Azərbaycanın bu ilk həftəlik klassik – elektron qəzetini

1976-81-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində müəllimimiz, daha sonra diplom rəhbərimiz, universiteti bitirdiyimiz il bizi özünün yaratdığı və rəhbərlik etdiyi “Bakı” və “Баку” gündəlik axşam qəzetləri redaksiyasına işə götürərək, 1981-88-ci illər ərzində redaktorumuz olmuş, o zamankı kollektivimizin hər bir üzvünə Atalıq etmiş, məmləkətdə ilk axşam qəzetinin və müasir qəzet jurnalistikası məktəbinin əsasını qoyan, milli mətbuatımızın klassiki

Nəsir müəllim İmanquliyevə

ithaf edirik

№ 16
28 mart. 2016
http://baki-baku.az

Heydər Əliyev: "Beynəlxalq terrorizmlə mübarizə apararkən terrorizmin mənşəyini, formalarını nəzərə almaq lazımdır"

“...Beynəlxalq terrorizmin qaynaqları cürbəcürdür. Onlar müxtəlif regionlarda müxtəlif səbəblər üzündən yaranır. Əgər Mərkəzi Asiyanı və Qafqazı götürsək, onda görərik ki, təcavüzkar separatizm kimi səbəb bu səbəblər arasından daha çox təzahür edir. Separatizm, xüsusən təcavüzkar separatizm nə kimi pərdə altında gizlənsə də, onda terrorizm də var, bir çox başqa təzahürlər də. Separatizm silah toplanmasına, çox vaxt qanunsuz vəsait toplanmasına, - o cümlədən də narkotik maddələrin qanunsuz dövriyyəsi hesabına gətirib çıxarır. Həm də bütün bunlar əvvəllcə separatizm formasında olur və sonra, təbii ki, terrorizm səviyyəsinə çıxır.

Bildiyiniz kimi, Qafqazı artıq neçə illərdir separatizm və bununla əlaqədar hərbi münaqişələr bürümüşdür: Dağlıq Qarabağla əlaqədar Ermənistanla Azərbaycan arasında münaqişə, Gürcüstanda gürcü-abxaz və Cənubi Osetiya münaqişələri, Şimali Qafqazda, Çeçenistanda münaqişə. Hər yerdə də silah, hər yerdə də qətllər, hər yerdə də zorakılıq.

Separatizm terrorizm forması alır və həm də belə bir təhlükə törədir ki, separatçıların ələ keçirdikləri ərazilər, ümumiyyətlə, nəzarətsiz ərazilərə çevrilir. Məsələn, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ ərazisini götürək. Bu ərazidə münaqişə məhz separatçılıq niyyətinə görə başlanmış, sonra Ermənistanla Azərbaycan arasında müharibəyə çevrilmiş və nəticədə Azərbaycan ərazisinin təxminən on altı min kvadrat kilometr hissəsi nəzarətsiz sahəyə çevrilmişdir, daha dəqiq desək, qanunsuz silahlı qüvvələrin nəzarətində qalmışdır. Bu əraziyə dünya birliyi, heç bir beynəlxalq təşkilat nəzarət etmir. Təbii ki, orada çoxlu silah toplanmışdır, orada narkotik maddələrin qanunsuz dövriyyəsi də ola bilər. Deməli, bu, münaqişə törətmək mənbəyidir, terrorizm mənbəyidir.

Odur ki, beynəlxalq terrorizmlə mübarizə apararkən terrorizmin mənşəyini, müxtəlif formalarını nəzərə almaq lazımdır. Hərbi münaqişələrin aradan qaldırılması beynəlxalq terrorizmin meydana gəlməsinin mümkünlüyünü məhdudlaşdırmaq üçün çox ciddi və mühüm tədbirdir.

Dünya İqtisadi Forumunun iclasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin çıxışı - Davos, 1 fevral 2002-ci il.

Bakı küçələri
2 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Bakı küçələrinin köhnə və yeni adları

Ağ şəhər pr. – Fəhlə prospekti – Nobel prospekti
1) Ağamalıoğlu – Müqtədir – Səid Rüstəmov
2) Ağamalıoğlu – Rastropoviclər
Axundov Əsədulla – Mehdi Mehdizadə
II Aleksandr sahili – Petrovski nab. – Sahil (Naberejni) – Stalin pr. – Neftçilər pr.
Anaşkin – Ülvi Bünyadzadə
Armyanski – Qorki – Mirzə İbrahimov
Aşağı Çəmbərəkənd – Saraykin – BMT-nin 50 illiyi
Aşağı Dağlıq – Zülfü Adıgözəlov
Aşağı Məzarlıq – Park – Mehdi Hüseyn
Aşağı Priyut – Kamo – S.Rəhimov
Aşağı Təzəpir – Mirzə Fətəli
4-cü Aşırım – Novruzov qardaşları
5-ci Aşırım – akad. Mustafa bəy Topcubaşov
6-cı Aşırım – Xan Şuşinski
7-ci Aşırım – Mağazinni – Osipyan – S.Rüstəm
8-ci Aşırım – Stanislavski – Şərq xalqları – Lenin – Azadlıq
9-cu Aşırım – Solntsev – akad. Mirəli Qaşqay
10-cu Aşırım – Fabritsius – Ceyhun bəy Hacıbəyli
(Azad) Azərbaycan qadını – Mirzəağa Əliyev

Aziatski – Petr Montin – Əlövsət Quliyev
Balaxana şosesi – Moskva pr. – Xətayi pr.
Balaxanski – Basin – Füzuli
Baryatinski – Fioletov– Əbdülkərim Əlizadə
Bazarnı – Hüsü Hacıyev- Azərbaycan
Beqlyarovski//Bəylərovski – Firdovsi 
Beloqorodski pr. – Ağ şəhər pr.-ə bax
Bir may – 1) Dilarə Əliyeva, 2) Çingiz Mustafayev
Birja – Azadlıq – Üzeyir bəy Hacıbəyli
Bolşoy Bulvarnı – Böyük Bulvar-a bax

 İrəvan – Vaqif
Bondarnı – Dimitrov – Şəmsi Bədəlbəyli 
Böyük Bulvar – İrəvan – Vaqif
(Böyük) Çəmbərəkənd – Çəmbərəkənd-ə bax
Böyük Dəniz – Kirov – Bülbül
Böyük Qala – adı dəyişilməyib
Böyük Minarə – Asəf Zeynallı
Böyük Salyan – Müşfiq
Budaqov – Kaspiyski – Şmidt – Rəşid Behbudov
Buxara – Gertsen – Vəli Məmmədov
Buxarski – Buxara-ya bax

Gertsen – Vəli Məmmədov
Buynak – Şeyx Şamil
Camaşırxana – 1) Qoqol, 2) Mərdanov qardaşları
Caparidze – Məhəmmədəmin Rəsulzadə
Cadrovı – Azad Azərbaycan qadını – Mirzəağa Əliyev
Cəmbərəkənd – Lermontov
Çicerin – Yusif bəy İbrahimli
Çkalov – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
1-ci Dağlıq – Hənifə Ələsgərov
2-ci Dağlıq – Mendeleyev – Qulu Quluyev
3-cü və 4-cü Dağlıq – akad. Mirqasımov
5-ci Dağlıq – Mirzoyan – Feyzulla Qasımzadə
6-cı Dağlıq – Abbas Səhhət
7-ci Dağlıq – Leninqrad pr. – 1) Fətəli xan Xoyski, 2) Nəsib bəy Yusifbəyli
8-ci Dağlıq – Kasparov – Möhsün Sənani
9-cu Dağlıq – İnqilab
10-cu Dağlıq – Sabit Rəhman
11-ci Dağlıq – Məsud Əlizadə
12-ci Dağlıq – Yusif Vəzir Çəmənzəminli
13-cü Dağlıq – Oqtay Kərimov
14-cü Dağlıq – Teymur Əliyev
15-ci Dağlıq – Əbdülvahab Salamzadə
Dar kücə – Poçtovı – Ostrovski – Süleyman Tağızadə
Darvin – Fikrət Əmirov
Dekabristlər – Dağlı Yunis
Dəvəci – Sereteli-?
Dimitrov – Şəmsi Bədəlbəyli
Divicinski – Dəvəci-yə bax 
Dobrolyubov – İzzət Həmidov
Doktor – Adil Babayev
9 yanvar – Xaqani
Dvortsovı – Müslüm Maqomayev
Dzerjinski – Əhməd bəy Ağaoğlu
Engels – Məhəmmədyusif Cəfərov – Cəfərov qardaşları
S.Əfəndiyev – Vladislav Plotnikov
Əli Bayramov – Təbriz Xəlil Rza oğlu
Əyri kücə – Kolomiytsev – ?
Əzizbəyov – İslam Səfərli
Fabritsius – Ceyhun bəy Hacıbəyli
Fioletov – Əbdülkərim Əlizadə
Füzuli – Nizami
Gertsen – Vəli Məmmədov
Georgiyev – Cəlil Məhəmmədquluzadə
Gimnaziceski – Tolstoy
Haşımov meydanı – Gənclər meydanı
İskra – Əli bəy Hüseynzadə
İrəvan – Vaqif
Kaqanovic – Əliheydər Qarayev – Əhməd Cavad 
amenisti – Şors – Bəşir Səfəroğlu
Kamo – S.Rəhimov
Karantin – Pioner – Həzi Aslanov
Kasparov – Möhsün Sənani
Kaspiyski – Budaqov – Şmidt – Rəşid Behbudov
Ketsxoveli – akad. Şamil Əzizbəyov
Kirpicni – Kərpic
Kladbişenski – Məzarlıq-a bax
Knunyants kecidi – Natəvan döngəsi
Kolodezni – Ağamalıoğlu – Rastropoviclər
Kolomiytsev – ?
Kolyubakin – Yefim Saratovets – Nigar Rəfibəyli
Kooperativ – Yusif Məmmədəliyev
Korqanov – Rəsul Rza
3-cü Köndələn – Qafur Məmmədov
Krasnı Asker– Qırmızı əsgər-ə bax 

