Azərbaycanın bu ilk həftəlik klassik – elektron qəzetini

1976-81-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində müəllimimiz, daha sonra diplom rəhbərimiz, universiteti bitirdiyimiz il bizi özünün yaratdığı və rəhbərlik etdiyi “Bakı” və “Баку” gündəlik axşam qəzetləri redaksiyasına işə götürərək, 1981-88-ci illər ərzində redaktorumuz olmuş, o zamankı kollektivimizin hər bir üzvünə Atalıq etmiş, məmləkətdə ilk axşam qəzetinin və müasir qəzet jurnalistikası məktəbinin əsasını qoyan, milli mətbuatımızın klassiki

Nəsir müəllim İmanquliyevə

ithaf edirik

№ 17
19 aprel 2016
http://baki-baku.az

Avakyan əvəzinə Mətbuat. Bu, Nəsir müəllimin tələbi olub

Rauf Ağayev

80-ci illərin əvvəlli idi. ADU-nun Jurnalistika fakültəsini bitirib “Bakı” və “Baku” qəzetləri  ailəsinə yenicə üzv olmuşdum. O ərəfədə  Azərbaycan Jurnalistlət İttifaqının növbəti qurultayı keçirilirdi. Müəllimimiz və redaktorumuz Nəsir İmanquliyev həmin qurultayda çıxış etdi. Biz onun çıxışını heyranlıq və... əndişə ilə dinlədik. Heyran idik –onun cəsarətinə. Əndişəli idik – heç kimin demədiyi və deməyə hünəri çatmayacaq fikirləri səsləndirdiyi üçün. Sovet vaxtı idi axı...Nəsir müəllim nə demişdi.

SSRİ Jurnalistlər İttifaqının tabeçiliyində olan respublika Jurnalistlər İttifaqı kimi bir hakimiyyət  orqanının tribunasından 80-ci illərin əvvəlində belə bir fikir səsləndirməyə ancaq Nəsir müəllim kimi şəxsiyyətin cürəti çatardı. Hər halda deyə bilsəydilər başqaları deyərdilər,amma deməyiblər.

Nəsir İmanquliyev belə dedi:

- Əziz yoldaşlar, diqqətinizi çox mühüm olan bir məsələyə yönəltmək istəyirəm. Hamıya məlumdur ki,respublikanın bütün mərkəzi qəzet və jurnalları “Azərbaycan” nəşriyyatının binasında, Avakyan küçəsində yerləşir. Ona görə də hər bir qəzet və jurnal öz səhifələrində ünvan olaraq “Avakyan küçəsi, 529-cu məhəllə” göstərmək məcburiyyətindədir.Bütün mətbu orqanlarımızın xarici ölkələrin rəsmi dairələri, qəzet və jurnalları, ayrı-ayrı ölkələrin vətəndaşları arasında abunəçiləri vardır. Yəqin ki, onlar da düşünürlər ki, Azərbaycanda bir azərbaycanlı mütəfəkkir yoxdur ki, Bakının ən böyük küçəsinə, həm də “Azərbaycan”nəşriyatı kimi mətbuat evinin yerləşdiyi küçəyə erməninin adı verilmişdir? Ona görə də mütləq həmin küçənin adı dəyişdirilib, Mətbuat küçəsi qoyulmalıdır!

Bu cəsarətə sürəkli alqışlar cavab verdi.

...Nəsir müəllimin bu cürətli tələbi isə SSRİ dağıldlqdan sonra həyata keçdi.

Köhnə Bakı
2 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Gənclər meydanı - FOTO

ROK
3 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

В отличие от Москвы и Ленинграда, в Баку рок не существовал полулегально

Азербайджанский рок внес свой вклад в развитие советского рока. В знаменитой антологии "Рок-музыка в СССР" Артема Троицкого, есть упоминание о наших рок-группах: "В Баку рок пришел в середине 60-х. Главным толчком послужила активность и лояльность комсомольского руководства города, усилиями которого на протяжении более 10 лет проводились различные фестивали и конкурсы, носящие порой чисто условные названия. Ведущими ансамблями первого периода (до начала 70-х) были "Эскулап" (Мединститут), "Хурамиты" (Ин-т народного хозяйства), "Экспресс - 118", "Пязявянг", играющие в основном мягкий рок и ритм-энд-блюз. Несомненным же лидером была группа "Цвет", первой применившая в своих композициях медные духовые инструменты.

С начала 70-х в лидеры выходят коллективы, ищущие свой стиль, экспериментирующие в различных направлениях музыки. Группа "Джур-бя-джур" под руководством Джангира Караева, и "Бревис", работающая в манере "Chicago" и "Blood, Sweat & Tears". Среди вузовских коллективов к тому времени лидировали ансамбли "Три огня", "Сеирли Сэслер".

И все же весомую роль в становлении азербайджанской рок-музыки сыграли две группы - "Эксперимент ОК" (…творческая лаборатория композитора Октая Кязимова) и "Ашуги" под руководством Эльхана Шихалиева. Музыканты последней органично использовали народные инструменты: тар, уд, кяманчу. В отличие от Москвы и Ленинграда, в Баку рок не существовал полулегально.

Долгое время внушительную вузовскую самодеятельность представляла группа "Озан". С переменным успехом она исполняла свою музыку и прошла все стадии увлечения - от хард-рока до электробрейка.

В начале 80-х рок исполняли и некоторые профессиональные коллективы. Наибольший интерес представляла созданная при коллективе "Гая" группа "Талисман". Несколько удачных концертов были даны группой "Гюнель" под руководством Рафаэля Ахундова, ориентированной на софт-рок. Позже эта группа трансформировалась в группу "Акция"...".

Repriza
4 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Rafiq Babayev. Sonuncu improvizə - AUDİO

Onun həyatı mürəkkəb keçidlər, gözlənilməz improvizələrlə dolu idi, caz musiqisində olduğu kimi

1936-cı il martın 31-də Fərzi və Şahbəyimin çoxuşaqlı ailəsində daha bir övlad - Rafiq dünyaya gəldi. Valideynlərinin peşəkar musiqiyə bağlılığı olmasa da, uşaqların hamısı musiqiyə meyillənmişdi və kiçik bir “orkestr” qura bilmişdilər.

Rafiqin böyük bacıları - Mərziyyə pianoçu, Vəsilə arfa ifaçısı, qardaşı Oqtay nəfəsli alətlər ifaçısı, Rafiq bəstəkar, pianoçu, aranjemançı oldu. Kiçik bacıları Armanus isə musiqi nəzəriyyəçisi idi. Yəqin ki, valideynləri qızları Emiləni uşaq ikən itirməsəydilər, ailədə daha bir musiqiçi olacaqdı.

Babayevlər ailəsində musiqiyə olan bu sevgini, marağı Vəsilə xanım belə izah edir: “Bu, görkəmli bəstəkar Müslüm Maqomayevin xidmətidir. Babamız Məhəmməd ağa onunla dostluq edir, tez-tez bir-birinə qonaq gedərdilər. Maqomayev Lənkəranda müəllim işləyəndə musiqi axşamları təşkil edər, anam da orada səslənən musiqiyə həvəslə qulaq asarmış. Onun musiqiyə olan bu sevgisi bizə də keçmişdi”.

Beləliklə, Babayevlər ailəsində övladların hər biri peşəkar musiqi təhsili aldılar. 1937-ci ildə həyat yoldaşının həbsindən (Fərzi Babayev repressiya qurbanı kimi güllələnib, 1956-cı ildə ölümündən sonra bəraət alıb - red.) sonra evdəki əşyalar müsadirə edilərkən Şahbəyim xanım böyük çətinliklə də olsa uşaqlar üçün ən qiymətli olan əşyanı - pianonu qoruyub saxlaya bilmişdi.

1943-cü ildə Rafiq musiqi məktəbinə daxil olur. Musiqi istedadı ilə yanaşı, o riyaziyyat fənnini gözəl bilirdi. Məktəbin direktoru, tanınmış pianoçu Kövkəb Səfərəliyeva Rafiqə paralel olaraq 160 saylı orta məktəbdə də təhsil almağa icazə verir. 1950-ci ildə Rafiq A.Zeynallı adına musiqi məktəbinin fortepiano sinfinə daxil olur. Gözəl pedaqoq R.S.Levinanın sinfində təhsil alan Rafiq öz qabiliyyəti sayəsində başqalarından seçilirdi. 

Bakı gənclərinin sevimli məkanı

50-ci illər, “Amerikanın səsi” radiosu , Uillis Konover caz musiqisi, sovet senzurası... Armanus xanımın dediklərindən: “Rafiq dönə-dönə bu mahnıları dinləmək istəyirdi. Sadəcə qulaq asmırdı, dərhal ifa etməyə və onu yazmağa cəhd edirdi”. Sonralar sənətçi bu barədə belə deyəcəkdi: “Biz caz musiqisinin vurğunu idik. Gecələr Oqtayla radioqəbuledicinin qarşısında əyləşir, musiqini çətinliklə köhnə maqnitofona yazırdıq”.

