Azərbaycanın bu ilk həftəlik klassik – elektron qəzetini

1976-81-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində müəllimimiz, daha sonra diplom rəhbərimiz, universiteti bitirdiyimiz il bizi özünün yaratdığı və rəhbərlik etdiyi “Bakı” və “Баку” gündəlik axşam qəzetləri redaksiyasına işə götürərək, 1981-88-ci illər ərzində redaktorumuz olmuş, o zamankı kollektivimizin hər bir üzvünə Atalıq etmiş, məmləkətdə ilk axşam qəzetinin və müasir qəzet jurnalistikası məktəbinin əsasını qoyan, milli mətbuatımızın klassiki

Nəsir müəllim İmanquliyevə

ithaf edirik

№ 23
13 iyul 2016
http://baki-baku.az

Bakı zamanların sintezində – FOTO

 

 

 

 

Xəbərdar
2 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Nigarın Ave Maria’sı

Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının (BMA) məzunu, vokalçı Nigar Nazim “Dua-Ave Maria” mahnısına klip çəkdirib. Mahnının müəllifi xalq artisti, BMA-nın rektoru, professor Fərhad Bədəlbəylidir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, çəkiliş qrupuna rejissor Elvin Mirzəyev, operator və prodüser Həmid Mehrəfruz (İran), aranjemançı Etibar Əsədli, icraçı prodüser və fotoqraf Nərminə Həsənova daxildir.

Qeyd edək ki, bu, azərbaycanlı gənc müğənninin (soprano) ilk ciddi işidir. Fərhad Bədəlbəylinin əsərini ilk dəfə xalq artistləri Fidan və Xuraman Qasımovalar ifa ediblər. Klip bu gün dünyanı bürümüş müharibə, terrorizm və iztirablara qarşı kəskin etiraza çevrilib və yeni nəslə həyat bəxş edən qadının duası ağrı, ümid və sevgi hissi ilə yenidən ifa edilib. Klipdə uzaqdan, asimandan eşidilən azan və muğamın ilahi melodiyaları musiqinin təsirini daha da gücləndirir. Aranjemançının əsas uğuru da bundadır. Çəkilişlər Abşeron və Buzovnada aparılıb.

Nigar Nazim bu əsəri birinci dəfə 2008-ci ildə Strasburqda fransız kilsə məbədində Azərbaycan Gününə həsr edilmiş konsertdə oxuyub. O, həmin vaxt Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində təhsil alır və xorda oxuyurdu. Sonra “Ana dilimizi sevək, sevdirək” respublika müsabiqəsində gümüş medala layiq görülüb, çoxsaylı konsert və tədbirlərdə çıxış edib. Nigar Nazim etiraf edir ki, rejissorun bu əsərdə müharibəyə qarşı bu qədər güclü əhvali-ruhiyyə aşılamasından məmnundur. O deyib:

“İnsan həyatında hər hansı çətinlik və bədbəxtlik baş verəndə Allaha üz tutur və ömrümüz boyu öz ağrımızla O'na doğru gedir, yalnız O'ndan diləyir və təsəllini O'nda tapırıq. Ailələri parçalayan, uşaqları yetim qoyan müharibə, terror və günahsız insanların həlak olması problemi bu gün çox aktualdır. Sülh elə kövrək və davamsızdır ki, biz hamımız sülhün və əmin-amanlığın qorunması naminə səsimizi ucaltmalıyıq. Azərbaycan xalqı bu ağrını yaşayıb. Mən gələcəkdə daha böyük və ciddi layihələri həyata keçirmək istərəm. Kamera musiqisini çox sevirəm. Fikrimcə, bu musiqidə böyük, geniş dinləyici üçün həyata keçirilməmiş ruhi-mənəvi potensial var. Azərbaycanı başqa ölkələrdə təmsil etmək, əcnəbi dinləyiciləri zəngin milli musiqimizlə tanış etmək istərdim. Vətənim üçün layiqli və lazımlı vətəndaş olmağı və ona ən yüksək səviyyədə şöhrət gətirməyi arzu edirəm. Bütün çəkiliş qrupuna dərin təşəkkürümü bildirirəm. Onlar yüksək səviyyəli peşəkarlardır. Üç çəkiliş günündə biz bir ailə kimi işlədik. Klipi və ifamı professor Fərhad Bədəlbəylinin necə qəbul edəcəyi məni çox narahat edirdi. Allaha şükür ki, o, bizim işimizdən razı qaldı. Klipin bütün maliyyə xərclərini ailəm çəkib”.

“Medeya. Sekvensiya 001” Yuğ’da

YUĞ Dövlət Teatrında “Medeya. Sekvensiya 001” tamaşasının premyerası keçirilib.

Teatrın mətbuat xidmətindən APA-ya verilən məlumata görə, Vladimir Klimenkonun “Medeya Teatrı” pyesi əsasında hazırlanan tamaşanın quruluşçu rejissoru və musiqi tərtibatçısı Mikayıl Mikayılov, quruluşçu rəssamı Umay Həsənova, geyim üzrə rəssamı Leyla Əliyevadır.

Apokrifik etiraf janrında hazırlanan tamaşada əməkdar artistlər Sonaxanım Mikayılova və Gülzar Qurbanova çıxış edib.

Ömrü boyu Medeyanı oynamaq arzusunda olan yaşlı aktrisa, teatrın iş günü olmayan vaxtında - boş teatrda öz arzusunu reallaşdırmaq istəyir. Tamaşa Medeyanı oynamağa cəhd eləyən iki aktrisa arasında olan dialoq üzərində qurulub. “Medeya. Sekvensiya 001” – aktyorun zamanla münasibətləri haqqında poetik pritçadır.

Tamaşanın xronometrajı 1 saat 15 dəqiqədir.

Tax Free в Азербайджане

Система Tax Free будет применяться на всех контрольно-пропускных пунктах (КПП) Азербайджана, сказал в среду журналистам глава Государственного таможенного комитета (ГТК) страны Айдын Алиев.

"Мы полностью готовы к применению данной системы. Сначала она будет внедрена в Бакинском Международном аэропорту Гейдар Алиев, а затем и на всех остальных КПП страны", - сказал Алиев.

Для использования возможностей Tax Free стоимость товаров, купленных по одной электронной счет-фактуре, не должна быть менее 300 манатов (с учетом налога на добавленную стоимость).

Товары должны быть вывезены с территории Азербайджана в течение 90 дней со дня покупки. После истечения указанного срока сумма НДС, оплаченная за товар, не возвращается.

Ставка НДС на все товары в Азербайджане составляет 18 процентов. Независимо от способа перевода, из суммы НДС за приобретенный товар будет вычтено 20 процентов в счет оплаты за услуги, остальная же сумма будет возвращена.

Во время осуществления покупок товаров в магазинах со стикерами Tax Free необходимо будет сообщить продавцу о желании воспользоваться возможностями системы Tax Free. Далее для заполнения электронной налоговой счет-фактуры, которая позволяет вернуть НДС, необходимо предоставить продавцу свой паспорт, удостоверяющий иностранное гражданство. После того, как продавец внесет паспортные данные, он предоставит подписанную и проштампованную электронную налоговую счет-фактуру в двух экземплярах. Вместе с другими сведениями в электронной налоговой счет-фактуре указываются сумма уплаченного НДС и последняя дата возврата НДС.

Во время отъезда из Азербайджана купленный товар и электронную налоговую счет-фактуру вместе с паспортом необходимо предъявить на таможне в аэропорту. После внесения соответствующих заметок в электронную налоговую счет-фактуру представитель таможенных органов заверит ее печатью.

В завершение необходимо представить электронную налоговую счет-фактуру, полученную на таможне, уполномоченному банку. В зависимости от выбранного метода, оплата производится в иностранной или национальной валютах следующим образом: 1) наличный расчет - сразу после предоставления соответствующего документа в банк; 2) безналичный расчет - в течение 10 дней после предоставления в банк реквизитов банковской карты, на которую должен поступить платеж.

Tax Free не распространяется на следующие товары:

акцизные товары; продовольственные товары; лекарственные препараты и медицинское оборудование; товары, имеющие особую ценность для сохранения культурного наследия и считающиеся культурно-исторической ценностью страны; товары, продажа которых освобождена от НДС внутри страны; товары, для экспорта которых необходима лицензия; необрамленные, необработанные или несортированные драгоценные камни; драгоценные металлы в виде слитков; товар, вывозимый с территории Азербайджана без сопровождения; транспортные средства и запчасти к ним; товар, экспортируемый посредством услуг почты или интернета.

На кого не распространяется система Tax Free?

  1. Граждане Азербайджана.
  2. Лица без гражданства и иностранцы, получившие разрешение на временное или постоянное проживание на территории Азербайджана или получившие разрешение на работу для осуществления оплачиваемой трудовой деятельности.
  3. Лица, являющиеся членами экипажа воздушного транспорта, исполняющие непосредственные служебные обязанности.
  4. Лица младше 14 лет.

Trend.Az

Şabran rayonunda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin bölməsi yaradıldı

Şabranın Xaqani Poeziya Klubunda keçirilən təqdimatda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin müşaviri Elçin Hüseynbəyli AYB Katibliyinin qərarını elan edib. Qərara əsasən Şabran rayonunda AYB-nin bölməsi yaradılır və Aydın Əhməd oğlu Tağıyev həmin bölmənin rəhbəri təyin edilir.

Elçin Hüseynbəyli çıxışında bildirib ki, Şabran bölməsinin yaradılması təsadüfi deyil. Çünki bu rayon ədəbiyyatsevərliyi ilə məşhurdur və burada çox sayda yazıçı və şair yaşayır. Rayonda eyni zamanda Xaqani Poeziya Klubu və Şabran Ədəbi Dərnəyi fəaliyyət göstərir. Artıq beş ildir ki,  rayonda Xaqani Poeziya Günləri təntənəli şəkildə qeyd edilir və bayramın respublika əhəmiyyəti daşıması üçün AYB-də Xaqani Poeziya Günləri Təşkilat Komitəsi yaradılıb. E.Hüseynbəyli Şabranda yazarlara hərtərəfli şərait yaratdığı üçün Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Novruz Novruzova dərin təşəkkürünü bildirib. O, həmçinin qeyd edib ki, Şabran bölməsi daha iki rayonu – Siyəzən və Xızını da özündə birləşdirir.

Tədbirdə çıxış edən yazıçı və şairlər bölmənin yaradılmasını mühüm hadisə adlandırıb və bu işdə əməyi keçən hər kəsə təşəkkür ediblər.

Təqdimat mərasimində AYB sədrinin müşaviri Rauf Aslanov və qurumun  Mətbuat Xidmətinin rəhbəri, şair Xəyal Rza iştirak edib.

Xəyal Rza çıxışı zamanı AYB Şabran bölməsinin fəaliyyətə başlaması münasibətilə şabranlı yazıçı və şairləri təbrik edərək bildirib ki, gələn il Xaqani Şirvaninin xatirəsinə həsr ediləcək  VII Şairlər Günü Şabran rayonunda qeyd olunacaqdır.

AYB.az

Finance
3 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Azərbaycanda bank xidmətləri ilə bağlı faizlər niyə çox yüksəkdir? - Ekspert rəyləri

Uzun illərdir ki, Azərbaycanda banklararası "interchange" deyilən xidmət haqqının yüksək olması  vətəndaşlar tərəfindən ciddi narazılıqla qarşılanır.

Ekpertlər də hesab edir ki, Azərbaycanda internet üzərindən bank kartları ilə ödəmələrin aşağı olmasının səbəblərindən biri də ölkə daxilində banklararası "interchange" xidmət haqqının yüksək olmasıdır.

Belə ki, kartla ödəniş edərkən ödənişi qəbul edən bankın ödənişin həyata keçirildiyi kartın bankına ödədiyi xərcin yüksək təyin edilməsi banklardan istifadə edən vətəndaşlar üçün əlavə problemlər və əlavə xərc yaradır.

Həmçinin müştərisi oluğunuz bank kartı ilə digər bankın bankomatından nağd pul götürəndə də banklar bu xidmətə görə faiz tutur.

Qeyd edək ki, əvvəllər bu xidmət haqqı Visa və MasterCard tərəfindən müəyyən edilirdisə, indi Mərkəzi Bankın yeni istifadəyə verdiyi “pre-prosesing”ə görə, ölkə daxilində müəyyən olunur.

Faizin məbləği isə digər ölkələrlə müqayisədə Azərbaycan banklarında 3 dəfə çoxdur. Bir çox ölkədə bu faiz 0,3 olduğu halda Azərbaycanda 1,5 fazidir. Məsələn, Gürcüstan və Bosniya kimi ölkələrdə müştərisi olduğunuz bankdan digəri ilə onlayn ödəmə edəndə xidmət haqqı 0,5%-dir.

Bu faizlərin ölkəmizdəki banklar tərəfindən yüksək təyin edilməsi dəfələrlə müzakirə edilsə də, görünən odur ki, indiyədək bu istiqamətdə müsbətə doğru dəyişən addımlar atılmayıb.

Belə ki, ötən gün Azərbaycanda tanınmış GoldePay şirkəti və onlayn ödəniş portalı Hesab.az-ın sahibi Fərid İsmayılzadə problemlə bağlı Mərkəzi Banka müraciət ünvanlayıb.

Fərid İsmayılzadə dünya təcrübəsinə dayanaraq qeyd edib ki, internet üzərindən bank kartları ilə ödəmələrin həcminin aşağı olmasının səbəblərindən biri də ölkə daxilində banklararası xidmət haqqının yüksək olmasıdır.

Onun sözlərinə görə, aşağı “interchange” rəqəmləri ilə hər kəsə gəlirli, əhaliyə isə komissiyasız olan hamının qazanacağı bir sistem yaratmaq olar.

Xeberler.az olaraq bir daha bu mövzunu gündəmə gətirmək qərarına gəldik ki, uzun illərdir əhalinin narazılığına səbəb olan xidmət faizləri niyə hələ də tənzimlənməyib?

Məsələ ilə bağlı ekspertlərlə söhbət etdik.