Krasnoarmeyski – Qırmızı əsgər-ə bax 
Krasnokrestovski – Buynak – Şeyx Şamil
Krasnopresnenski – Füzuli – Nizami
Krasnovodski – Səməd Vurğun
Krayni krivoy – akad. Abdulla Qarayev
Krivoy – Əyri kücə-yə bax
Krupskaya – Əlimərdan bəy Topçubaşov
Kubinski – Quba-ya bax
Qabışev – İ.İsmayılov
Qaqarin – Afiyəddin Cəlilov
Qamaleya – Fuad İbrahimbəyov
1-ci Qanlıtəpə – Sverdlov – Salatın Əsgərova
3-cü Qanlıtəpə – M.Qasımov – Sahib Zeynalov
4-cü Qanlıtəpə – Ruhulla Axundov
5-ci Qanlıtəpə – S.Əfəndiyev – Vladislav Plotnikov
6-cı Qanlıtəpə – 8 Mart – Eldar Tağızadə
7-ci Qanlıtəpə – Dobrolyubov – İzzət Həmidov
8-ci Qanlıtəpə – Dağıstan
10-cu Qanlıtəpə – Hüseynqulu Sarabski
11-ci Qanlıtəpə – Qarayev Əliheydər – Əhməd Cavad
Qasım İsmayılov – Zərgərpalan
M.Qasımov – Sahib Zeynalov
Qəssabbazar – Kolyubakin – Yefim Saratovets – Nigar Rəfibəyli
Qırmızı əsgər // Qırmızı ordu// Qırmızı – Bünyad Sərdarov – Neftçi Qurban

Qorcakov – Malıgin – Hacı Zeynalabdin Tağıyev
Qorki – Mirzə İbrahimov
Quba – Qubanov – Zivər bəy Əhmədbəyov
Qubanov – Zivər bəy Əhmədbəyov
Qubernski – Krasnopresnenski – Füzuli – Nizami
Lalayev kecidi – Knunyants kecidi – Natəvan döngəsi
Lebedinski dön. – 1-ci Ckalov dön. – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
Lenin – Azadlıq
Leninqrad pr. – 1) Fətəli xan Xoyski, 2) Nəsib bəy Yusifbəyli
Lüksemburq Roza – Kövkəb Səfərəliyeva
Mağazin – Osipyan – S.Rüstəm
Malağan – 9 yanvar – Xaqani
Malı Morskoy – Todorski - ?
Malıgin – Hacı Zeynalabdin Tağıyev
Mariinski – Korqanov – Rəsul Rza
Maştağinski – Əlibaba Dadaşov
Melnicni – H.Qurbanova
Mendeleyev – Qulu Quluyev
Menjinski – Həqiqət Rzayeva
Merkuryevski – Şaumyan – Azərbaycan
Məmmədov Bülbül – Naxçıvani
Məzarlıq – Park – Mehdi Hüseyn
Mixaylovski – Zevin – İncəsənət – Həsən Əliyev – Əziz Əliyev
Milyonnı – Darvin – Fikrət Əmirov
Milyutinski – Trotski – Myasnikov – Tərlan Əliyarbəyov
Minarət – Asəf Zeynallı
Mirzoyan – Feyzulla Qasımzadə
Molokanski – Malağan-a bax
Montin Petr – Əlövsət Quluyev
Moskva pr. – 1) Xətayi pr., 2) Moskva pr.
Q.Musabəyov – Nemət Quluyev
Musəvi – Məhəmmədsadıq Əfəndiyev
Müqtədir – Səid Rüstəmov
Myasnikov – Tərlan Əliyarbəyov
Naberejni – Sahil-ə bax
Naberejni Aleksandra II – II Aleksandr sahili-nə bax
Naqornı – Dağlıq-a bax
1) Nərimanov (1920-30-cu illərdə) – Çkalov – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
2) Nərimanov (1960-80-ci illərdə) – 1) Hüseyn Cavid, 2) Parlament
Nəvai – Koroğlu Rəhimov
Nikolay – Parlaman – Kommunist – İstiqlaliyyət
Nijni Cəmbərəkəndski – Aşağı Cəmbərəkənd-ə bax
Nijni Kladbişenski – Aşağı Məzarlıq-a bax
Nijni Naqornı – Aşağı Dağlıq-a bax
Nijni Priyutski – Aşağı Priyut-a bax
Nijni Təzəpirski – Aşağı Təzəpir-ə bax
Nobel pr. – Fəhlə pr. – Nobel pr.
Ofiserski – Musəvi – Məhəmmədsadıq Əfəndiyev
Olginski – Caparidze – Məhəmmədəmin Rəsulzadə
Orlovski – Ağamalıoğlu – Müqtədir – Səid Rüstəmov
Osipyan – S.Rüstəm
Ostrovski – Süleyman Tağızadə
1-ci Paralel – İskra – Əli bəy Hüseynzadə
2-ci Paralel – Bala Məcidov
3-cü Paralel – M.Əbilov
4-cü Paralel – Sübhi Salayev
5-ci Paralel – Qamaleya – Fuad İbrahimbəyov
6-cı Paralel – Bülbül Məmmədov – Naxçıvani
7-ci Paralel – Bəsti Bağırova
Park – Mehdi Hüseyn
Pereval – Aşırım-a bax
Persidski – Poluxin – Murtuza Muxtarov
Petrovski nab. – Naberejni – Stalin pr. – Neftcilər pr.
Pioner – Həzi Aslanov
(Köhnə) Poçt – Ostrovski – Süleyman Tağızadə
(St.) Poçtovı – (Köhnə) Poçt-a bax
(Köhnə) Polis – Kooperativ – Yusif Məmmədəliyev
(St.) Poliseyski – Köhnə Polis-ə bax 

Poluxin – Murtuza Muxtarov
3-cü Popereçni – 3-cü Köndələn-ə bax
Poroxovoy – Spandaryan – Qarabağ
Pozenovski – Engels – Məhəmmədyusif Cəfərov – Cəfərov qardaşları
Praçeçni – Camaşırxana-ya bax
Proletar – Vidadi
1-ci Razyezdnoy – M.Qədirli
2-ci Razyezdnoy – Dekabristlər – Dağlı Yunis
Rıleyev – Ə.Əlizadə
Romanovlar – 28 aprel – 28 May
Sadovı – Nərimanov – Ckalov – Niyazi – Şövkət Ələkbərova
Sahil (Naberejni) – Stalin prospekti – Neftcilər prospekti
Saraykin – BMT-nin 50 illiyi
Sergeyev – Qabışev – İ.İsmayılov
Serkovnı – Proletarski – Vidadi
8 Mart – Eldar Tağızadə
Sisianov – Əli Bayramov – Təbriz Xəlil Rza oğlu
1-ci sloboda – Rıleyev – Ə.Əlizadə
2-ci sloboda – Çapayev – Təbriz
3-cü sloboda – Klara Setkin
4-cü sloboda – Yəhya Bakuvi
5-ci sloboda – Aşıq Alı
Solntsev – akad. Mirəli Qaşqay
Sovet – N.Nərimanov

Spandaryan – Qarabağ
Spasski – Q.İsmayılov – Zərgərpalan
Stalin prospekti – Neftcilər prospekti
Stanislav – Şərq xalqları – Lenin – Azadlıq
Suraxanı – Bir may – 1) Dilarə Əliyeva, 2) Çingiz Mustafayev
Sverdlov – Salatın Əsgərova
Svoboda – Üzeyir bəy Hacıbəyli
Şah – Mirzə Fətəli
Şamaxı – C.Cabbarlı
Şaumyan – Azərbaycan
Şərq xalqları – Lenin – Azadlıq
Şirşov – Almas İldırım – Həsən Abdullayev
(l-t) Şmidt – Rəşid Behbudov
Şors – Bəşir Səfəroğlu
Tatar – Krupskaya – Əlimərdan bəy Topçubaşov
Tatyana – Fabritsius – Ceyhun bəy Hacıbəyli
Telefon – Romanovlar – 28 aprel – 28 May
Telnov - Xocalı
Təzəpir – Sovet – Nərimanov
Todorski
Torqovı – Nizami
Trotski – Myasnikov – Tərlan Əliyarbəyov
Tverskoy – Mirzə Mənsur
Uritski – Əbdüləzəl Dəmirçizadə
Uzki ulitsa – Dar kücə-yə bax
Vağzalnı – Puşkin
Vaqif – Həsən Seyidbəyli
Vanilov – Tələt Şıxəliyev
Varvarinski – Menjinski – Həqiqət Rzayeva
Velikoknyajeski – Olginski – Caparidze – Məhəmmədəmin Rəsulzadə
Verxni Kladbişenski – Yuxarı Məzarlıq-a bax
Verxni Naqornı – Yuxarı Dağlıq-a bax
Verxni Priyutski – Ketsxoveli – akad. Şamil Əzizbəyov
Verxni Təzəpirski – Yuxarı Təzəpir-ə bax
Vladimir – Roza Lüksemburq – Kövkəb Səfərəliyeva
Vodovoznı – Şirşov – Almas İldırım
Vorontsov – Əzizbəyov – İslam Səfərli
Voroşilov – Darvin – Fikrət Əmirov
Voznesenski – Cicerin – Yusif bəy İbrahimli
Vrangel – Zinovyev – Kaqanovic – Əliheydər Qarayev – Əhməd Cavad
Yefim Saratovets – Nigar Rəfibəyli
Yuxarı Dağlıq – Abdulla Şaiq
Yuxarı Məzarlıq – Vaqif – Həsən Seyidbəyli
Yuxarı Təzəpir – Mustafa Sübhi-Sara Aşurbəyli
2-ci Zavağzal – Anaşkin – Ülvi Bünyadzadə
3-cü Zavağzal – Q.Musabəyov – Nemət Quluyev
4-cü Zavağzal – Kazımzadə Abbasqulu
5-ci Zavağzal – Əliağa Vahid
7-ci Zavağzal – Vanilov – Tələt Şıxəliyev
8-ci Zavağzal – Dzerjinski – Əhməd bəy Ağaoğlu
9-cu Zavağzal – Uritski – Əbdüləzəl Dəmirçizadə
10-cu Zavağzal – Qədirbəyova
11-ci Zavağzal – Nəvai – Koroğlu Rəhimov
12-ci Zavağzal – Qafur Rəşad Rzazadə
13-cü Zavağzal – İzzəddin Həsənoğlu
Zavedenski – Krasnoarmeyski // Krasnı – Bünyad Sərdarov – Neftçi Qurban
1-ci Zavod – Qaqarin – Afiyəddin Cəlilov
2-ci Zavod – Firuz Qəmbərov
3-cü Zavod – Sabit Orucov
4-cü Zavod – Əsədulla Axundov – Mehdi Mehdizadə
5-ci Zavod – Telnov - ?
6-cı Zavod – Süleyman Vəzirov
9-cu Zavod – Kamandar Əhmədov
Zevin – İncəsənət – Həsən Əliyev – Əziz Əliyev
Zinovyev – Kaqanovic – Əliheydər Qarayev – Əhməd Cavad

SintezFoto
3 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Bakı nostalji ilə modernizmin sintezində – FOTO

 

 

 

 

Retro
4 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Xəzri nedü, gilavar nedü

Sovet dövrü. İsti, sakit yay günortalarından biri. Nəşriyyatın həyəti və həyətdə divar kölgəsində mişar daşı üstündə oturub mürgüləyən əlarabaçı Hüseyn, vəzifəcə özündən artıq hesab etdiyi elektrokar sürücüsü Rəfaildən tənbəl-tənbəl soruşur:
- Qədeş, dünən radyoda didilər ki, bu gün xəzri olaceg. Alə, gilavar oldu ki...
Rəfail Hüseynin üzünə baxmadı. Elə yarımürgülü mızıldandı:
- Alə, mən radyoda işdiyənnəri yaxşı tanıyıram. Hamsı rayon uşağlarıdu.  Alə, olar ne bilir xəzri  nedü, gilavar nedü.