Yavaş-yavaş Babayevlərin evi musiqi ocağı kimi Bakı gənclərinin diqqətini cəlb edirdi. Əzizbəyov küçəsindəki bu mənzildə müzakirələr səhərə qədər davam edirdi. Rafiq Babayev caz musiqisi ilə də maraqlanır və improvizasiya ustalığını təkmilləşdirirdi. Hətta 160 saylı məktəbdə o, özünün “caz-band”ını da yaratmışdı. 1954-cü ildə buraxılış imtahanında onun ifa etdiyi proqrama klassik əsərlərlə yanaşı, amerikalı caz pianoçusu Bill Evensin kompozisiyası da daxil edilmişdi. Kim bilir, əgər komissiyanın tərkibində Fikrət Əmirov olmasaydı, Rafiqin bu cəsarətli çıxışı onun taleyində necə rol oynayacaqdı. Əsl musiqiçi kimi məhz o, məzunun cəsarətli ifasını layiqincə qiymətləndirdi. Böyük bəstəkarın xeyir-duası həmin gün Rafiqin sənət yolunu böyük hədəflərə yönəltdi. Qarşıda Rafiqi konservatoriya gözləyirdi.

Konservatoriyaya daxil olma ərəfəsində dilemma meydana çıxdı: riyaziyyat Rafiqi necə cəlb etmişdisə, seçim qarşısında qalmışdı. Lakin Rauf Atakişiyevin səyləri nəticəsində o, musiqini seçdi. Buna baxmayaraq, bütün ömrü boyu da sevimli elmi onu müşayiət etdi.

Tələbəlik illərindən Rafiq Babayevlə müəllimi, professor Rauf Atakişiyev arasında möhkəm dostluq başlayır və bu münasibətlər uzun müddət davam edir. Sonradan özünü bütünlüklə caz musiqisinə həsr edən sənətçi konservatoriyanı bitirib, musiqi qrupunun rəhbəri kimi Sovet İttifaqının müxtəlif şəhərlərinə uzunmüddətli qastrol səfərlərinə çıxır. Üç il, 1960-1962-ci illərdə qrupa rəhbərlik edir. Sonralar Rafiq Babayevin arxivində xəritə tapılmışdı. Həmin xəritədə üç il ərzində musiqi qrupunun konsert verdiyi şəhərlər qeyd olunmuşdu. 1962-ci ildə qrup parçalanır və onlar Bakıya cibləri pulla dolu qayıdırlar. Bu vaxta qədər heç vaxt Azərbaycandan olan caz ifaçıları belə yüksək qonorar almamışdılar. Gənc sənətçi bu pula anasına mebel, özünə isə royal alır. Digər tərəfdən bu üç il sənətçinin yaradıcılıq həyatında da mühüm rol oynayır: onun yaradıcılıq fəaliyyətinin coğrafiyası genişlənir və vətənin sərhədlərini aşır.

Estrada və caz

Rafiq Babayev Bakıya qayıdandan sonra yaradıcılıq həyatında yeni mərhələ başlayır. O, görkəmli müğənni Rəşid Behbudovla tanış olur. 1964-cü ildə pianoçu ilk dəfə SSRİ sərhədlərindən kənarda - Misirdə çıxış edir. 1967-ci ildə Rəşid Behbudov Mahnı Teatrını yaradanda o, teatrın musiqi rəhbəri vəzifəsinə dəvət edilir. Rafiq Babayev və Rəşid Behbudov teatrlaşdırılmış böyük konsert proqramı hazırlamağa başlayırlar. Rafiq tamaşanın səhnəyə qoyulması üçün çox böyük səy göstərmişdi. 1983-cü ilə qədər Rafiq Babayev Rəşid Behbudovla işlədi, onun musiqi kollektivinə rəhbərlik etdi. Bu, həm də Azərbaycan musiqi tarixində bir paralel kimi yadda qaldı: Behbudov-Babayev, estrada+caz.

Bütün bu illər ərzində sənətçi caz musiqisi sahəsində yaradıcı işini də davam etdirir, bu işlə fasiləsiz məşğul olur, caz festivallarında iştirak edir. 1967-ci ildə Tallin şəhərində keçirilən Beynəlxalq Caz Festivalında Rafiq Babayevin ansamblı laureat olur. Onun “Bayatı-kürd” ladında ifa etdiyi kompozisiya xüsusi qeyd edilir. Həmin illərdə sənətçi ictimai işlərlə də məşğul olur, müxtəlif müsabiqələr, baxış və festivallar təşkil edir. Onun yaradıcılıq fəaliyyəti pedaqoji işlə, gənc instrumental musiqiçi və vokalçılarla həmişə bağlı olub.

Rafiq Babayevin yaradıcılıq diapazonu bir neçə istiqaməti əhatə edirdi: Mahnı Teatrında fəaliyyəti, “Cəngi” və “Qaya” ansambllarındakı layihələri, müxtəlif solistlərlə qastrol səfərləri və festivalların təşkilində iştirakı, albom-disklərin, kino musiqilərinin yazılması...

Rafiq Babayev 23 bədii və sənədli filmə musiqi yazıb. T.Quliyevin, R.Hacıyevin, A.Məlikovun, X.Mirzəzadənin, E.Sabitoğlunun, R.Mirişlinin, A.Əlizadənin, F.Əlizadənin, F.Qarayevin kino musiqilərinin yazılmasında bilavasitə iştirak edib.

Sənətçinin qızı, musiqişünas Farizə Babayeva bu haqda belə deyir: “Kino musiqisi atam üçün yaradıcı laboratoriya idi. Ümumiyyətlə, o, rəqs, mahnı və ya xalq melodiyalarından asılı olmayaraq, bütün janrları improvizə edir, onlara caz prizmasından yanaşırdı. Bu baxımdan kino musiqisi də istisna deyildi. Təsadüfi deyil ki, kinoçəkilişlərdən sonra bir sıra mövzular onun üçün əsas caz kompozisiyasına çevrildi”.

1978-ci ildə Rafiq Babayev Vaqif Mustafazadə ilə birlikdə müştərək disk layihəsi üzərində düşünür. Bu layihənin reallaşması tanınmış caz ifaçısının Daşkənd festivalından qayıtmasından sonra baş tutacaqdı. Lakin Vaqif Mustafazadənin Özbəkistanda vəfat etməsi bu layihənin həyata keçməsinə imkan vermədi.

Qeyd edək ki, 1982-ci ildə Rafiq Babayev Azərbaycanda Bəstəkarlar İttifaqının üzvü seçilmiş ilk caz bəstəkarı oldu. Bakıda ilk caz festivalının təşkili də onun adı ilə bağlıdır.

Görkəmli bəstəkar 1983-cü ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin Estrada Simfonik Orkestrinə rəhbərlik edib.

1991-ci ildə Rafiq Babayev “Cəngi” folklor-caz kollektivini təşkil edir və musiqi layihələrinin həyata keçirilməsinə kömək edən səsyazma studiyası yaradır. O, folklor çalğı alətlərindən istifadə etməklə, onları qeyri-adi harmoniya ilə zənginləşdirərək, Qərbə və Şərqə xas olan musiqini melodik tərzdə birləşdirərək gözəl kompozisiyalar yaradırdı. Rafiq Babayevin fitri istedadı, yüksək professionallığı və əməksevərliyi yüksək qiymətləndirilərək, 1993-cü ildə ona Azərbaycanın Xalq artisti fəxri adı verilmişdi.

Sonuncu improvizə

1994-cü il martın 19-da erməni xüsusi xidmət orqanlarının təşkilatçılığı ilə Bakının “20 Yanvar” metro stansiyasında dəhşətli terror aktı törədildi. Bu terror nəticəsində həlak olan 14 nəfər arasında Rafiq Babayev də vardı. Onun faciəli ölümü təkcə Azərbaycan mədəni ictimaiyyətini, musiqisevərləri deyil, Rafiq Babayevi tanıyan dünya musiqi xadimlərini, bəstəkarın xaricdəki pərəstişkarlarını da sarsıtdı.

Azərbaycan mədəniyyəti və musiqisinin dünyaya tanıdılmasında böyük xidmətləri olmuş Rafiq Babayev öz yaradıcılığı dövründə çoxlu improvizələr etdiyi kimi, onun həyatla vidalaşması da qeyri-adi oldu. O gün sonuncu Babayev improvizəsi idi. İllüziyalara yer olmayan bir improvizə.

Mehparə

Смеходром
5 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Депутат в военной форме подбегал к танкам и бросал на них… пачки с сигаретами

Обзор армянских печатных СМИ

Газета «Айкакан жаманак» пишет об "исключительном героизме и отважности" некоторых армянских депутатов-олигархов, отправившихся в Карабах во время недавних боестолкновений. Так, согласно публикации, «депутат от правящей РПА и крупный бизнесмен Самвел Алексанян, скрывающий налоги в несколько миллионов долларов, сразу же после завершения боевых действий отправился в Арцах с большой партией продовольствия. Однако, как выяснилось впоследствии, большая часть продуктов была просроченной.»

