biri onun qohumu Bakı vilayət qazısı Axund Mir Məhəmməd Kərim Müzəffərzadə idi. Onun qazılığına razılığı 1904-cü ildə Əbu Turab Axunzadə vermişdi. Məlumdur ki, Mir Məhəmməd Kərim Müzəffər Quranın "Kəşfül-həqaiq" adlı üç cilddən ibarət Azərbaycan dilində təfsirini vermişdir. Dörd il üç aya yazılan bu əsərin əsas müddəaları Əbu Turab Axundzadə ilə razılaşdırılmış, onun dəyərli məsləhətləri  nəzərə alınmışdı. Axund Əbu Turab tanınmış publisist idi. Hansı mövzuda yazırsa-yazsın, insanları həmişə maarifə, biliyə və birliyə çağırırdı. Orucov qardaşlarının nəşriyyatında onun "İslam firqələrinin səbəbləri" adlı kitabı nəşr edilmişdir. Bu kitab ilə o İslamiyyət içərisində təfriqə salanları ifşa etmişdir.

Öz dərin ağlı, zəkası, mərifəti və xeyirxalıqı ilə hörmət qazanmış, Bakı alimlərinin başçısı Mirzə Əbu Turab Axundzadə 1910-çu ildə Mərdəkənda vəfat etmişdir. Bakı milyonçusu Ağa Murtəza Muxtarov hörmət əlaməti olaraq, onun qəbri üstündə günbəz inşa etdirmişdir.

Bu bina hərracda 99000 rubla alınıb

Bu bina 1860-cı illərin sonunda memar Məşədi Qasım bəy Hacıbababəyovun layihəsi əsasında tikilməyə başlayıb. 1914-15-ci illərdə memar A.A. Nikitin binanın layihəsində bir sıra dəyişikliklər etdikdən sonra burada “Metropol” hoteli fəaliyyət göstərib.

Bu bina məşur milyonçu Hacı Hacıağa Dadaşovun gəlir evlərindən biri olub. O, bu binanı XX əsrin əvvəli Tiflisdə keçirilən hərracda 99 000 rubla alıbmış. Bina əvvəllər ikimərtəbəli olub, sovet Azərbaycanı dövründə binanın xarici görünüşündə bir çox dəyişikliklər edilib.

 

 

 

 

 

Qarışıq üslublu  unikal bina

Azərbaycan Tarixi Muzeyinin yerləşdiyi bu bina məşhur xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin yaşayış evi olduğunu hamı bilir. Binanın Bakı şəhərinin baş memarı olmuş İ. V. Qoslavskinin layihəsi əsasında inşa edildiyini də bəziləri bilir. 

Amma binanın tikintisi zamanı müxtəlif memarlıq üslublarından istifadə olunduğunu çoxu bilmir. Belə ki, simmetrik baş fasad italyan intibahının təmtəraqlı formalarında, təmizlik otağı fransız rokokosu, yemək otağı flamand barokkosu, yataq otağı isə modern üslubunda həll olunubdur. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İctimai yerdə ilk havalandırma

Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının binası barokko üslubunda tikilib. Bu tarixi binanın memarı İ. K.Ploşko olub. Bakıda ilk dəfə ictimai yerdə vintelyasiya sistemi bu binada tərbiq olunub. Bina kinoteatr kimi tikilib və “Fenomen” sinematoqrafı adı altında fəaliyyətə başlayıb. 1980-ci ildə bina Kukla Teatrına verilib. 

Şəhərimiz
11 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Bakı küçələrinin köhnə və yeni adları