Rauf

1966. Bulvar - gecə...

...bulvar - gündüz

Bakı kəndləri
5 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

FATMAYI

Fatmayı Abşeronun qədim kəndlərindən olsa da tarixi az öyrənilib. Bu kənd Xəzər dənizindən 54 metr yüksəklikdə olan təpənin cənub yamacında yerləşir. Məhəmmədi, Digah, Pirşağı və Goradil kəndləri ilə qonuşudur.

Qonşu kəndlərin əhalisindən fərqli olaraq fatmayılılar su sarıdan korluq çəkmişlər. Kənd ağsaqqallarının dediyinə görə kənddə qədimdən qalma su quyusu olsa da, həmin quyuların suyu duzlu olduğundan acıya çalırmış. Ona görə də hələ son illərə kimi fatmayılılar suyu kənddən bir neçə kilometr aralı - dəniz sahilində salınmış bağlardan gətirirmişlər. Kənddə Kərbəlayı Xocabəy və Kərbəlayı Aslan quyularının suyu daha çox içilirmiş. Uzun illər ərzində kənddə demək olar ki, yaşıllıq olmayıb. Palçıq və xırda daşlardan tikilmiş evlər kəndə miskin görkəm verirmiş. Əhali, əsasən, əkinçilik və maldarlıqla məşğul olub, dəmyə taxıl və bostançılıqla güzəran sürüb. Dənizə yaxın ərazidə salınmış üzüm bağları, habelə, əncirliklər həmişə əhalinin dadına çatıb. Küp və bardaqlarda doşab, riçal, kisələrdə qurudulmuş əncir, mövüc (üzüm qurusu), piskəndə (qabığı soyulmuş əncir qurusu), zincilfərən (əncirdən hazırlanmış ədviyyatlı şirini) saxlanar, azuqələr hazırlanarmış.

İndi Fatmayı Abşeronun başqa kəndləri kimi xeyli inkişaf edib. Abşeron su kanalı Fatmayıya əsl həyat gətirib. Bu kənd Azərbaycan xalqına bir çox görkəmli şəxsiyyətlər bəxş etmişdir. Məşhur din xadimləri Şeyx Ağahüseyn Mirzəhüseyn oğlu, yazıçı Tağı Şahbazi (Simurq), görkəmli alimlər Abdulla və Əbülfəz Qarayevlər, görkəmli bəstəkar Qara Qarayev, şair Mirzağa Dilxun, siyasi xadim Dadaş Bünyadzadə, onlarla elm, sənət, incəsənət xadimi bu kəndin övladlarıdır.

Fatmayıda qədim tikililərdən daha çox məscidlər diqqəti cəlb edir. Burada beş məscid var. “Hacı Heybət” məscidi (XV əsr), “Əlvətdin” məscidi (XVI əsr), “Poladlılar” məscidi (XVIII əsr), “Xanımcan” və “Pirəsərvan” piri (XV əsr), köhnə qəbiristanlıq (XV əsr) kəndin zəngin keçmişindən xəbər verir. Məscidlərin içində ən son inşa ediləni (1897) xeyriyyəçi Hacı Hüseyn tərəfindən tikilən “İmam Hüseyn” məscididir. Hər məhəllənin öz məscidi var. Bütün məscidlərin də həyətində buz kimi sərin suyu olan quyular.

Fatmayıdakı “Pirəsərvan” piri bu ərazidə məşhur dini ocaqlardandır. Qocaların dediyinə görə, pirdə Allahdan dilədiyin hər bir arzun həyata keçir. Pirin adının maraqlı tarixçəsi var. Bir dəfə bu ərazidən ərəb köklü fatimilərin karvanı keçirmiş. Karvanın qocaman sarvanı şeyx Übeydullahın halı pisləşir. Canını tapşıran sarvanı elə orada da dəfn edirlər. O vaxtdan bu ərazi “Pirəsərvan” adlanır. Kənd sakini Gülfirə nənənin (kənddə hamı ona “Hacı xanım” deyə müraciət edir) dediklərinə görə, il quraqlıq keçəndə qadınlar həmin yerə toplaşıb iri qazanlarda aş bişirər, sonra aşdan kasıblara paylayıb Allahdan yağış diləyərlərdilər.

Bu ərazi həm də Kiçik Qafqaz dağlarının bitdiyi yerdir. Ən maraqlısı isə isti havalarda bu ərazinin daim sərin olmasıdır. Hündür təpədə Bakı kəndlərinin heç birində bu qədər hiss olunmayan sərin mehi hiss etmək mümkündür. Kəndin adında da meh sözü var: ərəb-fars mənşəli “Fatmehi” sözü zəif səhər küləyi deməkdir. Bəzi yerlərdə kəndin adı Fatma adı ilə və ya hər hansı bir təriqətlə bağlı olduğu qeyd edilsə də, bunun konkret sübutu yoxdur.

Fatmayıya gəlib türk şəhidlərinin məzarlığını ziyarət etməmək günah olar. 1918-ci ildə erməni dəstələri kəndə dəniz tərəfdən hücum edərkən türk əsgərləri köməyə gəlib. Kəndi erməni daşnaklarından qəhrəmancasına xilas edən türk əsgərlərindən şəhid olanlar olub. Qəbiristanlığa öz doğmalarını ziyarətə gələn kənd camaatı şəhidlərə hörmət əlaməti olaraq birinci onların məzarlarını ziyarət edib, ruhlarına dua oxuyur.

Tarix utansın
6 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

1941. Müharibəyə göndərilən xəstə gənci niyə yandırdılar - SƏNƏD

«Харковский эвако-госпиталь №3481.

Именной список лиц начальствующего и рядового состава, умерших в период военных действий с 10/IX по 17/IX 1941 г.

Таривердиев Джамал Алавердиевич, год  рождения- 1920,место рождения- село Блотно , с/с Текля, Имишлинского р-на Азерб.ССР. Призван Имишлинским РВК. Военная часть №745, красноармеец.

Причина и время поступления на излечение:

С марта 1941 года боль в груди, кашель с мокротой. Лежал в одной из больниц Азербайджана, оттуда переведен в Житомир, через 1,5 месяца в Хороль,оттуда 13/VIII 1941 года в тяжелом состоянии, без документов доставлен в Харковский госпиталь №3481.

Последствия и дальнейшая судьба:

В Хар. ЭГ установлен распространенный диссеминированный туберкулез легких,туберкулез бронхиальных и мезентериальных желез. Состояние больного прогрессивно ухудшалось, развилась кахексия,клиническая картина туберкулезного менингита и тбк других органов (миллиардный туберкулез). 12 /IX 1941 г.умер от миллиардного туберкулеза.

Кремирован в г.Харкове.»

Sərgi salonu
7 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

“MONA LISA”

Florensiyalı dahi Leonardo Da Vinçi renessansın ən uğurlu rəssamlarından biri olaraq qəbul edilir. Dəqiq olmasa da Verrocchio’dan təhsil aldığı deyilir. 1482-ci ildə Milana köçüb Dük Sforza ilə birlikdə çalışmağa başlayır. Sənətçi, freska texnikaları və kompozisiya ilə işləmə biçimi sayəsində qısa zaman içində digər rəssamlardan fərlənməyi bacarır. Sabit xarakterli olmaması bir çox əsərini tamamlamaması ilə nəticələndi.

Sadəcə rəsmlə kifayətlənməyib, eyni zamanda heykəltəraşlıq, riyaziyyat və anatomiya sahələrində də özünü sınadı və uğurlara imza ata bildi. Uzun illər İtaliyada bir səyyah kimi gəzib dolaşan Da Vinçi bir çox kral və əsilzadələr üçün də rəsm əsərləri yaratdı. Üstün zəkası və hər şeyə maraq göstərməsi özəlliyi sənətinin müxtəlifliyinə ilham verdi.

Rəsm istiqamətində o qədər peşəkarlaşdı ki, 1503-1506-cı illər arasında hazırladığı “Mona Lisa” tablosu demək olar ki, hər kəs tərəfində yüksək maraqla qarşılandı və bəyənildi. Mona Lisa’nın üzündəki həm hüznlü, həm də sevincli ifadənin sirri bu gün də elə sirr olaraq qalmaqdadır. Portretdə oturaq vəziyyətdə görünən Lisa Gherardini sfumoto texnikası ilə (rəng və tonlar arasında yumuşaq keçidlər yaradan kölgələmə üsulu) rəsmedilmişdir.

  • Əsərin müəllifi: İtalyan rəssam Leonardo Da Vinçi (1452-1519);
  • Əsərin adı: “Mona Lisa”;
  • Dönəmi: Renessans;
  • Əsərin hazırlanma tarixi: 1503-1506;
  • Əsərin ölçüsü: 77x53 sm. (Əsər qovaq ağacı üzərinə yağlı boya ilə çəkilib);
  • Digər önəmli əsərləri: “Sonuncu nahar”, “Portrait of Cecilia Gallerani”, “La Belle Ferroniere”;
  • Təsirləndiyi sənətkar: Verrocchio;
  • Əsərin saxlandığı yer: Louvre muzeyi, Paris.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Aşurbanipal
8 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

HACƏLİ PƏRİŞAN

Şeirlərində türkçülük ideyalarını təbliğ edən, millətin öz kökünü, soyunu dərk etməsi, öz milli şüurunu qoruması üçün şüur­larda dirçəliş, milli oyanış yaradan şairlərdən biri də Hacəli Pə­ri­şandır. 1876-cı ildə Nardaran kəndində dünyaya göz açan şair ilk təh­silini də həmin kənddə mollaxanada almışdır. Sonralar altı il Ba­kı rus-tatar məktəbində təhsil alan şair rus, ərəb və fars dillərini mü­kəmməl öyrənmiş, sonra məktəbdə müəllim vəzifəsində çalışmışdır. Şeirlərdəki giley-güzardan şairin olduqca ağır vəziyyətdə, ehtiyac içərisində yaşadığı məlum olur. Əlyazmalar İnstitutunda Hacəli Pərişanın əruz və heca vəzlərində qələmə aldığı xeyli şeiri saxlanılır.

«Deyilən söz yadigardır» və «Azərbaycan qəzəlləri» toplularında şairin çap olunmuş şeirləri ilə müqayisədə əlyazmalarda bir sıra va­riant fərqləri, eyni zamanda leksik və qrammatik fərqlər müşahidə olunur.

