Azərbaycanın bu ilk həftəlik klassik – elektron qəzetini

Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində müəllimimiz, daha sonra onun yaratdığı “Bakı” və “Баку” gündəlik axşam qəzetlərinin redaktoru kimi rəhbərimiz olmuş, o zamankı kollektivimizin hər bir üzvünə Atalıq etmiş, məmləkətdə ilk axşam qəzetinin və müasir qəzet jurnalistikası məktəbinin əsasını qoyan, milli mətbuatımızın klassiki

Nəsir müəllim İmanquliyevə

ithaf edirik

№ 30
04 iyul 2017
http://baki-baku.az

Bakı zamanların sintezində – FOTO

 

 

 

Xəbər
2 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

Rusiyanın “Qazprom” şirkətinin nümayəndələri ADNSU-da olub

Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin (ADNSU) rektoru, professor Mustafa Babanlı Rusiyanın “Qazprom” şirkətinin nümayəndə heyəti ilə görüşüb.

Universitetin mətbuat xidmətindən Baki-Baku.Az-a verilən məlumata görə, rektor M.Babanlı qonaqlara universitetin tarixi, tədris prosesi, əcnəbi tələbələr, beynəlxalq əməkdaşlıq, Fransa-Azərbaycan Universiteti ilə bağlı geniş məlumat verib. O, “Qazprom” şirkəti ilə əməkdaşlığın qurulması və genişləndirilməsi üçün görülməli olan işlərdən danışıb. Görüşdə dənizdə qazın çıxarılması, ADNSU-nun nəzdində fəaliyyət göstərən Sənaye Müəssisələri İşçilərinin İxtisasartırma və Yenidən Hazırlama İnstitutunda kadrların hazırlanması, həmçinin birgə tədqiqat işlərinin aparılması, şirkətin əməkdaşlarının ADNSU-da ikinci ali təhsilə cəlb edilməsi məsələləri ətrafında geniş müzakirələr aparılıb.

“Qazprom”un nümayəndə heyətinin rəhbəri Andrey Balobin ADNSU ilə əməkdaşlığa böyük önəm verdiklərini, bu əməkdaşlığın hər iki tərəfin inkişafına təkan verə biləcəyini qeyd edib. Görüşdə həmçinin, gələcək işlərdə ”Gazprom” şirkətinin təcrübəsinin universitet üçün səmərəli ola biləcəyi vurğulanıb.  

Daha sonra Sənaye Müəssisələri İşçilərinin İxtisasartırma və Yenidən Hazırlama İnstitutunda 22 istiqamət olmaqla hər bir istiqamət üzrə mövzu və müddətə görə müxtəlif kurslar haqqında video təqdimat nümayiş olunub.

Bakının piyada keçidlərində yenilik

Bakı Nəqliyyat Agentliyi paytaxtın piyada keçidləri ilə bağlı yeniliklərin icrasına başlayıb.

Agentlikdən SalamNews-a verilən məlumata görə, piyada keçidlərində piyadaların, yolun hərəkət hissəsində diqqətli olmaları üçün yerə xəbərdaredici məlumatlar yazılır.

İlk olarq “Sovetski layihəsi” çərçivəsində salınan yollarda tətbiq edilən bu yeniliyi gələcəkdə Bakının bütün yollarında görmək mümkün olacaq.

 

 

 

 

 

Бакинские юбилеи
3 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

Бакинскому водопроводу исполнилось 100 лет

В 1910 году по предложению Совета министров городу Баку было разрешено выпустить два облигационных займа на общую сумму 27 млн. рублей. Вырученные за один из займов деньги в размере 23,5 млн. рублей направлялись на строительство Баку-Шолларского водопровода. Впоследствии этих денег не хватило на строительство. В 1915 году пришлось занять еще 12 млн. рублей. Торжественное открытие Баку-Шолларского водопровода, по которому вода пошла в город, состоялось 21 января 1917 года. В Баку на Красноводской улице (ныне ул.С.Вургуна) появилась первая вода, а на второй день главный строитель Баку-Шолларского водопровода У.Линдлей в присутствии множества официальных лиц, гостей и прессы произвел впуск шолларской воды в главный напорный резервуар города, расположенный за Шемахинкой, который служит по сей день.

Вспоминая о грандиозности выполненных работ, У.Линдлей признавался: "Только в Западной Европе мною были проведены водопроводные и канализационные сооружения в 35 городах, но такой технически грандиозной работы и столь сложной, как постройка данного водопровода, на мою долю не выпадало".

 В знак признания заслуг Уильяма Линдлея, главного инженера строительства и автора данного проекта, одна из улиц Баку была переименована в проспект Линдлея (ныне улица 28 Мая). В «Baki-Baku.az» была опубликована большая статья с множество  фотографиями о строительстве века—Баку- Шолларского водопровода.

 А многие не знают, что…

…Практически распределение воды было организованно уже при начале использования опресненной воды через водоразборные будки, где специальный человек продавал воду. Для этого имелись специальные талоны на воду – «пете». Так в Справочнике "Ежегодник "Баку и его район. 1913" (изд.М. Шапсович) мы видим в разделе опреснителя должность - Завед. продажей книжек на опресненную воду - Авшаров Баба-б.

При введение в действие Шолларского водопровода в домах центра города водопровод был проведен, а в остальных районах были установлены водоразборные будки. Несколько таких будок сохранились до наших дней, но точных сведений о том, сколько всего их было и как они располагались, нам пока неизвестно.

Надежда Гасанова пишет: Во всех кварталах города были сооружены небольшие будки с куполами, куда был подведен водопровод. К крану приставили служителей, которые должны были следить за распределением воды. Здания с куполами назвали "Фонтанами". Вода в фонтаны подавалась три раза в день - утром, днем и вечером.

В специальных будках и возле самих фонтанов продавались талоны (пете). В отдаленные кварталы города воду доставляли на арбах.