Ağ şəhər pr. – Fəhlə prospekti – Nobel prospekti
1) Ağamalıoğlu – Müqtədir – Səid Rüstəmov
2) Ağamalıoğlu – Rastropoviclər
Axundov Əsədulla – Mehdi Mehdizadə
II Aleksandr sahili – Petrovski nab. – Sahil (Naberejni) – Stalin pr. – Neftçilər pr.
Anaşkin – Ülvi Bünyadzadə
Armyanski – Qorki – Mirzə İbrahimov
Aşağı Çəmbərəkənd – Saraykin – BMT-nin 50 illiyi
Aşağı Dağlıq – Zülfü Adıgözəlov
Aşağı Məzarlıq – Park – Mehdi Hüseyn
Aşağı Priyut – Kamo – S.Rəhimov
Aşağı Təzəpir – Mirzə Fətəli
4-cü Aşırım – Novruzov qardaşları
5-ci Aşırım – akad. Mustafa bəy Topcubaşov
6-cı Aşırım – Xan Şuşinski
7-ci Aşırım – Mağazinni – Osipyan – S.Rüstəm
8-ci Aşırım – Stanislavski – Şərq xalqları – Lenin – Azadlıq
9-cu Aşırım – Solntsev – akad. Mirəli Qaşqay
10-cu Aşırım – Fabritsius – Ceyhun bəy Hacıbəyli
(Azad) Azərbaycan qadını – Mirzəağa Əliyev
Aziatski – Montin – Əlövsət Quliyev
Balaxana şosesi – Moskva pr. – Xətayi pr.
Balaxana – Basin – Füzuli
Baryatinski – Fioletov– Əbdülkərim Əlizadə
Bazar – Hüsü Hacıyev
Beqlyarovski//Bəylərovski – Firdovsi 
Beloqorodski pr. – Ağ şəhər pr.-ə bax
Bir may – 1) Dilarə Əliyeva, 2) Çingiz Mustafayev
Birja – Azadlıq – Üzeyir bəy Hacıbəyli
Bolşoy Bulvarnı – Böyük Bulvar-a bax İrəvan – Vaqif
Bolşoy Krepostnoy – Böyük Qala-ya bax
Bolşoy Minaretski – Böyük Minarə-yə bax
Bolşoy Morskoy – Böyük Dəniz-ə bax
Bolşoy Salyanski – Böyük Salyan-a bax
Bondarnı – Dimitrov – Şəmsi Bədəlbəyli 
Böyük Bulvar – İrəvan – Vaqif
(Böyük) Cəmbərəkənd – Cəmbərəkənd-ə bax
Böyük Dəniz – Kirov – Bülbül
Böyük Qala – adı dəyişilməyib
Böyük Minarə – Asəf Zeynallı
Böyük Salyan – Müşfiq
Budaqov – Kaspiyski – Şmidt – Rəşid Behbudov
Buxara – Gertsen – Vəli Məmmədov
Buxarski – Buxara-ya bax Gertsen – Vəli Məmmədov
Buynak – Şeyx Şamil
Camaşırxana – 1) Qoqol, 2) Mərdanov qardaşları
Caparidze – Məhəmmədəmin Rəsulzadə
Cadrovı – Azad Azərbaycan qadını – Mirzəağa Əliyev
Cəmbərəkənd – Lermontov
Cicerin – Yusif bəy İbrahimli
Ckalov – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
1-ci Dağlıq – Hənifə Ələsgərov
2-ci Dağlıq – Mendeleyev – Qulu Quluyev
3-cü və 4-cü Dağlıq – akad. Mirqasımov
5-ci Dağlıq – Mirzoyan – Feyzulla Qasımzadə
6-cı Dağlıq – Abbas Səhhət
7-ci Dağlıq – Leninqrad pr. – 1) Fətəli xan Xoyski, 2) Nəsib bəy Yusifbəyli
8-ci Dağlıq – Kasparov – Möhsün Sənani
9-cu Dağlıq – İnqilab
10-cu Dağlıq – Sabit Rəhman
11-ci Dağlıq – Məsud Əlizadə
12-ci Dağlıq – Yusif Vəzir Cəmənzəminli
13-cü Dağlıq – Oqtay Kərimov
14-cü Dağlıq – Teymur Əliyev
15-ci Dağlıq – Əbdülvahab Salamzadə
Dar kücə – Poctovı – Ostrovski – Süleyman Tağızadə
Darvin – Fikrət Əmirov
Dekabristlər – Dağlı Yunis
Dəvəci – Sereteli
Dimitrov – Şəmsi Bədəlbəyli
Divicinski – Dəvəci-yə bax 
Dobrolyubov – İzzət Həmidov
Doktor – Adil Babayev
9 yanvar – Xaqani
Dvortsovı – Müslüm Maqomayev
Dzerjinski – Əhməd bəy Ağaoğlu
Engels – Məhəmmədyusif Cəfərov – Cəfərov qardaşları
S.Əfəndiyev – Vladislav Plotnikov
Əli Bayramov – Təbriz Xəlil Rza oğlu
Əyri kücə – Kolomiytsev – ?
Əzizbəyov – İslam Səfərli
Fabritsius – Ceyhun bəy Hacıbəyli
Fioletov – Əbdülkərim Əlizadə
Füzuli – Nizami
Gertsen – Vəli Məmmədov
Georgiyev – Cəlil Məhəmmədquluzadə
Gimnaziceski – Tolstoy
Haşımov meydanı – Gənclər meydanı
İskra – Əli bəy Hüseynzadə
İrəvan – Vaqif
Kaqanovic – Əliheydər Qarayev – Əhməd Cavad 
amenisti – Şors – Bəşir Səfəroğlu
Kamo – S.Rəhimov
Karantin – Pioner – Həzi Aslanov
Kasparov – Möhsün Sənani
Kaspiyski – Budaqov – Şmidt – Rəşid Behbudov
Ketsxoveli – akad. Şamil Əzizbəyov
Kirpicni – Kərpic
Kladbişenski – Məzarlıq-a bax
Knunyants kecidi – Natəvan döngəsi
Kolodezni – Ağamalıoğlu – Rastropoviclər
Kolomiytsev – ?
Kolyubakin – Yefim Saratovets – Nigar Rəfibəyli
Kooperativ – Yusif Məmmədəliyev
Korqanov – Rəsul Rza
3-cü Köndələn – Qafur Məmmədov
Krasnı – Qırmızı əsgər-ə bax 
Krasnı Asker– Qırmızı əsgər-ə bax 

