Azərbaycanın bu ilk həftəlik klassik – elektron qəzetini

Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində müəllimimiz, daha sonra onun yaratdığı “Bakı” və “Баку” gündəlik axşam qəzetlərinin redaktoru kimi rəhbərimiz olmuş, o zamankı kollektivimizin hər bir üzvünə Atalıq etmiş, məmləkətdə ilk axşam qəzetinin və müasir qəzet jurnalistikası məktəbinin əsasını qoyan, milli mətbuatımızın klassiki

Nəsir müəllim İmanquliyevə

ithaf edirik

№ 31
21 iyul 2017
http://baki-baku.az

Bakı zamanların sintezində – FOTO

 

 

 

 

История
2 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

Уровень Каспийского моря в Бакинской бухте

Все бакинцы были свидетелями того, как море то поднималось до уровня бульварного парапета, обдавая солеными брызгами гуляющих по Набережной, то оголяло замазученную и замусоренную прибрежную полосу, любовались развалинами сказочного замка, появившегося из воды. Конечно, старики рассказывали всякие истории, дополняя факты вымыслами. Но были неопровержимые факты, котрые знали только специалисты.

Инструментальные наблюдения за уровнем Каспийского моря были организованы по инициативе инженера и ученного Э.Х. Ленца, побывавшего однажды в Баку и выбравшего этот город для своей жизни навсегда. Проводились они первоначально в Бакинской бухте. С 1830 по1832 гг. наблюдения носили эпизодический характер.

По ходатайству Ленца в 1836 г. Министерством финансов было предписано Бакинской таможне организовать систематические наблюдения за уровнем Каспийского моря в Бакинской бухте, как говорилось в предписании, "для ближайшего удостоверения в предполагаемом понижении поверхности Каспийского моря или, как иные полагают, периодическом повышении оного...". Такие инструментальные наблюдения за уровнем Каспийского моря по футштоку начались 1 февраля 1837 года. С 1890 г. инструментальные наблюдения становятся регулярными.

Футшток был установлен на Набережной перед зданием Таможни.

В дальнейшем посты замеров располагались по периметру Каспийского моря более или менее равномерно. Затем их количество по разным причинам сократилось почти в два раза. В годы Великой отечественной войны наблюдения за уровнем моря велись с перерывами.

Данные об уровнях моря публиковались в Водном кадастре и в Морском гидрологическом ежегоднике, но в разных высотных системах отсчета (Черноморская, Балтийская, условная, местная система высот) В 1961 г. наблюдения в 31 пункте были сведены в Каталог в единой системе высот реперов и установлен единый нуль поста Каспийского моря на 28,00 м ниже нуля Кронштадтского футштока. Качество наблюдений в Каталоге не оценивалось. Главное достоинство Каталога состояло в систематизации наблюдений и расчете приводок уровней моря для пересчета в единую систему высот нуля поста Каспийского моря. Характеристики уровня моря даются в превышениях над единым нулем поста, равным –28, 00 м БС (средний взвешанный уровень моря за 1940-1955 гг.) относительно нуля Кронштатского футштока – Балтийской системы высот 1950 г.

После революции внимание к этим исследованиям ослабло, а материалы были утеряны. Действительным открытием стало обнаружение в 1930 году исследователем А.Михалевским в Архивах бывшей Бакинской портовой складочной таможни объемистого журнала (229 страниц) с надписью «Журналы о наблюдениях над высотой и понижением воды в Каспийском море с 1 февраля 1837 года по 15 ноября 1856 года".

Reportaj
3 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

Şəhər, yoxsa kənd turizmi?

Ekspertlər kənd turizminə daha böyük diqqət ayrılmasının vacib olduğunu düşünürlər

Müasir və qloballaşan dünyada sosial-iqtisadi inkişaf göstəriciləri arasında turizm ön sıradadır. Turizmin inkişafı ümumilikdə başqa sahələrin də inkişafına təsir göstərir. Ölkəmizdə keçirilən beynəlxalq yarışlar turist axınını daha da genişləndirdi. Artıq dünyanın bir sıra ölkələrində Azərbaycana maraq artıb. Onlar Azərbaycana gəlmək, buranın sosial-iqtisadi şəraiti ilə yaxından tanış olmaq istəyirlər. Yalnız Bakı ilə kifayətlənməyən qonaqlar regionlara da səfər edirlər. Bu baxımdan şəhər turizmi ilə yanaşı, kənd turizmi də inkişaf edir. Hər iki turizm sahəsində perspektivlərin nəzərə alınması bu sahəyə olan qayğının artmasına səbəb olur. Xüsusilə də, kənd turizminə son vaxtlar daha çox fikir verilir. Maraqlıdır, növbəti mərhələdə hansı sahə digərini üstələyərək prioritetə çevriləcək. Şəhər, yoxsa kənd turizmi?