Şairin şeirləri əsasən Əlabbas Müznibin arxivində saxlanılır. Eyni zamanda fraqmentlər bölməsində də şairin bir neçə şeirinə rast gəlmək olur. Şeirlər həm mürəkkəblə, həm də qara karandaşla yazıl­mışdır. Bizcə, mürəkkəblə yazılmış yazılar Əlabbas Müznibin və digər katiblərindir, karandaşla yazılanlar isə şairin avtoqraflarıdır.

Şairin sonuncu şeirlərinin tarixləri otuzuncu illərə təsadüf edir. Bu şeirlərin əksəriyyətinin altındakı qeyddən onların sürgündən gön­də­rildiyi məlum olur. Şairin 6 dekabr, 1928-ci il tarixli şeirinin altında «qapıda deyilmişdir» sözlərindən bilinir ki, şair həmin gün həbs olunmuşdur. Şeir belə bitirir:

Qoymadı sənlə məni bircə nəcibanə gəzim,
Nanəcibin əlinə onda ki, fərman düşdi.
Dağılıb yari-həvadar gedib başindən,
Gün o gün oldi ki, zindanə Pərişan düşdi.

Şairin sürgün şeirləri 1933-cü ilə qədər davam edir. Həmin ilin sonunda şair dostu Şeyxəli Tutiyə yazdığı «Nardarandayam» rədifli şeiri isə artıq onun vətənə döndüyünü bildirir. Şeirlərindəki son tarix hələlik 1939-cu ildir. Şairin 1944-cü ildə vəfat etdiyi bildirilir.

Türk ordusunun gəlməsi haqqında

Doğdi günəş, aləm oldi parlaq,
Məhv eylədi zülməti sərasər.
Ədlilə yucaldi şanlı səncaq,
Tutdi əlimiz yigit əsakir.

Kəsmişdi rəhi-nicati üdvan,
Qətl oldi zənənü tifli-mə’sum.
Əmvalımızı həp etdi talan,
Zalimlər əlində qaldi məzlum.

Yüksəlmiş idi səmayə fəryad,
Gözlərdən axurdi qanlı yaşlar.
Bəklərdik edə gəlüb də imdad,
Baqeyrətü fateh arkadaşlar.

Məqsudə bizi Həq etdi nail,
Rəf’ oldi qəmü məlalü möhnət.
Həp yetdi cəzayə qanlı qatil,
Yüz verdi bizə süruri-behcət.

Mürsəl paşa ilə Nuri paşa!
Hifz et bu iki vücudi, ya Rəbb!
Su səpdilə nari-iğtişaşə,
Varlığmıza oldilə müsəbbəb.

 1918

ОДНА КОПЕЙКА

Фируз  Мустафа

Порой меня сравнивают с бесполезными людьми.  Скажут, например: «У  того-то нет человечности хотя бы на одну копейку».  Словно одна копейка никчемная жалкая денежная единица. Честное слово, подобные выражения меня очень сильно огорчают.

Я однокопеечная монета, точнее копейка. Именно так и написано на моем лице: «Одна копейка».  Только и всего.  Хотя я считаюсь национальной денежкой, появилась на свет за границей. Прошу прощения, но ваша ирония здесь не уместна, я не пригулянный ребенок. Я вся с головы до ног круглая национальная, народная, и люблю свою родину. Но соотечественники почему-то меня не ценят на должном уровне. Я бываю, конечно, возмущена от такого равнодушия, но все-таки цену себе знаю лучше всех.

Я имею содержательную и славную биографию. Сейчас расскажу, и вы послушайте. 
Через некоторое время после того, как я родилась, меня и моих друзей поместили в большие мешки, потом туго зашили горловины этих наполненных мешков и загрузили в вагоны.  Как только прибыли на родину нас всех отправили по одному и тому же адресу. Мне и моим однокопеечным подружкам пришлось недолго полежать в хранилище. Позже нас в тех же мешках привезли в контору, где выдают зарплату.  Женщина, которая сидела на выдаче,  много раз  предлагала меня служащим, но из ее стараний ничего не получилось: почему-то все отказывались, между тем монеты с крупным достоинством и привлекательно шуршащие бумажные купюры все хватали чуть ли не на лету. Вы только посмотрите на этих людей! С жиру бесятся! Лишились рассудка! Совесть потеряли! Теперь меня не признают, но иной раз могут поклясться своей совершенно не существующей совестью, говоря, что в кармане у них нет ни копейки.  Нет, ну и слава богу!.. Вам и этого мало! Вы не только копейки, даже полкопейки не достойны.

Дальше…. Я целый день валялась в уголочке кассы. Женщина, я о той, грозной мадам, после выдачи всех денег всучила меня уборщику. Тот небрежно взял, затем ворча-брюзжа положил в свой карман. А когда пришел домой, он отдал меня внуку: «На, возьми малыш, купишь себе что-нибудь». Ребенок кинул меня на воздух, поймал и тоже засунул в карман. Он, вернее школьник, на следующий день пришел в школу,  а классная руководительница как раз собирала деньги в пресловутый «фонд веника» и «обложек». Мальчик отдал меня учительнице. Она в свою очередь отнесла директору. А директор передал меня вместе с другими деньгами завроно. Завроно, увидев меня, сильно занервничал, но возвращать не стал. Взял меня, мотая головой, положил в свой большой карман. Чуть позже завроно куда-то вызвали и как только он вышел из здания к нему пристал национальный попрошайка из нашего героического народа, к коему отношусь и я. Завуч быстро вынул меня из кармана и бросил в желтую медную миску нищего. Спустя время я узнала, у всех национальных нищих есть медная миска и раздают их сотрудники полиции. Не могу сказать о других местах, но на все сто я уверена, что в моем прекрасном городе все великие открытия принадлежат полиции.

Вечером того дня тот нищий, о котором я говорила, отдал меня вместе с миской полицейскому. Сотрудник полиции немного пофыркал, достал все крупные деньги из мисочки и положил их в вынутый из-под сиденья мешок. Кажется, мой блеск понравился полицейскому и видимо, поэтому он посмотрел на меня то с одной, то с другой стороны, поразмыслив о чем-то, положил меня в карман, а миску снова вернул нищему.

Я одна копейка. Вы уже знаете об этом. Я люблю свое отечество, свой народ, но отчего-то земляки никогда меня не любили должным образом. Это я почувствовала с первых же дней. Сильно расстроившись из-за причиненного безразличия, я решила всеми силами вести борьбу, защищать свои права в этой мещанской среде, где господствуют крупные деньги, и доберусь до самых верхов в стремлении самоутвердиться.  Но для того, чтобы подняться, нужно привлечь внимание «верхов»! Да, да, мелким деньгам суждено жить судьбой мелких людей, их вырвать из самого дна той трясины, то есть из днища бытия могут  только сильные руки.

Это ж надо такому случиться, что я стала долей нищего! Вот тебе и раз!..  А копейка же рубль бережет! Кочуя из одного кармана в другой, я изрядно обтиралась, все ярче блестела. Постепенно возрастало внимание и уважение ко мне, несомненно, из-за сверкания моего. Что и говорить, этот скромный, благородный народ, к которому я отношусь, очень любит блеск. Судя по всему, именно за сияние наш, и ваш, старый знакомый полицейский, однажды меня и забрал от того нищего, о котором вы наверно помните, и в тот вечер в процессе «приема-передачи» вручил меня начальнику отдела. А начальник после того, как положил другие деньги в свой карман, косо посмотрел на меня, и шутливо сказал: «Э, как она похожа на золотую монету! Ах – ах!»  Вслед за этим начальник положил меня в грудной карман своего кителя со сверкающими, как и я, пуговицами и погонами.

В тот же вечер он поехал к своему самому большому начальнику домой. Бумажные деньги были в чемодане. Пересчитав эти деньги, начальник передал их самому большому. Потом они сели за стол, который стоял под деревом в саду и начали увлеченно и с жаром обсуждать криминогенную обстановку в стране.  Маленький внук большого начальника сидел поблизости и играл свои игрушки. Тот начальник вынул меня из грудного кармана кителя, после того, как пару раз кинул в воздух и поймал, бросил в кузов одной из игрушечных машин внука большого начальника. Я упала со своеобразным стуком в кузов и начала кокетливо вертеться. Глаза самого большого меня сразу заметили. Видели бы вы, как он пулей вскочил с места и оказался у дверей!.. У сверкающих, как и я дверей!  Вы не поверите…. Большой начальник нагнулся и достал меня из кузова машинки.  Покрутил в руке, посмотрел,  положил в карман и, смеясь, произнес: «Это что за диковинная штука, а! Завтра должен поехать к руководству, вдруг понадобится…»

И в самом деле, самый большой начальник на завтрашний день был приглашен в очень важное заведение. Там проходило собрание. На столе лежали горы денег. Все говорили с ненавистью о нестерпимых бедах, порождаемых этими деньгами.  Но я чувствовала, что никто из них не относится к деньгам с презрением, а наоборот, все они смотрят на эти груды денег на столе  с жадностью и мечтают, чтобы они оказались в их руках. Знаете, оказывается у нас есть начальники еще выше того самого большого начальника! И истинные почести,  таким как мы, бедным сиротам – копейкам оказываются здесь, возле «высших»! «Мелкие» нас считают мелочью! Да здравствуют «верховные»! Ведущий собрание запихнул деньги в огромный сейф, взгромоздив пачки друг на дружку, и разгневанно  спросил: «Где остальные?»   Все безмолвствовали.  Он – руководитель того самого большого начальника громогласно обратился с вопросом к нему: «Господин самый большой начальник, остальная часть денег где?» Никто не проронил ни слова. Ведущий свирепо произнес: «Все выворачивайте карманы!» В ту же секунду карманы были вывернуты. Самый большой начальник сунул руку в карман мундира. Пальцы его дрожали…. Я со звоном упала на пол. А тот ведущий, глава самого большого начальника, живо нагнувшись, поднял меня с пола, повертел в руке, обернулся к участникам собрания и громко сказал: «Говорили, отдаете нам все до последней копейки,  тогда откуда взялась эта копейка, а? Никто из вас даже копейки не стоит! Тьфу…» И руководитель самого большого начальника раздраженно бросил меня в сейф, к бумажным деньгам.

Вот я теперь нахожусь рядом с крупными деньгами. Однако знаю, в один из дней история вновь повторится. И я снова вернусь на свое прежнее место – в хранилище. Там буду среди своих подружек – копеечек. Но впереди меня ждут новые и новые путешествия.