Песня о Баку
4 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

Tofiq Quliyev ilə Bakı nostaljisi - VİDEO

 

Reportaj
5 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

Fəxri məzarlıq. “Müsavat cəlladları”. Kefsiz İsgəndərin monoloqu...

(Bu reportajım daha öncə başqa bir
media vasitəsində dərc olunsa da,
mövcud problem öz həllini tapmadığı
üçün yenidən yayımlayıram. M.A.)

İlıq Bakı səhəri. Fəxri Xiyaban. Məzar səssizliyi’ndən doğan vahimə və  ruhların görüş yerində ruh qovarcasına bayatı deyən qəbiristanlıq xidmətçiləri... bir də mən.

Bu fəxri məzarlıqda qürurla addımlayıb Azərbaycan tarixinin canlı və ya əslində, artıq cansız bədəni ilə rastlaşmaqla ucsuz-bucaqsız tarixin intəhasızlığına yuvarlanmaq qorxusuzluğu... bu bir görüş idi və öz istəyimlə gəlmişdim.

Darvazadan içəri girən kimi Rəşid Behbudovun qollarını açıb nəzərlərimi qarşılayan məzarüstü heykəli marağımı onlarla ictimai-siyasi və mədəniyyət xadimlərinin məzarlarına yönəltdi. Səməd Vurğunla uzaqdan-uzağa göz-gözə gəlirik. Darısqal bir aralığa yönəlib məmləkətin əzəli və əbədi sahibləri ilə görüşə tələsirəm: Rauf Hacıyev, İsmayıl Şıxlı, Elçibəy, Ziya Bünyadov və Heydər Əliyev... Dəyər verdiyim, təbiri-caizsə, hər bir azərbaycanlıya doğma olan bu fikir adamları ilə sanki canlı, hər hansı bir toplantı salonunun foyesində qarşılaşmışcasına əlimi cibimdən çıxarıb pencəyimin yaxasını düymələyirəm... sayğı duruşunda, qürurla.

Hansı urus harda gorbagor olub?!”

Məzar daşlarının üzərini oxuya-oxuya irəliləyirəm. Bütün zamanların müdrikləri bir zamanların məşhurlaşdırılmışları ilə əvəz olunmağa başlayır: Qandyurin İvan Yeqoroviç, Sabsai Pinxos Vladimiroviç, Melnikov Mixail Piminoviç və adının altında Kommunist Partiyasının üzvü olduğu xüsusi fərəh və böyük hərflərlə yazılmış neçə-neçə tanınmamış “petrov”lar. Elə bu məqamda Sovetlər zamanı tarix imtahanına hazırlaşan bir ustad jurnalistin əziyyətinə biganə qalmayan nənəsinin sözlərini xatırlayıram:

“Əşşi, bu da işdir? Bu yazıq uşaqlar axı hardan bilsinlər ki, hansı urus harda gorbagor olub?!”...

...Deyəsən yerlərini tapmışam axı.

Sovetlər dönəmində onlara göstərilən bu tumarlı diqqət və ütülü sayğı anlaşılandır. Axı indi Sovet yox, məhz həmin fərəh və böyük hərflərlə müstəqil Azərbaycan dönəmidir. Fikrimcə, mənsub olduğumuz dinin təməl şərtlərini də nəzərə alaraq həmin qəbirləri şəhərkənarı qəbiristanlıqlara köçürməklə məmləkətin fəxri məzarlığındakı mövcud yer problemini yumşaltmaq olar.

“Müsavat cəlladları”...

Nəzərim, şəkilsiz bir məzarın üzərində cəmləşir – “Əksinqilabçıların əli ilə vəhşicəsinə öldürülmüş Sovet hakimiyyətinin qurulması uğrunda qorxmaz mübariz Qasım İsmayıl oğlu İsmayılov”.

Qocamanlardan eşitmişəm ki, indiki Goranboy rayonu Sovet hakimiyyəti dönəmindən müstəqillik alınana qədər Qasım İsmayılov adlanıbmış. Və apardığım xırda bir araşdırmaya görə, Şəmkir rayonunun Qasım İsmayılov kəndinin adı hələ də dəyişdirilməyib.

Məzar önündəki düşüncəli vəziyyətimə biganə qalmayan qəbiristanlıq xidmətçisi -  bir ağsaqqal məni fikirdən ayırır: “Necə kömək edə bilərəm sizə?”

Jurnalist olduğumu bilib işimə mane olacağını düşünərək onu “başımdan etməyə” çalışıram: “Təşəkkür edirəm. Ehtiyac yoxdur. Yorulmayasınız”.

Canlılarla söhbət üçün darıxdığı hər halından bəlli olan, daha sonra ali təhsilli olduğunu öyrənəcəyim bu yaşlı insan əl çəkənə oxşamır: “Elə məzarlardan burda çoxdur, ay oğul”, - deyir və üzünü çevirib gedir. Qeyri-ixtiyari dalınca düşürəm. Bax, bu da biri - “Müsavat cəlladları tərəfindən vəhşicəsinə öldürülmüş alovlu bolşevik Əli Bayram oğlu Bayramov”.

Hələ bura bax: “Müsavat qatillərinin əli ilə öldürülmüş Mirfəttah Əli oğlu Musəvi”, “1915-ci ildən Sov İKP-nin üzvü, 1919-cu ildə Müsavat qatillərinin əli ilə öldürülmüş Əliyev Həşim Bədəl oğlu”...

Bəli, məmləkəti çar zülmündən qurtarıb insanımıza müstəqilliyi ərmağan edən aydın müsavatçılar “qatil”, “cəllad” təqdimatında... və tarixin davam edən sirk göstərisi. Cavab reaksiyası tələb edən xarici qıcıqlarına məğlub olmuş, qardaş qırğınına qurban verilən bu rəhmətliklərin baş daşlarını dəyişmək zamanıdır, cənablar. Məşhur bir filmdə deyildiyi kimi: “Camaat baxır, ayıbdı”.