Kənd turizmi prioritetə çevriləcək

Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin rektor əvəzi Eldar Aslanov bildirir ki, hazırda ölkəmizə Qərb ölkələrindən daha çox Şərq ölkələrindən turist gəlir. Və biz Qərbdən də turist cəlb edərək balans yaratmalıyıq: "Qərb ölkələrindən turistlərin gəlməsinin zəruriliyini nəzərə alaraq deyə bilərəm ki, kənd turizminin inkişafı vacibdir. "Bəs bunun üçün nə etmək lazımdır” məsələsinə gəlincə isə, əlbəttə ki, bu sahə ilə bağlı məlumatlılığı artırmaq gərəkdir. Kənd yerlərində insanların öz evlərini kirayə verməsi, bunu turizm fürsətinə çevirməsi ilə bağlı maarifləndirici tədbirləri gücləndirməliyik. Kəndlilər mikromaliyyələşmə formasında evlərini turistləri qəbul edəcək vəziyyətə gətirməlidirlər. Növbəti mərhələdə təbii ki, kənd turizmi prioritetə çevriləcək. Çünki şəhərləşmə bütün dünyada gedir. Və artıq insanlar kənd həyatına, təbiətə, yaşıllığa daha çox meyl edirlər. Bakı öz yerini qoruyub saxlayır, amma paytaxtı görən insanlar bir neçə gündən sonra təbiət qoynuna getmək, dağların yamacında istirahət etmək istəyirlər”.

E.Aslanov bunu da əlavə etdi ki, rəhbərlik etdiyi universitetin Turizm və Otelçilik ixtisasında kənd turizmi, davamlı turizm, Eko turizm kimi fənlər var: "Bu fənlərin əsas məqsədi tələbələrdə davamlı turizm növlərinə o cümlədən də, onun vacib hissələrindən biri olan Eko turizm və onun alt növü olan kənd turizmi üzrə anlayışlarını, biliklərini genişləndirmək, bu sahədə plan qurmaq vərdişlərini inkişaf etdirməkdir. Hazırda biz regionlarda peşə məktəbi yaratmaqla turizm potensialını üzə çıxarmağa çalışırıq. Bu il planlaşdırırıq ki, Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə belə bir peşə məktəbini ilk olaraq Qusar rayonunda -Şahdağda yaradaq. Çox güman ki, növbəti illərdə digər bölgələrdə də belə peşə məktəbləri yaradılacaq. Bu məktəblərin əsas işlərindən biri kənd turizminin inkişafına təkan verməkdir. Şimal istiqaməti üzrə Altıağacdan başlamış Qusara qədər, Cənub üzrə Masallı, Yardımlı, Lerik, Astara, Lənkəran, Qərb istiqaməti üzrə Şamaxı, Zaqatala, Gəncə, Qazax, Ağstafa kimi regionlarda kənd turizmi daha yaxşı inkişaf edib”.

İnəklərin, keçilərin sağılmasında, meyvə yığımında, qoyun qırxımında, qatığın, pendirin, şərabın hazırlanmasında...

Azərbaycan Turizm Assosiasiyası sədrinin müşaviri Müzəffər Ağakərimov deyir ki, şəhər və kənd turizmi paralel şəkildə inkişaf edir: "Birinin digərini qabaqlayacağını demək mümkün deyil. Ona görə ki, turizm nəqliyyatları tərtib olunanda onlar öz müxtəlifliyi, rəngarəngliyi ilə turistləri cəlb edir. Misal üçün turist bir həftəlik gəlir. Bunun 1-2 gününü Bakıda qalır, qalan günləri rayonlarda keçirir. Sonda yenə Bakıya qayıdır. Müxtəlif ölkələrdən gələn turistlərin əsas dayanacağı Bakıdır. Hazırda deyərdim ki, kənd turizmi geri qalır. Bu sahədə bir sıra kitablar yazılıb, proqramlar tərtib edilib. Amma çox təəssüf ki, bunlar sadəcə, yazıda qalıb. Əyani olaraq həyata keçirilməyib. Bu kimi planların həyata keçirilməsi üçün bəzi işlər görülməlidir. İlk növbədə bələdiyyələrin, icra hakimiyyətlərinin rayonlarda, kəndlərdə maarifləndirmə işi aparması lazımdır. Həmin regionların infrastrukturu yüksək səviyyədə olmalıdır. Kənd turizmini inkişaf etdirmək üçün ilk növbədə kənd evlərinin bərpası və təmiri vacibdir. Sanitar gigiyenik xidmətlər qaydasında olmalıdır. Bundan başqa, aidiyyəti orqan monitorinq keçirməlidir. Kənd yolları düzəldilməli, yaşayış məntəqələri qaz, su, işıqla təmin olunmalıdır. Sanitar qovşaq yaxşı səviyyədə olmalıdır”.

Müsahibimiz onu da əlavə etdi ki, kənd turizminin inkişafı digər sahələrin də inkişafına böyük təsir göstərir: "Elə etmək lazımdır ki, ölkəyə gələn turistlər kəndlərdə aqrar işi ilə tanış ola bilsin. Onlara inəklərin, keçilərin sağılmasında, meyvə yığımında, qoyun qırxımında, qatığın, pendirin, şərabın hazırlanmasında yaxında iştirak etmələri üçün şərait yaradılmalıdır. Amma heyf ki, hələ bunlara nail ola bilmirik. Kənd turizminin inkişafı fermer təsərrüfatlarının, əkinçiliyin inkişafına, kənd camaatı üçün yeni iş yerlərinin yaranmasına gətirib çıxarar. Yəni bu onu göstərir ki, bu sahələr bir-biri ilə zəncirvarı əlaqəlidirlər. Birinin inkişafı, digərinə də təkan verir”.