Bank mütəxəssisi Rauf Ağayev Xeberler.az-a bildirib ki, bu problem ölkədə uzun illərdir var və hələ də bu istiqamətdə ciddi addımlar atılmır:

“Məlumdur ki, hazırda Azərbaycanda bir  bank kartı ilə digər bankomatdan pul çıxaranda faiz tutulur. Amma bu xidmət üçün faiz çox yüksək müyyən edilib. Bununla bağlı bir hadisə olmuşdu. Belə ki, Azərbaycanda təhsil alan türkiyəli tələbəyə 50 dollar göndərilmişdi. Həmin tələbə də Bakıda  bir neçə dəfə həmin kartdan istifadə etməklə müxtəlif bankomatlardan pul çıxarıb. Hər dəfə də ondan faiz tutulub, sonra o baxıb ki , kartında 50 dollar yerinə hardasa 30 dollar qalıb. Tələbə bununla bağlı Türkiyə səfirliyinə müraciət etmişdi. Az qala bu hadisə beynəlxalq skandala səbəb olacaqdı. Sonra aydınlaşdı ki, Azərbaycanda əslində bu, belədir. Yəni, uzun vaxtdır ki, bu problem ölkədə mövcuddur”.

Mütəxəssis deyir ki, banklar arasında belə  bir söhbət var ki, sözü bir yerə qoyub bu faiz məsələsini aradan qaldıra bilərlər. Lakin Rauf Ağayev bu təklifə  pozitiv yanaşmır:

“Əslində belə bir fikir var idi ki, banklar hamısı razılığa gəlib faiz tutmayacaq. Amma bu,  inandırcı deyil.  Çünki onlar söz versələr də, buna əməl edə bilməzlər. Məsələn, hər hansı bir bank öz bankomatını nəğd pulla doldurur və  müxtəlif bankın müştəriləri də digər banklardan pul çəkir. Beləliklə, banklar arasında xoş münasibət yaranır. Amma sonra ola bilir ki, hansısa bank bankomata pul qoymur və gecikdirir. Hətta burada  bir, iki saat gecikmə də olarsa, başqa bankın  nağd vəsaitlərinə zərbə olur. Yəni, digər bankdan çəkiləcək pul əvəzinə vətəndaşlar gedib başqa bankdan çəkir. Bu zaman həmin bank nağd vəsaitini itirir. Ona görə bu halın yaşanmaması üçün  gərək o qədər dəqiq iş qurulsun ki, riyazi dəqiqliklə, avtomatik şəkildə olmaqla yüksək səviyyədə nəzarət təşkil edilsin ki, banklar faiz olmadan anlaşa bilsinlər. Əks halda onlar dildə razılaşsalar da, belə hallarla qarşılaşanda ciddi problemlər yaşanacaq. Həm də məlumdur ki, indiki  vaxtda da nağd vəsait tapmaq çətindir. Mərkəzi bank manatın qiymətinin aşağı düşməməsi üçün nağd vəsaitlərini azaltdı. Ümumiyyətlə, hər bir bankın özü də müştərisindən nağdlaşdırmaya görə faiz tutur. Amma dünyada bu, 0.3, 0.5 faizdirsə bizdə 3 qat artıqdır. Ona görə də fazilər aşağı salınıb, daha insafla yenidən təyin edilməlidir. Bizdə tariflər müştərini soymaq üzərində qurulub. Dünyanın heç bir yerində belə bir bank sistemi yoxdur”.

Bank mütəxəssisi bu problemin həlli üçün təkliflərini də verib:

“Məlumatınız olduğu kimi, Nəzarət Palatası yaradılıb. Mərkəzi Bankın əsas funksiyaları da bu Palataya verilib. Bütün bu işləri onlar tənzimləyə bilər. Bankların təyin etdiyi faizlərə yenidən baxılmalı, tariflər yenidən formalaşdırılmalıdır”.

İqtisadçı alim Vüqar Bayramov məsələyə münasibət bildirərkən deyib ki, nəinki “interchange”, praktiki olaraq Azərbaycan banklarında kifayət qədər bahalı xidmətlər təklif edilir:

“Bankların xidmətləri ilə bağlı faizlər çox yüksəkdir. Mərkəzi Bank kreditlər üzrə faizlərin tənzimlənməsini həyata keçirsə belə, banklarda xidmətlər üzrə tariflərin tənzimlənməsinə diqqət etmir. Bunu da onunla əlaqələndirir ki, banklar müstəqildir və müstəqil olduqları üçün də xidmət faizləri ilə bağlı banklara müdaxilə edə bilməz. Amma reallıq ondan ibarətdir ki, əgər xidmət haqqı kifayət qədər yüksək müəyyənləşdirilirsə, bu artıq süni şəkildə qiymət artımı deməkdir. Bu təbii ki, istehlakçıların hüquqlarını pozmaqla yanaşı, onlar üçün əlavə problemlər yaradır”.

İqtisadçı bunun səbəbini banklar arasında rəqabətin olmaması ilə əlaqələndirib:

“Xidmətlərin yüksək olması bank sektorunda rəqabətin olmaması ilə əlaqəlidir. Bank sektorunda rəqabətin gücləndirilməsinə ehtiyac var ki, banklar bir-biriləri ilə rəqabət apararaq daha ucuz xidmət təklif etsinlər. Rəqabət zəif olduğuna görə banklar çalışırlar ki, daha çox gəlir əldə etsinlər. Nəticə etibariylə də yüksək qiymətlər müəyyənləşdirirlər. Bu da vətəndaşlar, bank xidmətlərdindən istifadə edənlər üçün əlavə xərc deməkdir”.

Ekspert problemdən çıxış yolunun, xidmətlərlə bağlı tariflərin müəyyən maksimum həddinin təyin edilməsində olduğunu bildirib:

“Mərkəzi Bank bu xidmətlər üçün maksimum həddi müəyyən etməlidir. Tariflərin tənzimlənməsi banklar tərəfindən yüksək xidmətlərin müəyyənləşməsinin qarşısını alacaq. Hazırda qeyd etdiyiniz kimi də bank xidmətlərində faiz yüksəkdir. Ona görə də birmənalı şəkildə Mərkəzi Bankın bu məsələyə müdaxilə edib, tariflərin yenidən maksimum həddə müəyyənləşdirməsinə ehtiyac var”.

Faizlərin yüksək olma səbəbini banklardan da öyrənməyə çalışdıq.

Bir neçə bank Xeberler.az-a bildirib ki, bu xidmətlərlə bağlı faizlər bankın daxili şərtlərinə uyğun olaraq müəyyən edilir.

Nəticə olaraq deyə bilərik ki, ekspertlərin də vurğuladığı kimi, Mərkəzi Bankın və ya yeni yaranan Nəzarət Palatasının bu işə müdaxilə etməsinə ehtiyac var. Görünür, banklar onlara verilən imkanlardan bəzən sui-istifadə edir və faizləri çox yüksək təyin edir. Əgər Gürcüstan, Bosniyada və digər ölkələrdə "interchange"  xidmətinin qiyməti 0.5% həcmində hesablanırsa, Azərbaycanda bundan 3 dəfə çoxdur. Bunların səbəbi araşdırılmalı və müvafiq qurumlar bu problemin həlli istiqamətində ciddi addımlar atmalıdırlar.

Məltəm Talıbzadə,
Xeberler.Az

Diqqət: bu banklara kredit faizi ödənməməlidir

Lisenziyası ləğv edilən banklar əmanətlərə verilən faizləri də dərhal dayandırırlar və yalnız qoyulan əmanət əmanətçiyə geri qaytarılır. Ancaq sözügedən bank müştəriyə verdiyi kreditə görə faiz hesablanmasını dayandırmır və sonadək krediti faizlə tələb edir. Bu isə müəyyən anlaşılmazlığa və bəzi hallarda narazılığa səbəb olur. Bəs, qanunvericilik banklara verdiyi kreditlərə görə lisenziyası ləğv edildikdən sonra faiz hesablamağa hüquq verirmi?

Məsələni Axar.az-a şərh edən Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vahid Əhmədov bankların verdikləri kredit müqabilində lisenziyası ləğv olunduqdan sonra faiz tələb etməyə hüququnun olmadığını bildirib:

“Bankın fəaliyyəti dayandıqdan sonra əmanətlərə faiz hesablanmadığı üçün kreditlərə də faiz gəlməsi düzgün deyil. Çox təəssüf ki, banklar hazırda bundan sui-istifadə edirlər, bank bağlanan kimi əmanətlər üzrə faizlər saxlanılır, ancaq kreditlərə faizlər gəlməsi davam etdirilir. Bu, qanuni deyil və bankların özbaşınalığıdır. Ona görə də hesab edirəm ki, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası bu məsələyə baxmalı və müəyyən qərar verməlidir. Palata hazırda bankların diaqnostikası üçün və yəqin ki, bu məsələ ilə əlaqədar da müəyyən müraciətlərə baxılacaq. Problemin həlli yolları barədə MBNP-nin Direktorlar Şurasının sədri ilə danışacağam. Hesab edirəm ki, lisenziyası ləğv edilən bank müştərilərindən kreditə görə faiz tələb etməməlidir”.

Bank üzrə ekspert Əkrəm Həsənovun sözlərinə görə, bank ləğv edildiyi andan onun öhdəlikləri dondurulur, artıq faiz də ödəmir, yalnız əsas borc öhdəliyi qalır:

“Bank ləğv olunduqdan sonra Əmanətlərin Sığortalanması Fondu əmanətçilərin hər birinə banka yerləşdirdikləri əmanətlərin qarşılığını faiz verilmədən ödəyir. Hesab edirəm ki, qanun əmanətlərlə kreditlərə eyni münasibəti bəsləməlidir. Yəni ya faizlər hər iki halda - həm banka olan kreditlər üzrə, həm də əmanətlər üzrə ödənilməlidir, ya da əksinə, nə müştəri götürdüyü kredit borcuna görə, nə də əmanətlərə görə faiz ödəməlidir”.

Hüquqşünas Pərviz Məmmədov məsələnin qanuni tərəflərinə aydınlıq gətirib:

“Bağlanan bankın kredit portfelinin başqa maliyyə təşkilatına satılma halını çıxmaqla, bütün hallarda lisenziyası ləğv edilən banklar tərəfindən kreditə faiz hesablanması dayanmalıdır. Banklar haqqında qanunun 18.2-ci maddəsinə əsasən, bank lisenziyası və ya xarici bankın bölgə nümayəndəliyinin ləğvi haqqında qərar qüvvəyə mindiyi gündən bankın lisenziya üzrə öncəki fəaliyyət növləri qadağan edilir. Bankın fəaliyyət növlərinə isə kredit verilməsi və verilən kreditlərə faiz hesablanması aiddir. Deməli, ləğv olunan bankın verdiyi kreditlərə faiz hesablamaq ixtiyarı yoxdur. Bank ləğv edilmə prosesinə girdiyi andan etibarən yalnız Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsinə uyğun olaraq illik 7 faiz həcmində faiz tələb edə bilər. Çünki bank cəlb etdiyi əmanətlərə faiz hesablamır. Necə ki banka depozitlərə görə faiz hesablamaq qadağan olunur, eləcə də verilən kreditlərə görə də faiz tələbi olmamalıdır”.

P.Məmmədov hesab edir ki, vətəndaşlar bunu əsas götürməklə tam haqlı olaraq məhkəmədə həmin faizlərin ödənilməsinin dayandırılmasını tələb edə bilərlər:

“Çox yaxşı olardı ki, prosesdə məhkəmə mühasibatlıq ekspertizası təyin olunsun. Ekspertizanın nəticələrindən sonra isə qalıq borca nə qədər faiz ödənilməli olduğu aydın olacaq. Bir sözlə, Mülki Məcəllənin 449-cu maddəsinə əsasən, vətəndaşlar ancaq Mərkəzi Bank tərəfindən müəyyənləşdirilən uçot dərəcəsinə əsasən faiz ödməlidirlər, yoxsa 30 və ya 40 faiz deyil”.

Hüquqşünas bildirib ki, bank ləğv edilmə prosesinə girdiyi andan sonra vətəndaş borcu bağlayıbsa və faizləri ödəyibsə, məhkəməyə müraciət edərək indiyə qədər haqsız ödədiyi faizləri geri ala bilər:

“Əgər borcun müəyyən bir hissəsi qalıbsa, onda vətəndaş tələb edə bilər ki, ödədiyi faizlərə görə ondan artıq alınan pul əsas məbləğdən çıxılsın”.

Aygün Yusibova,
Axar.Az

Bakı küçələri
4 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Qorçakovski – Malıgin - H. Z.Tağıyev küçəsi

Bakının baş planına bu küçə 1860-cı ildə daxil edilib. XIX-XX əsrlərdə burada arxitektura baxımından möhtəşəm binalar tikilib. Küçə Sahil bulvarından başlayıb Parapetə birləşən Əyri küçədə bitir. 

  • Ev №3 -  1903-1905-ci illərdə tikilib. Peterburq Şimal Bankı və Rus-Asiya bankının Bakı şöbəsinin binası oıub.
  • Ev №4 –H.Z. Tağıyevin sarayı. 1893-1902-ci illərdə mülki mühəndis İ.V. Qoslavskinin layihəsi ilə tikilib.
  • Ev№5 – Cavad Quliyevin yaşayış evi. 1890-cı ildə tikilib.
  • Ev №6 – ikimərtəbəli yaşayış evi. 1896-cı ildə tikilib. Tiflis zadəgan torpaq bankı və Volqa-Kamski kommersiya bankı yerləşib.
  • Ev №7 – üçmərtəbəli yaşayış evi. 1898-ci ildə İ.V. Qoslavskinin layihəsi ilə tikilib.
  • Ev №8 – üçmərtəbəli yaşayış evi. 1897-99-cu illərdə arxitektor Y.Y. Skibinskinin layihəsi ilə tikilib.
  • Ev №10 – üçmərtəbəli yaşayış evi. İkimərtəbəli olaraq 1896-cı ildə, üçüncü mərtəbəsi isə 1961-ci ildə tikilib.
  • Ev №11 – Baryatinski küçəsinin tini. 1913-14-cü illərdə tikilib. H.Z. Tağıyevə məxsus Kupeçeski bank və Sankt-Peterburq beynəlxalq  kommersiya bankının binası olub.
  • Ev №12 – Arxitektor Y.Y.Skibinskinin tikdiyi yaşayış evi.
  • Ev №13 – Kontrolnı döngəsinin tinində 1913-cü ildə mülki mühəndis İ.Ploşkonun layihəsi ilə tikilmiş,Musa Nağıyevə məxsus “Novaya Yevropa” hoteli
  • Ev №14 – 1904-ci ildə inşa edilmiş yaşayış evi.
  • Ev №15 – üçmərtəbəli yaşayış evi.
  • Ev №16-18 – Arx.Polyakovun layihəsi ilə 1912-ci ildə inşa edilmiş dördmərtəbəli ev. İkisi bir vahid bina kimi planlaşdırılmışdır.
  • Ev №17 – 1887-ci ildə tikilib. O zaman burada Avstriya –Macarstan konsulluğu yerləşirdi.