Krasnoarmeyski – Qırmızı əsgər-ə bax 
Krasnokrestovski – Buynak – Şeyx Şamil
Krasnopresnenski – Füzuli – Nizami
Krasnovodski – Səməd Vurğun
Krayni krivoy – akad. Abdulla Qarayev
Krivoy – Əyri kücə-yə bax
Krupskaya – Əlimərdan bəy Topçubaşov
Kubinski – Quba-ya bax
Qabışev – İ.İsmayılov
Qaqarin – Afiyəddin Cəlilov
Qamaleya – Fuad İbrahimbəyov
1-ci Qanlıtəpə – Sverdlov – Salatın Əsgərova
3-cü Qanlıtəpə – M.Qasımov – Sahib Zeynalov
4-cü Qanlıtəpə – Ruhulla Axundov
5-ci Qanlıtəpə – S.Əfəndiyev – Vladislav Plotnikov
6-cı Qanlıtəpə – 8 Mart – Eldar Tağızadə
7-ci Qanlıtəpə – Dobrolyubov – İzzət Həmidov
8-ci Qanlıtəpə – Dağıstan
10-cu Qanlıtəpə – Hüseynqulu Sarabski
11-ci Qanlıtəpə – Vəzirov
Qarayev Əliheydər – Əhməd Cavad
Qasım İsmayılov – Zərgərpalan
M.Qasımov – Sahib Zeynalov
Qəssabbazar – Kolyubakin – Yefim Saratovets – Nigar Rəfibəyli
Qırmızı əsgər // Qırmızı ordu// Qırmızı – Bünyad Sərdarov – Neftçi Qurban Qorcakov – Malıgin – Hacı Zeynalabdin Tağıyev
Qorki – Mirzə İbrahimov
Quba – Qubanov – Zivər bəy Əhmədbəyov
Qubanov – Zivər bəy Əhmədbəyov
Qubernski – Krasnopresnenski – Füzuli – Nizami
Lalayev kecidi – Knunyants kecidi – Natəvan döngəsi
Lebedinski dön. – 1-ci Ckalov dön. – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
Lenin – Azadlıq
Leninqrad pr. – 1) Fətəli xan Xoyski, 2) Nəsib bəy Yusifbəyli
Lüksemburq Roza – Kövkəb Səfərəliyeva
Mağazin – Osipyan – S.Rüstəm
Malağan – 9 yanvar – Xaqani
Malı Morskoy – Todorski - ?
Malıgin – Hacı Zeynalabdin Tağıyev
Mariinski – Korqanov – Rəsul Rza
Maştağinski – Əlibaba Dadaşov
Melnicni – H.Qurbanova
Mendeleyev – Qulu Quluyev
Menjinski – Həqiqət Rzayeva
Merkuryevski – Şaumyan – Azərbaycan
Məmmədov Bülbül – Naxçıvani
Məzarlıq – Park – Mehdi Hüseyn
Mixaylovski – Zevin – İncəsənət – Həsən Əliyev – Əziz Əliyev
Milyonnı – Darvin – Fikrət Əmirov
Milyutinski – Trotski – Myasnikov – Tərlan Əliyarbəyov
Minarət – Asəf Zeynallı
Mirzoyan – Feyzulla Qasımzadə
Molokanski – Malağan-a bax
Montin – Əlövsət Quluyev
Moskva pr. – 1) Xətayi pr., 2) Moskva pr.
Q.Musabəyov – Nemət Quluyev
Musəvi – Məhəmmədsadıq Əfəndiyev
Müqtədir – Səid Rüstəmov
Myasnikov – Tərlan Əliyarbəyov
Naberejni – Sahil-ə bax
Naberejni Aleksandra II – II Aleksandr sahili-nə bax
Naqornı – Dağlıq-a bax
1) Nərimanov (1920-30-cu illərdə) – Çkalov – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
2) Nərimanov (1960-80-ci illərdə) – 1) Hüseyn Cavid, 2) Parlament
Nəvai – Koroğlu Rəhimov
Nikolay – Parlaman – Kommunist – İstiqlaliyyət
Nijni Cəmbərəkəndski – Aşağı Cəmbərəkənd-ə bax
Nijni Kladbişenski – Aşağı Məzarlıq-a bax
Nijni Naqornı – Aşağı Dağlıq-a bax
Nijni Priyutski – Aşağı Priyut-a bax
Nijni Təzəpirski – Aşağı Təzəpir-ə bax
Nobel pr. – Fəhlə pr. – Nobel pr.
Ofiserski – Musəvi – Məhəmmədsadıq Əfəndiyev
Olginski – Caparidze – Məhəmmədəmin Rəsulzadə
Orlovski – Ağamalıoğlu – Müqtədir – Səid Rüstəmov
Osipyan – S.Rüstəm
Ostrovski – Süleyman Tağızadə
1-ci Paralel – İskra – Əli bəy Hüseynzadə
2-ci Paralel – Bala Məcidov
3-cü Paralel – M.Əbilov
4-cü Paralel – Sübhi Salayev
5-ci Paralel – Qamaleya – Fuad İbrahimbəyov
6-cı Paralel – Bülbül Məmmədov – Naxçıvani
7-ci Paralel – Bəsti Bağırova
Park – Mehdi Hüseyn
Pereval – Aşırım-a bax
Persidski – Poluxin – Murtuza Muxtarov
Petrovski nab. – Naberejni – Stalin pr. – Neftcilər pr.
Pioner – Həzi Aslanov
(Köhnə) Poct – Ostrovski – Süleyman Tağızadə
(St.) Poctovı – (Köhnə) Poçt-a bax
(Köhnə) Polis – Kooperativ – Yusif Məmmədəliyev
(St.) Poliseyski – Köhnə Polis-ə bax 