Bahalı qiymətlərdən və qeyri peşəkar xidmətdən qaçmalıyıq

İqtisadçı, ekspert Könül Nuriyeva düşünür ki, turizm sahəsi bizdə son dövrlər aktivləşib: "Təbii əvvəllər də müəyyən inkişaf vardı, amma bugünkü qədər zərurət duyulmamışdı. Son dövrlər neftin qiymətinin aşağı düşməsi turizmin inkişaf etdirilməsinə, prioritet sahəyə çevrilməsinə gətirib çıxardı. Biz bu sahəni daha da inkişaf etdirmək üçün bəzi problemləri aradan qaldırmalıyıq. Bizim ölkəmizə gələn turist istirahətə deyil, daha çox səyahət etməyə gəlir. Bizim ölkəyə gəlməkdə məqsəd yeni region görmək, onu kəşf etmək, tanımaqdır. Turizmdə belə bir yazılmamış qanun var ki, hər gələn turist 1 dollar xərcləyirsə, bu ixracatımızı da o qədər artırmış olur. Bunun üçün gecələmə sayını çoxaltmalıyıq.  Ona görə də, bahalı qiymətlərdən və qeyri-peşəkar xidmətdən qaçmalıyıq. Bu, həm kənd turizminə, həm şəhər turizminə aiddir. Belə ki, bizdə sahibkarlar istəyirlər ki, il ərzində çəkdikləri xərci bir fəsilə götürsünlər. Bunun da ziyanını turistlər çəkir. Təsadüfi şəxslərin turizm sahəsində işləməsi də qeyri-peşəkarlığa səbəb olur. Bu baxımdan, turizmin istənilən sahəsinə turist cəlb etmək üçün qiymətlər cibə uyğun, xidmət isə yüksək səviyyədə olmalıdır. Həmçinin, burada dövlət dəstəyi də vacib amildir. Dövlət sahibkara dəstək olmalı, maddi- texniki baxımdan kömək göstərməlidir”.

Ekspert qeyd etdi ki, əslində turizm inkişaf edirsə, bunu kənd və ya şəhər turizmi kimi fərqləndirməməliyik. Çünki turist gələndə yalnız bir şəhərlə kifayətlənmir: "Hər ikisi paralel şəkildə getməlidir. Deyə bilərəm ki, paytaxtda turizm artıq yetərincə formalaşıb. Növbəti mərhələ üçün çalışmalıyıq ki, bölgələrin turizm potensialını artıraq. Bu da regionların sosial inkişafı ilə sıx əlaqəlidir. Həmin sahənin inkişafı əhalinin məşğulluğuna da öz təsirini göstərir. Bir turistə xidmət üçün bir neçə şəxs lazımdır. Başqa ölkələrlə müqayisə etsək görərik ki, Balkan ölkələrində bir turistə 9-10 nəfər, Türkiyə də isə 32 nəfər düşür. Azərbaycanda isə bu rəqəm heç 10 nəfər deyil. Ona görə də, turizmin kəndlərdə, regionlarda inkişaf etdirilməsi oradakı əhalinin Bakıya axışıb gəlməsinin də qarşısını alacaq, həm də regiondakı insanlar yeni iş imkanı əldə etmiş olacaqlar”.  

Wi-fi, təmiz çarpayı, vanna otağı

Müsahibimiz regionlarda bu istiqamətdə peşə məktəblərinin açılmasını müsbət qiymətləndirdiyini deyir: "Bölgələrdə peşə məktəblərinin açılması bu sahədəki qeyri peşəkarlığın aradan qalxmasına səbəb olacaq. Bayaq da vurğuladığım kimi bu sektora təsadüfi gələn şəxslər xidmət göstəricilərini aşağı salır. Həmin məktəbdə ofisiantlara, xidmətçilərə turistlə işləmə qaydasının öyrədilməsi çox yaxşı olar. Regionlarda elə insanlar var ki, Bakıya gəlib təhsil ala bilmir. Belə peşə məktəbi fəaliyyətə başlayarsa, bu zaman onlar həm oxuyub, həm də işləyə bilərlər. Düşünürəm ki, bu, çox müsbət addım olar”.

K.Nuriyeva bölgələrdə turizmin inkişafında evlərin kirayə verilməsinin də rolunun böyük olduğunu qeyd edir: "Kənd turizminin inkişafına kirayəyə verilən evlər əhəmiyyətli təsir göstərir. Ev sahibləri bilməlidir ki, evlərində qalan turistə nə lazımdır. Hər yeni gələn turistdən maariflənərək növbəti dəfə üçün daha yaxşı şəraitli ev təklif etməlidir. Yəni evin vay-fayı, təmiz çarpayısı, vanna otağı olmalıdır. Belə olan halda turist cəlb olunması və ev sahibin qazancı daha çox olacaq”.