 

 

Tarix
5 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Побег... yaxud türkün türkdən başqa dostu yoxdur

I Dünya Savaşı başlayanda Osmanlı müttəfiqlərin - əsas da Almaniyanın təkidi ilə bu savaşa qatıldı. 1914-cü ilin dekabrında Qafqaz cəbhəsi açıldı. Osmanlı dövlətinin sərhədləri boyunca müharibə gedirdi. O dövrdə Bakıda çıxan «Kaspi» qəzeti yazırdı ki, Tiflisə hər gün yüzlərlə əsir gətirilir… Ruslar Sarıqamışda, Qarsda, İğdırda, Ərzurumda mülki adamları da əsir alırlar. Onları Rusiyanın 22 bölgəsində yerləşən həbs düşərgələrinə göndərirdilər. Ən böyük düşərgələrin biri də Bakının Nargin adası idi. Əsirlərin burada - ən ibtidai şəraiti olmayan bir məkanda yerləşdirilməsi Bakı əhalisini, xüsusilə elitanı çox narahat edirdi.

Türk əsirlərinə olan belə münasibət Bakıda ziyalı və ruhanilər arasında çox ciddi və təbii ki, gizli müzakirə olunurdu. Əsası 1905-ci ildə qurulmuş Bakı Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyəti Qafqaz canişininə məktub göndərərək yerli əhali tərəfindən əsirlərə yardım edilməsi üçün izn verilməsi ricasında bulundu. Amma canişin Cəmiyyətin nizamnaməsində uyğun maddənin olmamasını bəhanə gətirərək xahişi rədd etdi. Belə olan halda Bakı milyonçuları, başda Ələkbər bəy Rəfibəyli olmaqla öz imkan və əlaqələrindən maksimum istifadə edərək, son nəticədə istədiklərinə nail oldular. Nəhayət, Bakıda əsirlərə yardım Mərkəzi yaradıldı. Xosrov Paşa Sultanov Mərkəzin sədri seçildi.

Rəsmi izndən sonra da əsirləri ərzaq və tibbi ləvazimatlarla təchiz edən Mərkəz, vəfat edənlərin də islam şərtləri ilə dəfn olunmasını təşkil edirdi.

Bu cəmiyyət həmçinin türk əsirlərinin düşərgədən qaçmasına da kömək göstərmişdir ki, bu da ayrıca bir mövzudur. Baş verənləri müxtəlif mənbələrdən əldə etdiyimiz üçün məlumatı orijinalda veririk. Beləliklə...

“На основе имеющихся следственных документов (рапорта полковника А.В. Полторацкого, дознания капитана корпуса гидрографов Антонова 2-го, а также следственных материалов, собранных в ноябре-декабре 1915 г. жандармским ротмистром Гусаковым) можно восстановить следующий ход событий.

Сначала по увольнительным запискам (но с целью сбежать) остров покинули три офицера (капитан Шукри Шабан Бей и прапорщики Фекри Шакар и Юсуф Ибрагим), затем через несколько дней, 29 июля, еще пять (капитаны Сухеил Иззет и Феррат Турсун, поручик Ягуб Мустафа-оглы, подпоручик Юсуф Зия; прапорщик Гусейн Хильми). Незадолго до этого, как показывал Омар Селим(пленный албанец,завербованный руководством лагеря), на Нарген приехал некий «армянин», в котором он узнал турецкого подполковника Якуб Джамиль Бея. Действительно ли это было так, на данный момент установить невозможно, но однозначно: побег был осуществлен двумя группами и вряд ли без внешней поддержки. Весьма показательно, что сам Полторацкий, оправдываясь, говорил, что все 8 офицеров и два рядовых покинули остров 29 июля, причем некоторые – по просроченным запискам.

Вина была возложена на 3-ю роту 552-й Симбирской дружины, которая тогда охраняла лагерь. Комендант острова обвинял ее в недостатке дисциплины, признавая, что он не мог настоять, чтобы 3-я рота исполняла точно его приказания по проверке съезжающих и прибывающих. В тот же день она неожиданно была сменена 1-й ротой 241-й дружины. Сам А.В. Полторацкий, обеспокоенный еще и тем, что его жена, находившаяся на Наргене вместе с ним, заболела брюшным тифом, 29 июля по делам покинул остров. Вернулся он лишь вечером 30 июля и узнал о том, что отпущенные в город офицеры планируют побег. Комендант связался с подполковником Месхиевым, начальником жандармского портового участка, а на следующий день вместе со своими осведомителями из числа пленных отправился в город на поиски сбежавших. Изначально он решил не ставить начальство в известность, надеясь, что проблему удастся разрешить самостоятельно. С 31 июля переодетые городовые вместе с военнопленным албанцем ходили осматривать отходящие пароходы, которые для этого задерживались. К сожалению, розыски ни к чему не привели. Поэтому с опозданием, только 10 августа, о бегстве пленных турков было официально извещено Бакинское губернское жандармское управление.

В порядке расследования бегства турецких военнопленных офицеров в конце августа были проведены два дознания.

Одно из них провел командир транспорта «Аракс» капитан Антонов, второе - Ленкоранский уездный начальник барон Тизенгаузен.

Согласно проведенным дознаниям было выяснено, что в Баку турецкие офицеры сели на пароход «Иван Колесников», принадлежащий Русско - Кавказскому обществу, и 2-го августа прибыли в азербайджанскую Астару. Здесь их встретил агент общества Ага Габибулаев, который с помощью жителей села Рудакендруд перепроводил офицеров в Персию . В персидской Астаре пленные были переданы консульскому агенту Джафару Габибулаеву и при его содействии выехали в Табриз. 

Что касается двух нижних чинов, то оба они в город были отпущены в сопровождении конвоя . Один из них, персидский подданный Бебут Джафар оглы, сумел скрыться в толпе. Второй нижний чин, грузин, уверял, что попал в плен по ошибке. В харчевне, где он с конвойным пил чай, к нему подошел хозяин заведения, назвал грузина своим родственником и отвел в другую комнату, откуда тот и сбежал.

Капитан Антонов выяснил, что в связи с участием в организации побега пленных турецких офицеров были арестованы и заключены в тюрьму три служащих Русско-Кавказского общества.

«Проверка режима и порядка отпусков пленных выявила, что пленные офицеры увольнялись в город не только за покупками, но и с правом возвращения на следующий день. Главнейшее наблюдение за пленными турками было организовано при посредстве пленных офицеров армян. Увольнение производилось по записям коменданта, дублирующих записок нет, нет журнала регистрации. В городе надзора за пленными не было, привозимая провизия не проверялась. Представительница мусульманского благотворительного общества мадам Сона ханум Гаджиева со своими родственниками, с разрешения Полторацкого, имела беспрепятственный доступ к военнопленным», - отмечал Антонов.

Что касается организации побега, то капитан пришел к следующему выводу: 

«...можно допустить, что таковой мог быть совершен не без участия местных Бакинских жителей мусульман, а также участия командира парохода «Иван Колесников» мусульманина Назара Измайлова». 

Результаты обоих дознаний начальник Бакинского губернского жандармского управления по розыску полковник Леонтьев направил заведующему Особым Отделом Канцелярии Наместника Его Императорского Величества на Кавказе.

В ноябре на имя военного министра Поливанова пришло письмо за подписью дворянина (как было установлено в дальнейшем, вымышленного) А.Б. Акопова, в котором утверждалось, что, дескать, «несколько турецких военных инженеров под видом сдачи в плен, были специально командированы в концентрационный лагерь, чтобы оттуда бежать в Баку и сделать нужные неприятелю съемки».

По «его» мнению, сбежавшие с острова Наргин турки «делали подробнейшие съемки Ясамальской долины, окопов у Ясамальской горы, а также всех без исключения железных, шоссейных и проселочных дорог, в особенности же, железнодорожного узла у станции Баладжары».

По мнению «Акопова», главным организатором побега был «известный в Баку туркофил, местный миллионер Ага Бала Гулиев».

А на банкете, якобы устроенном в отеле «Исламйе» по случаю удачного побега, кроме Гулиева, приняли участие Бакинские богачи Мир Таги Мир Бабаев, Али Гейдар Бабаев, Бала Гадаш Ибрагимов, Касим Касимов и др.

«Акопов» надеется, что «будут приняты меры к расследованию деятельности этих внутренних врагов».

Одновременно с прошением «Акопова» в Бакинское губернское жандармское управление поступают «агентурные сведения» о причастности известных Бакинских богачей Исмаил Бека Сафаралиева, Муртузы Мухтарова, Аждар Бека Ашурбекова, а также жены Исрафила Гаджиева - Сона ханым Гаджиевой к побегу турецких военнопленных офицеров. «Подробные сведения об этом может дать купец Асриев», - говорилось в одном из «агентурных сведений». 

На основании прошения «Акопова» и «агентурных сведений» ротмистр Отдельного Корпуса Жандармов Гукасов приступает «к производству переписи на предмет выяснения лиц, причастных и способствовавших к побегу пленных турок из острова Наргин в июле сего года».

В качестве свидетелей Гукасов допросил миллионера Муртузу Мухтарова и его брата Ахмеда Мухтарова, нефтепромышленников Мир Таги Мир Бабаева и Али Гейдара Зейналова, купца 1-й гильдии, владельца мукомольных и иных заводов Ага Балу Гулиева, председателя мусульманского благотворительного общества в Баку Исмаил Бека Сафаралиева, купца Бала Гадаш Ибрагимова и других известных в городе лиц, а также Сону ханым Гаджиеву. 

Одни заявили об отсутствии каких-либо контактов с пленными турками, другие - Ахмед Мухтаров, Сона ханым Гаджиева, Исмаил Бек Сафаралиев признали в передаче пленным туркам продуктов питания, табака, газет, но категорически отвергли причастность к побегу. Кроме показаний анонимных свидетелей у ротмистра Гукасова не было других сведений или улик, свидетельствующих об участии допрошенных лиц в организации побега.

По этой причине 29 декабря ротмистр принял решение о прекращении расследования.
Высокое начальство согласилось с ним, т.к. все прекрасно понимали, что самостоятельно, без помощи местных жителей, кем бы они ни были, турецкие офицеры не смогли бы бежать из плена.”  

Исп.литература: Пространство плена Первой мировой: лагерь для турецких пленных на острове Нарген (1915-1918 гг.) // Международная жизнь. Специальный выпуск: История без купюр. Великая война. Начало. М., 2014. С.100-128

Сибор Филс. «Побег из неволи или ЧП военного времени». Proza.ru

Квадратура круга
6 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Qulu Ağsəs Lun Yuy işığında

Учитель сказал: "Человек может сделать великим путь, которым идет, но путь не может сделать человека великим".

Hərdən mənə elə gəlir ki, əlimdə qələm, gözümdə eynək doğulmuşam. Qələm də — aydın məsələdir — yazmaq üçündür, eynək bəzən görmək üçün olmasa da...

Dağların, qayaların mühasirəyə aldığı uzaq bir kənddə dünyaya gəldim.

Quşlar evlərin damında yaşayır, buludlar yallarda yalmanırdı. Adamlar Günəşi yandırıb işə çıxır, söndürüb yatırdılar. Ağaclar elə sürətlə pöhrələyirdi ki, deyirdin, “qəhrəman ana” olmaq istəyirlər.

Hələ dəryazı gendən çağıran biçənəklər!

Hələ nənələrə il uzunu şalvar dalı yamadan Sürüşəkdaş!!

Hələ kibrit qutusundan mobil telefon (bəşəriyyət çox sonralar bizə gəlib çatacaqdı) düzəltdiyimiz günlər!..

Hələ... Nə hələ?..

Bəyəm buna görə şeir yazmağa başladım?..

Uşaqlar Allahın verən günü qayaya dırmaşırdılar. Əllərində də dəmir çəkic. Qayaların qəlbi yerləri oğlanların yazı stoluydu. Sevdiklərinə ürək sözlərini çəkiclə daşa yazırdılar. Üstündən illər ötəndən sonra məlum olacaqdı ki, qayaya qoşa dırmaşan iki dost bir-birindən xəbərsiz eyni qızın eşqinə külüng vururmuş. Məsələn: “Məmməd + I.....” şəklində. Qızın adını qorxusundan kim bütöv yaza bilərdi! Adamı qayaya mismarlayardılar. Özü də — aşağılara qadın, uşaq da qalxdığından — mütləq zirvəyə dırmaşmalıydın. Sirr açırsan axı! Sirri aşağıya etibar eləmək olmaz! — ancaq Allaha, ona əlin çatmır, qayanın başına! Hə, indi o yerlər əsirlikdədir: o qaya qarışıq, o sirr qarışıq. Hərdən yuxumda kəndə gedirəm, qayaya çıxıram, zirvədəki yazıları çəkiclə latına çevirirəm ki, düşmən sirrimizi bilməsin. “Tak-tarak-tak-tarrra...” Əlimin ufultusuna yerimdən dik atılıram. Yuxumda həmişə sol əlimi əzirəm, ayılandasa görürəm ki, ağrıyan sağ əlimin orta barmağıdır. Qələmin yağır elədiyi yer.

Ай-гун спросил Цзай Во [о деревьях, которые сажают у] алтаря. Цзай Во ответил: "[При династии] Ся сажали сосны, [при  династии] Инь - кипарисы, [при династии] Чжоу - каштаны, и [все для того], чтобы заставить народ бояться". Учитель, услышав это, сказал: "Не следует говорить о том, что уже совершено. Не следует противиться тому, что уже делается. Не следует порицать за то, что уже упущено".

Mən sirrimi varağa yazası oldum, özü də qələmlə. İşin ən yüngülündən yapışdım.  Neçə ildir şeir yazıram, deməli, ömrümün çoxunu qaya başında keçirmişəm. Havam çatmayanda yazıram. Çıxıram varaq — qayaya, nəfəsim geniyir. Qolum xamlayanda qələm — çəkicə cumuram. Ona görə kompüterə öyrəşə bilmədim. Ona görə qələmdən ayrılmaq istəmirəm.