Своей "отвагой" удивил и ошарашил всех другой депутат-олигарх Аракел Мовсисян по прозвищу "Шмайс" - от названия известного немецкого автомата,пишер газета.  «Депутат в военной форме подбегал к танкам и бросал на них пачки с сигаретами. Речь, конечно, идет об армянских танках, которые к тому же, находились далеко от зоны боевых действий», - пишет газета.

Газета «Жоховурд» пишет: «В последние дни в Армении активно обсуждается проблема "поиска денег" на покупку оружия. Пресса в своих публикациях указывает на состояние многочисленных чиновников, которое зачастую достигает десятков, а то и сотен миллионов долларов. Это состояние чиновники сколотили в период пребывания на различных госдолжностях. Однако действительность такова, что украденные у государства деньги вернуть не столь уж и легко, тем более что многие из этих чиновников продолжают работать. Следовательно, важно, чтобы впредь государственные средства не растрачивались попусту

 «Грапарак» пишет: «Ровно 2 года назад подал в отставку секретарь Совбеза Артур Багдасарян. С тех пор эта должность вакантна. Мы попытались выяснить, чем они занимались в последнее время, учитывая эскалацию в Нагорном Карабахе. Связались с несколькими управлениями, однако везде попытались скинуть ответственность на другие подструктуры. Попытались найти информацию на официальном сайте данной структуры. Последняя информация датируется 27-ым января. Фактически, никто не знает, чем занимается Совет национальной безопасности".

Bakı və bakılılar
6 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Zığ

“Zığ kəndi Abşeron yarımadasının cənub-qərbində,  Bakı şəhərinin yaxınlığında yerləşir. Zığ kəndinin əhalisi qədim Zığ qəbiləsindəndir və miladın 2-ci əsrindən məlumdur.
Zığ qəbiləsi Kiçik Qafqaz dağlarının ətəklərində 7-8-ci əsrə məlum olmuşdur.
Zığ qəbiləsi Alan masketlərindəndir. Alan-dağlı deməkdr.  Masketlər isə Yafəsin oğlu Məshəq nəslindəndir. Yafəs Nuh Peyğənbərin oğludur.”

Abbasqulu Ağa Bakıxanov
“Gülüstani İrəm” kitabı

 

Zığ kəndinin ərazisində 7-ci əsrə təsadüf edilən “Əli qədəmgahı” piri mövcuddur. Hal-hazırda müqəddəs ziyarətgah  kimi fəaliyyət göstərir.

Qəsəbədə qədim qəbiristanlıq var. Qəbiristanlığın məqbərəsi, o cümlədən 3 ovdan və bir neçə sərdabəsi var. Sərdabələrin tarixi təqribən VIII-IX əsrlərə gedib çıxır. Sərdabələr islamdan sonra olanlardır. Orada kənd sakinləri əmanət kimi dəfn olunub. Yəni niyyət ediblər ki, gedib peyğəmbərin qəbrini ziyarət etsinlər, amma gedə bilməyiblər və sərdabələrdə dəfn olunublar.

Zığ kəndində İslam məscidi mövcuddur ki, bu da qədim tarixi abidədir.

Tarixi abidələr sırasında  “Ovdan” bulağı var ki, bu da 17-ci əsrə aiddir. “Ovdan” bulağı Zığ kəndinin mərkəzində yerləşir. Əhalisinin əksəriyyəti həmin bulağın suyundan istifadə edir.

Kəndin qərbində  qədim türbələr  mövcuddur  və tarixi 15-ci əsrə aiddir.  Zığ kəndi 1936-cı ildə 350 təsərrüfatdan ibarət  olub və həmin ildən şəhər tipli qəsəbə statusu verilib.

Zığ qəsəbəsinin ərazisi təxminən 1000 ha təşkil edir. Zığ qəsəbəsinin ərazisində bin neçə yaşayış sahələri mövcuddur. Bunlardan: Suraxanı-Hövsan yolunun sağ tərəfində  yerləşən şərti olaraq adlandırılan “Dədə Qorqud” yaşayış sahəsi, “bahar” bağ massivi, zığ bağları massivi, “Qum adası” bağ evləri massivi Zığ qəsəbəsinin ərazisində yerləşir. Zığ qəsəbəsini şimalından Suraxanı və Yeni Günəşli massivi ilə, qərbdən Xətai rayonu ilə, cənubdan Xəzər dənizi ilə, şərqən isə Hövsan qəsəbəsi ilə həmsərhəddir.

Hal-hazırda Zığ qəsəbəsinin ərazisindən Dövlət əhəmiyyətli Zığ-Qala yolu keçir.
Zığ  qəsəbəsinin əhalisi təxminən  15000 nəfərdir.

Arxiv
7 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Müharibədən qayıtmayan bakılılar

Böyük Vətən müharibəsi iştirakçılarından bir çoxunun taleyi doğmaları üçün bu gün də naməlum olaraq qalır. Əlimizdə olan sənədlər vasitəsilə qaranlıq məqamlara aydınlıq gətirəcəyimizə ümid edirik.

Tanıdıqlarınız, doğmalarınız barədə məlumat əldə etmək istəyirsinizsə bizə yazın: bakibaku.gazet@gmail.com

SSRİ Müdafiə Nazirliyinin arxiv sənədlərindəki məlumatları olduğu kimi təqdim edirik:

Фамилия

Мамедов

 

Имя

Мамед Ага

 

Отчество

 Ахмедович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1922

 

Место рождения

г. Баку, Октябрьский р-н

 

Дата и место призыва

Октябрьский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку

 

Последнее место службы

318 сд

 

Воинское звание

красноармеец

 

Причина выбытия

Убит  28.02.1943

 

Адрес

Баку,ул.Советская, тупик 15

 

 

 

 

Фамилия

Мамедов

 

Имя

Али

 

Отчество

Касанович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1901

 

Место рождения

г. Баку, Октябрьский р-н, ул. Мирзофатели

 

Дата и место призыва

10.01.1944, Октябрьский РВК, г. Баку,

 

Последнее место службы

55 гв. Сд

 

Воинское звание

гв. Красноармеец

 

Причина выбытия

Убит 22.02.1945

 
     

Первичное место захоронения

Восточная Пруссия, Кенигсбергский окр.,

 Хайлигенбайльский р-н, г. Цинтен,

юго-восточнее, 3 км, в районе господского двора

 Гедау, могила № 2

 

 

Фамилия

Форманов

 

Имя

Ага-Ами (жена-Форманова  Билгейс  Агамирзы кызы)

 

Отчество

Сулейманович

 

Место рождения

г. Баку, Октябрьский р-н,  Тазапырская, 6

 

Дата и место призыва

Октябрьский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку

 

Последнее место службы

штаб 317 сд

 

Воинское звание

мл. лейтенант

 

Причина выбытия

Убит 09.05.1942

 

Первичное место захоронения

Украинская ССР, Харьковская обл., Близнецовский р-н, х. Ново-Уплатное, юго-западная окраина

 

 

Фамилия

Алиев

 

Имя

Макерам

 

Отчество

Назарович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1923

 

Место рождения

г. Баку, Октябрьский р-н

 

Дата и место призыва

Октябрьский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку

 

Последнее место службы

штаб 16 гв. сд

 

Воинское звание

гв. мл. сержант,ком.отделения

 

Причина выбытия

Убит 06.02.1945

 

Первичное место захоронения

Восточная Пруссия, Кенигсбергский окр., д. Маулен, южная окраина

 

 

Фамилия

Алескиров

 

Имя

Алисафа (жена-Джабарова Тути)

 

Отчество

   

Дата рождения/Возраст

__.__.1920

 

Место рождения

г. Баку, ул. 2-я Паралельная, д. 46

 

Дата и место призыва

Октябрьский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку

 

Последнее место службы

309 сд

 

Воинское звание

Сержант

 

Причина выбытия

Убит 11.01.1943

 

Первичное место захоронения

Воронежская обл., Лискинский р-н, с. Лиски

 

Фамилия

Алиев

 

Имя

Мирза  (Мать-Алиева Анаханум)

 

Отчество

Мовсумович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1923

 

Место рождения

г. Баку, 6 параллельная,тупик 1,кв.4

 

Дата и место призыва

Октябрьский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку

 

Последнее место службы

395 сд

 

Воинское звание

мл. сержант, снайпер

 

Причина выбытия

Убит 14.06.1943

 

Первичное место захоронения

Краснодарский край, Крымский р-н, х. Запорожский

 

 

Фамилия

Мирзаев

 

Имя

Энвер

 

Отчество

Мистафович (или Мустафаевич)

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1923

 

Место рождения

г. Баку

 

Дата и место призыва

Октябрьский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку

 

Последнее место службы

9 осбр

 

Воинское звание

Красноармеец

 