Günel Azadə,
"Kaspi" qəzeti

Песня о Баку
4 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

Bakı, sabahın xeyir... - VİDEO

 

Aşurbanipal
5 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

Мировые знаменитости, которые восхищались Достоевским и ненавидели его

Эйнштейн зачитывался Достоевским, Фрейд с ним спорил, Набоков - ненавидел. Режиссер Акира Куросава сделал японцем князя Мышкина – и японцы влюбились в книги великого писателя. Поговаривали, что портрет Достоевского висел в кабинете у Гитлера, а «главный пропагандист» Рейха Йозеф Геббельс зачитывался романами этого русского писателя, как и у него на Родине. Сегодня Достоевский – один из самых цитируемых и один из самых переводимых русских писателей в мире.

Альберт Эйнштейн о Достоевском

Великий ученый отзывался о Достоевском едва ли не восторженнее, чем многие писатели. Казалось бы, знаменитый физик должен был в числе своих кумиров в первую очередь назвать предшествовавших ему ученых. Но Эйнштейн заявил: «Достоевский дал мне много, необычайно много, больше Гаусса». Работы Гаусса помогли Эйнштейну разработать математическую основу теории относительности. Возможно, философия Достоевского натолкнула физика на идеи, которые он использовал в своих работах.

Эйнштейн говорил, что ощущение высшего счастья ему дают произведения искусства. Для того, чтобы уловить это ощущение, понять величие произведения ему не нужно быть искусствоведом или литературоведом. Он признавался: «Ведь все равно все подобные исследования никогда не проникнут в ядро такого творения, как „Братья Карамазовы"». В переписке с физиком Паулем Эренфестом Эйнштейн называл «Братьев Карамазовых» «самой пронзительной книгой», которая попадала ему в руки.

Фридрих Ницше: философ, учившийся у Достоевского

Знаменитый философ говорил, что знакомство с творчеством Достоевского «принадлежит к самым счастливым открытиям» в его жизни. Он считал Достоевского гением, созвучным его мировоззрению, «единственным психологом», у которого ему было, чему научиться.

Особенно Ницше восхищался «Записками из подполья». Он писал, что при чтении этой книги в нем «сразу же заговорил инстинкт родства».

Однако, восхищаясь, Ницше свидетельствовал, что у Достоевского ему не близок «русский пессимизм» и даже называл писателя поборником «морали рабов», а многие выводы писателя – противоречащими его «потаенным инстинктам».

Франц Кафка – «кровный родственник» Достоевского

Еще один сумрачный автор, почувствовавший «родство» с Достоевским. Кафка писал любимой женщине Фелиции Бауэр, что русский писатель – один из четырех авторов в мире, с которым он чувствует «кровное родство». Правда, в письме он пытался убедить Фелицию, что не создан для семейной жизни. Ведь из четырех упомянутых им писателей (Достоевский, Клейст, Флобер, Грильпарцер) женился только Достоевский.

Отрывки из романа «Подросток» Кафка с восторгом читал другу Максу Броду. Тот в воспоминаниях отмечал, что именно пятая глава романа во многом предопределила своеобразный стиль Кафки.

Зигмунд Фрейд: спор с Достоевским

«Отец психоанализа» не ограничился упоминаниями Достоевского. Он написал о нем целую работу – «Достоевский и отцеубийство». Фрейда интересовали не столько художественные достоинства романов русского классика, сколько его идеи. Как писателя Фрейд ставил Достоевского в один ряд с Шекспиром, называя «Братьев Карамазовых» величайшим романом из написанных в мире. И шедевр в шедевре – «Легенда о Великом Инквизиторе» из этого же романа, «одно из высочайших достижений мировой литературы».

Но как моралист, Достоевский-мыслитель, по оценке Фрейда, сильно уступает Достоевскому-писателю. Фрейд подчеркивал, что Достоевский мог стать «Учителем и Освободителем» людей, но предпочел присоединиться «к их тюремщикам».

Акира Куросава: как князь Мышкин стал японцем

Выдающийся японский режиссер сделал Достоевского культовым среди японцев. Его фильм «Идиот» переносит действие романа в Японию – и демонстрирует, что поднятые Достоевским проблемы актуальны для всех народов и культур.

Куросава признавался, что Достоевского он любил с детства за то, что тот честно писал о жизни. Писатель привлекал режиссера особым состраданием к людям, участием, добротой. Куросава даже заявлял, что Достоевский превзошел «границы человеческого», и что есть в нем «черта божеская». Сам режиссер разделял взгляды писателя и из всех его героев особенно выделял Мышкина. Поэтому фильм «Идиот» он называл в числе своих самых любимых творений. Как говорил Куросава, делать этот фильм было нелегко – Достоевский как будто стоял у него за спиной.

Режиссер, отдавший своей задумке много сил, даже заболел вскоре после окончания работы. Но он ценил фильм как попытку передать «дух» Достоевского и донести его до японских зрителей. Куросаве это удалось – ни на одну работу он не получал столько откликов.

Во многом благодаря Куросаве японцы полюбили русского классика. В 1975 г. известный японский критик Кэнъити Мацумото написал, что Достоевским японцы одержимы. Сейчас в Японии – очередной «бум» Достоевского: так, в 2007 г. вышел новый перевод «Братьев Карамазовых» и немедленно стал бестселлером.

Эрнест Хемингуэй: как уважать Достоевского и не любить его книги

Перу этого писателя принадлежат едва ли не самые противоречивые оценки Достоевского. В романе «Праздник, который всегда с тобой» Хемингуэй посвятил разговору о Достоевском целый эпизод.