Ona görəmi şeir yazmağa başladım?.. İkinci sinfə təzəcə keçmişdim, böyük qardaşıma dərslərimi, yəqin ki, üçüncü dəfə danışıb qurtarmışdım. Təzədən ağzımı doldururdum ki, Etibar imkan vermədi. Domino oynamağı təklif elədi. Şərtə görə, uduzan şeir yazmalıydı. Qardaşımı uddum. O, bir satirik şeir yazdı. Etibar pis oxuyurdu, o, mənim zənnimcə şeir yaza bilməzdi. Odur ki, ikinci partiya uduzan kimi o biri otağa çəkilib yazmağa başladım. A-ha! Bu, deyəsən, şeirdi. Əlbəttə, şeirdi! Axı mən qardaşımdan ağıllıyam, yaxşı oxuyuram. O yazan — bu yazan. Bakıda çap olundum. Hələ beşinci sinifdə oxuyanda. Çox tez şöhrət qazandım. Hamısı domino oynaya bilməməyin ucbatından.

Amma ona görəmi şeir yazmağa başladım?..

Учитель сказал:

— В пятнадцать лет я обратил свои помыслы к учебе.

В тридцать лет я обрел самостоятельность.

В сорок лет я освободился от сомнений.

В пятьдесят лет я познал волю неба.

В шестьдесят лет научился отличать правду от неправды.

В семьдесят лет я стал следовать желаниям моего сердца и не нарушал ритуала.

* * *

Hərdən soruşurlar: sizcə, Qarabağ Azərbaycan və Türk dünyası üçün nə deməkdir?

Yaxşı olardı ki, bu suala Azərbaycan cavab versin. Amma Azərbaycan bu suala cavab verə bilməz, çünki Qarabağın yanında Azərbaycanın dili qısadır.

Yaxşı olardı ki, bu suala Türk dünyası cavab versin. Amma Türk dünyası bu suala cavab verə bilməz. Çünki Qarabağın yanında Türk dünyasının dili qısadır.

İndi görün Qarabağ Azərbaycan və Türk dünyası üçün nə deməkdir!

* * *

Mənim ana tərəfim azman saz-söz ustası Aşıq Valehə gedib çıxır. Anamın dayısı Azərbaycanın ünlü tarzəni Qurban Pirimovdur. Ata tərəfimsə qaradinməz nəsildir. Onların nəinki yazmaq, heç danışmaqla da arası olmayıb.

Mən doğulanda atam Ağsəs kişinin əlli üç, anam Səmayə xanımın əlli yaşı olub. İki yaşımda atamı itirmişəm. Ondan mənə qalan yeganə sərvət adıdır: Ağsəs. Təsəvvür eləyin ki, bu kişinin adını qadınlar heç vaxt çəkməzmişlər. Çünki atam arvadlara nə salam verər, nə də onların salamını alarmış. Hətta anamı da “a kişi” deyə çağırarmış.

Цзы-ю спросил о почтительности к родителям. Учитель ответил: "Сегодня почтительностью к родителям называют их содержание. Но люди содержат также собак и лошадей. Если родителей не почитать, то чем будет отличаться отношение к ним от отношения к собакам и лошадям?"

Благородный муж стремится к основе. Когда он достигает основы, перед ним открывается правильный путь. Почтительность к родителям и уважительность к старшим братьям – это основа человеколюбия.

* * *

Mənim varım çox azdı, yoxum çox çoxdu. Kasıbın da aydındı ki, dili qısa olar. Xəsisliklə çap olunmağın bir səbəbi də budu. Yəni az yazmağım.  Şeir çox qısqancdı, bir ayrı yazıya ondan çox vaxt ayırdınsa, qanın getdi, o da özünə bir yar qaralayacaq, necə ki qaralayır da. Amma... səbəb təkcə bu deyil axı! Təzə nəsə yazmaq, özünü təzədən kəşf eləmək adama həmişəmi nəsib olur?! Bəs aylarla cızığından çıxa bilmədiyin uğursuzluq zolağı? Bəs yolda qəzaya düşən misraların reanimasiya stolunda gözün görə-görə can verməyi? Bəs, Allah, qardaşım, Allah?! Hər şey insanınmı əlindədi. Yox, atam, yox!..

Soruşurlar ki, nə var, nə yox. Allah var, Allah! Yoxu var, varı yox eləyən...

Ван Сунь-пзя спросил: "Что означают слова: "Лучше выразить почтение духу очага, чем духу внутренних покоев"?" Учитель ответил: "Не так! Тот, кто нанес обиду Небу, не может обращаться к нему с просьбами".

* * *

Цзы-гун сказал: "То, чего я не хочу, чтобы делали мне, я не хочу делать другим". Учитель сказал: "Цзы! Этого добиться невозможно!".

Vəziyyət həmişə sonradan yaxşılığa doğru gedir. Ölən ölür, qalan qalır. Bəzən də əksinə: ölən qalır, qalan ölür. Amma hamımızın bir təsəllisi var: “ruhumuz göy qübbəsinin altında qalacaq” deyə... (N.Hikmət), “dünya duracaq yer deyil”. deyə.. (İ.Nəsimi); deyə-deyə duracağıq, susa-susa danışacağıq, baxışlarımızın tirajı indiyəcən çap olunmuş bütün əsərlərin sayını geridə qoyacaq, duyğularımızın auditoriyasında “sükut əl çalacaq” (V.Səmədoğlu) və sonda... ən sonda... baxıb görəcəyik ki, “sənsən hər yer, İlahi”... (Q.Ağsəs).

* * *

Tərcümeyi-halı Hüseyn Cavidlə üst-üstə düşən ərəb filosof-şairi Cəbran Xəlil Cəbranın bir kəlamında deyilir: “Şairlə alim arasında bir zolaq var. Bu şəffaf zolaqdan əgər alim şairə sarı adlayırsa, o, müdrik, şair alimə tərəf istiqamətlənirsə, o, dahi olur”. Mən həmişə aralıq bir zonada yaşamağın tərəfdarı olmuşam. İki əks qütbün arasında dayanmağa çalışıram. Hətta publisist yazılarımda da öz mövqeyimlə cəmiyyətin mövqeyi arasındakı mövqeyi qələmə almağa cəhd edirəm. Şeirdə isə Allahla özüm arasında olanları tapıb yazmaq istəyirəm. Bütün bunları deməkdə məqsədim odur ki, yuxu ilə oyanmağım arasındakı müddət ən gözəl bir haldır mənim üçün. Çoxseriyalı, bəzən də rəngli yuxular görürəm. Ona görə də yuxudan adi həyata qayıtmaq mənim üçün çətin olur. Yuxudan ayılıb təzədən həyata qayıtdığıma görə yox, həmin aralıq məsafəyə görə Allaha şükür edirəm. Razılaşdığım bir məsəl də var: “İnsan hər axşam ölür, hər səhər təzədən doğulur”. Yuxu haqqında nə deyirlər-desinlər, o, mənim üçün elə bir əsrarəngiz şeydir ki, heç ayılmaq istəmirəm. Bəzən gerçəkliklə yuxunu səhv salıram. Həyatda gördüklərim mənə yuxu kimi gəlir...
Учитель сказал: "Если утром познаешь правильный путь, вечером можно умереть".

... Həm də elə istəklərim, arzularım var ki, onları məndən başqa kimsə bilməməlidir. Hətta onları özümə belə danışmaqdan çəkinirəm. Və çox çəkmir ki, həmin istəkləri yuxuda görürəm. Dünyanın heç bir güzgüsü məni yuxudakı kimi göstərə bilməz.Yuxuda düşünülməsinə belə qadağa qoyduğum hisslərimlə, duyğularımla birgə oluram. Hətta onlara əllə toxunuram elə bil. Hesab edin ki, yuxular mənim əsl həyatımdı. Mənim orijinalım yuxularımdadır.

* * *

Yazmağa çox erkən — 9 yaşımdan başlamışam. Onda vərdişdən, vergidən, ilhamdan xəbərim yox idi. Təxminən 6-7 ildən sonra yazmaq məndə “xroniki xəstəliyə” çevrildi. Bir ucdan oxuyub-yazırdım. Sonradan müəllimlər mənə şeir yazmağa qadağa qoydular, çünki dərslərimlə məşğul olmurdum. Müəllimlər məndə psixoloji dəyişiklik yarandığını, get-gedə məktəbdən, adamlardan qorxduğumu hiss etməmiş deyildilər... İynə vurdurmaqdan qorxsam belə, əsgərlikdə olanda dişlərimi çəkdirib qospitalda yatırdım ki, şeir yazmağa vaxtım olsun. Rilkenin “Gənc şairə məktub”unda oxumuşdum: “Əgər hesab edirsənsə ki, yazmaya bilməzsən, özünü yoxla — çəkil ədəbiyyatdan, başqa işlə məşğul ol. Gör əgər yazmaya bilmirsənsə, təzədən qayıt yazmağa”. Bunu oxuyanda çox pis oldum. Hətta bir müddət yazmadım. Yəni bunu vərdiş kimi qəbul eləməyim bəs edəcəkdi ki, bir də əlimə qələm almayım. Amma “yoxlama”dan uğurla çıxdım — təzədən yazmağa baş ladım. Vərdiş — peşəkarlıq yarada bilər. Amma mən peşəkar ola bilmirəm. Ürəyim istəyəndə yazıram, istəməyəndə yox. Ürəyim lap istəyəndə, qışqıranda, məni əldən salanda çalışıram yazım. Ədəbiyyatda, şeirdə belə peşəkarlığı qətiyyən qəbul eləmirəm. Mən jurnalistikaya ona görə bağlandım ki, bədii sözlə heç vaxt pul qazanmayım.

“Иногда стоит совершить ошибку, хотя бы ради того, чтобы знать почему ее не следовало совершать”,-сказал Учитель.

* * *

Учитель сказал: "Не беспокойся о том, что люди тебя не знают, а беспокойся о том, что ты не знаешь людей".

Bir vaxtlar, xüsusən Sovet dövründə ədəbiyyat və incəsənətlə bağlı güclü ənənə olduğu üçün ədəbiyyata gələnlərdə seçilmək duyğusu olurdu. Mən özüm də şeirlərimə görə həmişə bütün rayonda tanınmışam, məktəbdə seçilmişəm. İnsanın özünün əlləşib-vuruşması azdır. Gərək onu Tanrı seçsin. Çox populyar adam ola bilərsən, amma Allah səni seçməyə bilər... Zəhmət çəkib əməkdar pambıqçı olmaq mümkündür. Amma yazıçının qabiliyyəti hələ çox kitab oxumaqla, zəhmətlə ölçülmür. Allah sənin “qabına nə qoyubsa”, onunla seçilməyin tərəfdarıyam.

* * *

Səmimi şəkildə deyirəm bunu: kiminsə mənə dəyər verməsindən sevinməyə bilmirəm, xüsusilə depressiya vaxtı, o məqamda eşidəndə ki, hörmət etdiyim adamlardan biri mənim haqqımda xoş sözlər deyib, deməli, ovqatın növbəti küt zərbəsindən – nokautdan məni xilas etmiş olur. Amma həmişə xoş söz eşitmək fikrində də deyiləm. Və elə bir qələm adamı tanımıram ki, birmənalı şəkildə onun yazılarına baxıb “bundan yoxdur” deyəsən. Yaradıcılıq yol getmək kimidir, məsafə qət etməkdir. Uşaq vaxtı bir şeyə marağım var idi – kəndimizdən görünən “yerlə göyün birləşdiyi” yerə qaçırdım. 3-5 km qaçandan sonra ordan baxırdım ki, indi evimizin yanında göylə yer birləşib. Bir də o üzə gedirdm. Həmişə gedirdim, gedirdim... Heç vaxt yerlə göyün birləşdiyi yerə çata bilmirdim. Mənim üçün Allah da, mütləq həqiqət də, sözün yuvası da ilğım kimi uzaqdadır. Həmişə yerlə göyün birləşdiyi yerə getmək istəyirəm. Və hər dəfə gedəndə görürəm ki, əlim boşa çıxır.

Учитель ответил: -Избрав цель, иди к ней всем сердцем. Это неважно, что медленно ты идешь главное - не останавливайся. Если тебе плюют в спину, значит ты впереди.

* * *

Məhəbbət yeganə təmənnasız münasibətdir. Burda şərt qoyulmur ki, səni istədiyimə görə məni sevməlisən, sevgi ünvanını, şəklini dəyişə bilir, amma itmir,  iti, pişiyi, torpagı, insanı da sevmək olar. Sevgi olmayanda təmənnalı münasibət olur, proporsiya, balanslaşma yaranır. Mən yuxuda uçuram, amma sevəndə elə gerçəkdə də uçuram. Əgər sevgi xəstəlikdirsə, onu hamıya arzulayıram, taundursa, qoy bəşəriyyət ondan məhv olsun. Sevgi ona görə  görmür, eşitmir ki, o, dünyanın cazibə qanunundan kənara çıxır.

Счастье — это когда тебя понимают, большое счастье — это когда тебя любят, настоящее счастье — это когда любишь ты,-сказал Учитель.- Если ты ненавидишь, значит тебя победили.

* * *

Цзы-лу спросил о том, как служить духам. Учитель ответил:. "Не научившись служить людям, можно ли служить духам?" [Цзы-лу добавил:] "Я осмелюсь узнать, что такое смерть". [Учитель] ответил: "Не зная, что такое жизнь, можно ли знать смерть?"

Fatalist deyiləm, alın yazıma inansam da, məncə, redaktə, düzəlişlər eləmək insanın öz əlindədir. Baxdığım tamaşalarda komediya ilə faciə bir-biri ilə o qədər bağlıdır ki, komediya baxımından ölmək, faciə baxımından sevinmək olur. Amma inanıram ki, bizim yerüstü qanunlarımız Allahın yanında işləmir. Ona görə də Allah bizi bu janrlara aid etməz. Ola bilər ki, daban-dabana bir-birini izləyən qarışıq şeydir alın yazımız. Komediya və faciənin uğurla bir-birini əvəz etdiklərinə inanıram. Yadda qalan isə adam olduğumu unutmamağımdır...

Учитель сказал: "Человек, не обладающий человеколюбием, не может долго жить в условиях бедности, но он не может долго жить и в условиях радости. Человеколюбивому человеку человеколюбие приносит успокоение. Мудрому человеку человеколюбие приносит пользу".