Poluxin – Murtuza Muxtarov
3-cü Poperecni – 3-cü Köndələn-ə bax
Poroxovoy – Spandaryan – Qarabağ
Pozenovski – Engels – Məhəmmədyusif Cəfərov – Cəfərov qardaşları
Pracecni – Camaşırxana-ya bax
Proletar – Vidadi
1-ci Razyezdnoy – M.Qədirli
2-ci Razyezdnoy – Dekabristlər – Dağlı Yunis
Rıleyev – Ə.Əlizadə
Romanovlar – 28 aprel – 28 May
Sadovı – Nərimanov – Ckalov – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
Sahil (Naberejni) – Stalin prospekti – Neftcilər prospekti
Saraykin – BMT-nin 50 illiyi
Sergeyev – Qabışev – İ.İsmayılov
Serkovnı – Proletarski – Vidadi
8 Mart – Eldar Tağızadə
Sisianov – Əli Bayramov – Təbriz Xəlil Rza oğlu
1-ci sloboda – Rıleyev – Ə.Əlizadə
2-ci sloboda – Çapayev – Təbriz
3-cü sloboda – Klara Setkin
4-cü sloboda – Yəhya Bakuvi
5-ci sloboda – Aşıq Alı
Solntsev – akad. Mirəli Qaşqay
Sovet – N.Nərimanov
Spandaryan – Qarabağ
Spasski – Q.İsmayılov – Zərgərpalan
Stalin prospekti – Neftcilər prospekti
Stanislav – Şərq xalqları – Lenin – Azadlıq
Suraxanı – Bir may – 1) Dilarə Əliyeva, 2) Çingiz Mustafayev
Sverdlov – Salatın Əsgərova
Svoboda – Üzeyir bəy Hacıbəyli
Şah – Mirzə Fətəli
Şamaxı – C.Cabbarlı
Şaumyan – Azərbaycan
Şərq xalqları – Lenin – Azadlıq
Şirşov – Almas İldırım – Həsən Abdullayev
(l-t) Şmidt – Rəşid Behbudov
Şors – Bəşir Səfəroğlu
Tatar – Krupskaya – Əlimərdan bəy Topcubaşov
Tatyana – Fabritsius – Ceyhun bəy Hacıbəyli
Telefon – Romanovlar – 28 aprel – 28 May
Telnov - Xocalı
Təzəpir – Sovet – Nərimanov
Todorski
Torqovı – Nizami
Trotski – Myasnikov – Tərlan Əliyarbəyov
Tverskoy – Mirzə Mənsur
Uritski – Əbdüləzəl Dəmirçizadə
Uzki ulitsa – Dar kücə-yə bax
Vağzalnı – Puşkin
Vaqif – Həsən Seyidbəyli
Vanilov – Tələt Şıxəliyev
Varvarinski – Menjinski – Həqiqət Rzayeva
Velikoknyajeski – Olginski – Caparidze – Məhəmmədəmin Rəsulzadə
Verxni Kladbişenski – Yuxarı Məzarlıq-a bax
Verxni Naqornı – Yuxarı Dağlıq-a bax
Verxni Priyutski – Ketsxoveli – akad. Şamil Əzizbəyov
Verxni Təzəpirski – Yuxarı Təzəpir-ə bax
Vladimir – Roza Lüksemburq – Kövkəb Səfərəliyeva
Vodovoznı – Şirşov – Almas İldırım
Vorontsov – Əzizbəyov – İslam Səfərli
Voroşilov – Darvin – Fikrət Əmirov
Voznesenski – Cicerin – Yusif bəy İbrahimli
Vrangel – Zinovyev – Kaqanovic – Əliheydər Qarayev – Əhməd Cavad
Yefim Saratovets – Nigar Rəfibəyli
Yuxarı Dağlıq – Abdulla Şaiq
Yuxarı Məzarlıq – Vaqif – Həsən Seyidbəyli
Yuxarı Təzəpir – Mustafa Sübhi
2-ci Zavağzal – Anaşkin – Ülvi Bünyadzadə
3-cü Zavağzal – Q.Musabəyov – Nemət Quluyev
4-cü Zavağzal – Kazımzadə Abbasqulu
5-ci Zavağzal – Əliağa Vahid
7-ci Zavağzal – Vanilov – Tələt Şıxəliyev
8-ci Zavağzal – Dzerjinski – Əhməd bəy Ağaoğlu
9-cu Zavağzal – Uritski – Əbdüləzəl Dəmirçizadə
10-cu Zavağzal – Qədirbəyova
11-ci Zavağzal – Nəvai – Koroğlu Rəhimov
12-ci Zavağzal – Qafur Rəşad Rzazadə
13-cü Zavağzal – İzzəddin Həsənoğlu
Zavedenski – Krasnoarmeyski // Krasnı – Bünyad Sərdarov – Neftçi Qurban
1-ci Zavod – Qaqarin – Afiyəddin Cəlilov
2-ci Zavod – Firuz Qəmbərov
3-cü Zavod – Sabit Orucov
4-cü Zavod – Əsədulla Axundov – Mehdi Mehdizadə
5-ci Zavod – Telnov - ?
6-cı Zavod – Süleyman Vəzirov
9-cu Zavod – Kamandar Əhmədov
Zevin – İncəsənət – Həsən Əliyev – Əziz Əliyev
Zinovyev – Kaqanovic – Əliheydər Qarayev – Əhməd Cavad