Ucuz başa gələn demokrat və kefsiz İsgəndər dayı

“Gəl, sənə Mirzə Cəlilin məzarını da göstərim”, - deyib, cavabımı gözləmədən yeyin-yeyin addımlayır.

Böyük Fəxri Xiyabanın ən sadə, sanki yad bir məzarı. Sinə və baş daşı adi qara daşdandır. Daşın üzərinə Cəlil Məmmədquluzadənin daşdan yonulmuş portreti yerləşdirilib. Baxdım, məzarı çatlamamışdı. Böyük demokrata bəslənən bu təvazökar münasibət ürəkparçalayan mənzərə yaradırdı.

Öyrənirəm ki, mənə bayaqdan bələdçilik edən ağsaqqalın adı İsgəndərdir. Dediyinə görə, hərdən ölülərlə də danışır. Mənimlə də eləcə, sualsız-filansız, sadəcə özü danışır. Və mən sanki tilsimlənib bu kefsiz İsgəndərin monoloqunu dinləyirəm. Bakı Dövlət Universitetində oxuyub, amma təhsili yarımçıq qalıb. Fəxri Xiyabanın xidmətçisidir. Gəlib-gedənin azlığından şikayətlənir. Deyir ki, burdan bərk yapışmaq lazımdır, onsuz da hamımız əvvəl-axır bura gələcəyik: “Mən Dövlət Universitetini bitirməsəm də, özümü çox diplomludan bilikli hesab edirəm. Çünki mən sərbəst düşünə bilirəm, düşüncəmdə azadam”.

Bu məqamda havanın işıqlı olmasına baxmayaraq, xiyabanın darvazasından içəri daxil olan avtomobilin işığı görünür: “Deyəsən gələn var. Nə isə...”, - deyib, işıq gələn tərəfə doğru uzaqlaşır.

Əslində, hər şey aydın idi. Aydın olmayan isə sadəcə bir şey var idi: məzarların yeri axı səhv düşmüşdü deyəsən...

Məmməd Ağayev

  

 

Ностальгия
6 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

На что откладывали деньги советские люди?

В наш век изобилия и разнообразия легко можно приобрести любую понравившуюся вещь - технику, предметы интерьера, автомобили и даже жилье. Тем, у кого затруднения с крупными суммами денег, на помощь приходят разнообразные кредиты, займы и рассрочки. А в СССР найти дефицитные вещи было весьма сложно, и на них приходилось копить, откладывая часть денег с каждой зарплаты. Одно хорошо - цены тогда менялись крайне редко, поэтому можно было собирать накопления длительное время, не переживая, что стоимость товара увеличится. Что же было предметом мечтаний советских граждан? На что они скрупулезно и методично откладывали сбережения?

Сберегательные книжки

«Храните деньги в сберегательной кассе», - говорил герой одного известного фильма. Именно так в СССР и поступали. Сберкнижка имелась в каждой второй семье. Часто их было даже несколько. В зависимости от уровня доходов, на ней могли лежать десятки, сотни или тысячи рублей. На сберкнижки откладывали деньги на покупки, семейные торжества или просто на "чёрный день".

Небольшие суммы откладывали на транзистор или велосипед. Средние по размерам вклады предназначались для покупки чешского гарнитура, холодильника или полушерстяного ковра. Самые весомые накопления делали ради приобретения автомобиля или вступления в кооператив.

Автомобиль

Автомобиль был самым популярным предметом, на который копили жители СССР. По значимости он был даже важнее квартиры, поскольку ее был шанс получить бесплатно, а машину приобретали только за заработанные деньги. Правда, право на покупку нужно было заслужить.

В очереди стояли по 7-10 лет, и попасть в нее мог не каждый. Чаще всего они формировались на предприятиях и следили за ними представители профкомов. Существовали и негласные закономерности - например, инженер завода имел гораздо больше шансов получить авто, чем сотрудник НИИ или работник торговли. Пенсионерам и представителям ряда профессий вообще нельзя было приобретать машины.

В середине 80-х цены на автомобили варьировались в серьёзном диапазоне. Самым доступным был «ЗАЗ-968М» - он стоил 5600 рублей, а самым дорогим «ГАЗ-24», за который нужно было отдать 11200 рублей. Средняя зарплата в то время была в районе 180-200 рублей.

Отстояв очередь и накопив за это время нужную сумму, люди получали открытки из автомагазина и шли забирать свою долгожданную «ласточку».

Ковер

Ковер в квартире советских граждан сочетал в себе несколько функций. Он украшал стену, сохранял тепло, создавал дополнительную шумоизоляцию, был признаком достатка в семье. Порой за ним скрывали нехватку обоев или их недостатки. Если на стене висел ковер, а на столе стоял хрусталь - то можно было смело считать, что жизнь удалась.

Лучшими считались ковры из Туркмении, Азербайджана, Грузии, Армении и Дагестана. Везли их и из-за границы - из Польши, Германии. Изделие из натуральной шерсти можно было приобрести за 60-80 рублей, при среднем доходе в 120 рублей. Самым ценным был ковер с длинным и толстым ворсом. Расцветки были разные, но дизайн идентичен - в центре крупный рисунок, от него расходились повторяющие узоры и контрастная окантовка по краю изделия.

За коврами тоже стояли в очередях. Чем престижнее и богаче был ковер, тем сложнее было его приобрести.

Люстра из хрусталя

Большая люстра из хрусталя с множеством висячих элементов, рожков и деталей была признаком достатка, хорошего вкуса и наличия полезных знакомств. Люстра из богемского стекла была настоящим шиком того времени. Такие люстры ценили, ими хвастались.

С определенной периодичностью этот предмет интерьера разбирали и мыли, после чего бережно возвращали на место. В советских семьях это был целый ритуал, к которому каждый прикладывал свою руку.