* * *

Ədəbiyyat su kimi bir şeydi. Dünyanın yetmiş faizi sudu, onun da üç faizi içməli. O üç faizdən ikisi Şimal buzlu okeanında. Qalan bir faiz də aşağıda, yerin altında. Onu da tapmaq lazımdı. Faradey işığı tapana qədər işıq var idi də. Necə olmağından asılı olmayaraq, söz həmişə olur. Bir var, mən on birinci əsrdə yaşayaydım, bir də var, iyirmi birinci əsrdə yaşayıram. Gör nə boyda fərq var. O vaxt sözə təşnəydilər. Sözə əl dəyməmişdilər. Sözlərin hamısı bakirəydi. İndi hansı birinə üz tutursan, görürsən ki, bunu Nizami tapdayıb, Füzuli suya göndərib, Vaqif oynadıb-oynadıb atıb qırağa, Aşıq Valeh Dərbəndə qədər sürüyüb. Bizə indi təkrar emal olunmuş sözlərdən fikir demək qalıb. Söz ağacı da yoxdu. Onu da kəsiblər, gərək kökünə gedəsən. Əlimizə bir dənə söz bayrağı veriblər, çatdırın estafetə. Kim haracan apara bildi – bildi! Nizami səkkiz yüz ildi qaçır, Füzuli beş yüz ildi, Molla Pənah Vaqif üç yüz ilə çatacaq. Əli Kərim yetmiş ildi...

Есть ли одно такое слово, руководствуясь которым можно было бы прожить всю жизнь? Учитель сказал: - Да, есть. Это - снисходительность.

Hazırladı: Baki-Baku.Az

Bizim foto
7 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Daşların nağılı

 

 

 

 

Evterpa
8 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Camal Yusifzadə - 75

Camalın 75 yaşını redaksiyamız adından təbrik edir, şeirlərini həmişə olduğu kimi yenə də sevə-sevə oxuyuruq.

Bəlkə də... Bəlkə?..

Bəlkə də Nuh dedik?..
Bəlkə də?.. Bəlkə?.. 
Bəlkə də peyğəmbər demədik, ALLAH?
Bəlkə ağlamağa göz gərək deyil?
Bəlkə ovutmağa söz gərək deyil?
Bəlkə qovrulmağa köz gərək deyil?
Bəlkə də?
Bəlkə də, vallah?
Bəlkə özümüzdən öndə özümüz?
Bəlkə sözümüzdən öndə sözümüz?
Bəlkə torpaqdadı hələ dizimiz?
Bəlkə də... bəlkə?
Bəlkə ölüm varsa, sevilməyəsən?
Bəlkə sevməyəsən?
Bəlkə sevəsən?
Bəlkə ruh dediyin al-qırmızı qan? 
Bəlkə torpaq üstə cənnət meyvəsi,
Bəlkə torpaq altda toxumdu insan?
Bəlkə də hər dahi tənha bir dəli?
Bəlkə də hər dəli tənha bir dahi? - Sirdi İLAHİ!
Bəlkə göz yaşıdı?
Bəlkə sırsıra?
Bəlkə kəhrəbadı yağış damlası?
Bəlkə pişikləri maraq öldürüb? 
Bəlkə məhəbbəti Məcnun söndürüb?
Bəlkə qatilləri qatil eləyən hakimdi ancaq?
(onun da qətlinə fərman olacaq!) 
Bəlkə də qatillər içində ağlar?
Bəlkə də qatilin...
Bəlkə də, bəlkə Vətənə quruca bir can borcu var?
Bəlkə yer üzünün əşrəfi İBLİS?
Bəlkə də İblisdi bizim bütümüz?
Bəlkə də... bəlkə də ölüm şəxsi iş?
Bəlkə də ƏZRAİL şəxsi sifariş?
Bəlkə də... bəlkə? 
Bəlkə nə xeyirsə - odur həqiqət?
Bəlkə çin olmayan muradı ağ at? 
Bəlkə də? Bəlkə?.. 
Bəlkə qəhrəmanlıq dəlixay bir "ah"!? 
Bəlkə cızılmayan səmadı ALLAH?
Bəlkə də, bəlkə də,
Bəlkə də, vallah?
Bəlkə yediyimiz heç çörək deyil? 
Bəlkə satqınlara üz gərək deyil?
Bəlkə göyərməyə düz gərək deyil?
Bəlkə qürur duyaq rüşvət alanda?
Bəlkə utanmayaq xoşbəxt olanda?
Bəlkə satqınlara vicdan heykəli,
Bəlkə heykəllərə vicdan sırıyaq?
Bəlkə vaxt dediyin puldur kiməsə?
Bəlkə bəxt dediyin - quldur kiməsə?
Bəlkə taxt dediyin - cəllad kötüyü? - 
Nə sən fərqindəsən, 
Nə mən fərqində?
Bəlkə TANRI bizdən çox yuxarıda?
Bəlkə biz TANRIDAN çox aşağıyıq? - 
çatmır səsimiz! 
Bəlkə də payızda öləsən ancaq - 
yarpaq töküləcək, yağış yağacaq.
Bəlkə yaz başı? -
alçalar xəfifcə gülümsəyəcək?
Bəlkə də, 
Bəlkə də, 
Bəlkə də, vallah!? 
Bəlkə şəkillərdə ağlayaq bir az?
(Niyə şəkillərdə ağlamaq olmaz?) 
Bəlkə dünya sənin?
Bəlkə də mənim?
Bəlkə heç kimin?
Bəlkə qır qazanı İBLİS xeyrəti?
Bəlkə borc vermişdi TANRI qeyrəti?
Bəlkə də həqiqət - danılmaz "dünən"? 
Bəlkə də ən böyük qorxu - "sabah"dı? 
Bəlkə də? Bəlkə? 
Bəlkə nənni asaq göy qurşağından?
Bəlkə yırğalayaq yer kürəmizi?
Bəlkə bu dünyaya bir də qayıtdıq?
Bəlkə qayıtmayaq, YA RƏSUL ALLAH?

20.12.2007

Нигяр Гасан-Заде

Ни мой - ни есть - не будешь

Ни мой - Ни ест, 
не будешь!
Махнешь рукой забудешь..

Ни Я - Твоя,
Не встану рядом,
Задену... опрокину 
Взглядом

Коснусь волос,
Коснусь десницы,
Губами нос 
И под ресницы - 
В зрачок - зрачком - 
Дрожать и видеть,
Кого любить
И ненавидеть...

Прости

Прости меня за то, что дверь твою открыла... 
Без стука и без шума в судьбу твою вошла,
За то, что разожгла, ну, а сама остыла,
За то, что я искала, но так и не нашла...

Прости, что доверяла не ведала стыда,
Что дерзостью своей тебя очаровала,
Прости, что я в душе, теперь уж навсегда
Твоей незалечимой царапиною стала.

Прости меня за смех, прости меня за слезы,
Прости за искренность, что ты не принимал.
Прости меня родной, за розовые грезы,
за то, что никогда меня не понимал.

Прости за все, что есть,прости за все, что было...
Что по пятам случайно за тобой...
За то, что дверь твою однажды я открыла,
Ну, а теперь её захлопну за собой!

Military
9 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Восемь самых сильных спецподразделений в мире

Петер Тунборг (Peter Thunborg)

Сильнейшие элитные подразделения в мире окружены ореолом мистики и романтики. Они подготовлены лучше всех и выполняют самые сложные задачи. Когда обычные солдаты не могут или не хотят рисковать, в дело вступают войска специального назначения.

Business Insider составил рейтинг из восьми сильнейших спецподразделений в мире.

8. «Черные аисты»

Special Services Group (SSG) — Группа специального назначения армии Пакистана.

Пакистан — не та страна, о которой сразу вспоминаешь, говоря о лучших элитных войсках. SSG состоит из 5600 военных, распределенных в восемь батальонов по 700 человек. Каждый батальон поделен на взводы и группы. В группе — десять человек.

На родине эти бойцы носят название «Черные аисты» благодаря своеобразным головным уборам. В этом году «Черные аисты» празднуют 60-летний юбилей.

Эти подразделения действуют в крайне неспокойном регионе, где есть и приграничные столкновения, и религиозный экстремизм. В декабре 2014 года пакистанские силы SSG выследили и ликвидировали оперативного лидера аль-Каиды (организация, признанная в России террористической, — прим. пер.) Аднана Гульшаира аль-Шукри Джума (Adnan Gulshair el Shukrijumha) и пятерых его солдат.

7. Защищают море, берег и сушу

Fuerza de Guerra Naval Especial — Специальные военно-морские силы, Испания.

До 2009 года Специальные военно-морские силы Испании назывались Подразделением спецопераций (Unidad de Operaciones Especiales), после чего поменяли имя на актуальное. Предполагается, что специальное подразделение насчитывает около 100 человек. Их задача — защищать море, берега и сухопутный участок в 50 км вглубь от побережья.

Считается, что подразделение составлено по образцу британских SAS и американских «Морских котиков». И с теми, и с другими испанцы проводили совместные тренировки. Как и все современные спецслужбы, испанские силы готовы не только сражаться с врагом, но и бороться с угрозой терроризма, подрывающей безопасность государства.

6. Освобождение заложников в театре закончилось катастрофой

«Альфа», Россия.

Спецподразделение «Альфа» было основано в 1974 году в составе КГБ по специальному решению начальника Комитета государственной безопасности Юрия Андропова. Решение было принято в результате массового убийства на Олимпийских играх 1972 года в Мюнхене.
Отряд «Альфа» применялся против террористов на территории России, а также участвовал в операциях за рубежом. Особая специализация подразделения — освобождение заложников или похищенных лиц.

Контртеррористическая операция в театре на Дубровке в 2002 году закончилась катастрофой. 129 заложников и 39 террористов из числа чеченских сепаратистов погибли. На спецотряд «Альфа» обрушились потоки критики.

5. Провели более 1800 операций

National Gendarmerie Intervention Group (GIGN) — Подразделение специального назначения французской жандармерии.

Как и «Альфа», GIGN было основано в 1974 году вследствие трагедии на Олимпиаде 1972 года в Мюнхене. Именно тогда стало ясно, что мир оказался лицом к лицу с новой угрозой — терроризмом.За свою историю спецподразделение французской жандармерии провело более 1800 операций и освободило более 600 заложников.

Многие операции получили широкий резонанс. Например, в 1994 году были спасены 229 пассажиров самолета, захваченного алжирскими террористами.

В январе 2015 года этот спецназ ликвидировал двух террористов, стоящих за убийствами в редакции журнала «Шарли Эбдо» (Charlie Hebdo) в Париже.

4. Нанесли удар по террористам в аэропорту

Sayeret Mat’kal («Сайерет Маткаль») — Спецназ Генерального штаба Армии обороны Израиля.

Израиль — страна, которая регулярно становится мишенью угроз и атак, но есть надежда, что спецслужба «Сайерет Маткаль» рано или поздно исправит эту ситуацию. Спецслужба занимается, помимо прочего, сбором разведданных, а также применяется в критических ситуациях.

Одна из таких ситуаций произошла в 1976 году и получила название операции «Энтеббе». Палестинские террористы захватили летевший из Тель-Авива в Париж французский самолет, на борту которого было 248 человек. Террористы заставили лайнер Air France поменять курс и лететь в Уганду, в аэропорт Энтеббе. Евреев и граждан Израиля отделили от остальных пассажиров. Террористы потребовали обменять заложников на палестинских заключенных. Иначе израильтянам и прочим евреям грозила смерть.
Спецподразделение «Сайерет Маткаль» было вызвано в аэропорт, где провело успешную операцию по освобождению заложников. Инцидент широко освещался в СМИ по всему миру.

3. Создали систему тренировок спецназа

Special Air Service (SAS) — Особая воздушная служба, Великобритания.

SAS провели несколько опасных операций в ходе Второй мировой войны. После олимпиады в Мюнхене стало ясно, что главная угроза миру поменяла свой облик, и Особая воздушная служба стала готовиться к борьбе против терроризма.

Британская SAS во многих отношениях оказалась автором системы тренировок спецслужб.

Фотографии 1980 года, на которых британские спецназовцы штурмуют посольство Ирана в Лондоне, стали классикой. Солдаты подразделения попали внутрь здания, спустившись с крыши по его фасаду. Затем раздались выстрелы, пятеро из шестерых террористов были убиты.

2. Девиз: «Силой и хитростью»

Special Boat Service (SBS) — Специальная лодочная служба, Великобритания.

Специальная лодочная служба — британский аналог «Морских котиков» в США. Если SAS отвечает за сухопутные операции, то бойцы SBS обучены действиям на море. Девиз спецподразделения — «Силой и хитростью» (By strength and guile).

Тренировки солдат SBS — одни из самых тяжелых в мире. Ходят слухи, что в процессе обучения погибает больше человек, чем во время вооруженных операций. Система тренировок включает в себя испытания на выносливость, выживание в джунглях, ближний бой, а также интенсивные методы допроса, которые ломают сопротивление многих участников.

1. Убили Усаму бен Ладена

Navy Seals — «Морские котики», США.

Американские «морские котики» для многих — идеальный пример элитных воинских сил. Подразделение было основано в 1962 году решением президента Джона Кеннеди (John F. Kennedy).

Мировая обстановка была неспокойной. После неудачного захвата бухты Кочинос на Кубе за год до планируемого свержения Фиделя Кастро авторитету США и лично президента был нанесен ощутимый удар.

Подразделение применялось во всех вооруженных конфликтах с участием США. 2 мая 2011 года именно Команда 6 «Морских котиков» ликвидировала Усаму бен Ладена в пакистанском Абботтабаде.

Оригинал публикации: Världens 8 hårdaste elitförband

Who is who
10 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Tanış olaq - Əlövsət Quliyev

Bakının bir vaxtlar Aziatski, daha sonra Montin küçəsi hazırda Əlövsət Quliyevin adını daşıyır. Kimdir Əlövsət Quliyev? Tanış olaq.

Görkəmli taixçi-alim, Azərbaycan tarixşünaslıq məktəbinin yaradıcısı Əlövsət Quliyev yaşasaydı, bu il 94 yaşı tamam olardı. Amma Allah ona bu illərin yarısından da az ömür vermişdi: Elmlər Akademiyasının Tarix və Fəlsəfə İnstitutunun direktoru Əlövsət Quliyev 1969-cu ildə, cəmi 47 yaşında dünyasını dəyişmişdir.