Хемингуэй, как и большинство известных зарубежных деятелей, читал романы в переводе. Так, Америке «вкус к Достоевскому» привила переводчица Констанс Гарнетт. Ходила даже шутка, что американцы любят не русскую классику, а Констанс.

Герой Хемингуэя, имеющий автобиографическую основу, признавался, что даже «облагороженный» перевод не спасает стиль романов: «как может человек писать так плохо, так невероятно плохо». Но при этом идея, дух остаются – тексты невероятно сильно воздействуют на читателя.

Но перечитывать Достоевского, несмотря на сильное воздействие, Хемингуэй отказался. Он описывал некое путешествие, в котором у него с собой была книга «Преступление и наказание». Но он предпочел заниматься немецким языком, читать газеты, только бы не браться за великий роман. Однако «Братья Карамазовы» все равно вошли в список самых важных для Хемингуэя книг.

Подготовил: Məmməd Rauf

Я женщина, и этим я права
6 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

Любовные драмы Дикой Клары: как активистка Цеткин решала «женский вопрос»

5 июля исполнилось 160 лет со дня рождения немецкой социалистки, политика, активистки борьбы за права женщин – Клары Цеткин. За ее бескомпромиссность, неуемный нрав и пылкость в отстаивании идей революции она получила прозвище Дикой Клары. Однако победа социализма была не единственной ее мечтой. Не менее рьяной и радикальной она была в решении «женского вопроса», ратуя за свободную любовь и воплощая в собственной жизни эти идеи.

Клара Эйсснер с юности зачитывалась произведениями писателей-романтиков и наизусть цитировала стихи любимых поэтов. Впервые она влюбилась во время учебы. Ее избранником стал известный актер, который вряд ли догадывался о ее существовании. Преподаватели частного педагогического пансиона в Лейпциге надеялись на то, что их 18-летняя выпускница Клара Эйсснер будет учительствовать. Но после окончания учебы девушка вступила в социал-демократическую партию и занялась активной политической деятельностью. Ее родители были в ужасе от такого поворота событий и даже хотели посадить ее под домашний арест, но дочь была непреклонна. На тот момент она уже попала под влияние эмигранта из Одессы Осипа Цеткина, который заразил ее идеями равенства и братства.

Оба были увлечены революционной борьбой, оба разделяли мечты о социализме и посещали тайные собрания и митинги. Но девушка проявляла больше пыла и рвения, за что и получила от друзей прозвище Дикой Клары. Поначалу их объединяла только дружба, но вскоре она переросла в нечто большее. Осип признался ей в любви, когда на него надевали наручники во время полицейской облавы. В 1880 г. его выслали из Германии, и 23-летняя сподвижница тоже уехала из страны не раздумывая. Она хотела поселиться вместе с любимым во Франции, но ей поручили выполнять партийные задания в Австрии и Швейцарии. Только спустя 2 года она смогла отправиться в Париж.

Они никогда не были женаты, но Клара взяла фамилию Осипа и родила ему двоих детей. Их материальное положение было очень сложным, Кларе приходилось трудиться на трех работах, но она никогда не пасовала перед трудностями – это только разжигало ее пыл. Активистка создала организацию по женской работе. Клара Цеткин заявляла: «До этого времени женщины существовали под знаком подчинения в семье. Мужчина и женщина должны иметь равные права, которые обогащают друг друга взаимно. И муж, и жена являются ответственными за воспитание детей». Именно она в 1910 г. предложила учредить Международный женский день 8 марта.

Слева – Клара Цеткин и Роза Люксембург. Справа – Роза Люксембург

 

Когда ей было 32 года, Осип скоропостижно скончался от туберкулеза, и Клара с детьми решила вернуться в Германию. На родине она продолжила свою борьбу за равноправие полов и стала редактором социал-демократической газеты для женщин. В 36 лет активистка встретила 18-летнего художника Георга Цунделя, в которого влюбилась без памяти. Они поженились и жили вместе почти 20 лет, до тех пока Георг не оставил Клару, влюбившись в молодую соседку.

Слева – Клара Цеткин с Надеждой Крупской. Справа – Клара Цеткин

После этого 58-летняя женщина снова с головой окунулась в политику. Она ездила на встречи с трудящимися, где рассказывала женщинам не о победе над империализмом, а о проблемах пола и брака. Ленин жутко возмущался тем, что активистка раздавала им брошюры с кратким изложением идей Фрейда, – он считал, что в революционное время неуместно рассуждать о любви. Клара Цеткин ему возражала: «Мир старых чувств и мыслей трещит по швам.

 

Скрытые раньше для женщин проблемы обнажились». В своих идеях Дикая Клара иногда заходила слишком далеко. Так, например, в 1918 г. она предлагала стимулировать революционный дух восставших праздниками свободной любви. В ее представлении, сторонницы социализма должны были освободиться от предрассудков «прогнившей монархии».

Свои свободные взгляды ей довелось демонстрировать и на примере собственной жизни. В 1907 г. ее 22-летний сын изъявил желание жениться на ее соратнице Розе Люксембург, которая была старше его на 15 лет. И хотя Клара Цеткин была очень недовольна таким поворотом событий, возражать на стала.