Цветной телевизор

Каждая советская семья стремилась обзавестись телевизором. Самым лучшим вариантом был большой, цветной «Рубин-714». Телевизор всегда был в дефиците. В очередь за ним вставали в среднем на 3 года. Черно-белый телевизор стоил в 80-х годах от 200 рублей в зависимости от его класса.

Такой же была и средняя заработная плата в то время. Цветной телевизор «Юность» можно было приобрести за 430 рублей, за 450-470 рублей - переносную модель «Электроника». Ламповый цветной телевизор стоил 700 рублей.

 

Сервиз

Красивые сервизы на 12 персон были предметом гордости в среднестатистической советской семье. Они выставлялись на стол по большим праздникам и только для дорогих гостей. Самым популярным был сервиз «Мадонна». Привезенные из заграницы, эти сервизы попадали в комиссионки. А дальше - в серванты советских людей.

Интересно, что качество изображений и сами сюжеты оставляли желать лучшего, но при этом сервиз был олицетворением утонченности и изысканности для целой эпохи. Чаще всего сервиз ставили за стеклянные дверцы - чтобы пыль не попадала, но при этом он был всем виден.

«Стенка» из Югославии

Эти шкафы - своеобразный символ того времени. На них копили деньги и стояли в очередях. А уж если «стенку» удавалось приобрести, то счастливые обладатели умудрялись поставить ее даже в самую маленькую квартиру. Быть обладателем югославской мебели очень престижно. Качество, внешний вид и функциональность «стенок» были на высоте, что добавляло им ценности в глазах советских граждан.

Также в СССР люди стремились приобрести финскую сантехнику, холодильник «Минск», пылесос «Тайфун». Откладывали деньги и на ювелирные украшения, часы, французскую парфюмерию, радиолы и норковые шапки.

Подготовил: Məmməd Rauf

Qanun
7 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

Modern inkişaf modeli, tənzimlənən qiymət, artan gəlir...

Dövlət Reklam Agentliyinin yaradılmasının müsbət məqamları

Bir çox inkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, bazar iqtisadiyyatının inkişafı reklam fəaliyyəti ilə əlaqədardır. Reklam Azərbaycanda da inkişaf etməkdə olan sahələrdən biridir. Bu sahənin inkişaf etdirilməsi üçün bir sıra işlər görülür.  Azərbaycanda Dövlət Reklam Agentliyi yaradılıb. Prezident İlham Əliyevin imzaladığı fərmana əsasən, agentlik ölkə ərazisində açıq məkanda reklam daşıyıcılarının yerləşdirilməsi, həmin reklam daşıyıcıları üzərində yerləşdirilməsi nəzərdə tutulan reklamların istehsalı və yayımlanması sahəsində vahid tənzimləməni və nəzarəti təmin edəcək. Ekspertlər hesab edir ki, beynəlxalq və regional bazarlarda təmsil olunan yerli istehsalçıların satış, marketinq və kommunikasiya siyasətinin tətbiq edilməsi istiqamətində bir sıra problem var idi. Dövlət Reklam Agentliyinin yaradılması ilə yerli məhsulların regional və qlobal bazarlarda uğurlu satış siyasəti həyata keçiriləcək. Qeyd edək ki, Dövlət Reklam Agentliyi publik hüquqi şəxs kimi fəaliyyət göstərəcək. Qurum dövlət qeydiyyatına alınanadək, açıq məkanda reklam yerləşdirilməsi "Reklam haqqında” qanunla  müəyyən edilmiş qaydada davam etdiriləcək. Yeni qurumun bundan sonrakı mərhələdə reklam sahəsinə, bu sahədən gələn gəlirə necə təsir edəcəyini, hansı perspektivə yol açacağını ekspertlərlə söhbətdə çalışdıq.

Agentlik ictimai təşkilatlarla da işləməlidir

İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü, Millət vəkili Vahid Əhmədov qeyd edir ki, belə bir agentliyin yaradılması çox vacib bir məsələdir: "Reklam haqqında qanunu Əli Məsimli və mən yazmışıq. Qanun qəbul olunandan sonra hansısa işlər görülməli, Nazirlər Kabineti müəyyən  sənədlər verməli idi. Amma reklam bazarında hərc-mərclik olduğu, qayda-qanun olmadığı üçün Bakı Şəhər İcra hakimiyyəti reklam bazarını monopoliyada saxlayır və heç kim ora daxil ola bilmir. Baxmayaraq ki, biz qanuna özünütənzimləmə haqqında maddələr daxil elədik, Azərbaycan Reklamçılar İttifaqı çox çalışdı ki, bu işi həll etsin, amma imkan vermədilər. Nəhayət ki,  cənab prezident bu kimi məsələləri nəzərə alaraq, Dövlət Reklam Agentliyini yaratdı. Bu addımı çox müsbət qiymətləndirirəm. Çünki reklam bazarında hərc-mərcliklər həddən artıq çox idi. Reklam bazarından hər il büdcəyə 50-55 milyon vəsait gəlirdi. Amma bəlkə də 10 dəfədən artıq məvacib daxil olmalı idi. Reklamın dili, yerləşdirilməsi, spirtli içkilərin reklamı kimi məsələlər bu agentlik yarandıqdan sonra həllini tapacaq. Dövlət Reklam Agentliyi ölkəmizdə fəaliyyət göstərən ictimai təşkilatlarla da işləməlidir ki, bazar daha çox inkişaf etsin.  Həmçinin rüsumlara da dəyişiklik edilir. Agentliyin 5 manatdan 100 manatadək rüsum qoymaq imkanı olacaq. Bu həm də, dövlət büdcəsinə əlavə vəsaitin daxil olmasına şərait yaradır”.