“Yolçu yolda gərək” – yol da yol olsun gərək

Maşınla və ya piyada gedərkən yol nişanları ilə qarşılaşmadığımız gün olmur. Onlar, müəyyən mənada bizi istiqamətləndirməli, doğru yolda olub-olmadığımızı bildirməli, mənzil başına çatmaqda bir növ bizə yardımçı olmalıdır. Amma gəlin görək, bu nişanlar bizi nə dərəcədə istiqamətləndirir? Yol nişanları heç bizə yardımçı olurmu? Bəzən qarşımıza elə istiqamətverici yol nişanları çıxır ki, onların nə anlama gəlməsini ha fikirləşirsən, tapa bilmirsən. Elə bu yazını da həmin problemə həsr etmişəm. Başlayaq... yolumuz uzundur.

“Yolumuz hayanadır?”

Bəzən yolun tən ortasında durub bu sualın cavabını axtarırıq, amma tapmaqda çətinlik çəkirik. Bu çətinliyi yaradan da elə bizim yollarda qoyulmuş “istiqamətləndirici” nişanlardır. Adamın Allahı var, yol nişanlarından boluq. Məsələn, iki və ya dörd yol ayırıcını, döngəni bildirən... amma bu nişanları tərtib edənlər sadəcə ox işarələri ilə kifəyətləniblər, bu oxun hara apardığı ilə bağlı lövhələrə heç bir məlumat yazmayıblar. Aleksandr Litvin, Darya Mironova, Nataliya Vorotnikova, Zirəddin Rzayev kimi məşhur ekstrasenslərlə qohumluq bağımız olmalıdır ki, bu, sadəcə oxlarla göstərilmiş yolun sonunda hara varacağımızı öncədən bilək. Yol ayırıcında qoyulmuş iki ox işarəsi yolçulara nə deyir? Bu oxlara baxıb, düşünürsən: “Yolumuz hayanadır?”. Özümüzü bir anlıq nağıllar aləmində hiss edirik – “görəsən, işıq gələn tərəfə gedək, yoxsa it hürən tərəfə?”. Bu minvalla iki yoldan birini seçir və baş alıb gedirik... və  agah olanda ki, düz yolda deyilik, lələm də desə, xan oğlu olsam da belə geriyə yol yoxdur. Ona görə yox ki, qeyrətimə ar gəlir, ona görə ki, bir başqa ox işarəsi adamın gözünə batır və deyir ki, ta geriyə dönə bilməzsən.

Biz heç. Bizlər belə şeylərə öyrəncəliyik. Ölkəmizə qonaq gəlmiş xarici vətəndaşların halı belə vəziyyətlərdə lap ağlamalı olur.

Məsələn, digər məmləkətlərdə yollara yerləşdirilən nişanlar vasitəsilə gedəcəyin istiqaməti asanlıqla tapa bilirsən. Yəni bizdəki zaddan, yəni oxdan onlarda da var, amma hər oxun başına istiqamətləndiyi bölgə, səmt, məkan adları yazılmaqdadır ki, yolunu düz gedəsən, oxa keçməyəsən.

“Biz hara gedirik?”

Toxunacağım digər “kiçik” bir problem də böyük Bakımızın küçələrinə verilən adlarla bağlıdır. Qəribədir, şəhərimizdə elə küçələr var ki, hələ də ad üzünə həsrət qalıb. Bax, elə bu küçələrin birində yolumuzu itirsək gözəl şairimiz Musa Yaqubun “Biz hara gedirik?” misralarını bir daha yad etmiş olarıq. Tanışlarına ünvan kimi “Bibixanımın çayxanasının yanı” deyərək yaşadıqları yeri nişan verən bu adsız küçələrin sakinləri lap xəcalət içindədirlər.