Прекрасно знаю, еще много людей на земле долгие годы будут повторять друг другу эти слова: «У тебя нет совести ни на одну копейку». Это действительно так! Еще многие пройдут долгий путь, чтобы отождествлять собственную цену с одной копейкой. Моя цена очень высока. И я лучше всех знаю это. Мне хорошо знакомы лица и низших, и высших. Так ведь я видела такие излучающие свет и сверкающие, обтертые больше, чем моя наружность лица. Я одна копейка. 

Перевод: Шахло КАСЫМОВОЙ

СССР
9 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Как советский врач прооперировал сам себя

Обычно, когда исследователи отправляются в далекие путешествия, с ними рядом находится врач, чтобы при необходимости оказать помощь. Так, у одного из участников антарктической экспедиции 1961 года вдруг с правой стороны заболел живот, поднялась температура и появилась рвота. Сомнений не было, это аппендицит. Но, по иронии судьбы, больным стал именно врач-хирург, который обычно следил за здоровьем своих подопечных. Он нашел единственный выход из сложившейся ситуации – прооперировал сам себя.

Вечером 29 апреля врач-хирург Леонид Иванович Рогозов, пребывавший в антарктической экспедиции, обнаружил у себя все признаки аппендицита. Он попытался убрать болевые симптомы путем покоя, антибиотиков, прикладывания холода, но ничего не помогало. Разыгравшаяся непогода сделала невозможной транспортировку его к нужной станции Новолазаревская. Без долгих колебаний Леонид принял волевое решение: оперировать самого себя.

Его ассистентами стали метеоролог, механик и начальник станции, которые не имели никакого понятия об операциях. Леонид Рогозов быстро провел инструктаж каждого из них и даже пытался приободрить товарищей, у которых от ужаса округлились глаза.

Операцию хирург выполнял без перчаток. Приходилось все делать на ощупь, т. к. в зеркале, которое держал механик, все отражалось наоборот. Операция длилась 1 час и 45 минут. Уже через полчаса после ее начала, врач стал отдыхать каждые 4-5 минут. Леонид запрещал себе думать о том, что будет, если он не справится, и продолжал работать.

Хирург выполнил все четко: вырезал аппендикс, вколол антибиотик и зашил разрез. Несколько дней спустя температура опустилась, молодой врач почувствовал себя лучше и снял швы. Этот случай стал единственным в медицинской практике, когда человек сам себе вырезал аппендицит.

Случай с Леонидом Рогозовым можно назвать врачебным подвигом. В истории Советского Союза осталось множество имен, деяния которых можно назвать подвигами. Один из них Георгий Синяков - врач, спасший жизни тысяч заключенных фашистского концлагеря.

Подготовил: Məmməd Rauf

Ностальгия
10 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Невеста Штирлица, мать журналиста… и незабываемая Нина

Наталья Владимировна Варлей родилась в Румынии (Дата рождения: 22 июня 1947 г. (68 лет), Вес: 45 кг. Рост: 150 см.). Её отец Владимир Викторович был капитаном дальнего плавания, а мать Ариадна Сергеевна внучкой потомственного горного инженера.

Согласно семейному преданию фамилия Варлей — валлийская. Предки Натальи приехали в Россию из Уэльса. В девятнадцатом веке некий фабрикант приехал в Россию, привезя с собой конюшню. В ней были два брата жокея по фамилии Варлей, они остались в России и женились на русских девушках.

Своё детство Наталья провела в столице Заполярья городе Мурманске. Она была очень одарённой девочкой. Уже с четырёх лет начала писать стихи, хорошо рисовала, а позже поступила в музыкальную школу. Из-за проблем со здоровьем ей нельзя было посещать в школе уроки физкультуры.

В ЦИРКЕ И В КИНО

В конце пятидесятых годов семья переехала в Москву. Как-то раз мама повела Наташу в цирк, на кассе девочка заметила объявление о наборе детей её возраста в цирковую студию. На следующий же день она в тайне от родителей пришла по адресу, который был указан в объявлении. Педагоги студии, осмотрев Наталью, согласились принять её.

Наталья Варлей окончила отделение акробатики Государственного училища циркового и эстрадного искусства в 1965 году и до 1967 года работала эквилибристкой в составе труппы Московского цирка на Цветном бульваре. Ей довелось выступать вместе с известным клоуном Леонидом Георгиевичем Енгибаровым. Именно благодаря знакомству с ним Наталья попала в кино. Известный клоун имел много знакомых в кино среде, одним из них был режиссёр Георгий Юнгвальд-Хилькевич из Одессы. Однажды на представлении в цирке режиссёр заметил Наталью, юная эквилибристка настолько ему понравилась, что он предложил ей роль в своём новом фильме.

Наталья согласилась, в фильме «Формула радуги» ей досталась роль медсестры. Картину на экран тогда не выпустили, однако во время съёмок на Наталью обратила внимание ассистентка кинорежиссёра Леонида Гайдая. Начинающую актрису пригласили на роль студентки Нины в фильме «Кавказская пленница, или Новые приключения Шурика». Претенденток на эту роль было около пятисот, среди них были такие известные актрисы как Наталья Кустинская, Вика Федорова, сестры Вертинские, Валентина Малявина, Наталья Фатеева. Но режиссёр отдал эту роль никому ещё не известной 19-летней цирковой артистке Наталье. Она показалась ему самой смелой и непосредственной.

Вспоминая о своих кинопробах, Наталья Варлей говорит:

«Пришла на «Мосфильм». Мне дали прочесть отрывок из сценария. И тут Леонид Гайдай меня спрашивает: «Наташа, а могли бы вы раздеться до купальника?» Я ответила: «Конечно». Все очень удивились этому. Это в наше время актеры легко раздеваются, а тогда и кинематограф, и вся страна были более целомудренными. Но для меня купальник был повседневной цирковой одеждой, поэтому и никаких мыслей не возникло. В общем, сняли и этот эпизод. Пожалуй, он и определил выбор». Затем начались съёмки: «Было много смешных, казусных, и драматических ситуаций. Например, я чуть не задавила знаменитую троицу. Помните, когда они стояли поперёк дороги с Вициным посередине? Я мчалась на красной машине, и вдруг у неё отказали тормоза. Слава Богу, реакция у наших прекрасных актёров оказалась хорошей».

Премьера фильма «Кавказская пленница» состоялась в Москве, в апреле 1967 года. Фильм был настолько успешен, что к актрисе пришла всенародная слава. Её везде узнавали, назойливые поклонники не давали ей прохода, и вся страна напевала песню про белых медведей. Гонорар актрисы за съёмки в фильме был небольшим – 200 рублей, ещё 100 рублей она получила после успеха фильма. После съёмок в фильме Наталья Варлей приняла решение уйти из цирка и поступить в Театральное училище имени Щукина.

В октябре 1967 года актриса сыграла главную роль в фильме «Вий» режиссёров К. Ершова и Г. Кропачева. Это был первый в отечественном кинематографе фильм ужасов. В нём Варлей сыграла роль Панночки.

Театральное училище Наталья Варлей окончила в 1971 году. С 1971 по 1978 годы работала актрисой в театре имени Станиславского. Её дебютом была роль Роз-Мари Фей в спектакле «Альберт Эйнштейн» Н. Погодина.

Вскоре из-за беременности Наталья взяла декретный отпуск, вернулась обратно в театр в 1972 году. Ей было тяжело разрываться между театром и домом.

В 70-80-е годы актриса продолжала сниматься в кино, самыми удачными её фильмами в эти годы были: «Большой аттракцион» (Даша Калашникова), «Мой папа — идеалист» (Алена), «Не хочу быть взрослым» (Катя, мама Павлика).

В 90-х годах Наталья практически прекратила съёмки в кино, она объясняла это тем, что ей не предлагают хороших ролей. Последняя её заметная работа в этот период - роли Гингемы и Бастинды в фильме "Волшебник Изумрудного города", в 1994 году.

Возвращение актрисы в большое кино произошло в 2006 году, она снялась в фильме «Волкодав из рода Серых Псов», в роли матери Кендарат.

ЛИЧНАЯ ЖИЗНЬ

Первым мужем Натальи Владимировны стал известный режиссёр и актёр Николай Бурляев. Их брак состоялся в 1967 году. Актёр Леонид Филатов, а также его друзья сатирик Михаил Задорнов и актёр Владимир Качан пытались отговорить её от этого, но безуспешно. Уже через несколько лет Варлей и Бурляев развелись.

Второй раз Наталья вышла замуж за Тихонова Владимира, который был её однокурсником и сыном актрисы Нонны Мордюковой и актёра Вячеслава Тихонова. Дела в семье не ладились, Владимир Тихонов злоупотреблял алкоголем, на этой почве между супругами постоянно происходили скандалы. В 1971 году они развелись. А в январе 1972 года у них родился сын - Василий.

В 1985 году во время обучения в Литературном институте имени М. Горького у Натальи Варлей родился второй сын - Александр. Кто отец ребенка доподлинно неизвестно.

Старший сын Натальи – Василий учился в Институте современных искусств, в 1995 году у него родился сын – Евгений. Второй сын Натальи сейчас учится на факультете журналистики в гуманитарном университете.

 

РАБОТА НА ТЕЛЕВИДЕНИИ

В 90-х годах чтобы не сидеть без работы, Наталья Варлей озвучивала и дублировала сериалы, которые в огромном количестве выходили на российском телевидении. В её послужном списке около 2000 ролей. Позже она стала сниматься в программе "Домашние хлопоты".

В 1999 году Наталья участвовала в проекте «Поют звёзды театра и кино», в котором выступала как исполнительница собственных песен.

Весной 2009 года приняла участие в проекте Первого Канала «Две звезды» в дуэте с певцом Николаем Гнатюком.

ПРИЗНАНИЕ И НАГРАДЫ

  • 1984 год Государственная премия РСФСР имени Крупской за роль мамы Кати в фильме «Не хочу быть взрослым».
  • 1989 год Заслуженная артистка РСФСР.
  • 17 мая 2002 года стала обладательницей приза "Немеркнущая зрительская любовь" на фестивале "Виват кино России!"
  • 30 июля 2010 года награждена Орденом Дружбы за заслуги в развитие отечественной культуры и искусства и многолетнюю плодотворную деятельность.

Подготовил: Məmməd Rauf

Arxiv
11 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Müharibədən qayıtmayan bakılılar və fərari ermənilər

Böyük Vətən müharibəsi iştirakçılarından bir çoxunun taleyi doğmaları üçün bu gün də naməlum olaraq qalır. Əlimizdə olan sənədlər vasitəsilə qaranlıq məqamlara aydınlıq gətirəcəyimizə ümid edirik.