Bu sahəyə nəzarət aşağı səviyyədə idi

"Azərbaycan Reklamçılar İttifaqı” İctimai Birliyinin sədri Hacıəmi Atakişiyev bildirdi ki, reklam bazarı yarandığı gündən indiyə qədər çox  dəyişib: "1995-ci ildən 2000-ci ilə qədər olan gəlir 1 milyon 250 min civarında  idi. Həmin ildən sonra reklam bazarı yüksəldi. Amma Bakı şəhər reklam idarəsi 2015-ci ildə bildirmişdi ki,  onların ümumi gəliri 1 milyon 250 mindir. Mən bu zaman belə bir sual verdim ki, necə ola bilər,  ilk başlanğıcla 15 il sonrakı göstəricilər eyni olur?  Bu günə qədər, parçalanmış bir sahədə kim nə istəyirdi onu edirdi, qiymətlərin hansı aralıqda dəyişdiyinə fikir verən yox idi. Hələ ki, qiymətlər dəqiq təsdiq olunmayıb. Qiymətləri Tarif Şurası dəqiqləşdirməli idi.  Amma Dövlət Reklam Agentliyi yarandığından qiymətlərin tənzimlənməsinə nəzarəti bu qurum edəcək. Çünki bazarın inkişafında tənzimlənmiş qiymətlərin rolu böyükdür. İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Ziyad Səmədzadə bir dəfə parlament iclasında elan etdi ki, reklam bazarında dövriyyə 500 milyondur. Amma bunu deyim ki, həmin rəqəmin çox hissəsi büdcədən yayınır. Çünki bu sahəyə nəzarət aşağı səviyyədə idi. Biz  Azərbaycan Reklamçılar İttifaqı olaraq, bu istiqamətdə bir sıra çıxışlar, parlamentdə qanun hazırlanmasında iştirak edirik və bir ictimai təşkilat kimi fikirlərimizi deyirik. Amma bu, o qədər də müsbət qarşılanmır. Bu gün reklam haqqında qanunda bir dövlət nəzarəti, bir də özünütənzimləmə nəzarəti var. Dövlət nəzarəti yeni yaradılan agentlik, özünütənzimləmə isə ictimai qurumlar tərəfindən aparılacaq. Bu da reklamdan gələn gəlirin artmasına səbəb olacaq. Ona görə ki, dağıntı, rüşvət, korrupsiya, monopoliya kimi hallar olmayacaq.  Yəni bir mərkəzdən idarə olunacaq, hər iş şəffaflıqla yerinə yetiriləcək.  Bu vaxta qədər Bakı şəhər reklam idarəsi sahibkarları gestapo rejimində saxlayırdı. Lakin artıq bu kimi hallar baş verməyəcək. Prezidentin sərəncamı ilə yaradılan yeni orqan çox perspektivli işlər görəcək. Bizim ictimai birliyin hesablamalarına görə, indiki dövrdə Azərbaycanda reklam sahəsindən 1 milyarddan çox gəlir götürmək olar. Reklam dünyada ən gəlirli sahələrdən biridir, əgər iş düzgün qurularsa”.

Sabit və stabil reklam qiymətləri

"Press Service Agency” reklam və autsorsinq şirkətinin rəhbəri, "Baki-Baku.Az” elektron qəzetinin baş redaktoru Məmməd Ağayev də Dövlət Reklam Agentliyinin təsis edilməsini mütərəqqi bir addım kimi dəyərləndirdiyini bildirdi: "Reklam işinin icrasına Dövlət Agentliyi səviyyəsində birbaşa nəzarət mexanizminin tətbiq olunması uzun müddət idi ki, arzulanırdı. Hətta 2 il öncə mən Dövlət Reklam Agentliyinin təsis edilməsinin zərurətə çevrilməsilə bağlı mətbuatda konkret təkliflə çıxış etmişdim. Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən Dövlət Reklam Agentliyinin yaradılması ilə bağlı imzalanan fərmanı, məmləkət mediasının reklam işi istiqamətində qazanacağı nəhayətsiz uğurlara atılmış imza kimi dəyərləndirirəm. Hesab edirəm ki, bu mütərəqqi addım sayəsində kütləvi informasiya vasitələri qısa zamanda modern inkişaf modeli fonunda göz ilə görülə biləcək səviyyədə ciddi irəliləyişlər əldə edəcəklər. Hər şeydən əlavə, media ilə kommersiya şirkətləri arasında illərdir davam edən uzun diskussiyalar aradan qalxacaq və KİV hər bir halda reklamla təmin olunacaq. Qeyd edim ki, bu qurumun müvafiq istiqamətdə görəcəyi böyük həcmli işlər, həll etməli olduğu vacib problemlər mövcuddur. Çünki bu agentlik yaranana qədər reklam sahəsində hökm sürən pərakəndəlik  reklam bazarında ciddi durğunluq yaratmışdı. Hər bir media qurumu reklam qiymətlərini öz istəyinə görə müəyyən edirdi. Bu da qarşılıqlı "rəqabət”ə səbəb olurdu ki, nəticədə də reklam qiymətləri günbəgün artırdı. Təbii olaraq da kommersiya şirkətləri bu süni qiymət artımı səbəbilə reklam verməkdə maraqlı olmurdular. Düşünülməmiş reklam siyasəti nəticəsində isə zərər çəkən tərəf elə media qurumlarının özü olurdu. Hesab edirəm ki, Dövlət Reklam Agentliyinin ilk işlərindən biri sabit və stabil reklam qiymətlərinin müəyyən edilməsi istiqamətində olacaq. Növbəti mərhələdə isə əldə olunmuş reklam materiallarının müvafiq və münasib bir biçimdə media qurumlarına balanslı bir şəkildə yönləndirilməsi ilə KİV nümayəndələrini maddi təminat, redaksiya büdcəsi, məvacib və qonorar kimi qayğılardan azad edib, onların yaradıcı inkişaf meyllərini stimullaşdıracaq.” 