Причина выбытия

Убит 28.12.1942

 

Адрес

Баку,Нижн.Нагорная 81

 

Первичное место захоронения

Кабардино-Балкарская АССР, Терский р-н, Верхне-Курпский с/с,

 с. Верхний Курп, выс. 488,4, южные скаты, братская могила

 

 

Фамилия

Салимов

 

Имя

Исмаил (Жена-Исмаилова Роза),ул.параллелная(?),33

 

Отчество

   

Дата рождения/Возраст

__.__.1922

 

Место рождения

г. Баку

 

Дата и место призыва

Октябрьский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку

 

Последнее место службы

108 сд

 

Воинское звание

красноармеец

 

Причина выбытия

убит

 

Дата выбытия

20.07.1943

 

Первичное место захоронения

Орловская обл., Болховский р-н, д. Руднево, западнее, 2 км

 

Sərgi salonu
8 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

“SCHOOL OF ATHENS” (“Afina məktəbi”)

İtalyan renessansının önəmli rəssamlarından Raffaello Sanzio ilk təhsilini Urbino Kontu’nun saray rəssamı olan atasının atelyesində aldı. Daha sonra Perugino’nun yanına şəyird olaraq getməyə başladı. 16 yaşındaykən çəkdiyi “Həvvanın yaradılışı” və “Trinite” tabloları ilə diqqət çəkdi. 1504-cü ildə Florensiyaya köçən sənətçi ən məşhur əsərlərindən olan “Bakirə və uşağı” da elə burada tamamladı. Gənc yaşlarında bu cür üstün qabiliyyətli olması sayəsində ünü sürətlə yayıldı və Papa Julius tərəfindən Romaya dəvət edilərək Vatikan Sarayanın rəssamlarından oldu. Michelangelo və Da Vinci’nin texnika və kompozisiyalarından çox təsirləndi. Rəsm etdiyi teoloji, fəlsəfi və lirik tablolara, hər cür gərginlikdən uzaq, daimi bir rahatlıq hakimdir.

Raffaello, karyerasının ən önəmli əsəri olan “Afina məktəbi” freskasında qədim yunan filosoflarını təsvir edir. Rəsmin mərkəzində yer alanlar Platon, Aristotel və Sokrat’dır. Xəyal dünyasından mütləq düşüncəyə qədər fəlsəfənin böyük arqumentlərini özündə ehtiva edən bu əsərlə rəssam sənət çevrəsinə öz nəhəngliyini isbat etdi... və təəssüf ki, Raffaello 37 yaşında soyuqdəymədən dünyasını dəyişdi.

  • Əsərin müəllifi: İtalyan rəssam Raffaello Sanzio (1483-1520);
  • Əsərin adı: “School of Athens” (“Afina məktəbi”);
  • Dönəmi: Renessans;
  • Əsərin hazırlanma tarixi: 1510;
  • Əsərin ölçüsü: 500x770 sm. (Freska);
  • Digər önəmli əsərləri: “The Triumph of Galatea”, “The Sistine Madonna”;
  • Təsirləndiyi sənətkarlar: Pietro Perugino, Leonardo Da Vinci, Michelangelo;
  • Əsərin saxlandığı yer: Stanza Della Segnatura, Vatikan Sarayı, Roma.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Tarix
9 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

“Yıldız” suiqəsdi: ermənilər Osmanlını ələ keçirmək istəyiblər - FAKT

Yaxın tarixin hər səhifəsində fitnə-fəsad əməlləri ilə qızıl-qırmızı qızaran ermənilər... Su içdiyi qabı hər zaman murdarlamağa çalışan bu toplum XIX və XX əsrlərdə məhz təhlükəsiz sığınacaq kimi istifadə etdiyi Osmanlı və Türkiyə Cümhuriyyəti üçün də zərərsiz ötüşmədi. Bu yazıda Sizlərə Türkiyə Türkçülük tarixinin əvəzolunmaz fədailərindən olan Kazım Qarabəkirin “İttihat ve Terakki Cemiyeti” adlı kitabında oxucuları ilə bölüşdüyü xatirələrdə qeyd olunmuş maraqlı bir tarixi faktı təqdim edirik.

Qarabəkir Paşanın öz xatirələrini qələmə aldığı bu kitabda Osmanlı səltənətinin sonlandırılması yox, məhz siliv Cümhuriyyətlə əvəz olunması istiqamətində “Gənc Türklər”in əvəzsiz fəaliyyətindən, hər cür yasaq və təqiblərə rəğmən usanmadan sərgilədikləri bir məmləkət mücadiləsindən söhbət açılır. Türkçülük sevdasının alovlanıb, tərəqqi-mədəniyyət inkişafı istəyinin bərq vurduğu bir zaman, o dövrlər türkiyəlilər tərəfindən “millet-i sadıka” (sadiq millət) kimi qiymətləndirilib adlandırılan ermənilər hadisə meydanında göründülər... amma bu dəfə onların türkiyəlilərə hələ bəlli olmayan genetik terrorist sifəti ilə.

Kazım Qarabəkir Paşa yazır:

“21 iyul 1905-ci il. Cümə günü. “Yıldız” sarayında Sultan Əbdülhəmid məsciddən çıxıb arabasına minəndə izləyicilərə məxsus arabalardan biri partladılır. Ətrafa boğucu bir qaz yayılır.

Mən o zamanlar hərb məktəbində oxuyurdum. Məhkəmə və polis görəvliləri dostlarımdan aldığım məlumata görə, hadisə ermənilər tərəfindən Türk’ün zərərinə törədilibmiş.

Bir Türk padşahının erməni və ya sair Türk olmayanlar tərəfindən öldürülməsini tariximiz baxımından çirkin bir hadisə kimi dəyərləndirir və üzülürdüm.

Bu bombalı terror hadisəsi zamanı 3-ü əsgər olmaqla 23 adam həyatını itirmiş, 58 nəfər ağır yaralanmışdı.

Bu hadisənin kimlər tərəfindən törədildiyi ilk əvvəllər bizim üçün də sual olaraq qalırdı, amma sonra işin üstü açıldı:

Bu, ermənilərin hazırladıqları suiqəsd idi. Terror planı isə belə idi: əgər Sultan Əbdülhəmid bu suiqəsd nəticəsində ölsəydi, xüsusilə Beyoğlu səmti başda olmaqla, eyni zamanda İstanbulun bir çox yerində bombalar partlayacaq, qarışıqlıqlar yaradılacaq və bu hadisələrin davamı olaraq da Avropanın diqqəti Şərq vilayətlərində erməni istiqlalı məsələsinə yönəldiləcək və suiqəsdi planlayan terroristlərin (ermənilərin) əsas planı baş tutacaqdı – yəni ermənilər Osmanlı dövlətini ələ keçirəcəkdilər.”

Məmməd Rauf

Это интересно
10 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

3 успешных книг, авторы которых пожалели о том, что написали их

Мечтой каждого писателя является написать бестселлер, или, возможно, даже бестселлер, по которому будет снят блокбастер. Наверняка, любой человек хотел бы, чтобы плоды его художественных трудов повлияли на жизнь миллионов. Ведь книга может по-настоящему изменить читателя и вдохновить его на благие дела. Однако, иногда бывает и совершенно по-другому. И авторы начинают испытывать к книгам, которые сделали их известными, мягко говоря, неприязнь.

«Алиса в стране чудес» Льюис Кэрролл

"Алиса в стране чудес" стала настоящим культурным феноменом. Хотя эта сказка была опубликована в 1865 году, ее популярность не уменьшается и по сей день. Трудно поверить, что человек, который создал волшебный мир чудес, мог когда - либо его ненавидеть. Недавно было опубликовано письмо Чарльза Доджсона, реального человека, который взял псевдоним Льюис Кэрролл. В нем он писал в 1891 году своей подруге миссис Симондс, что очень сожалеет о написании книги, поскольку ненавидит и презирает известность.

«Энеида» Вергилий

Вергилий, который жил в 70 - 19 г.г. до н.э., больше всего известен своей поэмой "Энеида". Это произведение и сегодня изучают студенты. Вергилий был образованным человеком, а покровительствовал ему будущий римский император Октавиан Август.

Поэт начал писать "Энеиду" в 30 г. до н.э. Когда он заболел и умер в 19 г. до н.э., поэма была еще незавершенной . Находясь на смертном одре, он попросил сжечь рукопись. Почему Виргилий хотел, чтобы его шедевр уничтожили, неизвестно. Вергилий умер, не желая делиться с миром поэмой, которая сделала его бессмертным.

«Винни Пух» A.A. Милн

Винни-Пух является, возможно, одним из самых любимых персонажей в детской литературе. Автор книги Алан Александр Милн первоначально написал "Винни-Пуха", посвятив произведение своему сыну. Он даже назвал мальчика в книге по имени сына - Кристофер Робин. Реальный же Кристофер Робин возненавидел то, что его постоянно ассоциировали с Винни-Пухом. В детстве ровесники постоянно над ним подшучивали. И даже во взрослой жизни, когда Кристофер стал политическим карикатуристом, он постоянно находился в тени своего знаменитого отца и Винни-Пуха. Милн в конечном итоге сам сожалел о написании книги, поскольку он чувствовал, что эта книга затмила его другие работы.