Tanıdıqlarınız, doğmalarınız barədə məlumat əldə etmək istəyirsinizsə bizə yazın: bakibaku.gazet@gmail.com

SSRİ Müdafiə Nazirliyinin arxiv sənədlərindəki məlumatları olduğu kimi təqdim edirik:

Фамилия

Атакимиев (Атакишиев)

 

Имя

Баба

 

Отчество

Рустнович (или Рустамович)

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1909

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н, д. 855

 

Последнее место службы

Приморская Арм. 31 СП

 

Воинское звание

Красноармеец

 

Причина выбытия

Убит

 

Дата выбытия

15.02.1942

 

Место выбытия

Крымская АССР, г. Севастополь

 

Жена

Дадашева Ася Дадаш кызы

 

 

Фамилия

Кулиев

 

Имя

Азис

 

Отчество

Салтанович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1924

 

Место рождения

Азербайджанская ССР, Маштагинский р-н, г. Баку, с. Бильгя

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК, г. Баку

 

Последнее место службы

2 Гв. СД

 

Воинское звание

гв. красноармеец

 

Причина выбытия

убит

 

Дата выбытия

09.08.1943

 

Первичное место захоронения

Краснодарский край, Крымский р-н, выс. 167,4, восточные скаты

 

Отец

Кулиев Салтан Мамадович

 

 

 

 

Фамилия

Мамедов

 

Имя

Гразули (или Физули или Рзакули)

 

Жена

Мамедова Фатьма

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1921

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н, с. Нардиран

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

52 Гв. сд

 

Воинское звание

гв. красноармеец

 

Причина выбытия

убит

 

Дата выбытия

20.03.1943

 

Первичное место захоронения

Курская обл., Белгородский р-н, Ериковский с/с,

с. Ерик, южнее, 500 м

 

 

Фамилия

Рызаев

 

Имя

Бола

 

Отчество

Ахмедович (или Алиевич)

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1923

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

56 Арм. 32 Гв. СД 80 Гв. СП

 

Воинское звание

Красноармеец

 

Причина выбытия

Убит

 

Дата выбытия

12.08.1943

 

Первичное место захоронения

Краснодарский край, Крымский р-н,

ст-ца Крымская, балка Шаповалова

 

Отец

Рызаев Али (или Ахмед) Мурадович,место проживание Баку

,село Мамедли

 

 

Фамилия

Дадашев

 

Имя

Мирбаба

 

Отчество

Алиага

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1922

 

Место рождения

Азербайджанская ССР, г. Баку, Маштагинский р-н, 26

 

Дата и место призыва

__.08.1941, Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

97 Гв. Сд

 

Воинское звание

гв. Рядовой, член ВЛКСМ

 

Причина выбытия

Убит

 

Дата выбытия

19.09.1943

 

Первичное место захоронения

Украинская ССР, Харьковская обл., Краснокутский р-н,

х. Трудолюбов, юго-западнее, 1 км, братская могила № 2

 

 

Фамилия

Абиев

 

Имя

Каман

 

Отчество

Манафович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1908

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н, с.Новханы

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

319 сд

 

Воинское звание

Красноармеец

 

Причина выбытия

пропал без вести

 

Дата выбытия

07.11.1942

 

Место выбытия

Северо-Осетинская АССР

 

Жена

Абиева С.

 

 

Фамилия

Азимов

 

Имя

Габиб

 

Отчество

Фирудинович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1922

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н, с. Курдаханы

 

Дата и место призыва

__.__.1942, Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

87 Гв. Сд

 

Воинское звание

Рядовой

 

Причина выбытия

Убит

 

Дата выбытия

23.09.1944

 

Первичное место захоронения

Литовская ССР, Расейнский уезд, м. Шидлово, парк

 

Мать

Азимова Кысханым

 

 

Фамилия

Атакшиев

 

Имя

Джабраим  (или Джабраил)

 

Отчество

Гусейнович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1920

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

151 сд

 

Воинское звание

Сержант, командир.отд, член ВКП(б)

 

Причина выбытия

Убит в бою

 

Дата выбытия

27.10.1944

 

Место захоронения

Чехословакия

 

 

Фамилия

Дадашев

 

Имя

Александр

 

Отчество

Мамедович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1919

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н, с. Нардоран

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

9 механизир. бр.

 

Воинское звание

старшина мед. сл.

 

Причина выбытия

убит

 

Дата выбытия

02.06.1944

 

 

Фамилия

Алиев

 

Имя

Ахмет

 

Отчество

Абдулович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1924

 

Место рождения

Азербайджанская ССР, г. Баку, Маштагинский р-н, с. Бузовна

 

Дата и место призыва

__.__.1942, Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

3 корп. арт. бр.

 

Воинское звание

Ефрейтор

 

Причина выбытия

Убит

 

Дата выбытия

25.07.1944

 

Первичное место захоронения

Белорусская ССР, Брестская обл., с. Климовичи, западнее, опушка леса

 

 

Фамилия

Бабаев

 

Имя

Баба

 

Отчество

Абдулгусейнович

 

Место рождения

г. Баку, Маштагинский р-н, с. Нардаран

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

223 сд

 

Воинское звание

Красноармеец

 

Причина выбытия

Убит

 

Дата выбытия

23.12.1942

 

Первичное место захоронения

Орджоникидзевский край, Моздокский р-н, выс. 134

 

Название источника информации

ЦАМО

 

 

Фамилия

Мамедов

 

Имя

Гусейн

 

Отчество

Сахах-оглы

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1914

 

Место рождения

Азербайджанская ССР, г. Баку, Маштагинский р-н, с. Бузовны

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку, Маштагинский р-н

 

Последнее место службы

223 сд

 

Воинское звание

красноармеец

 

Причина выбытия

пропал без вести

 

Дата выбытия

Между 16.12.1943 и 23.12.1943

 

Место выбытия

Орджоникидзевский край, Моздокский р-н,

Стодеревский с/с, ст. Стодеревская, в районе

 

 

Фамилия

Марзаев

 

Имя

Аюзеф

 

Отчество

Скендерович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1913

 

Место рождения

Азербайджанская ССР, Маштагинский р-н, г. Баку, с. Бузовино

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК, Азербайджанская ССР, г. Баку, Маштагинский р-н

 

Последнее место службы

24 сд

 

Воинское звание

ефрейтор

 

Причина выбытия

убит

 

Дата выбытия

18.06.1944

 

Первичное место захоронения

Украинская ССР, Станиславская обл., Коломыйский р-н, с. Лесная Слободка, юго-западная окраина, около памятника

 

 

Фамилия

Алискеров

 

Имя

Алискер

 

Отчество

Алибертович

 

Дата рождения/Возраст

__.__.1905

 

Место рождения

Азербайджанская ССР, г. Баку, Маштагинский р-н,д.

 

Дата и место призыва

Маштагинский РВК

 

Последнее место службы

Закавказский фр. Черноморская группа ОТ 23 погран. полк

 

Воинское звание

Красноармеец

 

Причина выбытия

Убит

 

Дата выбытия

09.11.1942

 

Первичное место захоронения

Краснодарский край, Шапсугский р-н, Лазаревский с/с,

 с. Лазаревское, северо-восточная окраина,

80 м от отдельного домика, кладбище

 

Жена

Балаханым (или Периханым),Маштага,дом 45

 

Xatirə
12 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Sonuncu trolleybus - FOTO

 

 

 

 

Vir magni ingenii
13 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Dünyaya işığı verən uşağı məktəbdən qovmuşdular

Yoxsul bir ailədə anadan olmuş Tomas Alva Edisonun gələcəkdə dünyanı heyrətə salacaq ixtiraların müəllifi ola biləcəyini kimsə ağlına belə, gətirə bilməzdi. Çünki, oxuduğu məktəbdə ən zəif şagirdlərdən biri sayılırdı. İş o yerə çatmışdı ki,  müəllim Edisonun anasını məktəbə çağıraraq: "Xanım, sizin oğlunuz dərslərdə çox zəifdir. Ən pisi odur ki, o heç nə öyrənmək istəmir. Əgər uşağınızı məktəbdən çıxarsanız, çox ağıllı bir iş görmüş olarsınız"-demişdi. Qadın müəllimin bu sözlərindən çox məyus olur və Edisonu məktəbdən çıxarır. Müəllimin bu hərəkəti və oxuduğu məktəbdən qovulması Edisona çox pis təsir edir. O üzüntüsünü aradan qaldırmaq niyyətinə düşür və əlinə keçən kitabları acgözlüklə oxumağa başlayır. Nə qədər qəribə olsa da, əlinə aldığı ilk kitablar fizika və kimya ilə əlaqəli olur. Bu kitabları dönə-dönə mütaliə edən Edison, oxuduqlarını beyninə həkk edir.

İnadkar Edison özü-özünə hərdən sual verirdi: "Mən nə üçün məktəbdən qovuldum? Doğrudanmı, mən digər uşaqlardan zəifəm və yaddaşım onlarınkından daha pisdir?" Bu suallar onu oxuduğunu daha dərindən qavramağa məcbur edirdi. 10 yaşında olanda Edison nəinki aşağı, həm də yuxarı sinif şagirdləri üçün nəzərdə tutulan fizika və kimya kitablarını oxuyaraq başa çatdırmışdı. Adı çəkilən fənlər üzrə istənilən məktəbin ən bilikli şagirdləri, hətta müəllimləri ilə belə, yarışa girməyə və özünün biliyini nümayiş etdirməyə hazır idi. Oxumaq və öyrənmək həvəsi onda o qədər güclənmişdi ki, hətta zibillikdə belə, gördüyü qəzet və ya jurnal parçalarını tapıb, oxumağı özü üçün şərəf hesab edirdi. Bu arada məktəbə getməyən Edisonun heç nəyə baxmadan əlinə keçən kitabları acgözlüklə oxuması, ailənin yaxınlarından olan bir müəllimin diqqətini cəlb edir. O, balaca Tomasın dərslərdən zəif olması ilə bağlı, məktəbdən qovulduğunu eşidəndə çox pərişan olur. O, Tomasın qovulmasına görə iztirab çəkən ailəyə yardım etmək qərarına gəlir. Müəllim balaca Toması imtahana çəkəndə çaşbaş qalır. Çünki qabağındakı heç də zəif bir uşağa oxşamırdı, əksinə çox savadlı görünürdü. Bunu görən müəllim, həvəslə balaca Tomasla məşğul olmağa başladı. O, üç il Tomasa müxtəlif fənləri öyrətdi. Üç ilin tamamında isə, müəllim Tomasa dərs verməkdən imtina etdi. Çünki qarşısındakı tələbə, oxuduqlarını dərindən dərk edərək, bəzi məsələlərdə müəlliminə belə, dərs keçməyə başlamışdı. Bəs məktəbdən kütlüyünə görə qovulan Tomasın, fitri istedadının birdən-birə parlamasına səbəb nə olmuşdu? Bu sualın cavabını yalnız, məktəbdə dərslərin maraqlı aparılmamasında axtarmaq lazımdır. Belə ki, müəllimləri dərs oxuması üçün Tomasın diqqətini cəlb edə biləcək heç bir metoddan istifadə etməmişdilər.