Həm dövlət büdcəsi, həm də ictimaiyyət itirirdi

İqtisadçı ekspert Rəşad Həsənlideyir ki, bu istiqamətdə davamlı olaraq müzakirələr aparılıb: "Ciddi boşluqlar var idi. Bakı Şəhəri İcra hakimiyyəti yanında fəaliyyət göstərən xüsusi qurum müəyyən qədər nəzarət etsə də, bu qurumun öz fəaliyyəti də bəzi suallar doğururdu.  Çünki açıq hava reklamının təşkilində qeyri peşəkarlıq, eyni zamanda  biznes marağının olmaması  kimi hallar müşahidə olunurdu. Belə olan halda, həm dövlət büdcəsi, həm də ictimaiyyət itirirdi. Reklam ödənişlərində konkret meyarların yoxluğu da bu sahənin inkişafına mane olurdu. Dövlət Reklam Agentliyinin yaradılması bu kimi halların aradan qaldırılmasına müsbət təsir göstərə bilər.  Amma istənilən halda, agentlik  bu istiqamətdə inzibati  təzyiq alətinə çevrilməməlidir. Həmçinin agentlik növbəti dövrlərdə özəl reklam şirkətlərinin fəaliyyətini boğmamalıdır. Əksinə, özəl sektorun da fəaliyyətinin genişlənməsini izləməlidir. Bu, özəl sektorun dəstəklənməsi baxımından çox əhəmiyyətlidir. Çünki müasir dövrdə iqtisadiyyatın inkişafında reklam böyük rol oynayır. Agentliyin fəaliyyəti bəzi subyektiv yanaşmaların da aradan qalxmasına kömək edəcək. Həmçinin açıq havada reklamın imkanlarını da artıracaq.  Əgər agentlik öz fəaliyyətini səmərəli şəkildə təşkil edərsə, dövlət büdcəsinə daxil olmalar kifayət qədər artacaqdır”.

Günel Azadə,
“Kaspi” qəzeti

Этикет
8 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

Правила этикета викторианской эпохи, которые сегодня вызывают недоумение

В настоящее время многие люди забывают об элементарных нормах приличия, а ведь всего 150 лет назад поведение в обществе строго регламентировалось. Сегодня одни правила этикета, соблюдавшегося в викторианскую эпоху, могут вызывать улыбку, в то время как другие – недоумение. Какие нормы «хорошего тона» вынуждены были соблюдать леди и джентльмены в XIX веке – далее в обзоре.

Непунктуальность

Пунктуальность в викторианскую эпоху была не в почете, если речь заходила о приглашении на бал или еще какое-нибудь светское мероприятие. Следовало прибывать немного позже назначенного срока. Входя в залу, полагалось задержаться в дверном проеме, чтобы оценить ситуацию и дать рассмотреть себя.

Жениться разрешалось только до полудня

По этикету во второй половине XIX века все свадьбы справлялись только до 12 часов дня. В противном случае она считалась незаконной. Уже к концу столетия для желающих жениться сделали послабление: теперь им позволили сочетаться браком до 3 часов дня.

Гостей приглашали на бал только через карточки

На балы гостей приглашали, используя карточки. В них указывалось не только время прибытия, но и стиль костюма, а также танцы, которые собирались исполнять на балу. Приглашенные также знали, сколько раз они должны будут протанцевать ту или иную композицию. Именно поэтому все торжественные приемы были так хорошо организованы.

Подарки слугам

Несмотря на повышенные хлопоты, слугам тоже нравились балы, потому что гости приезжали с подарками для них. Считалось, что слуг нужно поощрить за оказанные услуги. К слову сказать, что сегодня традиция чаевых процветает.

Курение разрешалось только под покровом ночи

Курить в дневное время запрещалось. Курение считалось незаконным, но выручка от продажи табака почему-то не уменьшалась. Считалось, что все преступления совершаются под покровом ночи, поэтому все курили уже после заката.

Несмотря на то, что викторианскую эпоху называют временем чопорных нравов, в обществе того времени было немало пороков. Так, весьма популярным было курение опиума. Специалисты по приготовлению курительного концентрата были очень востребованы, а трубки и прочие принадлежности порой являлись настоящими предметами искусства.

ЧтоГдеКогда
9 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

Bəzi fotoşəkillərdə gözlərimiz niyə qırmızı rəngdə düşür?

Gecələr və ya qaranlıq məkanlarda fləş ilə çəkilən fotoşəkillərdə gözlər qırmızı rəngdə düşür. Bəs fotodakı gözəlliyi pozan bu hadisə necə olur? Və niyə gündüzlər və ya işıqlı məkanlarda foto çəkilərkən bu hadisə baş vermir?

Gözümüz iç-içə keçmiş üç təbəqədən ibarətdir. Ən üstdəki təbəqə, gözümüzü qoruyan və gözün ağı kimi də adlandırılan sərt təbəqədir. İkincisi, qan damarlarından meydana gəlmiş və ortasında göz bəbəyinin yerləşdiyi damar təbəqədir. Bu damarlar sayəsində gur işıqda göz bəbəyimiz kiçilir, qaranlıqda isə daha çox işıq qəbul edə bilmək üçün böyüyür. Amma bu böyümə prosesi olduqca ləng baş verir. Üçüncü təbəqə də tor qişa adı verilən, işığa həssas kapilyar damar torlarından ibarət tor təbəqəsidir.

İt, pişik, maral, cüyür kimi heyvanların gözlərinin alt qatında, yəni qişalarında güzgü kimi əks etdirən xüsusi bir təbəqə var. Əgər qaranlıqda onların gözlərinə fənər və ya avtomobil farası ilə işıq salsanız, bu işıq gözlərinin içindən əks olunar və gözləri qaranlıqda par-par parıldayar. İnsanların gözlərinin tor qişası isə belə bir funksiyaya sahib deyil.

Foto-aparatların fləşi ani şəkildə çox qüvvətli işıq salır. Göz bəbəyimiz isə bu qədər qısa zamanda kiçilməyə fürsət tapa bilmir. İşıq birbaşa tor qişaya nüfuz edir və oradan da kapilyar damarların görüntüsü əks olunur. Məhz fləş ilə çəkilən fotoşəkillərdə müşahidə olunan bu qırmızılıq tor qişa təbəqəsində kapilyar damarların görüntüsüdür.