O, 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini qurtardıqdan bir az sonra universitetin tarix fakültəsinin dekanı işləmişdi. Cəmi 26 yaşı olan dekan tələbə ikən Stalin təqaüdçüsü olmuş və elə tarix fakültəsində oxuyarkən filologiya fakültəsində tarixdən dərs demişdir. Gənc müəllim dekan təyin olunmamışdan bir qədər əvvəl namizdəlik dissertasiyasını müdafiə etmişdi. Həm də fəal ictimaiyyətçi olmuşdu: fakültənin, universitetin, hətta ali məktəb və elmi müəssisə işçiləri həmkarlar ittifaqının sədri seçilmişdi.

Daha sonra Əlövsət Quliyev doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, ona "Azərbaycan tarixi" ixtisası üzrə professor adı vermişdilər.

Bununla yanaşı, heç nəyə baxmadan fədakarlıqla elmə xidmət edənlərə ürəyini verməyə hazır idi. Bu böyük elm fədaisi, görkəmli alim, tələbkar və eyni zamanda başqalarının əməyini layiqincə qiymətləndirməyi bacaran insanla birgə işləyənlərin hamısı bu barədə məhəbbət və məmnuniyyətlə danışırlar.

Əlövsət müəllim ömrünün son iki ilində yenidən Tarix İnstitutuna rəhbərlik etdi. Bu dövrdə "Qırmızı Əmək bayrağı" ordeni ilə təltif olundu, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçildi.

Başı həmişə işə-gücə qarışıq olsa da, alim dörd uşağının tərbiyəsinə xüsusi fikir verirdi.

Bakının mərkəzi küçələrinin birində bu küçənin Əlövsət Quliyevin adını daşıdığını göstərən lövhəni görmək xoşdur. Alimin dünyaya göz açdığı Salyan rayonunun Qızılağac kəndində də belə bir küçə var.

Periode negre
11 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

"Чужих мужей нежнейшая подруга"

Анна Ахматова любила повторять: "Культура женщины определяется количеством ее любовников". Не без лукавства поэтесса сетовала, что у нее было менее пяти кавалеров. Не будем вдаваться в сакральный смысл цифры "пять" — любимое и не разгаданное число Анны Ахматовой, а тем более объяснять смысл слова "культура" и что в него вкладывали поэты Серебряного век. Посудачим лучше об избранниках поэтессы.

Исходной точкой станет лирическое признание великой русской поэтессы: "Чужих мужей нежнейшая подруга и многих безутешная вдова". Ахматова, судя по ее строкам, "никого не сделала счастливым, но незабвенную для всех была". О ее любви и браке с поэтом Николаем Гумилевым можно рассуждать бесконечно. Светлана Коваленко, написавшая последнюю по времени биографию Анны Андреевны, отмечает: "Ахматова не скрывала своих многочисленных романов, по поводу которых добродушно смеялся Гумилев. Он рассказывал о их договоренности признаться, кто первый изменит, и тем не менее был удивлен, что первой оказалась она. Однако Ахматова глухо хранила главные тайны сердца, а проговариваясь в поэзии, утверждала, что "абсолютно ничего не было" с тем или иным реальным персонажем, скажем, с Амедео Модильяни или Борисом Анрепом, особенно если при этом сердце разрывалось на части".

У Ахматовой, по ее словам, не было с Модильяни никакой связи:

"Один художник, с которым у меня абсолютно ничего не было".

На глаза мужу однажды попалось письмо итальянского художника и он возненавидел поклонника своей молодой жены. Шапочное знакомство Гумилева с Модильяни не мешало обоим испытывать друг к другу чувство откровенной антипатии. Анна Андреевна вспоминала:

"Гумилев, когда мы в последний раз вместе ехали к сыну в Бежецк (в мае 1918 г.) и я упомянула имя Модильяни, назвал его "пьяным чудовищем" или чем-то в этом роде и сказал, что в Париже у них было столкновение из-за того, что Гумилев в какой-то компании говорил по-русски, а Модильяни протестовал. А жить им обоим оставалось примерно по три года, и обоих ждала громкая посмертная слава".

Модильяни — любимец муз и Ахматовой

С Амедео Модильяни Анна Горенко познакомилась в мае 1910 года, возможно, в знаменитом кафе "Ротонда". Роман едва начинающей писать стихи Анны и безвестного, бедного художника Амедео вспыхнул в мае 1911 года. Русская и итальянец виделись каждый день. Художник нарисовал 16 рисунков с изображением Анны. По ее словам, не с натуры, а по памяти. В послереволюционные годы эти наброски красноармейцы пустили на цигарки-самокрутки. Остался один рисунок, как считала Ахматова, не самый выразительный и не самый характерный для манеры Модильяни. Знаменитый рисунок, украсивший многочисленные издания произведений поэтессы. На нем Ахматова изображена в виде аллегорической фигуры "Ночи" на крышке саркофага. Оригинал рисунка вроде бы находится в одной из частных коллекций.

В новелле "Амедео Модильяни", написанной за год до ее смерти, Ахматова писала: "В это время Модильяни бредил Египтом. Он водил меня в Лувр смотреть египетский отдел, уверял, что все остальное (tout le reste) недостойно внимания. Рисовал мою голову в убранстве египетских цариц и танцовщиц. Теперь этот период Модильяни называют période nègre. Он говорил: Les bijoux doivent être sauvages (украшения должны быть дикарскими) — по поводу моих африканских бус, и рисовал меня в них".

В биографии поэтессы Светлана Коваленко отмечает:

"Осенью 1995 года в Венеции впервые состоялась выставка работ Модильяни из коллекции лечившего его доктора Поля Александра. Среди множества других рисунков двенадцать были атрибутированы, как изображающие Анну Ахматову. Поскольку прекрасная юная женщина изображена обнаженной, начались споры между блюстителями морали и любителями "клубнички". Спорящие вдруг как бы забыли, что "моделью" гениального художника была великая Ахматова, что само по себе исключало какую бы то ни было фривольность толкования, отступающую перед магией искусства. Спор шел главным образом о том, рисовал ли ее Модильяни с натуры или по памяти. Однако наш соотечественник, ныне живущий в Париже, написал историю любви Анны и Амедео с такими подробностями, будто бы сам при этом присутствовал".

Анна Андреевна как-то высказала сожаление, что Модильяни рисовал ее еще до начала его увлечения "ню", хотя и говорил по поводу Венеры Милосской, "что прекрасно сложенные женщины, которых стоит лепить и писать, всегда кажутся неуклюжими в платьях". Летом 1965 года Анна Ахматова, проезжая мимо парижского дома, где жила более полувека назад, призналась сопровождавшему ее Георгию Адамовичу, как часто здесь у нее бывал Модильяни.

Baki-Baku.Az

Я женщина, и этим я права
12 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Ольга Чехова: любимая артистка Гитлера или тайный агент Кремля?

Кем на самом деле была эта женщина – до сих пор остается тайной. Актриса Ольга Чехова приходилась племянницей Ольге Книппер, жене А. Чехова. После эмиграции она стала известной в Германии актрисой, ее опекал Гитлер. Есть версия, что о ее успехах в нацистской Германии не только знали в СССР, но и руководили всеми ее действиями. В послевоенной Европе ее называли российской Мата Хари.

Ольга Константиновна фон Книппер-Доллинг родилась в 1897 г. в Александрополе (Ленинакане) в семье обрусевшего немца. Многие представители этой семьи были людьми творчества: ее тетя, Ольга Леонардовна Книппер-Чехова, была актрисой МХАТа и женой А. П. Чехова, брат, Лев Книппер, был композитором-песенником.

Ольга стала актрисой благодаря протекции своей знаменитой тети. За ней в ту пору ухаживали два племянника А. Чехова – Михаил и Владимир. Ольга выбрала актера Михаила. Отвергнутый Владимир Чехов вскоре после этого застрелился, возможно, причиной стал отказ актрисы. Через 4 года она ушла от мужа к венгру Фридриху Яроши, вышла за него замуж и в 1921 г. уехала с ним в Германию.

Перед тем, как выдать разрешение на выезд, с актрисой провели беседу в Управлении военной разведки. Точно не известно, о чем шла речь – никаких документальных свидетельств не сохранилось. Некоторые исследователи предполагают, что именно тогда и произошла вербовка Чеховой, а в качестве гарантии в Москве оставили ее мать и дочь.

Она дебютировала в немецком кино в 24 года, и с тех пор снималась регулярно, в 6-8 фильмах в год. У нее не было выдающихся актерских данных, роли она исполняла однотипные – аристократок и авантюристок, но Ольга умела покорять и очаровывать, поэтому о ней заговорили. В 1923 г. она развелась со вторым мужем и занялась карьерой. В 1928 г. после выхода фильма «Мулен Руж» актрису Ольгу Чехову узнал весь мир. Ее пригласили в Голливуд, где она снялась в нескольких фильмах, в том числе у Хичкока. По возвращении в Германию она продолжала сниматься в кино, всего она сыграла в 132 фильмах, ни один из которых не показывали в СССР.

В 1935 г. в мюнхенской опере Ольга познакомилась с Евой Браун – любовницей Гитлера. Женщины подружились и начали часто видеться. Этот факт послужил еще одной причиной подозревать Чехову в шпионаже – возможно, через Еву Браун ей удавалось получать какую-то информацию. К тому же, до начала войны с Германией Ольга часто отправляла в СССР посылки и письма, что на тот момент было возможно только при одобрении НКВД.

После прихода к власти нацистов из Германии уехали многие актеры и режиссеры, а Ольга Чехова осталась. Ее представили Гитлеру, Гиммлеру и Геббельсу, Гитлер поощрял ее дружбу с Евой Браун и покровительствовал ей как актрисе, называя своей любимой артисткой. В 1936 г. ей присвоили звание государственной артистки Третьего Рейха. В том же году она вышла замуж за бельгийского миллионера Марселя Робинса.

В западных СМИ после войны Чехову единогласно окрестили советской шпионкой, именно ее называли тем тайным источником информации, с которым всю войну поддерживал связь легендарный резидент разведки СССР Шандор Радо. Также есть версия, что Ольга Чехова участвовала в подготовке покушения на Гитлера, но по приказу Сталина этот план был отменен. В апреле 1945 г. Чехова была арестована офицерами контрразведки Смерш. После допроса ее отправили военным самолетом в Москву. Как ни странно, пособницу фашистов не арестовали и не расстреляли. 3 месяца с ней вели беседы Абакумов и Берия, а потом актрису вернули в Германию, что опять же дает повод сделать вывод о ее тайной миссии. Сын Берии Серго говорил, что у него нет никаких сомнений в том, что актриса Ольга Чехова была нелегальным советским разведчиком высокого класса.

Но есть и другое мнение: это специально спланированная дезинформация была запущена с целью создать миф о всемогуществе советской разведки и мастерстве русской Мата Хари, пробравшейся в самое логово нацистов.

Baki-Baku.Az

 

 

 

 

Sərgi salonu
13 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

“The Night Watch” (“Gecə gözətçiləri”)

Hollandiyanın önəmli rəssamlarından olan Harmensz van Rijn Rembrandt bir çox ustad sənətkarından təhsil aldı. Pieter Lastman və atelyesini onunla paylaşan Jan Lievens’in yaradıcılığından çox təsirləndi. 1630-cu illlərin əvvəllərində Amsterdama köçən sənətçi çəkdiyi uğurlu portretlərlə önəmli bir kütləyə xitab etməyə başladı.

Dövrünün rəssamlarından fərqli olaraq keçmişi yox, davam edən həyatların hekayəsini rəsm etməyə çalışdı. Hər şeylə maraqlandığı və marağını cəlb edən bütün nəsnələrə ehtiraslı bağlı olduğu üçün davamlı olaraq fərqli mövzulara müraciət etdi.

Kətan üzərinə yağlı boya ilə çəkdiyi “Doktor Tulp’un Anatomiya Dərsi” rəsmi, çevrəsindəki hər kəsin heyətinə səbəb oldu.

Ən məşhur əsəri olan “Gecə Gözətçiləri” isə izdihamın içindəki dinamik və hərəkətli bir qrupun portreti kimi maraqla qarşılandı. Kapitan Frans Banning Cocq və leytenant Willem van Ruytenbuch komandanlığındakı şəhər gözətçilərinin gecə növbətçiliyindən bəhs edən tablonun ən önəmli özəlliyi işıq oyunları sayəsində sirrli-dərkedilməz bir hava yaratmış olmasıdır. Tabloda Barok axınının ən önəmli özəlliklərindən sayılan işıq və kölgə tandemindən rəssam tərəfindən uğurla istifadə olunması sayəsində tablodakı bütün fiqurlara canlılıq qazandırıb.

  • Əsərin müəllifi: Holland rəssam Harmensz van Rijn Rembrandt (1606-1669);
  • Əsərin adı: “The Night Watch” (“Gecə gözətçiləri”);
  • Axını: Barok;
  • Əsərin hazırlanma tarixi: 1642;
  • Əsərin orijinal ölçüsü: 359 x 348 sm. (Kətan üzərində yağlı boya ilə);
  • Digər önəmli əsərləri: “Doktor Tulp’un Anatomiya Dərsi”, “Saskia ilə Öz Portreti”;
  • Təsirləndiyi sənətkarlar: Pieter Lastman, Jan Lievens, Rubens;
  • Əsərin saxlandığı yer: Rijks Muzeyi, Amsterdam.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Это интересно
14 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

«Happy Birthday to You!»: как родилась самая узнаваемая песня в мире

Вряд ли на свете найдутся люди, которые бы не слышали или не исполняли эту песню. «Happy Birthday to You!» занесена в Книгу рекордов Гиннеса как самая узнаваемая песня в мире. 27 июня 1859 г. родилась Милдред Джейн Хилл, учительница воскресной школы в Кентукки, которая вместе со своей сестрой Патти Смит Хилл считается автором этого 10-секундного мегахита. Тогда она и представить не могла, что через много лет компании, выкупившие авторские права на ее песню, будут зарабатывать миллионы!

Многие считают эту песню народной, хотя на самом деле у нее были авторы. Ее написали во второй половине XIX в. сестры Милдред Джейн и Патти Смит Хилл, которые преподавали в младших классах одной из школ Луисвилла, штат Кентукки. Вернее, сначала у Патти возникло четверостишие со словами «Good morning to you, good morning to you, good morning, dear children, good morning to all», к которому Милдред написала музыку. Таким образом они здоровались с детьми в школе.