11 yaşında olanda, Tomas artıq fizika və kimyadan oxuduqlarını praktikada sınaqdan çıxarmaq həvəsinə düşdü. O, bunun üçün bir sınaq otağına ehtiyac duyurdu. Tomas anasından ayrıca bir otaq istədi. Anası oğlunun sürətlə dəyişdiyini və onun tamamilə başqa birinə çevrildiyini hiss edirdi. Ona görə də, tərəddüd etmədən oğlu üçün ayrıca otaq hazırladı. Tomas burada təkbaşına bir laboratoriya qurdu və orada oxuduqları əsasında bir teleqraf cihazı hazırladı. O, səbrlə morze əlifbasını da öyrəndi. Bununla kifayətlənməyərək , təcrübələrini davam etdirdi və nəticədə, çoxlarını heyrətə salan elektriklə işləyən səs yazma aparatı icad etdi. 1868-ci ildə ABŞ parlamentində səsləri konqresdə hesablamaq üçün elektrik hesablama maşını ixtira edir. İxtiraçılıqdan qazandığı pula Edison Menlo-parkda torpaq sahəsi alıb, zəngin laboratoriya düzəldir və bütün əməyini ixtiraçılığa həsr edir.O vaxt Tomasın 21 yaşı vardı və ona bu icadına görə patent verdilər. Bu ixtira Edisona  şöhrət və gəlir gətirdi. O bu gəlirləri ilə özünün müstəqil texniki araşdırmalar şirkətini qurdu. Az sonra, artıq onun şirkətində 50-dən yuxarı adam çalışırdı. İşçiləri Edisondan çəkinir və onun nəyi isə bəyənməməsindən təşviş keçirirdilər. Onlar Edisona "qoca" ləqəbi vermişdilər. Halbuki, həmin dövrdə Edisonun cəmi 30 yaşı vardı. Bu "yaşlı adam", işçilərindən daha çox çalışırdı.

Onun nə gecəsi  vardı, nə də gündüzü. Həmin dövrdə Edison elektrik lampasının hazırlanması üzərində çalışırdı. O, elektrik lampasının içərisinə qoyacağı teli tapmaq üçün 200-dən artıq maddəni səbrlə, dönə-dönə sınaqdan çıxarmışdı. Ancaq istədiyini əldə edə bilməmişdi. Buna baxmayaraq, Edison inadla araşdırmalarını davam etdirirdi. Bir bahar gecəsi laboratoriyadan yorğun və üzgün halda çıxaraq evə gəldi. Həyat yoldaşı ona: "Gecə-gündüz bilmədən çalışırsan, bir az dincəlsən, dünya dağılmayacaq ki... Bir az istirahət etsən, sənin üçün faydalı olar"-dedi. Edison etiraz etməyərək həyat yoldaşından: "Onda bəs dincəlməyə haraya gedəcəyik?"-deyə soruşdu. Qadın düşünmədən: "Sənin ən çox sevdiyin yerə"- deyə cavab verdi. Edison onun bu sözlərinə təbəssümlə cavab verdi və səhər tezdən yenidən laboratoriyaya üz tutdu.

 O, nəticəsiz tədqiqatlardan işçilərinin də yorulduğunu hiss edirdi. Ona görə də şirkətdə çalışan işçiləri bir yerə toplayaraq, onlara aşağıdakı müraciəti etdi:

"Bu günə kimi 200 maddəni sınaqdan keçirdik. Ancaq istədiyimizi əldə edə bilmədik. Mən də həmin maddələrin artıq işimizə yaramadığını anlayıram. Ancaq yenə də, ümidimi itirmirəm. Bilirəm ki, bu sahədə tədqiqatlarımızı davam etdirmək fayda verəcək. Apardığımız hər sınaq nəticəsiz olsa da, bizi son məqsədimizə daha da yaxınlaşdırır". Beləliklə, Edison yenidən işçilərinə tədqiqatları davam etdirmək üçün tapşırıqlar verdi.

Çalışdığı günlərin birində Edisonun yanına uzun illər görmədiyi bir dostu gəlir. Söhbət əsnasında, gözlənilmədən Edison ayağa qalxır və dostunun saqqalından bir tük qopararaq, laboratoriyaya gedir. Bir azdan, heyrətdən yerində quruyub qalan dostunun yanına qayıdaraq: "Bu tük işimizə yaraya bilər" - deyir.

Bir dəfə yenə yorğun-yorğun masa arxasında oturmuşdu. Birdən gözü kostyumunun qopmaqda olan düyməsinə sataşdı. Dərhal da özlüyündə: "Bəlkə bu düymənin tikilməsində istifadə edilən sapın bizə faydası oldu. Axı onları hələ sınaqdan çıxarmamışıq..." - deyə fikirləşdi. Dərhal küçəyə çıxaraq, onlarla sap yumağı aldı və onları isidib elastik hala gətirdi. Sonra onları lampanın içinə qoydu. Saplar zəif şəkildə közərməyə başladı. Bu, Edisona yeni bir ideya verdi və o: "Artıq axtardığımı tapacağıma şübhə etmirəm"-dedi. Nəhayət, günlərin bir günündə  axtardığını tapdı.

4 sentyabr 1882-ci il. Nyu-Yorkdakı bir küçəyə minlərlə adam toplaşır. Onlar maraq və həyəcanla, Edisonun yeni ixtirasına- küçəni işıqlandıracaq lampalara baxırdılar. Lampalar 9 binanın qarşısından asılmışdı və onların sayı 10 mindən çox idi. Çoxları bu lampaların işləyəcəyinə inanmır, onları "xəyal məhsulu" adlandırırdı. Nəhayət, qaranlıq düşdü və lampalar yandırıldı. Bir andaca hər tərəf gündüz kimi işıqlandı. Bunu görən Edison, sevincindən uşaq kimi var gücü ilə bağırdı: "Artıq bütün dünya elektrik işığı ilə nura qərq olacaq!"

Bütün ömrü boyu gündə 15-18 saat işləyən Edison 84 il yaşamışdır. Bəşəriyyət tarixində Edisondan məhsuldar ixtiraçı olmamışdır. 1098 ixtıra!

 ...Edisonun yaxşı bağ-bağçası varmış. Yanına gündə çoxlu adamın gəlib getdiyini görən Edison bağını suvarmaq üçün onların enerjisindən istifadə etməyi qərara alır.
O, quyudan suyu çıxaran mexanizmi darvaza ilə əlaqələndirir. Darvaza açılanda və örtüləndə quyudan suyu çıxarıb bağçaya axıdarmış. Bir gün dostlarından biri Edisonun yanına gələrkən darvaza çətin açıldığından ona deyir: bu qədər ixtira sahibisən, dünyada ən məşhur ixtiraçısan, yaxşı olar ki, öz darvazanı da təkmilləşdirəsən. Cavabında Edison deyir: mənim darvazam son dərəcə məhsuldardır, hər sizi kimi dostlar gəlib gedəndə bağçam sulanır.

Hazırladı: Cəlil Cavanşir

ЧтоГдеКогда
14 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

İngilis dilində hinduşkaya niyə “Turkey” deyilir?

Özəlliklə ABŞ'da xristianların müqəddəs şükran günlərinin önəmli bir simvolu olan hinduşka, əslində Amerika qitəsinin yerlisidir. Vəhşi hinduşka cinsləri Kristof Kolumb bu qitəni kəşf etməmişdən əvvəl də Şimali Amerikada yaşayırdı. Hətta Avropadan Cənubi Amerikaya ilk gələnlər Azteklerin müəyyən bir cins hinduşka irqini əhliləşdirdiklərini də görüblər.

Amerikan hinduşkaları Avropaya 1519-cu ildə ispanlar tərəfindən gətirilir, sonra bütün Avropada yayılıb 1541-ci ildə İngiltərəyə də gedib çıxır. Heyvancığazı ilk dəfə görən ingilislər çaşıb qalırlar, o zamanlar Türk torpaqları olan Qərbi Afrikadan portuqal tacirlərin gətirdikləri Afrika hinduşkası və ya yenə Türkiyə üzərindən gətirilən Hind toyuğu olduğunu düşünürlər. Nəhayət, bu iki irqin fərqli olduğunu anlayırlar, amma XVII əsrdə Amerikaya köç edən ingilis qaçqınlar sayəsinde bu Amerika mənşəli quşun adı amerika dilinə “Turkey” olaraq yerləşir.

Təbii ki, bu, Türkiyənin adının nə üçün ingilis dilində hinduşka anlamında istifadə olunmasının rəsmi açıqlamasıdır. Bununla bərabər uydurulmuş başqa səbəb tezisləri də var. Bunlardan biri Kolumbun ilk səfərində iştirak edən bir portuqal yəhudisi Jose de Torresin hinduşkanı görərkən, ivrit dilində “böyük quş” anlamına gələn “Tukki tukki”, - deyə qışqırması, digəri isə davamlı şəkildə qərbə doğru gedərək Hindistana çatmağı hədəfləyən Kolumbun Amerikaya ayaq basdığı zaman buranı Hindistan, hinduşkanı da hind tovuzquşusu zənn edərək onu “Tuka”, - deyə adlandırması və zamanla bu kəlimənin “Turkey” kimi tələffüz edilməsidir.

Başqa bir tezisdə də deyilir ki, hindular hinduşkaya “Fırke” dedikləri üçün bu söz ingilis dilində tələffüzünə əsasən “turkey” halına çevrilmişdir. Hinduşka adının daha başqa səbəbləri də var. Məsələn, hinduşkalaraın qorxarkən çıxardıqları səslərin insanlar tərəfindən turk-turk-turk (törk) kimi təqlid edilməsilə zamanla onların “Turkey” adlandırılmasına səbəb olduğu iddia edilir. Türkiyəlilər isə burada utanılacaq heç bir səbəb görmürlər. Onlar deyirlər ki, Türkcə “hindi”(hinduşka) kəliməsi də Hindistan adına çox yaxındır və bundan əlavə, yenə Türkcə olan “Mısır”(qarğıdalı) kəliməsini də misal göstərirlər.

Hinduşkalar ilk vaxtlarda tüklərinin rəngarəngliyinə görə hinlərdə bəzək heyvanı olaraq saxlanılırdı, 1935-ci ildən etibarən isə onun ət keyfiyyətinin fərqinə vardılar. Erkək hinduşkalar ən çox 130 santimetr boya və 10 kilo ağırlığa qədər olur, dişilərdə isə maksimal göstərici təxminən bunun yarısı qədərdir. Vəhşi hinduşkalar əsaəsən dərə və göl kənarlarında yaşayırlar və təhlükə anında 400 metr məsafəyə uça bilirlər.