Yeri gəlib, qoy onu da deyim. Son zamanlar əsasən qadınların çayçılıq etdiyi məmləkət çayxanalarının sayı da çoxalmaqdadır. Bəlkə də elə buna görə çayxanalarımız artıq kişi adları ilə yox, məhz qadın adları ilə xatırlanır.

Adlı küçələrimiz də... əhh... ondan beş-betər. Əksər küçələrin adları onsuzda kiçik lövhələrə çox xırda hərflərlə həkk olunmuşdur. Əgər kiminsə gözündə uzağı görmə problemi varsa, vay onun halına, bu küçələrdə girinc olub qalacaq. Məsələn, Cəlil Məmmədquluzadə küçəsindəki bu böyük demokratın adının onsuz da xırda hərflərlə yazıldığı lövhənin müxtəlif "müdaxilələr"ə məruz qaldığı hiss olunacaq dərəcədə üzqızardandır. Mənə elə gəlir ki, küçəyə adı verilən bu böyük şəxsiyyət bunca sayğısızlığa layiq deyil idi.

Bəzən küçə adı yazılmış lövhələr bir köçənin başında qoyulur, bir də ayağında. Harada olduğumuzu bilmək üçün ayaqlarımıza bir balaca əziyyət verib küçənin ayağına düşməli oluruq. Soyuq qış, isti yay aylarını və ümumilikdə, məmləkətimizin şıltaq təbiətini nəzərə alsaq... hə, bax, bu yerdə kərəmin dədəsini də ağlamaq tutur.

Soruşan dağ aşar...

Vəziyyət belə olduğu təqdirdə hərə öz başına çarə qılmalıdır. Yolla gedərkən gözünü dörd açmalıdır. Bəlkə xeyiri oldu. Hər addımbaşı rastına çıxanlardan doğru yolda olub-olmadığını soruşmalıdır. Axı ulu babalarımız da, yəqin bu günü görübən deyiblər ki, soruşan dağ aşar, soruşmayan düzdə çaşar.

Məmməd Rauf

Maraqlıdır
12 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Kişilərin qorxduqları qadınlar

Rafaella Dalteriyu

Neopolitan mafiyasınada təkcə xaç ataları yox, xaç anaları da olurmuş. Rafaella Dalteriyu qədim mafiya qruplaşmalarından olan ”Kamorra”nın keçmiş bosu, əri Nikola Pianase öldükdən sonra onu əvəz edir. Üç il öncə Rafaella həbs olunmuşdur. Evində axtarış zamanı 10 milyon dollar nağd pul aşkar edilmişdir. Ehtimal edilir ki, son 30 il ərzində bu dəstə 4 min qətl törətmiş və narkotika alveri, quldurluq, saxta pul hazırlanması, reketliklə məşğul olmuşlar.

 

 

 

 

Cudi Moran

Bu ilk baxışda sakit görünən pensiyaçı qadın Avstraliyada tanınmış moranlar klanının başçısıdır. Digər qadın-mafiozilər kimi Cudi Moran da mafiya ierarxiyasının yüksək pilləsinə ailə münasibətləri əsasında çıxa bilmişdir. Əvvəlcə mafiya üzvlərindən birinin arvadı olmuş, o öldükdən sonra mafiya başçısı ilə evlənmiş, onun ölümündən sonra isə “hakimiyyəti” ələ almışdır. Övladları da atışmalarda həlak olan Cudi Moran 2009–cu ildə 26 il müddətinə həbs olunmuşdur.

 

 

 

 

 

 

Sandra Avila Beltran

Meksika narkokartelinin başçısı “Sakit okean kraliçası” ləqəbi ilə tanınır. Həddindən artıq ağıllı və hiyləgər olan bu qadın heç vaxt iz buraxmırmış. İki dəfə də ərdə olub və hər ikisi tamah məqsədi ilə muzdlu qatilə çevrilmiş istefada olan polislər olub. Qadını 2007-ci ildə tuta bilmişlər. Bu necə olub? - Onunla rəqabətdə olan klan qadının uşağını oğurlayır və qadından 5 milyon dollar tələb edir. Qadın polisə müraciət edir. Polis sadə evdar qadından bu qədər pul istənildiyindən şübhələnir. Qanlı-qadalı təhqiqatlardan sonra Sandra ifşa olunur.

 

 

 

 

 

 

Mariya Liççardi

İtaliyanın böyük mafiyalarından birinin xaç anası öz dəstəsi üçün yeni gəlir mənbələri tapır. Alban mafiyası ilə əməkdaşlıq ələqələri quran Mariya yeniyetmə qızların alveri ilə məşğul olurmuş. 2001-ci ildə həbs olunur və hələ də həbsdədir.