Aşurbanipal
11 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

12 Türk şairinin ilham pərisi - FOTO + AUDİO + VİDEO

Hazırladı: Mehri Ağasoy

Bu sayımızda Sizin üçün Nazım Hikmet, Cemal Süreya, Turqut Uyar, Atilla İlhan və Orhan Veli Kanık başda olmaqla Türkiyə ədəbiyatı tarixinə möhürünü vurmuş 12 məşhur şairi, onların dəfələrlə oxuduğumuz məşhur şeirlərinə ilham verən qadınları və yaşanmış ilginc sevgi hekayələrini araşdırıb topladıq.

 

 

 

 

 

 

 

1. Nazım Hikmet – “Bir Ayrılış Hikayesi” – Şükufe Nihal Başar

Şükufe Nihal, Türkiyənin sürətlə dəyişdiyi illərdə şeir, hekayə və roman yazmış söz ustasıdır. 1920-ci illərdə Erenköy’də parklarda, evlərdə ədəbiyyat nümayəndələri bir araya toplanar, söhbət edərdilər. Sözün belə dəyərli günlərinin birində Nazım Hikmet kiçik bir kağıza “Mən sizdən ötrü dəli oluram, siz isə mənə heç fikir də vermirsiniz”, - deyə yazdı və Şükufe Nihala verdi. Daha sonra Nazım öz dostlarına “Bir Ayrılış Hekayəsi” şeirini Şükufe Nihala həsr etdiyini söyləmişdi də. Maraqlısı isə odur ki, həmin illərdə Şükufe Nihala yalnız Nazım deyil, Faruk Nafiz də eşq şeirləri yazırmış.

 

 

 

2. Cemal Süreya – “Sayım” – Tomris Uyar

Hekayə yazarı Tomris Uyar, jurnalist və şair Ülkü Tamer’lə evliykən Cemal Süreya’ya aşiq olmuşdu. İkisi də evliydilər, boşandılar. Üç il birlikde yaşadılar. Tomris Uyar: “Məni tərk etdi, amma narahat qaldı. Onun fikrincə, mənə sahib olmaq mümkün deyildi. Səndən ayrıldığım andan etibarən sənin haqqında, hekayən haqqında, sevdiyimi ifadə edəcək heç bir şey söyləməyəcəm, mənim ağzımdan heç kim bu barədə bir söz eşitməyəcək”, - dedi və həqiqətən də bu barədə nə yazdı, nə danışdı.

 

 

 

3. Turgut Uyar – “Bir Bozuk Saattir Yüreğim Hep Sende Durur” – Tomris Uyar

Tomris Uyar Cemal Süreya’dan ayrılmaq ərəfəsindəykən tanış oldu Turqut Uyar ilə. Turgut Uyar da yoldaşından ayrıldı və Tomris xanımla evləndilər. Tomris Uyar: “Bir zaman mən onun dünyaya açılan pəncərəsi olmaqdan da irəliydim. Bir hissəsi kimiydim. Və təbii ki, özümü onun bir hissəsi kimi hiss etdiyim üçün də darıxırdım, ürəyim sıxılırdı”, - deyirdi. Aralarındakı münasibəti isə belə ifadə edir: “Turqut məni nə zamansa əlindən qaçıracaqmış kimi gərəksiz bir qayğı ilə bezəcək, mən də heç bir rəqabətin olmadığı bir sahədə daim birinci seçilməkdən yorulacaqdım”.

 

 

 

4. Edip Cansever – “Yaş Değiştirme Törenine Yetişen Öyle Bir Şiir” – Tomris Uyar

Tomris Uyar, Edip Cansever ilə aralarındakı əlaqəni belə izah edir: “Sevgililik və ya eşk duyğusu zamanla yaralana bilər, bitə bilər. Bitməyən tək eşqin gerçək və lirik bir dostluq olduğunu Edip Cansever öyrətdi mənə”. Edip Cansever isə Tomris Uyar haqqında: “Tomris rakını çox sevərdi, mən isə onu”, - deyirdi.

 

 

 

 

5. Bedri Rahmi Eyüpoğlu – "Karadutum" – Mari Gerekmezyan

Mari, Bedri Rahmi’nin assistent olaraq çalışdığı “Güzel Sanatlar Akademisi” “Heykel Bölümü”nə müsafir tələbə kimi gəlmişdi. Bedri Rahmi’nin bir büstünü hazırladı. Bedri Rahmi də bir çox portreti ilə ona yazdığı şeirlərlə bu incə jestinə cavab verdi. Mari 1946-cı ildə vərəm xəstəliyinə tutuldu. II Dünya Savaşı yenicə bitmişti, dərmanlar çox bahalı idi. Bedri Rahmi bunun üçün bir çox tablosunu satdı, amma Mari’ni bu xəstəliyin əlindən qurtara bilmədi. O vaxtdan içkiye qurşandı. 1949-cu ildə “Büyük Kulüp”də Sizlərə təqdim etdiyimiz bu şeiri oxuyarkən göz yaşlarına boğuldu. Məhz bu böyük, amma yasaq eşq səbəbilə Bedri Rahmi’nin həyat yoldaşı Eren Eyüpoğlu evi tərk edib Fransa’da yaşamağa başladı. Daha sonra yoldaşı və övladının yanına qayıtdı, amma bunu heç bir zaman unuda bilmədi.

 

 

6. Attila İlhan – "Maria Missakian" – Maria Missakian

Attila İlhan 1948-ci ildə universitetin 2-ci kursunda oxuduğu zamanlarda Paris’ə gedir. Bu səyahət onun söz sənətinə dərindən təsir edir. Paris’də erməni əsilli fransız Maria Missakian ilə tanış olur. Birlikdə gəzirlər və Türkiyə’dən söhbət edirlər. Attila İlhan Türkiyə’yə qayıtmağa qərar verir. Missakian’ı da gətirmək istəyir, amma onun pasportu olmadığı üçün bu istəyi baş tutmur. Davamlı olaraq məktublaşırlar. Onu yanına gətirmək üçün mütəmadi olaraq cəhdlər edir, amma alınmır. Zamanla məktublar seyrəlir. Daha sonra Maria’nın bir musiqiçi ilə ailə qurduğunu, uşaqlarının olduğunu, amma mutsuzluqdan spirtli içkilərə qurşandığını öyrənir. “Yağmur Kaçağı” şeir kitabındakı Maria Missakian səhifəsini imzalayıb ona göndərir. Bu, Atilla'nın son məktubu olur.

 

 

 

 

 

 

 

7. Orhan Veli Kanık – "Aşk Resmi Geçidi" – Nahit Fıratlı

“Bir de sevgilim vardır pek muteber
ismini söylemem
edebiyat tarihçisi bulsun”

O zamanlar adını gizli saxladığı sevgilisi Nahit xanım idi. Ona yazdığı məktubları “Yalnız Seni Arıyorum” adlı kitabında dərc olundu. Bu, Orhan Veli’nin əbədi ədəbi eşqi idi. Amma o dövrlərdə Nahit Fıratlı’ya aşiq olan sadəcə Orhan Veli deyil idi, eyni zamanda Sabahattin Ali, Cahit Sıtkı, Can Yücel, Necip Fazıl, Peyami Safa, Edip Cansever də bu xanımı sevirdi.

Cemal Süreya onu ifadə edərkən Samet Ağaoğlu’nun sözündən istifadə edir: “Rönesans gibi kadın”. Süreya onun haqqında danışarkən: “Anılar, anlatmaz anılarını. O konuda bütün girişimleri boşa çıkarır, hiçbir tuzağa düşmez, çok şeyi incelikle geçiştirmeyi bilir”, - deyirdi.

 

8. Yahya Kemal Beyatlı – "Telakki" – Celile xanım

Oğlu Nazım'ın şeir qabiliyyətinin fərqinə varan anası məktəbdəki müəllimi Yahya Kemal’in ona xüsusi dərs keçməyini istəyir. Dərs zamanı Yahya Kamal ilə Celile xanım arasında qısa müddətdə bir eşq doğulur.

Yahya Kemal qısqanc bir aşiq idi. Celile xanıma güvənmirdi. Yakup Kadri’yə: “Bu kadar dile gelmiş kadınla nasıl evlenirim”, - deyirdi. Evlilik ərəfəsində ona göndərilən bir məktubdan sonra “evlənə bilmərəm”, - deyib bu eşqi sonlandırır. Uzun illər sonra Celile xanım oğlu Nazım həbsdə olarkən onun azadlığı üçün "Galata Köprüsü"ndə aclıq aksiyasına başlayır. Yahya Kemal artıq qocalmış, gözləri görməyən köhnə sevgilisini görməzlikdən gələrək yanından keçib gedir. “Sessiz Gemi” şeirini də Celile xanıma yazdığı söylənilir, amma biz daha az bilinən və Celile xanıma yazdığı “Telakki” adlı şeirini Sizlərə təqdim edirik:

"Yollarda kalan gözlerimin nûrunu yordum,
Kimdir o, nasıldır diye rüzgârlara sordum,
Hulyâmı tutan bir büyü var onda diyordum,
Gördüm: Dişi bir parsın elâ gözleri vardı.