Hinduşka yumurtalarının marketlərdə satılmadığına yəqin ki, fikir vermisiniz. Səbəb: toyuq ildə ortalama 250-dən çox yumurta verə bilirsə, bu rəqəm hinduşkalarda 100 - 120 ədəddən çox deyil, yumurtaları 4 -5 dəfə daha ağır olur və həmin yumurtalar hinduşkaların çoxaldılması üçün istifadə olunur.

Hazırladı: Məmməd Rauf

24 əyar qızıl nə deməkdir?

Ölkəmiz də daxil olmaqla türkdilli məmləkətlərdə qızılın saflıq ölçüsündə, əsasən, “əyar” kəliməsindən istifadə olunur. Amma dünya bazarında istifadə olunan beynəlxalq termin “karat”dır. “Karat” həm qızılın, həm almazın ve ümumən digər qiymətli daşların ölçümündə istifadə olunan vahiddir.

Qəbul olunmuş beynəlxalq vahidə əsasən 1 karat 200 milliqrama (0,200 qram) bərabərdir. Yəni 20 qramlıq bir almazınız varsa, bu, 100 karatlıq bir almazdır. Təbii sərvətlərin əldə olunması səbəbilə aparılan faydalı qazıntılar nəticəsində aşkar olunan almazın böyüklüyü çox nadir hallarda 1 santimetrdən yuxarı olur. Bu günə qədər əldə olunan ən böyük almaz 3.106 karatlıq “Cullian”dır. Bundan 530 və 517 karatlıq iki böyük və 100 kiçik almaz da işlənərək hazırlanmışdır.

Qızıl məmulatında istifadə olunan “karat” və ya “əyar” terminləri isə qızılın saflığına əsaslanır. 24 karat (əyar) qızıl, heç bir metal qarışığı olmayan 100% saf qızıldır. Tamamilə saf qızıl çox yumuşaq olduğu üçün, əsasən, mis və ya gümüş ilə qarışdırılır. 1 karat (və ya əyar) qızılın 24'də biridir. Məsələn, bir bilərziyin 24'də 18'i qızıl, 24'də 6'sı da gümüşdən ibarətdirsə, o bilərzik 18 karat (əyar) qızıldır.

Qızılın dəyərləndirilməsində istifadə olunan bu komik sistem, təxminən min il əvvəlki almanların “Mark” adlandırdıqları qızıl pullarından qaynaqlanmışdır. Tamamilə saf qızıldan hazırlanan bu valyuta nümunəsi 4,8 qramdır və almaz ölçü vahidində ağırlığına görə tam olaraq 24 karata bərabər idi. Sonralar tərkibinə başqa maddələr qarışdırıldıqca mövcud qızıl miqdarına əsasən karat ölçüsü də endirildi.

Qızıl ağ, qırmızı, sarı olmaq üzrə çeşidli rənklərdə təqdim olunmaqdadır. Qızıl mis ilə qarışdırılırsa “qırmızı qızıl”, gümüş ilə qarışdırılırsa “sarı qızıl”, tərkbinə nikel və ya platin kimi metallar qatılırsa “ağ qızıl” adlandırılır.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Təqdimat
15 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

CONRAD HILTON necə başardı?

“Adını göydələnlərə yazan adam”

Atası mehtər idi. “Bircə Allaha güvənirəm”, - dedi, insanların güvənini qazandı.

1887-ci ildə New Mexiko’da dünyaya gələn Conrad Hilton uşaqlığında atası ilə bərabər yolçuların dayanıb istirahət etdiyi yerlərdə müştərilərə xidmətində dayandı, at baxıcılığı etdi. 15 yaşında hərbi məktəbə qəbul oldu. Yollandığı Santa Fe Kollecində 4 il təhsil aldı və məzun oldu. 20 yaşındaykən Socorro Mədən Akademiyasına daxil olub, burada da 3 il oxudu. Akademiyadan məzun olan kimi ailəsinin yanına qayıtdı. Atası işini bir az böyüdə bilmişdi. Mehtərlik etdikləri yerdə kiçik bir pansion açmışdı.

Yeni açılan bu kiçik pansiona Conrad Hilton nəzarət edirdi. Qısa zaman ərzində yaxşı pul qazana bildilər. Yerləşdikləri yerdən 30 km uzaqlıqdakı başqa bir pansionu da satın aldılar. Bu minvalla bir neçə belə pansiona sahib oldular.

Və nəhayət, Hilton kiçik bir qəsəbə bankı yaratdı. Bankçılıqdan qazandığı təcrübə sayəsində daşınmaz əmlak işi ilə də maraqlanmağa başladı. Lakin bu iki iş onun ürəyincə olmadı. Bu arada 28 yaşında atasını itirən Conrad müəyyən zaman aralığında qazandığı təcrübəsi ilə Texasda üç böyük otel aldı.

Otel işində yüksəlməyə başladı. “Hilton Hotel Company” adlı bir şirkət qurdu. Bu işləri həyata keçirərkən Allahı unutmur və daim bu sözləri təkrar edirdi: “Tanrıya güvənmək və çalışma əzmini göstərmək şərtilə hər bir işin öhdəsindən gəlmək olar”.

Bu inancla 1920-ci illərdə riskli işlərlə məşğul olub başını ağrıtdı. Amma sonra iradəsi və səbri ilə başarıya yenidən sahib oldu... çünki sahib olduğu otellərin sayı ilbəil artırdı.

İkinci Dübya müharibəsidən sonra, özəlliklə 1950-ci illərdə bir çox otel iflas etmişdi. Hilton, onların əksəriyyətini satın aldı. Otellərə bir-bir sahib olması onu dünya otellər krallığına doğru aparırdı. Daha sonra Amerikanın ən məşhur otellərindən biri olan “Stevans” otelinə 3 milyon dollar qarşılığında sahib oldu. Otelin 5 milyon dollarlıq borclarını da özü ödədi. Əslində bu kimi alış-verişlərdən böyük təcrübə əldə etdi. Bir neçə il ərzində New-Yorkdakı “Waldorf-Astroya” və “Plaza” otellərinin sahibi oldu.

Hilton öz otellərində personal təmizlik və məsuliyyətə çox önəm verirdi. Bu xarakterinə xas təmiz, sadə, parlaq otellər zənciri yaratdı. “Hilton İnternational” şirkətini qurmaqla Cənubi Amerikada da bir çox uğura imza atdı. 1960-cı illərdə Avropanın demək olar ki, hər yerində Hiltonun oteli var idi. Artıq elə bir səviyyəyə yüksəlmişdi ki, dünyanın 70 ölkəsində yerləşən otellər zəncirinə sahib idi.

“Hilton və Conrad otelləri” kimi ad qazanan işlətmələri ilə adını göydələnlərə yazan bu adam qocalmağa başlayarkən onun bütün işlərini oğlu, tək varisi Barron aparmağa başladı.

Conrad Hiltonun ilk xanımı Mary Barrondan 3 uşağı, ikinci xanımı Za Gabordan isə bir övladı var idi. Mary Frances adlı bir xanımla sayca 3-cü evliliyini gerçəkləşdirən Hilton 1980-ci ildə 92 yaşında Kaliforniyanın Santa Monika şəhərində vəfat etdi. Geridə şərq ölkələrinə qədər gedib çıxan nəhəng otellər qoymuşdu. Bu gün otel deyiləndə ağıla ilk olaraq “Hilton Otel” gəlir. Hilton otelləri əfsanəyə çevrilmiş bir ada sahibdir.

Conrad Hilton son nəfəsində bu sözlər demişdir: “Duş pərdəsini vannanın içinə sallamaq lazımdır”.

Conrad Hiltonu “HILTON” edən sirr

Hilton kiçik bir qəsəbənin yenə kiçik bir köşkündə “bankirlik” edərkən qazandığı pullarla işini bir az irəlilətmək istəyirdi. Bunun üçün də birbaşa Texasa yola düşüb. Texas da o zaman, yəni 1915-ci illərin Texası olduğu üçün indiki kimi böyük və inkişaf etmiş bir ərazi deyildi.

O, qabiliyyət və bacarığını bir az inkişaf etdirdikdən sonra burada bir bank alaraq bakçılığın imkanlarından və şərtlərindən yararlanmaq istəyir. Ürəyindəki böyük istək və həyəcanla bir banka 75 min dollar təklif edir. Bankın sahibləri Hiltonun bu təklifini eşidən kimi o dəqiqə qəbul edirlər. Hiltonun sevinci yerə-göyə sığmırmış. Lakin anlaşma günü bank sahibləri Hiltona belə deyirlər: “Cənab Hilton, biz qiyməti 80 min dollara qaldırdıq. Gəlin, 80 min dollar verin, bu işi bitirək”. Hilton böyük üzüntü ilə qaldığı otelə dönür. Çünki 75 min dolları da borc-xərc edib bir araya gətirə bilmişdi. Bank sahibləri acgözlük edib ondan 80 min dollar istəməsəydilər Hilton bank sahibi olacaqdı.

Conrad Hilton qaldığı otelə qayıdarkən otağının başqa birinə kirayəyə verildiyini görür. Otelin bir otağı gündə 3 dəfə icarəyə verilir. Ətrafdakı işçilər, özəlliklə də neftçilər qısa zaman içində bu oteldə istirahət edib, yenidən işlərinə qayıdırdılar. Yəni bu bir növ işəgötürənin işçiyə daha çox səmərə əldə etməsi üçün təklif etdiyi siesta idi. Bu vəziyyəti görən Hiltonun ağlına gözəl bir fikir gəldi. O vaxtlarda da otelin sahibi neft işinə girişmişdi, oteli satmaq niyyətindəydi.  Hilton o dəqiqə çıxarıb 40 min dollar ödəyərək oteli satın alır. Qalmaq üçün yer tapa bilmədiyi otelin artıq sahibi olan Hilton, bununla dünya otellər imperatorluğunun təməlini qoymuş olur.

Bu, gerçək yaşam hekayəsindən götürülə bilinəcək örnək belə ola bilər – insan sadəcə beynindəki riski düşünməməlidir, həm də ətrafında cərəyan edən hadisələrdən xəbərdar olmalıdır. Məncə bu yol ilə daha az çətinlik yaşayıb və daha az pul xərcləyib daha böyük başarılara sahib olmaq olar. Çünki “Hər böyük uğura gedən yol mütləq çətinliklərdən keçir”, - deyə bir qanun yoxdur.

Hazırladı: Məmməd Rauf

Ordan-burdan
16 28 mart. 2016 (№16)
http://baki-baku.az

Qədimi qədim

İdeya müəllifi və
baş redaktor: 
Rauf Ağayev

Redaktor: İlqar Həsənov

Redaktor: Məmməd Rauf

e-mail: bakibaku.gazet@gmail.com

Xalqın şairləri: Yetim Eyvaz - AUDİO

 

Müasir qədim

bagla

A

A

A

A