После того, как в Германии запретили коммунистическую партию, Клара Цеткин переехала в СССР, где и провела остаток своих дней. В 1933 г. она скончалась, ее кремировали, а прах поместили в урне в кремлевской стене на Красной площади.

 

 

Sərgi salonu
7 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

“Qatar, buxar və sürət”...

Joseph Mallord William Turner, 1789-cu ildə Kral Akademiyası’nı bitirdikdən sonra İngiltərəni başdan-başa səyahət etdi və bu uzun səfər zamanı onlarla dəftərə həm qeydlər etdi, həm də kiçik eskizlər çəkdi. İlk nümunələrində yağlı boya ilə bərabər, sulu boyadan da istifadə edən Joseph, nəhayət, yağlı boyada özünü tapdı.

1819-cu ildə İtaliyaya etdiyi səyahətdən sonrakı bir çox əsərlərində klassik dönəmə aid izlər də yer almağa başladı. “Rain, Steam and Speed” (“Qatar, buxar və sürət”) adlı əsərində isə impressionizmin ilk izləri görünməyə başladı.

Yağlı boya ilə çəkilmiş 300-dən artıq əsəri özündən sonra sənətsevərlərə miras qoyan ingilis rəssam, modern rəsmin öndəri kimi qəbul edilir.

Ən məşhur tablosu kimi bilinən “Rain, Steam and Speed”də Böyük Qərb Dəmir Yolu’nu rəsm edən sənətkar, sənaye inqilabından sonra dəyişən və sürətlə fərqli bir istiqamətə yönələn cəmiyyətə bir mesaj göndərir. Qeyri-müəyyən şəkildə rəsm edilən qatar buxar, sürət və yağışın fonunda bulanıqlaşaraq yol gedir...

  • Əsərin müəllifi: İngilis rəssam Joseph Mallord William Turner (1775-1851);
  • Əsərin adı: “Rain, Steam and Speed” (“Qatar, buxar və sürət”);
  • Axını: Romantizm;
  • Əsərin hazırlanma tarixi: 1844;
  • Əsərin orijinalı: Kətan üzərində yağlı boya ilə çəkilib;
  • Əsərin ölçüsü: 91 x 121,8 sm.;
  • Digər önəmli əsərləri: “Norham Castle”, “Sunrise with Sea Monsters”;
  • Təsirləndiyi sənətkarlar: Claude Lorrain;
  • Əsərin saxlandığı yer: National Gallery, London.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Это интересно
8 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

Человек-йогурт Даниэль Карассо: яркая история жизни отца-основателя известнейшего бренда

Есть такой замечательный анекдот. Однажды холостяка спросили: "Можете ли Вы в двух словах описать свой быт?" Ответ был лаконичным: "Гугл и Данон". Современный человек не может представить свою жизнь без Интернета - пищи умственной и духовной. Но без любимого йогурта не начинается ни одно утро ни в одной семье. Вряд ли кто-то задумывался об истории создания любимого лакомства взрослых и детей. Так кому же человечество обязано появлению на рынке молочных продуктов настоящего чуда?

Отец «Данона»

Шла Балканская война, и греки, отвоевывавшие Салоники после его пятивековой принадлежности Османской империи, вплотную подошли к городу в 1912 году. Семья Исаака Карассо вынуждена была в спешном порядке покинуть родину и отправиться в Барселону. Дело в том, что дядя Исаака в свое время попал в опалу Ататюрка и был лидером оппозиционной партии.

Семье Карассо оставаться в Греции было опасно. В Испании Исаак быстро адаптировался, подкорректировал фамилию в соответствии с новым местом проживания и спустя пару лет основал корпорацию по изготовлению йогуртов, решив приобщить Европу к продукту, о котором в этом цивилизованном уголке мира даже не слышали. На родине Исаака йогурт продавали на каждом углу.

Компания почти целый век носит имя “Данон”, с начала лета 1919 года. Отец назвал ее в честь своего сына Даниэля. Название фирмы в переводе с каталонского означает “маленький Даниэль”, но Исааку довелось в конце добавить одну букву, чтобы миновать запрет регистрации имен собственных как торговые марки.

В последние несколько преемник своего отца Даниэль Карассо отошел от дел, но пробыл почетным главой фирмы до самой кончины. Он дожил до ста трех лет и всегда был в отличной форме, что является лучшим пиаром его продукции.

Йогурт как лекарство

Толчком к открытию собственного дела фармацевтом Исааком Карассо стало популярное и всеми обсуждаемое исследование русского биолога Мечникова, который доказал полезное влияние кисломолочных бактерий на организм человека. Главным поставщиком волшебной "болгарской палочки" для " Данон" стала лаборатория Ильи Ильича Мечникова на базе парижского Института Пастера. Как известно, покупатели всегда очень осторожно относятся к новым диковинным продуктам. Предприимчивый Исаак, доктор по профессии, стал распространять первые партии йогурта через аптеки как лекарство.