Sen miydin o âfet ki dedim, bezm-i ezelde
Bir kanlı gül ağzında ve mey kâsesi elde,
Bir sofrada içtik, ikimiz aynı emelde,
Karşımda uyanmış gibi bir baktı sarardı."

 

9. Cahit Sıtkı Tarancı - "Kara Sevda" – Mihrimah xanım

“Böyle ferman etti Cahit
Al getir ilk sevgiliyi Beşiktaş’tan
Yaşamak istiyorum gençliğimi yeni baştan”

Şeirindəki Beşiktaş’dan götürülüb gətiriləcək sevgili, dostu naşir-yazıçı Vedat Günyol’un bacısı Mihrimah xanımdır. Vedat Günyol da Cahit Sıtkı kimi Diyarbakırlı’dır, məmləkətlərindən başlayan bir dostluqları idi. Belə böyük bir sevgini ürəyində yaşayır, amma deyə bilmir. Nəhayət, uzun illər sonra Paris’də Vedat Günyol’a bunu etiraf edir, dilə gətirir. Vedat Günyol: “Kaş ki, vaxtında deyəydin, Cahit. Səninlə evlənməsini istəyərdim”, - deyir. Amma artıq gec idi, çünki Mihrimah xanım Cemil Cemiloğlu adlı bir həkimlə ailə qurmuşdu.

 

10. Sezai Karakoç – "Mona Rosa" – Muazzez Akkaya

Şeirdəki bəndlərin ilk sətirlərinin ilk hərflərini birləşdirsək “Muazzez Akkayam” adı yaranacaq. Şeirdəki hadisələrin təlatümü isə bu qarşılıqsız (birtərəfli) sevgidən, həsrətdən, üsyandan xəbər verir. Sezai Karakoç, tələbəykən birlikdə oxuduğu Muazzez Akkaya’ya olan sevgisini bu 14 bəndlik şeirdə ifadə edir. Şeirin əhvalatı təxminən 50 il sonra dəqiqləşir. Muazzez xanım, bu sevgidən xəbərdar olduğunu söyləyərkən, birlikdə oxuduğu Cemal Süreya’nın da ona sevgi şeirləri yazdığını etiraf edir.

Muazzez xanım o illərdə məktəbdə stolüstü tennis çempiyonu imiş. Sezai Karakoç’un “Ping pong masası” şeirini də Muazzez xanıma həsr etdiyi buradan məlum olur.

 

 

11. Ahmed Arif – "Hasretinden Prangalar Eskittim" – Leyla Erbil

Diyarbakır’a sürgünə getmədən öncə Ankara’da dost məclislərində tanış olurlar. Leyla Erbil 23, Ahmed Arif 27 yaşındadır. Yeni çap olunan 1954-1957 və ən son 1977-ci il olmaqla 60-dan çox məktub... şairin "Leylim" deyə xitab etdiyi Leyla Erbil məktubların yayımlanmasına icazə verdi, amma kitabın nəşrini görmədən həyatını dəyişdi.

Ahmed Arif bu məktublarına “Leyla zalım Leyla”, - sözləri ilə başlamışdır. Aşiq Arif eşqinə cavab almaq üçün yazmış, Leyla Erbil isə dostluq sərhəddi yaradaraq günbəgün bu sevgini dostluq ilə uzaqlaşdırmışdır. Məktublarında: “Məni ilk sən məğlub etdin”, - deyir. Digər tərəfdən də: “Sən isdər dostum ol, isdər sevgilim. Təki həyatımda ol. Sən mənə doğru gəldikcə sənə ehtiyacım olacaq. Səndən başqa heç bir istəyim yoxdur”, - söyləyir. “Ay Karanlık” şeirini də Leyla Erbil’ə həsr etmişdir.

 

12. Özdemir Asaf – "Lavinia" – Mevhibe Bayat

Mevhibe xanım, “Güzel Sanatlar Akademisi”ndə oxuyarkən gözəlliyi ilə hər kəsdən seçilirdi. O dönəmin kino ulduzlarından olan Rita Hayworth’a oxşadığına görə, onun filminə ithafən "Gilda" deyə çağırılırmış. Uzaq qohumu olan Oktay Akbal (ki, o da Mevhibe’yə aşiqdir, hekayələrindəki Hisya’dır) sayəsində şairlərlə yaxından tanış olmaq imkanı qazanır. Özdemir Asaf Mevhibe xanıma aşiq olmuşdu, amma bu, qarşılıqsız bir sevgi idi.

Özdemir Asaf’ın, lavinia kəliməsini hansı mənada işlətdiyi məlum deyil, amma lavinianın bir neçə anlamı var: Bir çiçək növü (ölüm çiçəyi), Shakespeare’in "Titus Andronicus" adlı əsərində Roma İmperatoru Baş komandanı Titus’un gözəllər gözəli qızının adıdır - Tamaro’nun iki oğlu tərəfindən təcavüzə uğrayır, atası Titus tərəfindən öldürülür.

 

ЧтоГдеКогда
12 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Sabun çirki necə aparır?

Əslində sabun bir antiseptik, yəni mikrob öldürücü deyil. Normal bir dəri üzərində, ölü dəri hüceyrələri, qurumuş tər, müxtəlif bakteriyalar, yağlı ifrazatlar və toz vardır. Sabunun əsas xüsusiyyəti bütün bunların dərimizin üzərindən mexaniki olaraq təmizlənməsini təmin etməkdir.

Suyu və yağı (nə yağı olursa olsun) eyni qaba töksək, su və yağ molekulları arasında bir-birlərini itələyən bir gücün olması səbəbilə onlar bir-birilərinə qarışmaz. Əlimizi yalnız su ilə yuduğıumuz zaman, dərimizin üzərindəki yağ təbəqəsi suyun dərimizə təmasına maneə yaradar və tam mənası ilə təmizlik təmin edilməsi mümkünsüz olar. Elə bu yerdə sabun dövriyyəyə girər və vasitəçilik rolunu öz üzərinə götürər.

Sabunun bilinən tarixi 2000 ildən da əvvələ gedib çıxır. Hətta Anadoluda 4000 il əvvəl Hititlerin yandırdıqları bitkilərin külləri ilə əllərini təmizlədikləri də söylənilir. Sabun, tarixin hər dövründə ucuz və asan tapıla bilən materiallardan hazırlanmışdır. Romalılar sabun əldə edə bilmək üçün, əhəng daşını istilədərək əhəng əldə etmiş, bu yaş əhəngi isti ağac küllərinin üzərinə püskürdüb sonra da qarışdırırmışlar. Əmələ gələn boz palçığı isti su ilə dolu bir qazana tökərək, keçi yağını da ora əlavə etməklə saatlarla qarışdıraraq qaynadırmışlar. Çirkli qəhvəyi qalın bir təbəqə meydana gəlincə, onu soyumağa buraxırmışlar. Soyuma nəticəsində sərtləşən təbəqəni də parçalara bölərək sabun kimi istifadə edirmişlər. Bəli, sabun budur. Hər sabun əhəng kimi bir qələvi maddə ilə bir növ yağın qarışığıdır. İndiki zamanda qələvi olaraq əhəng yerinə, əsasən kaustik sodadan istifadə edilir. Keçi yağı yerinə də mal-qara və qoyun yağlarından əldə edilən don yağları, xurma, pambıq toxumu və zeytundan əldə edilən yağlardan istifadə edilir.

Qələvi və yağdan meydana gələn sabun da “ana və atası”nın xüsusiyyətlərini daşıyır. Yəni bir tərəfdən yağı sevərkən, digər tərəfdən də suyu sevir. Sabun molekullarının bir ucu yağı, digər ucu da bir qələvi olan suyu çəkir. Əllərimizi ovuşturduğumuzda yağ və çirklə bərabər, həm də onların içindəki bakteriyalar da parçalanır. Sabun molekulları bu yağlı çirki tam olaraq əhatəyə alaraq ona nüfuz edir və əlimizlə çirk və bakteriya arasındakı təması qoparır. Krandan axan su ilə də həmin çirk və bakteriya uzaqlaşıb gedir. Əllərin qurulanması ilə də bakteriyaların çox sevdiyi nəmli mühit aradan götürülmüş olur.