Son dövrlərdə, bir çox foto-aparatlara, gözün qırmızı düşə bilmə ehtimalını azaldacaq özəl funksiyalar da əlavə edilib. Bu aparatlarda fləş iki dəfə vurur. Birinci vuruş, şəkil çəkilməmişdən bir az əvvəl olur və göz bəbəyinin kiçilərək gözdəki əks olunmanın azalmasına zaman tanıyır. İkincisi isə tam fotoşəkil çəkilərkən vurur ki, bu zaman dilimində də göz, normal vəziyyətə qayıtmış olur. Başqa bir tədbir isə, otaqdakı bütün işıqları yandıraraq göz bəbəyinin əvvəlcədən kiçilməsini təmin etməkdir.

Gecələr fləş ilə çəkilən fotoşəkillərdə gözlərin qırmızı düşəmisinin qarşısını bir yol ilə də almaq mümkündür: bu da, fləşi obyektiv mümkün qədər uzaqda tutmaqdır. Amma müasir foto-aparatlar o qədər kiçilib ki, burada flaş, aparatın bazasında və obyektivə bir neçə santimetr məsafədə yerləşir. Fləşin işığı gözə gəlib əks olunaraq geri qayıdarkən birbaşa obyektivə düşür. Gündüzlər isə gözümüz xaricdən, hər tərəfdən işıq qəbul etdiyi üçün, fləş işığı bunlarla nisbətdə gözümüzə daha xəfif düşür və qırmızı göz hadisəsi yaşanmır.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Paraşütdən ilk dəfə kim və necə istifadə edib?

Əslində hər kəsi maraqlandıran məsələ, paraşütün kəşfindən daha çox, ondan ilk kimin istifadə etməsidir. Belə bir şeyi ilk dəfə kim cürət edib sınayıb? Güman edildiyinin əksin, paraşüt təyyarədən sonra deyil, ondan təxminən bir əsrdən də çox əvvəl, demək olar ki, hava şarı ilə eyni tarixlərdə, amma çox fərqli çalışmalarla icad edilmişdir.

Paraşüt ideyası qədim Çinə qədər gedər. Qədim zamanlarda indiki paraşütə bənzər bir model hazırlanmış, amma bu, oyuncaq olaraq qalmışdı. Leanordo da Vinçi’nin də bu istiqamətdə olan çalışmaları hər kəsə məlumdur. Amma bu ideyanı ilk dəfə 1783-cü ildə Fransada Louis-Sabestian Lenomand adlı bir şəxs həyata keçirmişdir.

Lenomand, çiyinlərinə bir ədəd bir növ çətir bağlayaraq 4.5 metr yüksəklikdəki bir ağacdan tullanmaqla ilk təcrübəsini həyata keçirmişdi. Ancaq o, bu kəşfini  həmin səviyyədəki bir yüksəklikdən - yanğın çıxan bir binadan tullanaraq xilas olmaq üçün düşünmüşdü.

Ciddi mənada isə paraşütlə ilk dəfə tullanma şərəfinə Fransız Andre-Jackques Garnerin nail olub. 1769-cu ildə Paris doğulmuş Garnerin, Fransa ordusunda 1793-ci ildə müfəttiş olmuş, İngiltərədə iki il həbs yatmış və ilk dəfə 1797-ci ildə 1000 metr yüksəklikdəki bir hava şarından paraşütlə tullanmışdır. Bu ilk paraşüt çətir formasında, diametri yeddi metr idi və kətandan hazırlanmışdı. Garnerin, daha sonralar bir neçə dəfə şou atlayışı da etmiş, hətta bir dəfə 1802-ci ildə İngiltərədə 2400 metr yüksəklikdən paraşütlə tullanmışdı.

İlk vaxtlar kətandan hazırlanan paraşütlərdə daha sonralar ipək parçadan istifadə edilməyə başlandı. Təyyarədən paraşütlə ilk atlayışı həyata keçirən isə 1912-ci ildə, ABŞ Quru Qoşunlarının kapitanı Albert Berri oldu.

Birinci Dünya Müharibəsinin əvvəllərində təyyarədən paraşütlə tullanmaq praktiki olmadığı fikri hakim kəsildiyi üçün bundan, yalnız gözətçi hava şarlarındakı müşahidəçilər təyyarə hücumlarından qaçmaq üçün geniş istifadə edirdilər.

Birinci Dünya Müharibəsinin sonlarına doğru paraşütün təyyarə pilotlarının da can dostu olduğu qəbul edilmişdi. İkinci Dünya Müharibəsində isə təyyarə ölçülərinin böyüməsi və texnologiyanın inkişafı ilə paraşütdən insanların və hərbi əməliyyatçıların yerə endirilməsindən əlavə, həm də silahların, mühasirədə qalmış əsgərlər üçün döyüş ləvazimatlarının və ya agentlərin endirilməsi üçün də istifadə edilmişdi.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Это интересно
10 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

«Кёльнская вода»: как одеколон стал любимым парфюмом аристократии и простого народа

В середине XVIII века был создан один из самых известных парфюмов – одеколон. Его формула оказалась настолько успешной, что представители разных эпох и сословий вот уже три столетия выбирают этот аромат, отыскивая узнаваемые флакончики на магазинных полках. Как одеколон стал именем нарицательным – далее в обзоре.

Принято считать, что одеколон увидел свет в 1709 году. Его создателем стал итальянец Джованни Мария Фарина, живший тогда в немецком городе Кёльн. Его дядя предложил на продажу ароматную воду, представлявшую собой спиртовой раствор на основе лаванды, бергамота и розмарина. Фарине рецепт показался слишком простым и невыразительным, поэтому он усовершенствовал его, добавив туда масла цитрусовых растений, кедра и нероли. Получившийся аромат напомнил парфюмеру запах утренней свежести после дождя на его родине в Италии. Созданный аромат Фарина назвал «Кёльнская вода» (Kölnischwasser).