 

 

 

 

 

 

Mariya Leon

Onun cinayətkar həyatı çox məhsuldar olmuşdur. Başçılıq etdiyi qruplaşma sifarişli qətllər, insan alveri, narkotika daşınması ilə məşğul idi. Bu vur-tut içində Mariya Leon 13 uşaq doğmuşdu. Los-Ancelosda at oynadan bu dəstənin başçısının Meksika mafiyası ilə yaxşı münasibətləri vardı və ara qarışan kimi özünü verirdi Meksikaya. Onlar da bu qadını qoruyurdular. 2008-ci ildə polislə atışma zamanı oğlu həlak olur və ana onu torpağa vermək üçün Meksikadan qayıdır. Beləliklə də həbs olunur.

Bank Standard MasterCard plastik kart sahiblərini Harvey Nichols mağazasına alış-verişə dəvət edir

Bank Standard-ın MasterCard plastik kart sahibləri Harvey Nichols İstanbul premium səviyyəli mağazasında alış-veriş edərkən unudulmaz anlar yaşaya bilərlər.

2015-ci il noyabr ayının 30-dək Bankın müştəriləri Harvey Nichols mağazasında 15% endirim və vergidən azad alış-veriş, stilistlərin pulsuz xidmətləri, şəxsi şoppinq və hətta hoteldən çıxmadan, eksklyuziv alış-veriş və s. üstünlüklərdən istifadə edə bilərlər.

Bank Standard-ın MasterCard plastik kart sahibləri bütün bu təkliflərdən həmçinin Brandroom Nişantaşı, Brandroom Suadiye, Brandroom Mall of İstanbul, Brandroom Demirören Shopping Mall Taksim, Brandroom Yalıkavak Bodrum kimi ticarət mərkəzlərində də faydalana bilərlər.

Bu unikal təklifdən istifadə etmək üçün mağazalarda qeyd olunan xüsusi şifrəni təqdim etmək kifayətdir: MSC3DILM

Qeyd: Endirimlər kosmetika və konsiqnasiya (digər sahibkarlardan qəbul olunan mallar) əsasında satılan mallara şamil edilmir.

Redaksiyaya məktub
13 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Baki-Baku.Az-a ünvanlanan təbrik məktubları

Heydər Əliyev Fondunun mətbuat xidmətinin rəhbəri Nərminə Əlixanbəyli:

“Rauf, möhtəşəm, təbriklər!!! Mənə çox maraqlı olan bir neçə materiala görə sağ olun! İşiniz avand olsun! Mən oldum daimi oxucunuz və sizi reklam edən.”

Şairə Kəmalə Abıyeva:

“Yadıma cavanlığım düşdü "Bakı" qəzeti, Nəsir müəllim... O illərdə çap olunardım orda. Xüsusi poeziya səhifələri olardı. Burda qəzeti çevirəndə verilən səs əladı, necə deyim, elə bil əsl kitab, qəzet səsidir. Maraqlı məlumatlar qazandım. Üç dildə yazılar. Maraqlıdır. Uğurlar. “Bakı”-“Baku” olmalıydı, yaşamalıydı mütləq. Rauf bəyə, hamınıza can sağlığı diləyirəm.”

“Space” radionun baş redaktoru Əhməd Əsgər:

“TƏBRİKLƏR. İnanıram ki, Rauf müəllimin rəhbərlik etdiyi bu elektron qəzet Azərbaycanımızın dövlətçiliyinə, mədəniyyətinə, sənətinə, ədəbiyyatına xidmət edən gözəl mətbu orqan olacaq. Bütün kollektivə uğurlar.”

Respublika Ağsaqqallar Şurasının mətbuat xidmətinin rəhbəri Şərafət Şəfa:

“Mənim dəyər verdiyim gənclərdən biri çox xoş bir xəbər verdi. Əməkdar jurnalist Nəsir İmanquliyevin xatirəsini əbədiləşdirməyə çalışıblar. Bakı-Baku qəzetinin ilk elektron sayı istifadəyə verilib. İdeya müəllifi və baş redaktoru Nəsir İmanquliyevin tələbəsi, diplomçusu və müxbiri olmuş dəyərlimiz Rauf Ağayevdir, təşəbbüs onundur!

Qəzetin yaradıcı heyətində olan Məmməd Ağayev də ümidvarıq ki, bu şərəfli yolda dəyərli adını jurnalistika tarixinə Nəsir müəllim kimi yaza biləcək!

Biz sizi təbrik edir, sizlərə uğurlar diləyirik, yaradıcı heyət! Daima sizinləyik!”

“İRƏLİ” İctimai Birliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri, Nəsir İmanquliyev təqaüdçüsü Türkan Nadirqızı:

“4 il öncə Azərbaycanın əməkdar jurnalisti Nəsir İmanquliyevin anadan olmasının 100 illiyi ilə əlaqədar Nəsir İmanquliyevin adını daşıyan təqaüdə layiq görülmüşdüm.