Bu günün müasir marketlərində isə sabunun, bəzi qatqı maddələri, boyalar, ətirlər, deodorantlar, bakteriya əleyhinə maddələr, kremlər, losyonlar və reklamlarda söylənilən digər maddələr əlavə olunmuş halı ilə qarşılaşırıq. Şampun, diş pastası, təraş kremi və kosmetikalar sabunun natriumun dəyişik birləşmələri ilə hazırlanaraq əldə edilmiş digər adlarıdır. Daha yumşaq olan maye sabunu əldə etmək üçün isə kaustik soda əvəzinə kaliumdan istifadə edilir.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Boks rinqləri niyə dördküncdür?

Bildiyiniz kimi, “ring” kəliməsi, ingilis dilindən tərcümədə “dairə” deməkdir. Barmağa taxılan üzük də məhz bu səbəblə ingiliscədə “ring” adlandırılır. Əslində keçmiş zamanlarda professional boksda boksçular qrup şəklində, şəhər-şəhər, qəsəbə-qəsəbə gəzərdilər, oradakı yerli boksçularla rinqə çıxardılar.

İzləyicilər boks meydançasının ətrafında dairə şəklində yerləşdirilərdilər, ən qabaq çərgədə oturanlara meydanı çevrələyən ipin tutulması  həvalə olunardı. Bu ipin əsas rolu kənar şəxslərin boks meydançasına girmələrinin qarşısını almaq idi. Eyni zamanda səhnədəki boksçuya meydan oxuyan biri başını bu ipə çırparaq döyüşmək istəyini bildirərdi.

Bu yarış-idman növünün məşhurlaşması səbəbilə ilbəil izləyicisinin sayı da artdığı üçün bu qaydaları olduğu kimi tətbiq etmək bir az çətinləşdi. Boks yeri yerə bərkidilmiş payalara ip bağlanaraq müəyyən edilməyə başlandı. Təbii ki, buna uyğun ola biləcək forma yalnız dördkünc idi.

Boks meydançalarının dünyanın hər yerində dördkünc formada olmasına rəğmən hələ də “rinq” adlandırılmasına qısa tarixi səbəb idi bu.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Arxitek
13 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

10 работ великолепной Заха Хадид - FOTO

Вчера, 31 марта 2016 года, от сердечного приступа скончалась Заха Хадид, ирако-британский архитектор и дизайнер, которая стала первой в истории женщиной-архитектором, награждённой Притцкеровской премией. Ее работа не только поражает своей изящностью и новаторством, она вдохновляет тысячи других творческих людей - и именно в этом, возможно, и состоит самый весомый вклад Заха Хадид. В ее руках была возможность изменить мир - и она не упустила эту возможность.

Заха Хадид (Zaha Mohammad Hadid) не была поклонницей стандартов, ей все время хотелось разрушить уже установленные каноны. Если здание, то без углов. Если обувь - то пусть углов будет больше! Пусть украшения будут похожи на архитектуру, а архитектура будет настоящим украшением любого города. Дизайн Заха Хадид выделяется своей искаженной перспективой, нарушенной геометрией; ее здания не стараются вписаться в пространство - они создают свой собственный новый мир.

 

 

Центр Гейдара Алиева, Баку, Азербайджан

 

Это здание представляет собой культурный центр, построенный в столице Азейрбайджана на проспекте Гейдара Алиева. Внутри просторного помещения находятся конгресс-центр, несколько выставочных залов, постоянный музей и офисы. Сейчас это изящное здание, похожее на белую волну, считается одним из символов современного Баку. В 2014 году Центр был признан зданием с лучшим дизайном года.

Горный музей Месснер Коронес, гора Кронплац на севере Италии

 

Музей расположен на высоте 2 км над уровнем моря и занимает один квадратный километр. Дизайн Хадид предлагает захватывающий вид на окрестности прямо из музея.

21-этажное офисное здание Опус в Дубаи

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Офисное здание Опус представляет собой огромный куб, парящий в воздухе. Особое внимание в дизайне уделялось свету - в дневное и ночное время здание выглядит совершенно по-разному.

Штаб-квартира компании Bee’ah в ОАЭ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Компания Bee’ah специализируется на переработке мусора по эко-стандартам. Их новая штаб-квартира будет расположена в ОАЭ недалеко от уже функционирующего центра переработки мусора, который, собственно, будет полностью обеспечивать штаб-квартиру энергией. Здание выглядит в виде песчаных дюн, расположенных внутри оазиса. Водоемы позволяет охлаждать здание в жаркие месяцы, а светлый материал фасада позволит снизить нагрев здания в жаркой пустыне.

Институт Слейк Рит в Камбодже

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Стадион к Кубку Мира 2022 в Катаре

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Экспериментальная мебель от Zaha Hadid

 

Украшения для датского ювелирного дома Georg Jensen

 

Напечатанные на 3D-принтере туфли для Недели Моды в Милане 2015

Подготовил: Məmməd Rauf

Ностальгия
14 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Как он стал Калягином

В 25 мая 1942 года сорокалетняя Юлия Мироновна Зайдеман родила ребенка. Так в поселке Малмыж Кировской области появился на свет Александр Александрович Калягин. Его отец, Александр Георгиевич, был деканом исторического факультета, а мать - преподавательницей французского языка. Отец Александра скончался в 1943 году. После этого воспитание ребенка легло на плечи матери.

ДЕТСТВО

Детство будущего актера прошло в Москве в семье родственников по материнской линии. Как вспоминает Калягин, это было настоящее «бабье царство»: многочисленные тетушки растили пай-мальчика. Но когда Сашу решили заставить обучаться игре на скрипке, «паинька» сел на инструмент, сломал его и закинул под шкаф!

Как любой поздний и единственный ребенок, Саша был окружен заботой и любовью, все его капризы и желания сразу же исполнялись. С пяти лет мальчик мечтал стать артистом и мать заказала для него небольшую сцену с кулисами – настоящий маленький театр. На этой сцене маленький Саша постоянно устраивал представления для жильцов коммунальной квартиры.

В тринадцать лет, набравшись смелости, написал письмо самому Райкину. И великий актер ответил подростку. Это письмо Калягин хранит по сей день, а в 1978 году прочитал его Аркадию Райкину в эфире передачи «Театральные встречи».

КАЛЯГИН – МЕДИК

Мать всегда серьезно относилась к увлечению сына, но когда Александр окончил школу, на семейном совете решили, что следует получить «нормальную» профессию. Так Калягин попадает в медицинское училище. После окончания училища Калягин два года проработал фельдшером на «скорой помощи». Но детская мечта – стать артистом - не давала ему покоя.

УЧЕБА В ЩУКЕ

Мечта Калягина исполнилась очень быстро – он с первого раза поступил в Щукинское театральное училище. На втором курсе встал вопрос об отчислении артиста: ни одна девушка не хотела репетировать с полноватым и лысеющим студентом. Спасла Калягина постановка «Свидание хотя и состоялось, но…» по чеховскому рассказу и то, что с ним согласилась сыграть первокурсница Люба Коренева. С тех пор стало ясно – Калягин создан для того, чтобы играть чеховских героев.

«Черная» полоса в студенческой жизни Калягина окончилась. Он влюбился в талантливую актрису Татьяну Корунову. Их роман был для всех секретом, молодые люди поженились тайно, будучи студентами второго курса.

РАБОТА В ТЕАТРАХ

Творческая биография артиста чрезвычайно богата – Калягин играл на многих театральных подмостках. В 1965 году, после окончания училища Калягин с супругой поступают в труппу театра на Таганке. Но «ужиться» с главрежем Любимовым Калягину не удалось. Через 2 года супруги покидают Таганку.

В 1967 году Калягин начал работать в театре Ермоловой. За три года сыграл немало ролей, самой значительной из которых была роль Попришина в «Записках сумашедшего».

После года работы в театре «Современник» актер оказался во МХАТе. В этом театре артист «задержался» более чем на четверть века.

На сцене МХАТа артист блистал в роли Тригорина в чеховской «Чайке», Федора Протасова в «Живом трупе» Л.Н.Толстого, Лени Шиндина в «Мы, нижеподписавшиеся» А.Гельмана и многих других. С 1991 года по сей день Калягин руководит собственным коллективом «Et cetera». В этом театре Калягин поставил несколько спектаклей и сам в них же сыграл.

ФИЛЬМОГРАФИЯ

В художественных кинофильмах Калягин сыграл более 100 ролей! Это трагический Василий Жуковский и приспособленец Любомудров, Федя Протасов, Платонов, Оргон - список можно продолжать до бесконечности. Диапазон образов актера поражает воображение, но есть одно, что объединяет всех героев Калигина – одиночество. Каждый из его героев одинок по-своему, даже Чичиков и тетушка Чарли из Бразилии – прекрасный парафраз великого Чарли Чаплина, маленького, но гордого и свободного человека. Одинок даже кот Леопольд, столь блистательно озвученный Калягиным, ведь он никак не может подружиться с мышатами. Ну а фраза «Ребята, давайте жить дружно» стала крылатой, как только мультфильм вышел на экраны.

Калягин также сыграл в азербайджанском фильме “Допрос” (İstintaq).