До появления этого вкусного продукта с определенной целью прописывалась касторка, поэтому новое лекарство очень скоро начало пользоваться небывалым спросом. Через несколько лет йогурты перекочевали в обычные магазины и продавались как любые продукты молочного ассортимента. А в 1929 году Даниэль Карассо, изучавший коммерческое дело, создал Парижскую ассоциацию по производству йогуртов "Данон". Покупательский спрос на йогурты рос космическими темпами. Появились новые формы вкусного лекарства: с орешками, ягодами, фруктами.

У руля бизнеса

Когда Даниэлю исполнилось 24 года, умер его отец. Управление компанией перешло к наследнику. Карассо - младший в 1929 году перенес изготовление йогуртов во Францию, ближе к производителям молочнокислых бактерий. Он провел модернизацию оборудования и оптимизировал процессы корпорации. Даже наличие огромного количества конкурентов не повлияло на популярность "Данона". У семейной фирмы Карассо росли качество продукции, темпы и объемы производства и локация сбыта.

Тем временем началась Вторая мировая война. Даниэлю, еврею по происхождению, пришлось оставить фирму на доверенных людей и мигрировать в Штаты. Вскоре Карассо развернул деятельность и на новом месте. Так появилась знаменитая "Dannon Milk Products Inc". Американцы влюбились в йогурт и он практически стал их национальным продуктом. По окончании войны Даниэль вернулся к своему первому "детищу" в Европу, продав американскую компанию одному из крупных холдингов. Во Франции Карассо разработал множество новых десертов на основе йогурта, которые стали любимым лакомством всех времен и народов.

На мировом рынке

В последующие годы и до нашего времени "Данон" занимает лидирующую позицию на мировом рынке. Если на заре своего рождения компания сбывала в аптеках до полусотни баночек йогурта в неделю, то теперь стала крупнейшим концерном с представительствами в более, чем 30 странах. В 1967 году фирма слилась с французской корпорацией по производству сыров.

Позже совет директоров "Данон" стал скупать фирмы-гиганты, которые и вошли в состав концерна. Среди них - знаменитая BSN, поставлявшая на рынок продукты питания и стекло. Спектр производства расширялся. В 1973 году концерн "BSN Gervais Danone" стал крупнейшей пищевой компанией, которая удерживает мировое лидерство и в наши дни. Даниэль Карассо ушел из жизни в 2009 году. До последнего вздоха он был верен своему делу - разработке питания, приносящего здоровье людям.

 

 

 

 

 

ЧтоГдеКогда
9 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

Avropada kağızı hansı heyvan icad edib? - FAKT

Kleopatra, Konfutsi, Eynşteyn, Edison, Tsai Lun. Bu mütəfəkkirlərdən insanlıq tarixinin inkişafına ən böyük faydası olan kimdir desək, yəqin ki, Tsai Lun deməzsiniz. Amma elə o özüdür. Tsai Lun, təxminən 2000 il əvvəl Çində yaşayan bir məmur idi və eramızın 105-ci ilində bu gün istifadə edilən kağızı icad edib. Belə ki, tut ağacı qabığı, kəndir və parça cır-cındırı su ilə qarışdıraraq əzib, təpitmə halına gətirdi, presleyərək suyunu çıxartdı və bu nazik təbəqəni quruması üçün günəşin altında ipdən asdı.

Əslində insanlar e.ə. 3500-cü illərdə də üzərində yazı yazabiləcəkləri müxtəlif vasitələrdən istifadə edirdilər. Kağızın ixtirası sonrakı dövrlərdə Çinliləri dünyanın ən inkişaf etmiş mədəniyyətinin sahibi kimi məşhurlaşdırdı. Təəccüblüdür ki, Tsai Lun'un, Orta Asiyaya 751, Bağdada isə 793-cü ildə gəlib çatan kağız hazırlama metodu Avropaya heç 1000 ilə də çatmadı. Avropada ilk kağız, yalnız 1151-ci ildə İspaniyada hazırlandı.

Xüsusilə mətbəənin icadı ilə birlikdə kağıza olan tələbat getdikcə daha çox böyüdü. Kifayət qədər xammal tapmaqda çətinlik çəkilirdi. Həmçinin, bu şəkildə kağız emalı çox vaxt alırdı və dünyanın bu istiqamətdə bir çarəyə ehtiyacı var idi.

Dəqiq tarix bilinmir, amma təxminən 18-ci əsrin əvvəllərində fransız politoloq Rene-Antonie Ferchault də Reaumur meşədə ağacların arasında gəzərkən bir çöl arısının pətəyini görür. Çöl arıları yuvalarında olmadığına görə, dayanıb pətəyi araşdırmağa başlayır. Və bu arı yuvasının kağızdan düzəldilmiş olduğuna diqqət yetirir. Bəs onlar kəndir və cır-cındırdan istifadə etmədən pətəyi necə düzəldə biliblər? Sadəcə, cır-cındır yox, kimyəvi maddələr, od və qarışdırma aparatlarından da istifadə edilməyibsə... Arılar insanların bilmədiyi nəyi bilirdilər?

Əslində hər şey çox sadə idi. O, qısa müşahidə nəticəsində gördü ki, çöl arıları nazik budaqları və ya çürümüş kötükləri gəmirirmiş kimi ağızlarına alırlar, burada mədə şirəsi və ağız suyu ilə qarışdırırlar və əmələ gələn maddədən pətəklərini qurmaqda istifadə edirlər. Və Reaumur, arıların həzm sistemini də araşdıraraq fikir və iddialarını 1719-ci ildə Fransa Kral Akademiyasına təqdim etdi.