Həmin gün mənim üçün olduqca önəmli idi. Çünki həm müəllimlərimin, həm də universitetimin mənə olan inamı gələcəkdə həyatımda böyük rol oynayırdı. Bu gün isə Nəsir İmanquliyev üçün olduqca böyük önəm daşıyan “Bakı”-“Baku” qəzeti yenidən yeni bir layihə çərçivəsində işıq üzü gördü. Hörmətli Rauf Agayev və Məmməd Ağayev, öz adımdan sizə minnətdarlığımı bildirirəm! Mənə yenidən o qürur verici günü xatırlatdığınız üçün! Belə bir layihəni həyata keçirtməklə uğurlu bir işə imza atdınız! Təbrik edirəm və uğurlar arzulayıram!”

“www.hafta.az”-ın baş redaktoru Səbinə Əvəzqızı:

“Çox bəyəndim. Adamın gözü yorulmur. Hazırkı saytlarda bilmirsən hansı xəbərə baxasan. Bir sozlə SUPER.”

ANS televiziya kanalının əməkdaşı Tünzalə Rafiqqızı:

“Əladır. Kaş bircə qəzet qoxusunu da ala biləydik! ) Uğurlar olsun!”

Türkiyədə təhsil alan azərbaycanlı tələbə Emin Abbasov:

“Bu qəzeti Azərbaycanda bir yenilik, bir ilk kimi qiymətləndirirəm. Hörmətli insanlar Rauf Ağayevi, İlqar Həsənovu və Məmməd Ağayevi təbrik edir, bu yolda yorulmamalarını arzu edirəm. Saytı hazırlayab Bəhram Həsənovu da gözəl əl işi münasibətilə təbrik edirəm. Mən bu gündən bu qəzetin ardıcıl oxucusuyam.”

Mazda avtomobilləri 0% kreditlə

Yeni kampaniya bütün modelləri əhatə edir. Beləliklə, “0% kredit” kampaniyası çərçivəsində alıcılar istədikləri avtomobili 2 illik faizsiz kreditlə əldə edə bilərlər. Qeyd edək ki, kredit manatla verilir. İlkin ödəniş isə 50% təşkil edir.

Bu şərtlər bütün dilerlərdə keçərlidir. Mazda avtomobilləri Bakı şəhərində 3 dilerdə, həmçinin, Gəncə, Lənkəran və Goranboydakı dilerlərdə təqdim edilir.

Ətraflı məlumat üçün bizə zəng edin (012) 349 01 00

Dilerlərin ünvanları - http://mazda.az/?sid=15

Ordan-burdan
14 14 oktyabr 2015 (№4)
http://baki-baku.az

Köhnə Bakı...

İdeya müəllifi və baş redaktor:
Rauf Ağayev

Redaktor: İlqar Həsənov

Məsul katib: Məmməd Rauf

e-mail: bakibaku.gazet@gmail.com

«Когда игра заканчивается, король и пешка падают в одну и ту же коробку»

Италия — это не только колыбель европейской цивилизации, родина гениев Возрождения и страна, похожая на сапог, но еще и настоящий кладезь народной мудрости. На средиземноморском побережье живут удивительные, жизнерадостные, эмоциональные люди, любители вина и красивых женщин, а также известные долгожители. Нам можно многому у них научиться.

Представляем вашему вниманию итальянские народные высказывания — такие же знойные, яркие и самобытные, как сама Италия:

  1. Есть два способа спорить с женщиной. Ни один не работает.
  2. Лучше прожить день львом, чем сто лет овцой.
  3. Гости что рыба: через три дня воняют.
  4. Жизнь как новогодняя елка: всегда найдется тот, кто разобьет шары.
  5. Боже, спаси меня от друзей, а с врагами я и сам справлюсь.
  6. Кто знает себя, знает весь мир.
  7. Нет ничего невозможного, если ты этого хочешь.
  8. Не суди о людях по тому, что о них говорят.
  9. Вино и дружба, если не старые, не стоят и гроша.
  10. Если врешь, будь краток.
  11. Время от времени терпи дураков — можешь узнать что-то стоящее. Но никогда не спорь с ними.
  12. Враг опасен, когда кажется побежденным.
  13. Когда игра заканчивается, король и пешка падают в одну и ту же коробку.
  14. Месть — это блюдо, которое нужно подавать холодным.
  15. Красота без доброты подобна выдохшемуся вину.
  16. Родившийся ослом не умрет лошадью.
  17. Нет хуже работы, чем делать и переделывать.
  18. Хочешь, чтобы тебя оценили, — умри.
  19. Никто не хочет быть одиноким даже в раю.
  20. Все от Бога — за исключением женщины.
  21. Любовь, огонь и кашель от людей не скроешь.
  22. В любовной войне побеждает тот, кто уходит.
  23. Недостаточно просто иметь деньги, надо еще уметь их тратить.
  24. Неспешная старость — залог долголетия.
  25. Только ваш настоящий друг скажет вам, что ваше лицо в грязи.
  26. Не трогай проблему, пока проблема не трогает тебя.
  27. Мир принадлежит терпеливым.

Bu da köhnə Bakı...

 

 

 

 

bagla

A

A

A

A