НАГРАДЫ

За свою долгую жизнь в искусстве артист получил не одну награду. Калягин Народный артист РСФСР, лауреат двух Государственных премий СССР, награжден орденами «За заслуги перед Отечеством» 4 и 3 степени, Орденом Почета, премией «Золотая маска» - за лучшую мужскую роль, признавался лучшим артистом года. Является Председателем Союза театральных деятелей РФ, членом Общественной палаты России.

ЛИЧНАЯ ЖИЗНЬ

Личная жизнь у артиста не сложилась. Первая жена Татьяна скончалась от рака. На руках у Александра осталась четырехлетняя дочь Ксения. Через год после смерти жены умерла мать Калягина.

Со своей второй супругой актер познакомился на съемках фильма «Неоконченная пьеса для механического пианино». Молодая артистка Глушенко понравилась Ксюше и она попросила отца, чтобы «эта тетя» осталась у них жить. Евгения стала второй матерью для дочери Калягина, а вскоре у супругов родился сын Денис. Прожив в браке почти 30 лет, звездная пара распалась. Грязные слухи и сплетни о похождениях мужа сделали свое дело - Евгения ушла от мужа.

Подготовил: Məmməd Rauf

Təqdimat
15 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

FERDINAND PORSCHE necə başardı?

Hitlerin müşaviri, Wolkswagen’in layihə müəllifi və...

Bir kran təmirçisinin oğlu idi. Universitetdə qeydiyyatdan keçə bilmədi. Vyana Texnika Universitetində sadəcə dinləyici tələbə kimi iştirak edə bilirdi... və dünyada hələ də istifadə olunan bir şeyi icad etdi.

Ferdinand Porsche 1875-ci ildə Almaniyanın Behemya adlanan ərazisində dünyaya gəldi. Atası yoxsul bir kran təmirçisi idi. Uşaqlıq illərində atası ilə birlikdə əlində təmir alətləri olan çanta ilə işə gedirdi. Bu zaman kəsiyi ərzinda texnika ilə bağlı olan işlərə həvəsi artdı. Yalnız iş saatlarında yox, boş vaxtlarında da elektrik əşyaların təmiri ilə məşğul olurdu.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra Texnika Universitetinə getmək istədi, amma qeydiyyatdan keçə bilmədi. O da kənardan dinləyici tələbə kimi dərslərdə iştirak etdi. Dərsləri diqqətlə izləyən Porsche’nin gələcəkdə bahalı və keyfiyyətli bir maşın istehsal edəcəyi heç ağlına belə gəlmirdi. Bu gün də bütün dünyada ən məşhur, ən elitar və ən bahalı maşınlardan biri olan Porsche bir marka avtomobilidir.

Wolkswagen’in tısbağa tipli avtomobillərinin eskizini çəkən, mühərriki də daxil olmaqla, hər bir detalına qədər istehsal edən də əslində Ferdinand Porsche olmuşdur. Tısbağa, xalq avtomobili olaraq Hitlerin adı ilə xatırlanır. Hətta bəzi mənbələrə görə, bu maşınların dizaynını Hitler verib, amma bu, ağ yalandır.

Avtomobilə olan maraq Porsche’də hələ gənc yaşlarından başlamışdı. Elektrik mühərriklər istehsal edən bir firmada iş tapdı. Orada 2 il işlədikdən sonra, o zamanın məşhur şirkəti olan “Lohnet Automobile” Şirkətində çalışmağa başladı. Burada dizaynı özünə aid olan bir avtomobili hazırlamağa fürsət qazandı. Elektrik mühərriki sahəsində ixtisaslaşan Porsche, istənilən tərzdə yerləşdirilə bilən mühərriklə çalışan bir avtomobil hazırladı. Paris sərgisində özünün hazırladığı avtomobilləri sərgiləyərkən hər kəs heyran qaldı. “Lohnet-Porsche” olaraq tanındı bu avtomobillər. Elktrik mühərrikini benzinlə bəsləyən bu cür dəyişik bir mühərrik icad etdiyi üçün, mühərrik kasetindəki bəzi hissələrə ehtiyac qalmırdı.

Nasist və fəal “SS” üzvü Porsche həbsdən necə yaxa qurtardı?

Yenə o dönəmin məşhur şirkətlərindən olan “Daimler Automobile” Şirkətində çalışmağa başlayan Porsche, təyyarə mühərrikləri daxil olmaqla, ağır topları daşıyan vasitələr istehsal etdi.

Hitlerin avtomobil məsləhətçiliyini də edən Ferdinand Porsche, xalqın satın ala biləcəyi bir avtomobil tipi də hazırladı. Hitlerin ona əmr etdiyi bir avtomobil şərtlərini eynilə uyğuladı: 100 km sürət, 5 nəfərlik yer, 100 km-də ən çox 8 litr benzin sərfiyyatı, satış qiyməti 1000 markdan aşağı.

Wolks – xalq, wagen-wagon(maşın) – yəni, “xalq maşını” “Wolkswagen” və “böcək” anlamını verən “Porsche” avtomobillərini istehsal edərək bir ilkə imza atdı.

Alman Nasional Sosialist Partiyasına üzv olub, oradan da “SS” birləşməsinə qatılan məşhur Porsche avtomobillərinin sahibi Ferdinand Porsche, əsgər maşınların istehsalını da həyata keçirməyə başladı. İkinci Dünya Müharibəsinin başlanması ilə onun işi daha da artdı. Almaniyanın ən böyük Milli Qürur Medalını aldıqdan sonra professor adını da qazandı. “Wolkswagen”in döyüş cipi və üzən vasitə tiplərini də istehsal etdi.

Müharibədə Hitlerin məğlub olmasından sonra Porsche həbs olunaraq Fransa türməsinə göndərildi. Amma bir şey unudulmuşdu... bu adam Yəhudi idi. Hitlerin müşaviri və “SS”in fəal üzvü olmasına baxmayaraq bu adam bir Yəhudi idi. Bəlkə də elə buna görə, minlərlə günahsız insanın yandırılmasına rəğmən Porsche iltizamnamə ilə azad edildi. 65 yaşında özünü Porsche avtomobil fabrikinə həsr etdi. Oğlu Ferry də ona yardım etdi. Bu zamanlar ilk idman maşınını da dövriyyəyə buraxdı. Bu gün Porsche işlətmələrinin mərkəzi Ştutqart olaraq bilinir. Ferdinand Porsche elə Ştutqartda 75 yaşında vəfat etdi.

Ferdinand Porsche Hitlerin partiyası olan Nasional Sosialist İşci Partiyasına üzv olmaqda heç bir qəsdi olmadığını söyləmişdi. Həyata keçirilən qətliamları da hər dəfə öz imkanları daxilində önləməyə çalışdığını, hətta yaşayanlar arasında buna şahid olanların da yer aldığını, nəticədə özünün də bir Yəhudi olduğunu ifadə edərək bu açıqlamanı vermişdi:

“Heç vaxt siyasətlə məşğul olmadım. Partiyaya üzv olmağımdakı başlıca səbəb, avtomobil istehsalçısı olaraq müşavir seçilməyim idi. Mən öz işimi görürdüm. Bir adamın belə öldürülməsinə səbəb olmamışam. Mən hər kəs üçün bir şey istehsal etməyə çalışdım. Heç bir zaman Hitlerin hərəkətlərini təqdir etmədim. Heç bir zaman antisemitist olmadım, ola da bilməzdim, bu mümkün deyil idi. Çünki mən də bir Yəhudiyəm. Mən ölkəm Almaniya üçün çalışdım.”

Hazırladı: Məmməd Rauf

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ordan-burdan
16 19 aprel 2016 (№17)
http://baki-baku.az

Bakı. 1961 - FOTO

 

İdeya müəllifi və
baş redaktor: 
Rauf Ağayev

Redaktor: İlqar Həsənov

Redaktor: Məmməd Rauf

e-mail: bakibaku.gazet@gmail.com

Taksidə

Bir yaz səhəri  evdən çıxanda gördüm ki, həyətdə saxladığım maşınımın arxasında iki maşın dayanıb. Tələsirdim. Gözləmədim. Sözsüz ki, ovqatım təlx oldu. Yolun qırağına çıxıb taksiyə əl elədim. Sarı taksilərin şıdırğı vaxtları idi. Qarşımda dayandı. Oturub salamlaşdım. “Speysə apararsız”, - deyə soruşmaqla, həm də gedəcəyim yeri bildirdim. Sürücü yaşlı kişi idi. Güzgüdən üzümə baxıb:

- Qərdeşoğlu, amma demədün a, hansı Speysə.

Və cavabımı gözləmədən əlavə elədi:

- Bir dənə Speys var—tilvizir. Yerləşir Cabbarlı kinoteatrında. Bir dənə də Speys var—priyomnik. O da yerləşir Cabbarlı küçəsində. İndi sənə hansı lazımdu.

Əhvalım duruldu. Dedim:

- Qədeş, sür priyomnikə.

Rauf

Bakı. 2016 - FOTO

 

bagla

A

A

A

A