İlk kağız maşını 1798-ci ildə hazırlanıb. Ancaq bu, geniş bir qayışın fırlanaraq çəlləkdəki qatı məhlulu götürüb, nazik kağız halına gətirən və hər dönüşdə təkcə bir ədəd kağız hazırlaya bilən sadə bir maşın idi. Silindrli maşın isə çox keçmədən, 1809-cu ildə Con Dickinson tərəfindən icad edildi.

Bu gün kağız istehsalı yüksək texnologiya ilə və tam avtomatlaşdırılmış şəkildə həyata keçirilir, amma işin əsli o qədər də dəyişməyib. Kağızların arasındakı keyfiyyət fərqini istifadə edilən lifin növü, qatı məhlulun hazırlanması, içinə qatılan materiallar, kimyəvi və ya mexaniki metodlar müəyyən edir. Liflərin əldə edilməsində ağaclar nə qədər əsas rol oynasalar da, bu gün xüsusi keyfiyyətli kağızların hazırlanmasında sintetik liflərdən də istifadə edilir.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Hamburger əslində hansı millətin kəşfidir?

"Ham" sözünün ingiliscədən tərcüməsi "donuz budunun üst hissəsindən duzlanaraq və qurudularaq hazırlanan yemək" deməkdir. Elə isə, hamburgerə, donuz ətindən hazırlandığı üçünmü bu adı veriblər?

Qətiyyən yox! Hamburgerin tarixi Orta Asiyaya Tatar adlandırılan Türk toplumlarına qədər gedib çıxır. O vaxtlar döyüşçü Tatar atlıları çiy ət yeyirdilər. Zaman keçdikcə bu əti yüklərinin altına qoyub daşıyarkən, uzun səfərlərdə atın hərəkəti nəticəsində bu ətin müəyyən bir şəkildə az da olsa bişdiyini və daha asan çeynənilə bildiyini müşahidə etdilər.

İllər ötdükcə, Asiyanın step iqlimli ərazilərində uzun səfərləri zamanı bu əti yüklərinin altından çıxararaq ona duz, istiot və soğan da əlavə etdilər... və nəticədə, bu günün məşhur "Tatar Bifşteks"i əmələ gəldi.

XIX əsrin ortalarında Almaniyanın Hamburq şəhərindən olan bir tacir, ticarət məqsədi ilə getdiyi Orta Asiyada "Tatar Bifşteks"ini görür və Almaniyaya apararaq "Hamburq Bifşteks"i kimi təqdim edir. Daha sonralar, bir aşpaz bu əti qızardaraq servis edir və ona "Hamburqa aid" mənasında hamburger adını verir.

Hamburger Almaniyanı iki şəkildə tərk edir. Yenə XIX əsrdə, eyni zamanda bir fizik olan və qida eksperti Dr. J. H. Salisbury hamburgeri İngiltərəyə aparır. Salisbury sağlam bir həyat üçün gündə üç dəfə, əvvəlcədən isti su ilə yuyulmuş bifşteks yeməyin gərəkli olduğuna inanırdı. Və nəticədə, bu şəkildə hazırlanan hamburger İngiltərədə "Salisbury Bifşteksi" adlandırıldı.

Digər yol ilə isə, hamburger XIX əsrin sonlarında Almaniya köçkünləri ilə Amerikaya getdi. Hamburger ətindən hazırlanan kotletlərin adı burada hamburger olaraq qaldı. Yəni tarixinin heç bir mərhələsində hamburgerin içində donuz əti olmadı. Hazırki dönəmdə isə türk toplumlarında, tarixinin əcdadlarımıza aid olduğunu bilməyənlər, hamburgerin ənənəvi damaq dadımıza uyğun olmadığı fikrini irəli sürürlər.

Onu da qeyd edək ki, Birinci Dünya Savaşından sonrası ABŞ-da ingiliscədəki Alman mənşəli sözləri saf-çürük etmək məqsədi ilə aparılan çalışmada, hamburgerin adını da "Salisbury Bifşteksi" olaraq dəyişdirmək istədilər, amma alınmadı.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Son səhifə
10 21 iyul 2017 (№31)
http://baki-baku.az

REDAKSİYA HEYƏTİ

Fəxri baş redaktor:

Nəsir İmanquliyev

Redaksiya heyəti:

Cahangir Məmmədli, professor
Nəsir Əhmədli, professor
Akif Rüstəmov, f.e.n
Zemfira Məhərrəmli, fəlsəfə doktoru
Firuz Mustafa, professor
Rustam Arifcanov (Rusiya)
Aleksandr Kuzminov (Rusiya)
Famil İsmailov (Böyük Britaniya)

Təsisçilər:

Rauf Ağayev, İlqar Həsənov

İcraçı baş redaktor:

Məmməd Ağayev

e-mail: bakibaku.gazet@gmail.com
www.facebook.com/bakibakuaz/

Qədim Bakı - FOTO

 

 

 

Müasir Bakı - FOTO

 

 

 

bagla

A

A

A

A