Позже на ту же мелодию возникли вариации. Например, при знакомстве с новыми учениками дети пели «A welcome to you, a welcome to you, a welcome, dear children, we’re glad to see you». Как и когда на ту же музыку начали исполнять «Happy Birthday to You!», точно не известно. Предположительно, дети сами переделали текст, чтобы поздравлять друг друга с днем рождения. Не исключено, что сестры Хилл позаимствовали саму идею из похожих песен, существовавших ранее.

В 1912 г. слова и ноты песенки были впервые опубликованы в сборнике «The Beginners’ Book of Songs». После этого эта мелодия с каждым годом становилась все более популярной и востребованной, однако сестрам Хилл это не приносило никаких дивидендов. В 1935 г. авторские права на песню «Happy Birthday to You!» закрепила за собой компания «Clayton F. Summy», указав при этом других авторов. Сестрам пришлось подать заявку с претензиями на финансовые отчисления, но они проиграли дело в суде.

В 1988 г. права на песню выкупила за 25 млн долларов компания «Warner/Chappell Music». С тех пор любое исполнение песни в художественных фильмах, телешоу, рекламе, радиороликах и музыкальных поздравительных открытках должно оплачиваться (от 1500 до 50 000 долларов). Сейчас компания получает около 2 млн долларов в год за исполнение этой песни в коммерческих целях.

Американское общество композиторов, авторов и издателей назвало «Happy Birthday to You!» самой популярной песней ХХ в., а учитывая те суммы, которые компания-правообладатель требует за ее исполнение, – и одной из самых коммерчески успешных. А во время миссии «Аполлона 9» эта песня стала официально первой, исполненной в космосе.

«Happy Birthday to You!» исполняли все самые известные певцы, актеры и музыкальные коллективы. Легендарной стала версия группы «The Beatles».

А самым ярким считают исполнение Мэрилин Монро на дне рождения президента Кеннеди в мае 1962 г..

Подготовил: Məmməd Rauf

 

ЧтоГдеКогда
15 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Niyə asqırırıq?

Asqırmaq, ani, iradədən asılı olmayaraq, səsli bir şəkildə ağızdan və burundan eyni anda sürətlə nəfəs verməkdir. Asqırmaq, burun kanallarındakı sinirlərin xarici qıcıqlara cavab olaraq yaranan psixoloji bir reaksiyadır. Əslində burnumuz nəfəs alarkən çox mühüm bir vəzifəni yerinə yetirir. Hava onun dar kanallarından turbulentlik yaradaraq keçərkən həm istiliyi nizamlanır, həm də içindəki toz burada filtr edilir.

Bu bioloji hadisə zamanı sinirlərin təsirlənməsi səbəbləri müxtəlifdir. Çox hallarda əsas səbəb allergik təsirlənmə olsa da, toz, tüstü, ətirlər hətta anidən işığa baxma kimi başqa bir çox amillər də əsas səbəb örnəyi ola bilər. Asqırma hadisəsindən əvvəl, sanki bir yerimiz dişlənmiş kimi sinir uclarının xəbərdarlıq göndərməsi nəticəsində, ilk olaraq burnumuz su ifraz edir. Biz bunun o qədər də fərqinə varmırıq.

Bu maddənin ifrazından sonra beyinə gedən xəbərdarlıq nəticəsində baş və boynumuzdaki əzələlər də xəbərdarlıq edilərək ani və sürətli nəfəs vermə hadisəsi yaşanır. Səs tellərinin olduğu hissə əvvəlcə bağlanır və burdakı havanın təzyiqi daha da yüksəlir. Sonra anidən açılaraq hava yüksək səslə bayıra çıxır. Əlbəttə, bu zaman burundakı toz kimi yad maddələr və soyuqdəymə yaradan mikroblar da o hava ilə birlikdə çıxır. Ancaq tibb elmi asqırma nəticəsində yayılan mikrobların, əl ilə yayılan mikroblardan daha çox olduğunu vurğulayır.

Yuxuda olarkən sinir sisteminin bəzi nöqtələri qapalı olduğu üçün normal şərtlərdə asqırma hadisəsi baş vermir. Xarici qıcıqlar çox qüvvətli ola bilər və həmin an da yuxudan oyanılır. Bu hal beyin tərəfindən təhlükə hesab edilmir. Mələsən, yatarkən ayağını qıdıqladığımız adamın ayağını çəkib, yatmağa davam etməsi kimi.

Asqırma refleksinin detalları tam məlum olmasa da qəti olaraq bilinən bir şey var. Asqırarkən gözlərimizi açıq saxlaya bilmirik. Elm xadimləri bunu bədənimizdə bir ağrı hiss etdiyimiz zaman gözlərimizi bağlamağımızla əlaqələndirirlər. Nəzakət xatirinə asqırmağımızı tutmaq və ya onu yüngülləşdirmək, ona mane olmaq isə heç tövsiyyə edilmir.

Asqırma hadisəsinin günəş işığı ilə əmələ gəlməsi də ümumi bir hal kimi irəli sürülür. Dünya əhalisinin ən az 18%-i bu həssaslığa sahibdir. Elm xadimləri asqırma sayının, eyni zamanda, genlərlə nəql edildiyi fikrini müdafiə edirlər. Bəzi ailələrdə adəti üzrə üç dəfə asqırılırkən, bəzilərində bu hadisə səkkizinci dəfədə yukunlaşır.

Asqırdıqdan sonra insanlara "Sağlam ol", "Çox yaşa" kimi sözlərin deyilməsi ənənəsinin mənşəyi Xristianların "God bless you", yəni "Tanrı səni təqdis etsin" və ya "Allahın xeyir duası üzərinə olsun" cümləsinə əsaslanır. VI əsrdə asqıranlara, bədənlərindəki şeytanı atdıqları üçün təbrik mənasında söylənən bu söz böyük vəba virusu başlayanda Papa tərəfindən deyilməsi zəruri sayıldı və qanuniləşdirildi.

Hazırladı: Məmməd Rauf

İnsanların qanı niyə bir-birindən fərqlənir?

Bədənimizdə həyatımız boyunca dayanmadan çalışan bir əzələmiz var. Yəni tək bir əzələdən ibarət olan ürəyimiz. Ürək ağciyərdən qəbul etdiyi qanı oksigen sayəsində aldığımız nəfəs tempi ilə orqanizmimizin hər bir nöqtəsinə ötürür. Bir dəqiqəlik müddətdə ciyərlərin aldığı hava ilə ürəyin vurduğu qan eyni həcmdə, təxminən 6 litrdir. Gərgin vəziyyətdə ciyərlərin alıb verdiyi hava, ürəyin qan həcmini aşır. Bəs necə olur ki, bu qan insandan insana dəyişir və hətta bir-biriləri ilə heç uyğun gəlmir?

İnsanların qan qrupları dünyaya gəlmədən əvvəl genetik olaraq müəyyənləşir. Qanımızda yad maddələri, mikrobları aşkar edib onlarla mübarizə aparan hüceyrələr - yəni qırmızı qan hüceyrələri var. Bu qırmızı qan hüceyrələri yalnız 120 gün yaşayır. Bu səbəblə bədənimizdə davamlı olaraq qırmızı qan hüceyrəsi istehsal olunur. Orta hesabla normal bir ömür müddəti boyunca, insan vücudunda yarım tondan çox qırmızı qan hüceyrəsi istehsal olunur. Bu qırmızı qan hüceyrələrinin səthlərində antigen deyilən zülallar və lipidlər vardır. Məhz bu antigenlərin varlığı və ya yoxluğu qan qruplarını təyin edir.

Bu gün elmə 300-ə qədər qan qrupu məlumdur. Amma AB 0 adı verilən ən geniş yayılmış qruplaşma sistemi, valideynlərdən miras alınan A və B adı verilən iki antigeninin varlığı və ya yoxluğu üzərində qurulub. Bu sistemi ilk olaraq 1902-ci ildə Avstriya əsilli amerikalı alim Karl Landsteiner təsbit etmişdir.

Bu qruplaşmada qanlar A, B, AB və 0 (sıfır) olmaq üzrə dörd hissəyə ayrılır. Bu yerdə qeyd edək ki, heyvanların da fərqli qan qrupları vardır. Məsələn, donuzlarda 16, inəklərdə 12, itlərdə 7, pişiklərdə isə 2 müxtəlif qan qrupu aşkar edilmişdir.

Bu qruplaşmada bəziləri bir-birləri ilə uyğun ola və digər qrupdan qan ala və ya verə bilər. Uyğunluq təşkil etməyən qruplarda isə qarşı tərəfin qoruyucu antigenləri vurulun qanı "düşmən" bilib "savaş açaraq" qanda laxtalanmaya, böyrək narahatlıqlarına hətta ölümə səbəb ola bilir. İndi kim kimdən qan ala bilər, kim kimə qan verə bilər, ona baxaq:

Qan qrupu => Qanın alına biləcəyi qrup => Qanın verilə biləcəyi qrup

  • A => A, 0 => A, AB;
  • B => B, 0 => B, AB;
  • AB => A, B, AB, 0 => AB;
  • 0 => 0 => A, B, AB, 0.

Göründüyü kimi, AB qrupu hamıdan qan ala bilir, 0 qrupu isə hamıya qan verir. Müharibə kimi qan ehtiyacının sıx, test müddətinin az olduğu vəziyyətlər, qan bankında mümkün olduğu qədər çox "0" qan qrupu toplanır.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Ностальгия
16 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Прическа «бабетта», бикини, сексуальная революция в мировом кино и... И Бог создал Бриджит Бардо

Бриджит Бардо родилась в семье бизнесменов из Лотарингии Луи Бардо и Анны-Мари Июсель. В детстве Бриджит была «гадким утенком». На передних зубах она носила скобы, чтобы исправить неправильный прикус. Косоглазие исправляли специальные очки. Волосы девочки имели тускло-каштановый оттенок. С детства Бриджит вместе с младшей сестрой Мари-Жанной занималась танцами. Она следила за своей осанкой. В свободное время ходила со стаканом воды на голове, спину держала ровно, походка становилась грациозной. Мама восторгалась – стакан стоял на голове дочери, как приклеенный.

Сестра предпочла изучение точных наук и оставила танцы. Бриджит же решила посвятить себя балету. Ее родители не заметили, как их «гадкий утенок» превратилась в девушку, на которую заглядывались мужчины. Луи и Анна-Мари считали, что их дочь должна стать приличной девушкой и выйти замуж за сына юриста.

Девушка поступила в Национальную Академию танца, где проучилась три года. Она занималась у русского хореографа Бориса Князева. Позже ей предложили сняться для журнала «Вог». Бриджит уговорила своих родителей дать согласие на съемки. Как-то этот журнал увидел режиссер Марк Аллегр.

Ему очень понравились снимки Бардо и он пригласил девушку на кинопробы. Так началась звездная карьера девушки. Кинопробы прошли удачно и Бриджит получила роль.

КИНО

Бриджит Бардо снялась в своей первой картине Le Trou Normand. Позже следовали фильм за фильмом. За четыре года актриса успела сняться в 17 картинах, в их числе были комедии и мелодрамы: «Длинные зубы», «Манина, девушка без покрывала», «Будущие звезды», «Доктор на море», «Сын Каролины Шерри», «Большие маневры», «Мой дорогой Нерон» и другие. Бриджит принимала участие в спектакле «Приглашение в замок». Знаменитая актриса в 1953 году посетила фестиваль в Каннах, после чего получила мировую известность. Славу актрисе принесла картина «И Бог создал женщину». Режиссером фильма был Роже Вадим. Бардо сыграла главную героиню, восемнадцатилетнюю бунтарку Жюльет Арди, мечущуюся между несколькими мужчинами. Европу фильм шокировал. Он получил множество негативных комментариев, был осужден католической церковью из-за вызывающего поведения героини Бриджит, ведь она предстала в картине обнаженной и танцевала на столе. Историки посчитали этот фильм предвестником сексуальной революции.

С этого момента Бриджит Бардо хотели снимать в своих фильмах все известные режиссеры. С некоторыми из них актриса успела поработать: Луи Маль, Жан-Люк Годар, Кристиан Жак.

Бриджит играла роли женщин-вамп. Несравненная Бардо предстала перед зрителем в фильмах: «Бабетта идёт на войну», позже появилась прическа «бабетта», которая создавалась по образу героини Бриджит в фильме, «Истина», «Презрение», «Вива Мария!», «Ромовый бульвар». За кинокарьеру актриса снялась в более пятидесяти картинах. Ее партнерами и партнершами на съемочной площадке были: Ален Делон, Жан Габен, Шон Коннери, Жан Марэ, Клаудия Кардинале, Анни Жирардо, Марчелло Мастроянни, Джейн Биркин, Жанна Моро, Лиино Вентура. Незадолго до своего сорокалетия Бриджит Бардо завершила карьеру в кино и посвятила свою жизнь защите животных.

ЛИЧНАЯ ЖИЗНЬ

Бриджит Бардо никогда не страдала от невнимания противоположного пола. В ее жизни было много разных романов. Первым, с кем актриса оформила отношения, стал Вадим Роже. У влюбленных закрутился роман еще со съемочной площадки картины «И Бог создал женщину».

После она больше года жила со своим партнером по фильму «И Бог создал женщину» Жаном-Луи Трентиньяном. Был брак с актером Жаком Шарье. У супругов родился сын Николя. После их развода мальчик был отдан на воспитание в семью Шарье. Брижит встречалась с французскими музыкантами Сашей Дистелем, благодаря актрисе Дистель стал известным певцом, Бобом Загури и Сержем Генсбуром, с которым записала несколько известных хитов. Актриса была замужем за немецким миллионером Гунтером Саксом. После был брак с Бернаром д’Ормаля, но через несколько лет развелась с ним. На экране она была такой же, как в жизни - непредсказуемой, нежной и вздорной, с огромными глазами, сияющей улыбкой и золотой головой.

Своим мужьям и любовникам Бриджит Бардо приносила счастье. Кто – то из ее любовников преуспел в шоу-бизнесе: она ставила на возлюбленного свое фирменное клеймо, и за счастливчиком охотилась пресса. Считалось, что именно Бардо ввела в моду купальник бикини, позируя в этом одеянии на Каннском фестивале и в своих ранних фильмах; клетчатую одежду, когда пришла на свою свадьбу с Жаком Шарье в розовом платье в клетку. Бриджит также способствовала росту популярности курортных городов Сан-Тропе и Бузиос. В настоящее время Бардо живет одна на вилле «Мадраг» в Сен-Тропе на юге Франции.