Поначалу вода использовалась как аптечное средство, которое прекрасно дезинфицировало кожу и прописывалось при мигренях. Популяризации «Кёльнской воды» поспособствовали французы во время Семилетней войны. Тогда город был занят войсками неприятеля. Домой солдаты Людовика XV возвращались с флакончиками ароматной воды.

Джованни Мария Фарина - создатель Кельнской воды.

Аристократия, не отягощавшая себя частым соблюдением гигиенических норм, очень быстро оценила парфюм, заглушавший запах пота. Вскоре поставки «Кёльнской воды» или на французский манер «Eau de Cologne» («о де колонь») достигли огромных масштабов.

Любопытна история появления названия на этикетке флакончика. Когда французы вторглись в Кёльн, они обнаружили, что дома в городе не имели номеров. Виднелись лишь вывески: «Дом сапожника», «Булочная», «Швейная мастерская». Тогда было принято решение пронумеровать все строения. Парфюмерная лавка Джованни (на немецкий манер Иоганна) Марии Фарина в переулке Колокольчиков получила номер 4711.

Большим поклонником одеколона был Наполеон Бонапарт. Он не только брызгал его на одежду, но и принимал ванны с парфюмом, добавлял его в чай от головной боли, полоскал им горло. Специально для него изготавливали круглые флаконы, чтобы удобно было их вкладывать в сапог во время походов.

В 1810 году Наполеон Бонапарт издал декрет о том, чтобы все аптекари раскрыли секреты изготовления своих лекарств и настоек. Пытаясь сохранить в тайне рецептуру одеколона, тогдашние владельцы запатентовали его под маркой «Kölnischwasser № 4711» и стали продавать только как парфюмированное средство.

Дом с адресом Glockengasse, 4711. Место. где производят Кельнскую воду.

 

Реклама «Кёльнской воды»

 

Sərgi salonu
11 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

“Bəyaz at”

Bacarığı və xoşbəxt uşaqlıq illərindən əldə etdiyi zəngin müşahidə təcrübəsi ilə XIX əsrdə yetişmiş ən yaxşı mənzərə rəssamlarından biri Constable’dir. O, özündən əvvəlki,  gerçəkliyi və təbiiliyi orijinal formada əks etdirə bilməyən sənətkarlardan fərqli olaraq, əhatəsini və təbiəti olduğu kimi və daha canlı şəkildə tabloya köçürməyi bacardı. Buludlara az qala hərəkətlilik qazandırdığı və istifadə etdiyi rənglərin rəsmə doğmalığı və istiliyi ilə izləyicisinə sanki canlıymış kimi təəssürat bağışlayan tabloları, sənətkarın məşhurluğunun qısa zamanda geniş çevrəyə yayılmasına təsir etdi.

1799-cu ildə Kral Akademiyası’na qəbul oldu. Aldığı təhsili, öz tərzi ilə boyadığı kəsik fırça toxunuşları və rəng qarışımları ilə birləşdirərək öz üslubunu müəyyən etdi. Rəssam, daha çox hündür təpələri, başı dumanlı dağları, İngiltərənin ot tayaları ilə əhatə olunmuş çöllük ərazilərini rəsm etməyə üstünlük verirdi.

Bir çox rəssam və mütəfəkkirə ilham mənbəyi olan sənətkar, 1824-cü ildə Paris Salon’nunda nümayiş olunan “Saman arabası” adlı sərgisi ilə Kral Akademiyası üzvlüyünə qəbul edildi.

1819-cu ildə hazırladığı “Bəyaz at” adlı əsər, sənətkarın üslubunu tam olaraq nümayiş etdirir. Hərəkətli qıvrımlar və gerçəkmiş kimi rəngləndirdiyi səhnə ilə rəssam, rəsm sənəti tarixinə adını böyük hərflərlə yazdırmağa müyəssər oldu. Tabloda, Suffolk’dakı Stour Çayı’nda suya baxan bəyaz bir at həddən ziyadə incə rəsm edilməsi ilə diqqət çəkir.

  • Əsərin müəllifi: İngilis rəssam John Constable (1776-1837);
  • Əsərin adı: “The White Horse” (“Bəyaz at”);
  • Axını: Romantizm;
  • Əsərin hazırlanma tarixi: 1819;
  • Əsərin orijinalı: Kətan üzərində yağlı boya ilə çəkilib;
  • Əsərin ölçüsü: 131,4 x 188,3 sm.;
  • Digər önəmli əsərləri: “The Hay Wain”, “Flatford Mill”, “Salisbury Cathedral”;
  • Təsirləndiyi sənətkarlar: Thomas Gainsborough, Jacob van Ruisdael, Claude Lorrain;
  • Əsərin saxlandığı yer: “Frick” Kolleksiyası, New York.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Son səhifə
12 04 iyul 2017 (№30)
http://baki-baku.az

REDAKSİYA HEYƏTİ

Fəxri baş redaktor:

Nəsir İmanquliyev

Redaksiya heyəti:

Cahangir Məmmədli, professor
Nəsir Əhmədli, professor
Akif Rüstəmov, f.e.n
Zemfira Məhərrəmli, fəlsəfə doktoru
Firuz Mustafa, professor
Rustam Arifcanov (Rusiya)
Aleksandr Kuzminov (Rusiya)
Famil İsmailov (Böyük Britaniya)

Təsisçilər:

Rauf Ağayev, İlqar Həsənov

İcraçı baş redaktor:

Məmməd Ağayev

e-mail: bakibaku.gazet@gmail.com
www.facebook.com/bakibakuaz/

60-lar. Bulvar. Gündüz

 

 

 

Bulvar. Gecə

 

 

 

bagla

A

A

A

A