ЗАЩИТА ЖИВОТНЫХ

В 1986 году Бриджит Бардо открыла фонд имени себя для защиты животных. Актриса продавала на аукционе драгоценности и личные вещи, чтобы поддержать фонд. Так она заработала три миллиона франков. Актриса пожертвовала более 140 000 долларов за пару лет для массовой стерилизации бездомных собак.

 

На своем 75-летнем юбилее Бардо обратилась с просьбой к Софи Лорен отказаться от ношения мехов. Она считала это лучшим подарком. В январе 2013 года актриса сообщила, что может попросить российское гражданство, если в Лионе усыпят двух больных туберкулёзом слонов.

Подготовил: Məmməd Rauf

 

Təqdimat
17 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Dünya ədalətsizliyinin dünyaca ünlü sözçüsü

JONATHAN SWIFT necə başardı?

Kiçik yaşlarında atasını itirdi. Ardından da anası onu əmisinə əmanət edib evdən getdi. Həyatı acılarla keçdi. Elə hey, xəyal qırıqlığı yaşadı. Dəfələrlə yaxşı ilə pisi sorğuladı həyatının dar dəhlizlərində. Şöhrət və var-dövlətə qədər taleyin sərt davranışından şikayətləndi. Qulliver ləqəbli Jonathan Swift yalnız həyatın kədərli akordları ilə nəfəs aldı, yaşamağa çabaladı. Bu çətinliklərə rəğmən Allahdan ümidini kəsmədi. Dürüstlük mücadiləsinə davam etdi. Dünyaca məşhur bir yazar oldu.

“Anasız, atasız qalmaq ən böyük qoruyucudan məhrum olmaq deməkdir. Uşaqlığın əvəzolunmaz, həqiqi xoşbəxtliyi olan ana şəfqətini dadmamaq qəlbimdə dərin izlərə səbəb oldu. Bəlkə də bu dərin izlər sayəsində ürəyim dil açdı.”

Mən, Qulliver ləqəbli Jonathan Swift’i “filosof yazar” adlandırıram. Çünki həyatını araşdırarkən onun yalnız yaxşılıq uğrunda mücadilə apardığının şahidi oldum. Düşünən, müşahidə aparan, yaxşılığı diriltməyə çalışan bir adam - Jonathan Swift. O, insanın nə qədər aciz olduğunu, yer üzünə yapışmış əcaib yaratıqların, kosmik boşluqdakı o sonsuz kainatdan xəbərsiz savaşdığını, fəsadlar törətdiyini, bir-birini boğazladıqlarını, inancsızlıq bataqlığında çırpındıqlarını anladır. İnsanlığın qurtuluşunu ancaq və ancaq yaxşılıq və mərhəmətin dirildilməsində, tanrıya qarşı içdən bir sevgi və sayğı duyulmasında görən Qulliverin yazdığı bütün əsərlərdəki baş qəhrəmanlar elə o özüdür.

30 Noyabr 1667-ci ildə İrlandiyanın Dublin şəhərində dünyaya gələn məşhur yazar Jonathan Swift, İngiltərə ədalətsizliyi əleyhinə apardığı mücadilələrlə tanınır. O zamanlar İngiltərənin İrlandiya üzərindəki basqısı aşırı dərəcədə idi. İrlandiyanı istismar edən, qanını əmən İngiltərə buranın insanlarını mədəniyyətsiz bir kütlə, bu ölkəni isə idarə edilməyə ehtiyac duyan bir ölkə kimi görürdü. İngiltərə iddia edirdi ki, bu ölkənin insanları Şərq kökənlidir. Jonathan Swift də bu mənzərə qarşısında çox üzüntülü idi. Hətta məşhur yazar: “İrlandiyada dünyaya gəlməyim mənim üçün böyük bir itki olmuşdur. Bu, taleyin mənə oynadığı çirkin bir oyundur.”, - deyirdi.

Atasını kiçik yaşda itirən, anası evi tərk edən Qulliver əmisinin yanında yaşadı. Əmisi maddi problemlərinə rəğmən onu oxutdu. O, universitetdə oxuyarkən dərslərə çox da önəm vermirdi. Hətta müəllimləri bəzi məntiqçilərlə bağlı suallar verəndə: “Mən onları oxumamış, fikir yürüdə bilərəm”, - deyə cavab verirdi. Məhz elə buna görə də yalnız orta dərəcəli diplom ala bilmişdi.

Əmisi öləndən sonra Swift tək qaldı. Bəzi özəlliklərindən xəbərdar idi, amma bunlar vasitəsilə başarıya necə yol açacağını tam olaraq bilmirdi. Məhz elə bu məqamda dönəmin məşhur yazarlarından olan William Temple, Swift-i şəxsi köməkçisi olaraq malikanəsinə dəvət etdi. Yaşlı Temple-nin təcrübələri və fəaliyyəti ilə bir gələcək uman Swift, bu yaşlı yazara yararlı olub, ona kitab oxuyur, yazılarını yazır, qulluğunda dururdu. İllər beləcə keçir, Swift bu yeknəsəq həyatdan usanırdı. Willian Temple-ə qulluqçuluq etmək ona mənəvi cəhətdən ağır gəlirdi. Həyata atılıb faydalı olmaq istəyirdi.

1699-cu ildə bir kənd kilsəsində rahiblik edən Swift, gələcəyinin bu kənddə olmadığını anlayaraq yenidən Temple’nin yanına qayıdır. Yaşlı yazarın ölümünə qədər üç il boyunca onun yanında qalaraq özünü yetişdirir. Vaxtının çox hissəsini malikanənin kitabxanasında, tarixi kitabları oxumaqla keçirirdi. Temple sayəsində sosial çevrəsi də genişlənmişdi. Hətta kralla tanış olma şərəfinə də nail olmuşdu. Bəzi vaxtlar İngiltərədə yaxşı bir kilsəyə təyinatını istəsə də Temple’nin yardımı nəticəsiz olurdu. Kralın verdiyi sözlər də keçərsiz idi. Bunun başlıca səbəbi, Swiftin İrlandiyalı olması idi.

Jonathan Swift, həyatının ən ağır anlarında bayırda qalmamış, Temple’nin yanında sığınacaq tapmışdı. Amma bu böyük adamın təsirindən yararlana bilməmişdi. Tək başına həyata atılmış, amma kimsəsiz olduğu üçün başarılı ola bilməmişdi. Xəyal qırıqlıqlarını ard-arda yaşayan bu zavallı insan illərlə onu həyata bağlayacaq birini tanıdı. O, Stella adlı bir qız idi. Swiftdən on dörd yaş kiçik olan bu qız, atası öldükdən sonra anası ilə birgə Temple’nin evinə sığınmışdılar. Swift – 33 yaş, Stella – 19 yaş... Bu qızı dürüst bir eşqlə sevmiş, amma evlənə bilməmişdi. Swift İrlandiyaya köçəndə qızı da özü ilə aparmışdı və bu qız çox gənc yaşda orada ölmüşdü.

Tale kimin üzünə gülmürsə həmin kəslər xoşbəxtliklər aralarında uzun kilometrlərin olduğunu düşünürlər. Qulliver də dostuna yazdığı duyğu yüklü məktubunda belə deyir: “Gənc idim. Balıq tuturdum. Qarmağıma böyük bir balıq ilişdi, o dəqiqə qarmağı çəkdim. Ələ keçirəcəyim anda balıq iynədən qurtuldu, dənizə atıldı. Böyük xəyal qırıqlığı yaşamışdım. Bütün həyatım bax bu tipli uğursuzluqlarla keçdi.”

Bəli, Jonathan Swift’in həyatı xəyal qırıqlığı ilə keçdi. İrlandiya baş hakimlərindən birinin köməkçisi olaraq İrlandiyaya getməyə hazırlaşarkən pis niyyətli bir insan bu işin bir rahibə uyğun olmadığı fikrini irəli sürərək hakimi aldatdı. Swift’in işi bu dəfə də düzəlmədi. Böyük bir kilsədə Dean (yepiskop) olacaqdı. Lakin ətrafına rüşvət saçan insana bənzər bir adam bu işi onun əlindən aldı. Ona kiçik bir kilsənin rahibliyi vəzifəsi verildi.

Daha çox duyğusal zəkaya sahib, siyasi və dini mövzularda dərin bilgilərə malik, düşüncələrini bir sabun köpüyü kimi baş şişirmədən oxucusunun beynində partladan bir yazar – Swift, İrlandiyadakı çevrəsini tərk edərək Londona gəldi. “Kitabların savaşı” və “Gəminin nağılı” isimli kitabları hər yana səs saldı.

İngiltərənin iki siyasi partiyası – Whigler və Toryler bir-birilə var güclərini sərf edərək mübarizə aparmaqda idilər. Bu iki partiya iqtidara gəlmək üçün şiddətli mübarizə aparır, hər növ çirkinliklərdən istifadə edirdi. Məqsəd, ölkənin mənafeyi deyil, öz çıxarları idi. Whigler və Toryler öz mənfəətləri bahasına dönəmin ən güclü yazarlarından təbliğat maşını kimi istifadə edirdilər. Swift onlar üçün yağlı tikə idi. Whigler’i daha yaxşı niyyətli zənn etdiyi üçün bütün elmi-diskursiv gücünü ortaya qoyaraq onların iqtidara gəlməsini təmin etdi. Bu xidmətinə qarşılıq olaraq İngiltərədə bir yepiskopluq istəyini irəli sürdü. Lakin Whigler Partiyası qapını onun üzünə çırpdı, onu heç tanımadılar da. Yazıq adam üzüntülü bir şəkildə İrlandiyadakı kiçik kilsəsinə qayıtdı.

Jonathan Swift’in “Qulliver cücələr ölkəsində” adlı əsərindən bir parça ilə yazıma davam etmək istəyirəm:

“Liliputlar, hansı vəzifə üçün olursa-olsun iş verəcəkləri adamlardan böyük qabiliyyətdən ziyadə, əxlaq tələb edirlər. Belə düşünürlər: İnsanlığın idarə edilməyə ehtiyacı var; hər insan zəkası da bu və ya başqa vəzifəni icra etməyə qadirdir; Tanrı, ölkə idarəetməsinin ancaq dərin bilik sahibi bir neçə insanın bilə biləcəyi bir bilməcə olmasını heç bir zaman istəməmişdir; çünki bir dönəmdə belə dühaların yalnız 2-3 nəfəri yaşaya bilər.

Lakin, doğruluq, ədalət, ölçü və bunlara bənzər digər yüksəkliklərə ucalmaq hər kəsin əlindədir; hər hansı bir insanda bu müsbət keyfiyyətlərlə birlikdə təcrübə və xoş niyyət də varsa, onun, ölkəsinə xidmət etməsi əlverişlidir. Ağlı yüksək xüsusiyyətləri, əxlaq ərdəmlərinin boşluğunu heç bir zaman doldura bilmədiyinə görə, yüksək qabiliyyətli, lakin düşkün kimsələrin əli heç bir işə dəyməsə daha məqsədə uyğun və təhlükəsizdir. Tanrıya inanmayanlara da heç bir iş həvalə olunmur, onlara güvənilmir. Bir şahın, buyruğu altında olan bir gücü tanımayanların işlə təmin olunması çox qəribə görünür onlara.”

O, fürsət düşdükcə xalqın yoxsulluğunu, sıxıntılarını, aclığını qələmə alırdı. İrlandiyanın milli qəhrəmanı səviyyəsinə gələn Qulliver artıq yaşlanmışdı. Baş ağrıları şiddətlənmiş, zaman-zaman huşunu da itirirdi.

1740-cı ildə gündəliyinə bu sözləri yazır:

“Yoruldum. Haqq və ədalətin, vicdan və dürüstlüyün, gerçək tanrı sevgisi və duyğusallığı qoruyuculuğunun ağır bir öhdəlik olduğunu anladım. Çox pis bir gecə keçirdim. Bu gün qulaqlarım artıq heç nə eşitmir. Hər yerim ağrıyır. Bir şeylər yazmağa çalışıram, yazdıqlarımın heç bir sözünü də anlamıram. Allahın və kainatın gözəlliyi gözlərimin önünə gəlir. Ölüm günüm yaxınlaşır. Bəlkə də bazar ertəsinə qədər yaşaya bilmədim.”

Elə də oldu. Ömrü üç gündən artıq çəkmədi. Bazar ertəsi günü Qulliver bu həyatla vidalaşdı. 1745-ci ildə minlərlə İrlandiyalı və İngiltərəli vətəndaş, bu – yaşamı sahibsiz və doğruluq mücadiləsi ilə keçən zavallı adamın arxasınca göz yaşı axıtdı.

Jonathan Swift’in, “Haqq, ədalət və dürüstlüyü qorumağın ağır bir öhdəlik olduğunu gördüm” ifadəsi, mənə böyük yazar Tolstoyun, “Doğruluğu və insanlığı müdafiə edərkən nəticədə bədbəxt olmaq da var”, - ifadələrini xatırlatdı...

Hazırladı: Məmməd Rauf

Ordan-burdan
18 13 iyul 2016 (№23)
http://baki-baku.az

Romada: "Belissimo!"

İdeya müəllifi və
baş redaktor: 
Rauf Ağayev

Redaktor: İlqar Həsənov

Redaktor: Məmməd Rauf

e-mail: bakibaku.gazet@gmail.com

Живем в такое время, что простая благодарность воспринимается как сарказм

Да все мы ангелы... а чуть копнёшь — лопату мыть надо.

Женщине для счастья нужна всего одна вещь. Но каждый день - новая!

Жизнь как супермаркет: бери, что хочешь, но не забывай, что за всё придётся платить.

Коты и мужчины очень похожи. Если они вдруг становятся ласковыми, значит, им или от вас что-то нужно, или же они уже где-то нагадили.

Если твоя жизнь дерьмо, значит она служит удобрением для тех, у кого жизнь цветущий сад.

"Случайными бывают только браки, - говорила мне бабушка. - А в любовники нужно брать человека надежного".

Главное, уходить и не оглядываться. Оглянешься, вспомнишь. Вспомнишь, пожалеешь. Пожалеешь, вернешься. Вернешься, начнется все сначала.

Нет ничего на свете ядовитей, чем женский дружный коллектив!

Никогда не мстите подлым людям. Просто станьте счастливыми. Они этого не переживут.

Если твой ребёнок умный, то точно знаешь в кого, если дурак — начинаешь копаться в родословно­й.

Само приплывает только дерьмо. За жемчугом надо нырять.

Bakıda: "Qənfet kimi"

 

 

bagla

A

A

A

A